VI SAB/Wa 40/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezesa NFZ do rozpoznania odwołania skarżącej w sprawie zwrotu nienależnie pobranej opłaty za leczenie uzdrowiskowe, stwierdzając przewlekłość postępowania, ale bez rażącego naruszenia prawa.
Skarżąca wniosła skargę na przewlekłość postępowania Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie zwrotu nienależnie pobranej opłaty za leczenie uzdrowiskowe. Sąd administracyjny uznał, że organ dopuścił się przewlekłości, ponieważ nie rozpoznał odwołania skarżącej w terminie, ignorując przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Mimo stwierdzenia przewlekłości, sąd uznał, że nie nastąpiło rażące naruszenie prawa i zobowiązał Prezesa NFZ do rozpoznania odwołania w ciągu 30 dni.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę E.S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie rozpatrzenia odwołania dotyczącego zwrotu nienależnie pobranej opłaty za uzdrowiskowe leczenie sanatoryjne. Skarżąca domagała się zobowiązania organu do merytorycznego rozpoznania odwołania, stwierdzenia rażącego naruszenia prawa oraz zwrotu kosztów. Prezes NFZ wniósł o odrzucenie skargi, argumentując niewłaściwość organu i cywilnoprawny charakter sprawy. Sąd, analizując przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził, że Prezes NFZ dopuścił się przewlekłości, ponieważ nie rozpoznał odwołania skarżącej, które wpłynęło do organu 2 lutego 2024 roku. Sąd uznał, że organ bezzasadnie pominął regulacje Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące odwołań, a jego pisma informacyjne nie stanowiły merytorycznego rozpoznania sprawy. Mimo stwierdzenia przewlekłości, sąd uznał, że nie miała ona charakteru rażącego, gdyż wynikała z błędnego przekonania organu o braku podstaw do procedowania w ramach postępowania administracyjnego. W konsekwencji, sąd zobowiązał Prezesa NFZ do rozpoznania odwołania w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt, oddalił skargę w pozostałym zakresie i nie zasądził kosztów postępowania, ponieważ nie zostały one poniesione.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania.
Uzasadnienie
Organ nie rozpoznał odwołania skarżącej w terminie, ignorując przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące odwołań, a jego pisma informacyjne nie stanowiły merytorycznego rozpoznania sprawy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (9)
Główne
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 8
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.
p.p.s.a. art. 149 § 1 pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, uwzględniając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności.
p.p.s.a. art. 149 § 1a
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
k.p.a. art. 37 § 1 pkt 2
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Przez przewlekłe prowadzenie postępowania należy rozumieć sytuację, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.
Pomocnicze
k.p.a. art. 134
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy wydaje postanowienie o niedopuszczalności odwołania w przypadku braku spełnienia przesłanek dopuszczalności.
k.p.a. art. 66 § 3
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić lub gdy z podania wynika, że właściwy jest sąd powszechny, organ zwraca je wnoszącemu w drodze postanowienia.
k.p.a. art. 19
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej są obowiązane przestrzegać z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej.
u.o.ś.
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Przepisy dotyczące spraw związanych z pobieraniem opłat za wyżywienie i zakwaterowanie w sanatorium uzdrowiskowym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prezes NFZ dopuścił się przewlekłości w rozpoznaniu odwołania skarżącej, ponieważ nie rozpoznał go w terminie i nie zastosował przepisów k.p.a. dotyczących odwołań. Pisma informacyjne organu nie stanowiły merytorycznego rozpoznania odwołania.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Prezesa NFZ o niewłaściwości organu i cywilnoprawnym charakterze sprawy, która nie została ostatecznie rozstrzygnięta przez sąd w tym orzeczeniu, ale była podstawą do stwierdzenia braku rażącego naruszenia prawa.
Godne uwagi sformułowania
Bezzasadne pominięcie przez organ, regulacji prawnych, ujętych w Rozdziale 10 k.p.a.: "Odwołania", doprowadziło w istocie do przewlekłości po stronie Organu. Nie sposób bowiem uznać kierowanych do Skarżącej pism o charakterze informacyjnym za rozpoznanie odwołania Skarżącej w zgodzie z przepisami k.p.a. Przewlekłość w prowadzeniu postępowania nie wynikała ze złej woli Organu wobec Skarżącej, lecz z błędnego przekonania o wystarczającym sposobie zakomunikowania jej stanowiska.
