VI SA/WA 991/19

VI SA/Wa 991/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-07-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-05-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grażyna Śliwińska /przewodniczący/
Joanna Wegner
Pamela Kuraś-Dębecka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 1408/19 - Wyrok NSA z 2023-03-15
Skarżony organ
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 189f par 2; art. 7;art. 8; art. 77 par 1; art. 80; art. 107 par 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2016 poz 2047
art. 4 ust. 1; art. 5; art. 10 ust. 1 i ust. 4 pkt 2; art. 24 ust. 3 pkt 2 lit a i c; art. 33a ust. 2 pkt 2 i ust. 4;
Ustawa z dnia 12 grudnia 2003 r. o ogólnym bezpieczeństwie produktów.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Joanna Wegner Protokolant st. ref. Agnieszka Dzięcioł po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2019 r. sprawy ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej Prezes UOKiK) uchylił swoją decyzję w zakresie pkt 2 i nałożył na C.sp. z o.o. z siedzibą w ( dalej "Skarżąca", "Spółka") karę pieniężną w wysokości 30 000 zł za wprowadzenie na rynek produktu niespełniającego wymagań bezpieczeństwa - grilla węglowego [...].
Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 33a ust. 2 pkt 2 w związku z art. 10 ust. 1 i art. 13 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o ogólnym bezpieczeństwie produktów (Dz. U. z 2016 r. poz. 2047- dalej jako ustawa o ogólnym bezpieczeństwie produktów).
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Inspektorzy [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej przeprowadzili kontrolę w sklepie w [...], należącym do Spółki. Grill został poddany ocenie bezpieczeństwa w oparciu o przepisy ustawy o bezpieczeństwie produktów, posiłkując się wymaganiami bezpieczeństwa określonymi w normie PN-EN 1860-1:2013-07 Urządzenia, paliwa stałe i podpałki do grilli. Część 1: Grille opalane paliwami stałymi. Wymagania i metody badań (dalej jako: "norma").
W wyniku badań organoleptycznych inspektorzy Inspekcji Handlowej stwierdzili, że grill posiada wadę konstrukcyjną polegającą na braku uchwytów przy ruszcie na żywność, podczas gdy stosownie do wymagania określonego w pkt 4.2.1 normy, ruszt na żywność nakładany ręcznie o średnicy lub długości największego boku powyżej 400 mm powinien być wyposażony w dwa uchwyty.
Prezes UOKiK wszczął w tej sprawie postępowanie administracyjne powiadomił Spółkę i wyznaczył jej termin 14 dni na zajęcie stanowiska w sprawie.
Spółka zakwestionowała ocenę bezpieczeństwa grilla wykonaną przez inspektorów Inspekcji Handlowej. Dowodziła, że w angielskiej wersji językowej normy pkt 4.2.1 odnosi się tylko do grilli z możliwością ręcznego regulowania ustawienia poziomu rusztu. Tym samym uważała, że ten punkt normy nie powinien mieć zastosowania do badanego produktu, tj. do grilla z ręcznie nakładanym rusztem, który nie ma możliwości regulacji wysokości rusztu w trakcie użytkowania i w jej ocenie nie zachodziło tu ryzyko poparzenia przez użytkownika grilla. Spółka powołała się przy tym na stanowisko brytyjskiego organu nadzoru rynku oraz przedstawiła pozytywne wyniki badań laboratoryjnych grilla na zgodność z normą NF EN 1860- 1:2013.