Skład orzekający
Dorota Dziedzic-Chojnacka
przewodniczący
Dorota Pawłowska
członek
Tomasz Sałek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących skarg na przewlekłość postępowania administracyjnego, w szczególności w kontekście działań Prezesa NFZ oraz stosowania Kodeksu postępowania administracyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o zwrot opłaty za leczenie uzdrowiskowe i odwołania od pisma organu, a nie decyzji administracyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy przewlekłości postępowania administracyjnego, co jest częstym problemem dla obywateli. Pokazuje, jak sądy administracyjne reagują na opieszałość organów i jakie są konsekwencje.
“Sąd zobowiązał NFZ do działania: Przewlekłość w sprawie zwrotu opłat za sanatorium.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVI SAB/Wa 40/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-09-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-05-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Dziedzic-Chojnacka /przewodniczący/
Dorota Pawłowska
Tomasz Sałek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
652 Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
659
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Sygn. powiązane
II GSK 69/25 - Postanowienie NSA z 2025-05-21
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 par. 2 pkt 1-4, pkt 4a, pkt 8, pkt 9, art. 134 par. 1, art. 149 par. 1, par. 1a, art. 154 par. 6, art. 53 par. 2b, art. 119 pkt 4, art. 239 par. 1 pkt 1 lit e
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 66 par. 3, art. 19, art. 6, art. 134, art. 10, art. 37 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Sędzia WSA Dorota Pawłowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 września 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. S. na przewlekłość Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie rozpatrzenia odwołania 1. stwierdza, że Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie rozpatrzenia odwołania Skarżącej z dnia [...] stycznia 2024 roku; 2. zobowiązuje Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia do rozpoznania odwołania Skarżącej z dnia [...] stycznia 2024 roku w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych organowi wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 3. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
E.S.(dalej także jako "Strona" lub "Skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej w skrócie także jako "Prezes NFZ" lub "Organ") w przedmiocie rozpatrzenia odwołania w sprawie o zwrot nienależnie pobranej opłaty za uzdrowiskowe leczenie sanatoryjne, wnosząc o:
- zobowiązanie Organu do merytorycznego rozpoznania wniesionego odwołania w wyznaczonym terminie,
- alternatywnie, w przypadku uznania przez Sąd, iż Organ nie miał obowiązku rozpoznania wniesionego odwołania, o zobowiązanie Organu do rozpoznania pierwotnie złożonego wniosku o zwrot nienależnie pobranej opłaty za uzdrowiskowe leczenie sanatoryjne (tak w charakterze materialnym, jak i ewentualnie formalnym, np. poprzez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania),
- w przypadku powzięcia przez Sąd wątpliwości o dopuszczalności drogi administracyjnej i sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie, tudzież zgłoszeniu przez Organ wniosku o odrzucenie skargi o wydanie przez skład orzekający w niniejszej sprawie postanowienia o przedstawieniu Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej w postaci dopuszczalności drogi administracyjnej i sądowoadministracyjnej w sprawie dotyczącej zwrotu nienależnie pobranej opłaty za uzdrowiskowe leczenie sanatoryjne,
- stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
- zasądzenie od Organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o jej odrzucenie, argumentując, że nie jest on właściwy do załatwienia sprawy będącej przedmiotem wniosku, a ponadto sprawa nie podlega rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej, lecz w drodze cywilnoprawnej a jako taka nie należy do właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie a nadto, z daleko posuniętej ostrożności na wypadek uznania, że sprawa nie ma cywilnoprawnego charakteru, Organ wniósł o oddalenie w całości skargi na przewlekłość, albowiem Prezes NFZ działał w uzasadnionym przeświadczeniu, że w przedmiotowej sprawie nie wydaje się decyzji administracyjnej o czym poinformował niezwłocznie Skarżącą a tym samym nie dopuścił się przewlekłości
Z kolei Skarżąca w swym piśmie z dnia 27 maja 2024 roku podtrzymała swoje stanowisko wyrażone uprzednio w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z kolei w myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej także jako "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Przepis art. 149 § 1 p.p.s.a. stanowi natomiast, że sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności.
Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na podstawie § 2 art. 149 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Nadto, w świetle art. 53 § 2b p.p.s.a., zaznaczyć należy, że formalnym wymogiem dopuszczalności skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest, co do zasady, poprzedzenie jej ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Przy tym, jak podkreśla się w orzecznictwie, dla swej skuteczności musi ono zostać wniesione w toku postępowania, którego dotyczy zarzucana organowi opieszałość. W niniejszej sprawie Skarżąca dopełniła powyższego obowiązku, wnosząc stosowne ponaglenie z dnia 5 kwietnia 2024 roku do Prezesa NFZ, które wpłynęło do organu w dniu 10 kwietnia 2024 roku (p. karta nr 85 akt administracyjnych). Okoliczność, że Prezes NFZ, pismem z dnia 16 kwietnia 2024 r. udzielił odpowiedzi na złożone przez Skarżącą ponaglenie, uznając je za nieskuteczne wobec braku wszczęcia, w ocenie Organu, na skutek złożonych przez Skarżącą pism, postępowania administracyjnego, jest irrelewantne dla kwestii oceny dopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłość Organu. To, czy w ogóle, i ewentualnie w jaki sposób, ponaglenie zostało rozpatrzone przez właściwy organ, nie ma bowiem znaczenia dla dopuszczalności skargi, ani dla jej skuteczności (por. wyroki NSA: z 25.09.2018 r., II OSK 1659/18; z 30.01.2020 r., II OSK 3092/19; z 13.10.2020 r., II OSK 71/20; dostępne w CBOSA). Dlatego też Sąd stwierdził, że skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie przez uprawniony podmiot, jako dopuszczalna, podlega merytorycznej ocenie.
I przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi, należy zauważyć, że w świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 oraz art. 149 § 1 p.p.s.a. zaskarżalna do sądu opieszałość organu administracji publicznej w procedowaniu może przybrać dwie postaci – bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z treści skargi jednoznacznie wynika, że Skarżąca uczyniła jej przedmiotem przewlekłe prowadzenie przez Prezesa NFZ postępowania wszczętego wniesionym przez nią odwołaniem od pisma z dnia [...] stycznia 2024 r. o numerze [...], podpisanego przez Naczelnika Wydziału Obsługi Klientów i Profilaktyki w [...] Oddziale Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w B., ustosunkowującego się do wniosku Strony z dnia 11 stycznia 2024 roku o zwrot nienależnie pobranej opłaty za uzdrowiskowe leczenie sanatoryjne (k. nr 1 akt administracyjnych, dalej też jako "wniosek o zwrot"). W orzecznictwie sądowym oraz literaturze prawniczej przyjmuje się przy tym, że pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 44; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2021, art. 3 Nb 80), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski [w]: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2022, art. 37 Nb 4). Pojęcie "przewlekłości postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (zob. wyrok NSA z 05.07.2012 r., II OSK 1031/12, CBOSA). Potwierdza to definicja legalna "przewlekłości" wprowadzona do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej też jako "k.p.a."), z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy" (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Mając powyższe na względzie, Sąd uznał, że Prezes NFZ dopuścił się przewlekłości w rozpoznaniu wniesionego przez Skarżącą odwołania od pisma z dnia [...] stycznia 2024 r. o numerze [...], podpisanego przez Naczelnika Wydziału Obsługi Klientów i Profilaktyki w [...] Oddziale Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w B.. Bezspornym jest, że odwołanie powyższe wpłynęło do Organu w dniu 2 lutego 2024 roku i nie zostało przez Organ rozpoznane. Podkreślenia wymaga, że postępowanie odwoławcze sensu stricto, tj. postępowanie przed organem odwoławczym, składa się z trzech faz: fazy wstępnej, fazy postępowania wyjaśniającego, fazy wydania decyzji. W fazie wstępnej organ odwoławczy jest obowiązany ocenić, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. Pierwszą czynnością jaką winien podjąć Organ po otrzymaniu odwołania jest zatem sprawdzenie, czy wniesiony środek zaskarżenia jest dopuszczalny. W przypadku stwierdzenia braku spełnienia przesłanek podmiotowych lub przedmiotowych dopuszczalności odwołania organ odwoławczy wydaje, na podstawie art. 134 k.p.a., postanowienie o jego niedopuszczalności. Tymczasem Organ poinformował jedynie Skarżącą pismem z dnia 12 marca 2024 roku, że, w jego ocenie, brak jest podstawy materialnoprawnej do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie, gdyż w świetle art. 33 oraz pozostałych przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 146, dalej także jako "ustawa o świadczeniach" lun "u.o.