Powołany przez Prezesa UOKiK biegły – I. z siedzibą w [...] przedstawił opinię w której stwierdził, że pkt. 4.2.1. normy nie określa wymagań dla uchwytów w nieregulowanych rusztach na żywność, ustawianych w jednej, stałej pozycji w grillu. Niemniej jednak, po dokonaniu oceny bezpieczeństwa grilla w zakresie obsługi rusztu na żywność biegły uznał, że użytkowanie grilla zgodnie z dołączoną do niego instrukcją obsługi, może nie być bezpieczne dla konsumentów. Użytkownik może być bowiem narażony na zagrożenia podczas podnoszenia gorącego rusztu na żywność oraz w trakcie uzupełniania węgla drzewnego w palenisku, co zostało przewidziane w instrukcji obsługi dołączonej do produktu. Biegły stwierdził, że zagrożenia dla zdrowia użytkowników mogą być powodowane czynnikami termicznymi i fizycznymi, występującymi podczas podnoszenia gorącego rusztu na żywność. Biegły podniósł, że wysoka temperatura rusztu na żywność oraz nieodpowiedni sposób podnoszenia gorącego rusztu mogą spowodować upadek rusztu lub przewrócenie się grilla, a w konsekwencji doprowadzić do poparzenia użytkownika lub wzniecenia pożaru. Biegły wskazał, że grilla nie wyposażono w narzędzia przeznaczone do podnoszenia gorącego rusztu na żywność, a w instrukcji obsługi nie podano rodzaju narzędzia lub sposobu wykonania tej czynności bez naruszania stabilności produktu. Dodatkowo biegły zwrócił uwagę, że dołączona do grilla instrukcja obsługi w języku polskim przewiduje użycie tylko jednej rękawicy, a podnoszenie rusztu na żywność przez użytkownika korzystającego tylko z jednej rękawicy kuchennej lub ochronnej, przy użyciu jakiegokolwiek narzędzia, może spowodować przewrócenie się grilla i skutkować poparzeniem użytkownika.
Przedstawiając stronie postępowania opinię biegłego, Prezes UOKiK pismem z 8 czerwca 2018 r., odstępując od kwestionowania niezgodności produktu z wymaganiami określonymi w pkt 4.2.1. normy podtrzymał swoje stanowisko, że grill nie spełnia ogólnych wymagań bezpieczeństwa.
Spółka pismem z 9 lipca 2018 r. poinformowała, że podjęła decyzję o wyeliminowaniu zagrożenia stwarzanego przez grill. Wyjaśniła, że ramach działań mających na celu wyeliminowanie zagrożeń stwarzanych przez produkt przeprowadziła akcję informacyjną dla konsumentów, informując ich o zagrożeniu i umożliwiając im odbiór dodatkowego uchwytu wraz z erratą do instrukcji obsługi grilla, zamówiła i dołączyła do wszystkich znajdujących się na stanie magazynowym produktów dodatkowe uchwyty oraz uzupełniła instrukcję obsługi. Ponadto, w toku trwającego postępowania w nowo zamówionych grillach (dostępnych od 2018 r.) wprowadziła zmiany konstrukcyjne polegające na wyposażeniu grilla w dwa uchwyty przy ruszcie.
Decyzją z [...] grudnia 2018 r. Prezes UOKiK:
1) na podstawie art. 24 ust. 14 pkt 2 w związku z art. 13 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów stwierdził, że: Spółka usunęła przyczyny zagrożeń stwarzanych przez grill węglowy [...] art. nr 602319 i umorzył postępowanie administracyjne w tym zakresie (pkt 1 decyzji);
2) na podstawie art. 33a ust. 2 pkt 2 w związku z art. 10 ust. 1 i art. 13 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, za wprowadzenie na rynek produktu niespelniającego wymagań bezpieczeństwa, nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 40 000 zł, płatną do budżetu państwa (pkt 2 decyzji);
3) na podstawie art. 25a ust. 1 i 6 oraz art. 13 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, Prezes UOKiK zobowiązał Spółkę do uiszczenia na rachunek UOKiK kwoty w łącznej wysokości 2 460 zł, stanowiącej równowartość kosztów opinii biegłego przeprowadzonych przez I. z siedzibą w [...].( pkt 3 decyzji).
Spółka złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie pkt 2 zaskarżonej decyzji zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 189a § 2 k.p.a. w zw. z art. 33a ust. 4 w zw. z art. 26 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów poprzez jego niewłaściwe zastosowanie a także podnosząc zarzut niewspółmierności kary.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes UOKiK wskazał, że wprowadzenie na rynek produktu, który nie jest bezpieczny stanowi naruszenie art. 10 ust. 1 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów i uprawnia Prezesa UOKiK do nałożenia kary, o której mowa w art. 33a ust. 2 pkt 2 tej ustawy. Przepis ten ma charakter fakultatywny, co oznacza, że Prezes UOKiK w przypadku stwierdzenia popełnienia deliktu administracyjnego decyduje w ramach uznania administracyjnego o nałożeniu (lub nie) kary pieniężnej.
Organ wskazał, że nakładanie kar pieniężnych w ramach uznania administracyjnego oznacza możliwość dokonania przez organ wyboru spośród kilku możliwych rozstrzygnięć, z których każde będzie formalnie zgodne z prawem. Uznanie administracyjne charakteryzuje się tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w kształtowaniu treści rozstrzygnięcia (wyrok WSA w Gliwicach z 21 stycznia 2014 r., sygn. IV SA/GI 262/13). W przypadku ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów ustawodawca określił maksymalną wysokość kary za dany delikt, a wybór wysokości kary jest pozostawiony uznaniu Prezesa UOKiK.
Prezes UOKiK ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnił w szczególności stopień oraz okoliczności naruszenia obowiązków.
Zdaniem organu i wbrew twierdzeniom strony art. 189a § 1 i 2 k.p.a. nie mógł znaleźć zastosowania w sprawie bowiem z Kodeksu postępowania administracyjnego wynika wyraźnie, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnych kar pieniężnych ich stosowanie zostaje wyłączone w przypadku, gdy w przepisach odrębnych zostały uregulowane poszczególne zagadnienia, w tym m.in. przesłanki wymiaru administracyjnej kary pieniężnej (art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a.). Wykładnia ta znajduje także potwierdzenie w uzasadnieniu do projektu ustawy zmieniającej Kodeks postępowania administracyjnego: przepisy KPA w zakresie reguł nakładania kar i udzielania ulg w jej wykonaniu będą przepisami ogólnymi, z tym jednakże zastrzeżeniem, że uregulowania w przepisach odrębnych poszczególnych aspektów materii dotyczącej kar administracyjnych, przepisów proponowanego działu nie będzie stosowało się w zakresie tych aspektów (art. 189a § 2 k.p.a.)" (uzasadnienie projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw z 28 grudnia 2016 r., druk sejmowy Nr 1183, Sejm VIII kadencji, s. 71).
Ponadto, zdaniem organu, przedstawiona przez stronę postępowania koncepcja nie znajduje także poparcia w doktrynie. "Dyrektywa interpretacyjna zawarta w przepisie § 2 komentowanego artykułu ma zatem zapobiegać wątpliwościom co do tego. czy regulacje Działu IVa KPA nie mają charakteru uzupełniającego, a zatem. np. dostarczającego dodatkowych przesłanek wymiaru kary pieniężnej czy dodatkowych przesłanek udzielania ulg" (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski 2018 r., Legalis).
W związku z tym Prezes UOKIK wyjaśnił, że obie przywołane przez stronę decyzje, które mają świadczyć o odejściu od dotychczasowej praktyki przez Prezesa UOKiK zostały wydane przed nowelizacją Kodeksu postępowania administracyjnego, która obowiązuje od 1 czerwca 2017 r.
W ocenie Prezesa UOKiK w niniejszej sprawie nie można mówić o znikomej wadze naruszenia prawa. Jak wynika z Komentarza do Kodeksu postępowania administracyjnego pod red. Wierzbowskiego (Legalis), naruszeniem znikomym będzie naruszenie, które nie niesie ze sobą społecznego niebezpieczeństwa. Wpływ na ocenę znikomości naruszenia będą miały m.in. takie elementy przedmiotowe, jak waga dobra chronionego przez normę sankcjonowaną, czas trwania naruszenia, wpływ naruszenia na poszanowanie prawa, zasięg naruszenia, liczba podmiotów, na które naruszenie ma wpływ, znaczenie następstw naruszenia, etc.