ś.") sprawy związane z pobieraniem opłat za wyżywienie i zakwaterowanie w sanatorium uzdrowiskowym mają charakter cywilnoprawny, a ich stronami są świadczeniobiorca i sanatorium uzdrowiskowe. W ocenie Sądu bezzasadne pominięcie przez organ, regulacji prawnych, ujętych w Rozdziale 10 k.p.a.: "Odwołania", doprowadziło w istocie do przewlekłości po stronie Organu w zakresie odwołania Skarżącej od pisma rozpoznającego jej wniosek o zwrot opłaty za uzdrowiskowe leczenie sanatoryjne, przejawiającej się nierozpatrzeniem tegoż odwołania. Nie sposób bowiem uznać kierowanych do Skarżącej pism o charakterze informacyjnym za rozpoznanie odwołania Skarżącej w zgodzie z przepisami k.p.a. Podkreślenia wymaga, że taki sposób postępowania organu pozbawia w istocie Skarżącą możliwości weryfikacji stanowiska Organu w toku zaskarżenia stosownego aktu do sądu administracyjnego. przy czym, w ocenie, Sądu, podjęciu tychże działań nie stoi na przeszkodzie akcentowana w odpowiedzi na skargę okoliczność, że Narodowy Fundusz Zdrowia nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu ustrojowym i nie ma generalnie kompetencji do stosowania środków prawnych właściwych organom administracji publicznej. Skoro, na co zwraca uwagę sam Organ, ustawa o świadczeniach przewiduje szereg spraw, w zakresie których Prezes NFZ występuje jednakże w roli organu administracji publicznej (np. art. 42d ust. 1, 2 i 21, art. 42f ust. 1 i 2, art 42i ust. 1, art. 50 ust. 18, art. 109, art. 154 cyt. ustawy), to, zdaniem Sądu, koniecznym jest, aby odwołanie Strony od otrzymanego przez nią stanowiska Organu, rozpoznane zostało, w oparciu o regulacje Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż tylko w tym przypadku zagwarantowane zostanie prawo Strony do ewentualnego poddania prawidłowości tegoż rozstrzygnięcia kontroli sądowej.
Nierozpoznanie odwołania Skarżącej przez Prezesa NFZ powoduje zarazem, że przedwczesną jest ocena argumentów Organu zawartych w korespondencji kierowanej do Skarżącej oraz w odpowiedzi na skargę, wskazujących na brak podstaw do procedowania wniosku Skarżącej w ramach postępowania administracyjnego prowadzonego przez Prezesa NFZ, gdyż pisma te nie podlegają kontroli Sądu a weryfikacja prawidłowości stanowiska Organu będzie możliwa ewentualnie w przypadku wydania przez Prezesa NFZ stosownego postanowienia, bądź to na podstawie art. 134 k.p.a. bądź art. 66 § 3 k.p.a. Podkreślić w tym miejscu należy, w świetle argumentacji podnoszonej przez Organ, że zgodnie z treścią art. 66 § 3 k.p.a., jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Należy zaznaczyć, że organy są obowiązane do przestrzegania swojej właściwości. Z jednej strony powinność taka wynika z zasady legalności (praworządności) wyrażonej w art. 6 k.p.a. zgodnie z którym organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a ponadto obowiązek ten płynie wprost z treści art. 19 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane przestrzegać z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Przepisy o właściwości mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Organy nie mogą zatem rozpoznawać spraw, które należą do kognicji sądów powszechnych. Co więcej naruszenie właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji administracyjnej powoduje jej nieważność. Co istotne, w realiach niniejszej sprawy, możliwość zastosowania art. 66 § 3 k.p.a. nie jest uzależniona od etapu prowadzonego postępowania. Niezależnie więc, czy do Organu złożono odwołanie w sprawie, która w istocie dotyczy sprawy należącej do właściwości sądów powszechnych - stwierdzenie przez organ administracji tego rodzaju niewłaściwości powinno skutkować, niezależnie od innych powinności procesowych organu, zwrotem podania na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. Nadmienić należy, że, aby organ mógł zastosować art. 66 § 3 k.p.a. i zwrócić podanie wnioskodawcy, musi stwierdzić, że sprawa objęta podaniem jest sprawą z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego, prawa pracy, sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych bądź sprawą, do