Za interes chroniony przez ustawę o ogólnym bezpieczeństwie produktów należy uznać zdrowie i życie konsumentów. Prezes UOKiK uznał, że odstąpienie w przypadku naruszenia przepisów tej ustawy jest możliwe tylko w wyjątkowych przypadkach.
Przede wszystkim organ wskazał na długi okres w jakim grille były wprowadzane na rynek (lata 2013 - 2017) i ich ilość (30 724 sztuki). Z uwagi na to organ nie dopatrzył się przesłanek do zastosowania odstąpienia od kary i poprzestania na pouczeniu.
Oceniając liczbę produktów wprowadzonych na rynek Prezes UOKiK wyjaśnił, że nie kieruje się skalą działalności przedsiębiorcy, które je wprowadza na rynek, a tym, jak duża liczba konsumentów jest narażona na zagrożenia związane z ich używaniem. W niniejszej sprawie liczba produktów, które nie są bezpieczne została uznana przez Prezesa UOKiK za dużą. Ponadto, w przypadku grilli należy zauważyć, że z produktów tych korzysta na ogół kilka osób (cała rodzina). Produkty będące przedmiotem postępowania nie były też produktami jednorazowego użytku, a kupowanymi z zamiarem co najmniej kilkuletniego użytkowania.
Odpowiadając na zarzuty Spółki odnośnie tego, że zastosowana przez Prezesa UOKiK kategoria korzyści majątkowej jest pojęciem wysoko nieostrym i wręcz zaburzającym stan rzeczywisty w tej sprawie, gdyż nie uwzględnia poniesionych przez przedsiębiorcę kosztów organ stwierdził, że ustalaniu wysokości kary należy odnieść się do wartości uzyskanej przez wprowadzenie artykułów do obrotu, a podstawą jej ustalania powinna być cena sprzedaży lub cena, za którą mogły być sprzedane zakwestionowane produkty. W tym zakresie organ przywołał wyroki WSA w Warszawie z 23 grudnia 2010 r. (VI SA/Wa 1967/10, LEX nr 1277146), w którym stwierdzono, że w sprawach z zakresu ogólnego bezpieczeństwa produktów należy brać pod uwagę wysokość korzyści majątkowej oraz z 15 lutego 2013 r. (VI SA/Wa 2374/12, LEX nr 1652217). Zasadność zastosowania tego pojęcia potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który stwierdził, że "cywilistyczne rozumienie korzyści majątkowej na tle tego rodzaju spraw byłoby bowiem nieracjonalne. Uwzględnianie dla ustalenia korzyści majątkowej kosztów produkcji danego produktu prowadziłoby bowiem każdorazowo do analizy finansowej całego przedsiębiorstwa, na koszty te składają się bowiem nie tylko proste koszty produktów i opakowań lecz koszty funkcjonowania całego przedsiębiorstwa. amortyzacja urządzeń, wynagrodzenie pracowników itd. Zastosowanie takiej wykładni wykracza poza ramy i cele ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów" (wyrok z 8 lutego 2011 r., VI SA/Wa 2423/10; wyrok z 3 kwietnia 2014 r., VI SA/Wa 3522/13).
Ponadto, wbrew sugestiom strony, Prezes UOKiK wyraźnie wskazał w zaskarżonej decyzji, że kryterium to przy określaniu wysokości kary pieniężnej nałożonej na stronę postępowania miało jedynie charakter pomocniczy. Prezes UOKiK ustalił, że korzyść majątkowa, jaką uzyskała strona postępowania w wyniku sprzedaży produktów, które nie są bezpieczne wyniosła 4 255 274 zł. Podkreślił, że strona nie przedstawiła żadnych dowodów, które by podważały wyliczania zawarte w zaskarżonej decyzji.
Oceniając pozostałe przesłanki, jakie zostały uwzględnione przy wymierzaniu nałożonej kary pieniężnej Prezes UOKIK uznał, że profesjonalny charakter działalności gospodarczej prowadzonej przez Spółkę obliguje ją do znajomości i przestrzegania przepisów prawa i dokładania należytej staranności tak, by wprowadzane przez nią na rynek produkty były bezpieczne. Obciążenia natury publicznej, a do takich zaliczają się kary pieniężne nakładane przez organy administracji, są ze swojej natury konsekwencją nie wywiązywania się przez przedsiębiorców z obowiązków, które nakładają na nich przepisy obowiązującego prawa i muszą być traktowane jako czynnik, z którym podmioty w sposób profesjonalny uczestniczące w obrocie gospodarczym powinny się liczyć.
Natomiast za okoliczność łagodzącą w niniejszej sprawie, która wpłynęła na obniżenie kary pieniężnej, Prezes UOKiK uznał brak skarg i reklamacji dotyczących kwestionowanych produktów, jak również informacji o wypadkach konsumenckich z udziałem tych produktów oraz fakt, że strona postępowania podjęła współpracę z organem nadzoru - przedłożyła dowody potwierdzające, że zagrożenia stwarzane przez kwestionowane produkty zostały wyeliminowane. Jednak organ zaznaczył, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych brak skarg i reklamacji stanowi jedynie okoliczność dodatkową.
W związku z tym, Prezes UOKiK działając jako organ odwoławczy zmniejszył karę do kwoty 30 000 zł. Zdaniem organu nałożona kara jest adekwatna do stwierdzonych naruszeń bowiem strona postępowania wprowadzając na rynek produkty, które nie są bezpieczne musi liczyć się z tym, że działalność ta spotka się z negatywną reakcją organów nadzoru rynku. Jednym z celów kar pieniężnych jest skłonienie przedsiębiorców do przestrzegania przepisów prawa, w tym do wprowadzania na rynek wyłącznie produktów bezpiecznych. W opinii Prezesa UOKiK, kara wymierzona w zmniejszonej wysokości jest wystarczająca i skłoni stronę postępowania do przestrzegania w przyszłości przepisów prawa.
Spółka, niezgadzając się z powyższą decyzją w terminie zaskarżyła ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i zarzuciła:
1) naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 33a ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o ogólnym bezpieczeństwie produktów dalej jako: "u.o.b.p.") w zw. z art 26 u.o.b.p. poprzez wydanie Decyzji, która godzi w zaufanie strony postępowania do władzy publicznej, godzi w zasadę proporcjonalności oraz stanowi nieuzasadnione odstępstwo od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw przez organ;
2) naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a tj. art. 189f § 1 pkt 1, § 2 i 3 k.p.a. w zw. z art. 189a § 1 i § 2 pkt 2 k.p.a. poprzez brak zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 oraz § 2 i 3 k.p.a., a w konsekwencji nieodstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, podczas gdy Skarżąca przedstawiła dowody na usunięcie naruszenia prawa oraz powiadomiła właściwe podmioty o stwierdzonym naruszeniu prawa, a cele, dla których miałaby być nałożona kara pieniężna zostały spełnione;
3) naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 33a ust. 2 pkt 2 u.o.b.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na przedsiębiorcę - Skarżącą kary pieniężnej, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy nałożenie takiej kary jest niecelowe, nieproporcjonalne oraz nie spełnia swojej ustawowej funkcji;
4) naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 26 u.o.b.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie i dowolne a nie swobodne ustalenie, że korzyść majątkowa Skarżącej, uzyskana ze sprzedaży kwestionowanego produktu wyniosła 4 255 274 zł;
5) naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 33a ust. 4 u.o.b.p. w zw. z art. 7, 7a § 1 i art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 26 u.o.b.p., poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na przedsiębiorcę - Skarżącą kary pieniężnej, bez uwzględnienia dyrektyw wymiaru kary z innych niż u.o.b.p. regulacji, z korzyścią dla strony;
6) naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 33a ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 33a ust. 4 u.o.b.p. poprzez:
- jego niewłaściwe zastosowanie i nałożenie kary pieniężnej niewspółmiernie wysokiej do stopnia stwierdzonego naruszenia obowiązków;
- jego niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na przedsiębiorcę - Skarżącą kary pieniężnej, z uwagi na rzekomą wysoką korzyść majątkową Skarżącej osiągniętą ze sprzedaży kwestionowanego produktu, podczas gdy na gruncie ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, a także Kodeksu postępowania administracyjnego brak jest przepisów, które uzasadniałyby nakładanie na przedsiębiorcę, w oparciu o te okoliczności, administracyjnej kary pieniężnej;
- błędne ustalenie wysokości osiągniętej przez stronę korzyści majątkowej osiągniętej ze sprzedaży produktu i oparcie się w tym zakresie jedynie na kryterium przychodu.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżanej Decyzji w części w zakresie w jakim Organ nałożył karę pieniężną w wysokości 30 000 zł oraz zasądzenie od kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi powyższe zarzuty zostały obszernie omówione.
W odpowiedzi na skargę Prezes UOKiK wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.
Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.o.b.p. produktem bezpiecznym jest produkt, który w zwykłych lub innych, dających się w sposób uzasadniony przewidzieć warunkach jego używania, z uwzględnieniem czasu korzystania z produktu, a także w zależności od rodzaju produktu, sposobu uruchomienia oraz wymogów instalacji i konserwacji, nie stwarza żadnego zagrożenia dla konsumentów lub stwarza znikome zagrożenie, dające się pogodzić z jego zwykłym używaniem i uwzględniające wysoki poziom wymagań dotyczących ochrony zdrowia i życia ludzkiego.
Produkt, który nie spełnia powyższych wymagań, nie jest produktem bezpiecznym (art. 5 ww. ustawy). Producent jest zobowiązany wprowadzać na rynek wyłącznie produkty bezpieczne (art. 10 ust. 1 ww. ustawy). Nadto zachowując należytą staranność, w zakresie prowadzonej działalności, jest zobowiązany podejmować działania odpowiednie do właściwości dostarczonego produktu mające na celu uniknięcie zagrożeń, w tym – o ile jest to niezbędne – umożliwiające wycofanie produktu z rynku, właściwe i skuteczne ostrzeżenie konsumentów lub wycofanie produktu od konsumentów (art. 10 ust. 4 pkt 2 ww. ustawy) w przypadku stwierdzenia, że produkt nie jest bezpieczny, organ nadzoru (Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów) w drodze decyzji, w przypadku produktów wprowadzanych na rynek, nakazuje m. in. wyeliminowanie zagrożeń stwarzanych przez produkt, ostrzeżenie konsumentów, określając termin i formę ostrzeżenia (art. 24 ust.3 pkt 2 lit. a) i c) u.o b.p.)
Za wprowadzanie na rynek produktu niespełniającego wymagań bezpieczeństwa organ nadzoru może, w drodze decyzji, nałożyć na producenta karę pieniężną w wysokości do 100.000 zł (art. 33a ust. 2 pkt 2 ww. ustawy). Wysokość kary pieniężnej ustala się, uwzględniając w szczególności stopień oraz okoliczności naruszenia obowiązków (art. 33a ust. 4 ww. ustawy).
W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że Skarżąca wprowadziła do obrotu produkt (grill węglowy), który nie spełniał wymagań bezpieczeństwa w bardzo dużej ilości i w długim okresie czasu. W okresie od 2013 r. do 2017 r. sprzedała bowiem konsumentom 30 724 sztuk grilli za kwotę 4 255 274 zł, zatem Sąd podziela stanowisko organu, że naruszenie nie miało charakteru krótkotrwałego, a jego zasięg był znaczny ze względu na ilość zakupionych przez konsumentów produktów, którzy byli i nadal są narażeni na zagrożenia przez nie stwarzane. Jak słusznie podkreślił organ, grille należą do kategorii produktów, które konsumenci kupują z zamiarem dłuższego użytkowania, w związku z czym wzrasta prawdopodobieństwo, że nadal posiadają je w swoich gospodarstwach domowych.
Co prawda Skarżąca w toku postępowania administracyjnego podjęła działania mające na celu wyeliminowanie zagrożeń stwarzanych przez te produkty, polegające na dołączeniu do nich uchwytów i uzupełnieniu instrukcji obsługi. Jednak z akt sprawy wynika, że niewielu konsumentów zgłosiło się po uchwyty mające zapewnić bezpieczne używanie grilla, co oznacza, że zdecydowana większość produktów nadal znajdujących się u konsumentów stwarza dla nich zagrożenie. W związku z tym, Sąd podziela stanowisko Prezesa UOKiK, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej ze względu na znikomą wagę naruszenia prawa przez Skarżącą nie było możliwe.
Idąc tym tokiem rozumowania niezasadnie są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 189f § 2 k.p.a. Warunkiem odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest także przywrócenie stanu zgodnego z prawem, naruszonego przez zachowanie stanowiące podstawę odpowiedzialności administracyjnej. Jak słusznie podkreślił organ usunięcie naruszenia prawa nie jest tożsame z zaprzestaniem naruszania. Aby usunąć naruszenie prawa nie wystarczy przerwać naruszania przepisów prawa, lecz należy usunąć skutki naruszenia. Sąd podziela stanowisko organu, że w niniejszej sprawie nie można mówić o usunięciu skutków naruszenia prawa skoro (jak wynika z informacji przekazanych przez Skarżącą ) tylko 22 konsumentów otrzymało brakujące uchwyty do grilla na 30 724 sztuk grilli sprzedanych konsumentom. Nie można więc uznać, aby Skarżąca usunęła skutki naruszenia prawa. Ponadto o podjęciu działań informacyjnych i naprawczych poinformowała Skarżąca Prezesa UOKiK w piśmie z 9 lipca 2018 r., a do ich realizacji przystąpiła dopiero w październiku 2018 r., a więc po zakończeniu sezonu grillowego.
W konsekwencji wprowadzenie na rynek produktu niespełniającego wymagań bezpieczeństwa uprawniało organ nadzoru również do nałożenia na Skarżącą kary pieniężnej. Kwestionowana w sprawie kara pieniężna jest odrębną od obowiązku wyeliminowania zagrożeń stwarzanych przez te produkty oraz obowiązku ostrzeżenia konsumentów o zagrożeniu stwarzanym przez te produkty, w formie ogłoszenia przewidzianych w ustawie konsekwencji zaistnienia określonego stanu faktycznego. Decyzja przewidziana w przepisie art. 33a ust. 2 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów ma charakter uznaniowy. Z tego też względu kontrola sądowa zmierza jedynie do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawnych dopuszczalne było wydanie decyzji uznaniowej, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami.
W rozpoznawanej sprawie – w ocenie Sądu – Prezes UOKiK będąc uprawnionym na podstawie ww. przepisu do nałożenia w drodze decyzji kary pieniężnej, korzystając z tego uprawnienia nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Bezspornym jest bowiem, że Skarżąca wprowadziła na rynek produkt będący niewątpliwie zagrożeniem dla zdrowia konsumentów. Ustalając wysokość nakładanej kary organ uwzględnił stopień oraz okoliczność naruszenia ogólnych wymagań bezpieczeństwa. Organ rozważył, że na Skarżącej jako producencie przedmiotowych grilli ciążył obowiązek dołożenia należytej staranności, aby wprowadzane na rynek produkty były bezpieczne, jak również obowiązek zminimalizowania niebezpieczeństwa wiążącego się z korzystaniem przez konsumenta z danego produktu.
Wbrew stanowisku Skarżącej, organ ustalając wysokość nałożonej kary wziął pod uwagę zarówno okoliczności przemawiające na korzyść Skarżącej (np. że dotychczas nie było żadnych skarg i reklamacji konsumentów ), jak i na niekorzyść np. dużą ilość produktów wprowadzonych do obrotu.
Tym samym Sąd uznał za zasadne stanowisko organu, że nałożona na Skarżącą kara w wysokości 30 000 zł jest adekwatna do stwierdzonych naruszeń, spełni swój skutek prewencyjny i powinna skłonić przedsiębiorcę do takiego działania, aby nie dochodziło do naruszania przepisów z zakresu ogólnego bezpieczeństwa produktów. Nie można także uznać, że kara we wskazanej wysokości - wobec możliwości nałożenia kary do 100.000 zł, a także wobec faktu, iż w latach 2013 - 2017 z tytułu sprzedaży grilli w ilości 30 724 sztuk Skarżąca uzyskała korzyść majątkową w wysokości: 4 255 274 zł - stanowi dla Skarżącej nadmierną dolegliwość. Wymierzona kara stanowi bowiem niespełna 8 % korzyści osiągniętej ze sprzedaży tego konkretnego produktu. Tym samym zasadnie organ uznał, że przedmiotowej kary nie można uznać za nadmierną.
Odnosząc się do zarzutu błędnego ustalenia wysokości osiągniętej przez stronę korzyści majątkowej poprzez oparcie się w tym zakresie jedynie na kryterium przychodu Sąd podzielił stanowisko organu.
Art. 33a ust. 4 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów stanowi, że wysokość kary pieniężnej ustala się uwzględniając w szczególności stopień i okoliczności naruszenia przez przedsiębiorcę obowiązków. Ustawa o ogólnym bezpieczeństwie produktów nie nakłada natomiast na Prezesa UOKiK obowiązku posiłkowania się przy określaniu wysokości kary pieniężnej dochodem czy zyskiem uzyskanym przez przedsiębiorcę.
Uzupełniając niejako pojęcie "korzyści majątkowej" trafnie przyjęte przez organ, Sąd zauważa, że w wyroku z 23 kwietnia 2013 r. , sygn. akt II GSK 247/12 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że pojęcie wartości korzyści majątkowej w rozumieniu art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej odpowiada cenie sprzedaży lub cenie za która mogłyby zostać sprzedane zakwestionowane artykuły rolno-spożywcze, nieodpowiadające jakości handlowej. Takie też stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny orzekając w podobnej sprawie, w której również kwestionowana była wykładnia pojęcia korzyści majątkowej zawarta w art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2012 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 684/11 dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych). W tym stanie rzeczy Sąd nie podzielił zarzutu skargi polegającego na błędnym ustaleniu rozmiaru korzyści majątkowej będącej podstawą ustalenia wysokości kary pieniężnej. W ocenie Sądu nie ma żadnych przeszkód aby powyższe rozumienie pojęcia "korzyści majątkowej" w drodze analogii odnieść do interpretacji pojęcia korzyści majątkowej w rozumieniu ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów.
Tak więc w okolicznościach niniejszej sprawy – zdaniem Sądu – organ właściwie zastosował przepis art. 33a ust. 2 pkt 2 u.o.b.p., a swoje rozstrzygnięcie uzasadnił uwzględniając realia rozpatrywanego przypadku. Zebrał przy tym cały istotny w sprawie materiał dowody, który pozwolił na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy i trafną ocenę przesłanek odnoszących się do kary pieniężnej. Nie były to przy tym jedynie dowody przemawiające na niekorzyść Skarżącej. Dokonując oceny przeprowadzonych dowodów organ nie naruszył wyrażonej w art. 80 k.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów.
W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi organ, wydane decyzje szczegółowo uzasadnił, odnosząc się do twierdzeń strony prezentowanych w toku prowadzonego postępowania administracyjnego.
Wbrew zarzutom skargi Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przez organ przepisów art. 7, art. 8 art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Uzasadnienie decyzji było wyczerpujące i spełniało wymogi z art. 107 § 3 k.p.a.
Sąd zauważa, że kara pieniężna nakładana przez organ nadzoru rynku ma charakter represyjno - wychowawczy i jest nakładana oraz wykonywana w celu zachowania oraz przestrzegania obowiązującego porządku prawnego. Ma zatem na celu zapobieganie w przyszłości tego rodzaju naruszeniom ustawy, jak również represję, czyli ma stanowić odczuwalną dolegliwość za jej naruszenie. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie i została wyczerpująco uzasadniona.
Z tych względów Sąd uznał, że zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa, a biorąc dodatkowo pod uwagę, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy – skargę należało oddalić.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.