której przepisy Kodeksu postępowania cywilnego ("k.p.c.") stosuje się z mocy ustaw szczególnych (wyrok NSA z 1 września 2011 r. sygn. akt I OSK 1466/10; LEX nr 964676). Przy czym jak wskazuje się w piśmiennictwie, "nie chodzi tu jednak o wskazanie konkretnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowi podstawę rozstrzygnięcia oznaczonego stosunku prawnego (procesowego) spornego bądź niespornego (podstawa prawna może podlegać modyfikacji), lecz o oznaczenie rodzaju sprawy objętej "drogą postępowania przed sądem powszechnym" (problem dopuszczalności drogi sądowej), np. wskazania, że jest to sprawa cywilna w rozumieniu art. 1 kPC (sprawa ze stosunku z zakresu prawa cywilnego...)" (G. Łaszczyca, Postanowienie administracyjne w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2012). Tym samym Prezes NFZ, przy rozpatrywaniu nie tylko odwołania, ale i samego wniosku Skarżącej z dnia 11 stycznia 2024 roku, powinien był odnieść się do przepisów k.p.a., regulujących kwestie wszczynania postępowania administracyjnego na wniosek strony i załatwiania spraw a w wyniku analizy tych przepisów podjąć stosowne rozstrzygnięcie. Nie sposób bowiem uznać kierowanych do Skarżącej pism o charakterze informacyjnym za załatwienie, ani odwołania Skarżącej, ani jej uprzedniego wniosku, w zgodzie z przepisami k.p.a.
Jednocześnie, w ocenie Sądu, stwierdzona przewlekłość w prowadzeniu postępowania przez Organ nie miała charakteru rażącego. Ustawodawca nie zdefiniował wprawdzie, kiedy taka sytuacja zachodzi, jednak Sąd podziela pogląd, zgodnie z którym prawo takiej kwalifikacji bezczynności lub przewlekłości zostało również pozostawione uznaniu składu orzekającego. Uznanie to cechuje w tym przypadku brak sztywnych ram wartościowania i opiera się na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego (p. wyrok NSA z dnia 28 marca 2018 r., I OSK 2424/16, CBOSA). W orzecznictwie wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (p. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Taka kwalifikacja będzie więc zasadna wtedy, gdy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są oczywiste i nie dają się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie przewlekłość w prowadzeniu postępowania nie wynikała ze złej woli Organu wobec Skarżącej, lecz z błędnego przekonania o wystarczającym sposobie zakomunikowania jej stanowiska odnośnie braku zasadności przychylenia się do jej żądania. Istotnie w przypadku, gdy Prezes NFZ wykonuje kompetencje organu administracji publicznej nie w rozumieniu ustrojowym, ale w istocie funkcjonalnym, a więc w ramach zakreślonego i zamkniętego katalogu spraw, mógł on nabrać przekonania, że podjął wszystkie działania zgodnie z obowiązującymi przepisami a tym samym nie sposób przypisać zaistniałej po stronie Prezesa NFZ przewlekłości w prowadzeniu postępowania charakteru rażącego.
Reasumując Sąd uznał, że Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie rozpatrzenia odwołania Skarżącej z dnia 30 stycznia 2024 roku (punkt 1 sentencji wyroku), która nie miała jednakże miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3 sentencji wyroku). Jednocześnie, skoro do dnia wydania wyroku Sąd nie został poinformowany przez Organ o rozpoznaniu odwołania Skarżącej, koniecznym stało się zobowiązanie Prezesa NFZ, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., do rozpoznania tegoż odwołania Skarżącej z dnia 30 stycznia 2024 roku w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych organowi wraz z odpisem prawomocnego wyroku (punkt 2 sentencji wyroku). Na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił przy tym skargę w pozostałym zakresie (pkt 4 sentencji wyroku). Sąd nie uwzględnił jednocześnie wniosku Skarżącej o zasądzenie od Organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, mając na uwadze, iż nie zostały one poniesione. Sprawa została rozpoznana, zgodnie z dyspozycją art. 119 punkt 4 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym, a w sprawie nie pobrano wpisu sądowego od skargi,. Zgodnie bowiem z art. 239 § 1 pkt 1 lit. e p.p.s.a, strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Natomiast w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 maja 2016 r. sygn. akt II GPS 2/15 wskazano, że przez sprawę z zakresu ubezpieczeń społecznych należy rozumieć także sprawę z zakresu ubezpieczeń zdrowotnych.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI