VI SA/Wa 970/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Ministra Sportu odmawiającą przyznania stypendium sportowego niepełnosprawnej kolarki, uznając kryteria liczby uczestników i państw za dyskryminujące.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania stypendium sportowego niepełnosprawnej kolarki, która zdobyła medale na Mistrzostwach Świata. Minister Sportu odmówił, powołując się na niespełnienie kryteriów dotyczących minimalnej liczby zawodników i państw w zawodach, zgodnie z rozporządzeniem. Sąd uchylił decyzję, uznając te kryteria za dyskryminujące wobec sportowców niepełnosprawnych, naruszające zasadę równości z Konstytucji RP. Sąd podkreślił, że wcześniejsze wyroki NSA i WSA wiążą organ, a zmiana przepisów nie uzasadniała ponownego zastosowania dyskryminujących kryteriów.
Przedmiotem sprawy była decyzja Ministra Sportu i Turystyki odmawiająca przyznania stypendium sportowego R. K., członkini kadry narodowej w kolarstwie osób niepełnosprawnych, mimo zdobycia przez nią srebrnych medali na Mistrzostwach Świata. Minister powołał się na niespełnienie kryteriów określonych w rozporządzeniu, wymagających udziału co najmniej 12 zawodników z co najmniej 8 państw w zawodach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie wcześniejszych wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego i własnych orzeczeń, uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, że kryteria dotyczące minimalnej liczby uczestników i państw, stosowane jednakowo do sportowców pełnosprawnych i niepełnosprawnych, prowadzą do nieusprawiedliwionego nierównego traktowania sportowców niepełnosprawnych. Podkreślono, że sportowcy niepełnosprawni, podzieleni na klasy, statystycznie mają mniejsze szanse na spełnienie tych wymogów, co narusza zasadę równości i zakaz dyskryminacji wynikające z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Sąd wskazał, że nawet po zmianie przepisów ustawy o sporcie, która przejęła podobne kryteria, organ był związany wcześniejszą wykładnią prawną i nie mógł stosować przepisów w sposób naruszający Konstytucję. Dodatkowo, sąd zwrócił uwagę na naruszenie przepisów proceduralnych poprzez nieuwzględnienie przez organ nowych osiągnięć sportowych skarżącej uzyskanych w toku postępowania. W konsekwencji, sąd uchylił decyzję Ministra i zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, stosowanie jednakowych kryteriów liczby zawodników i państw dla sportowców pełnosprawnych i niepełnosprawnych prowadzi do nieusprawiedliwionego nierównego traktowania sportowców niepełnosprawnych, naruszając zasadę równości i zakaz dyskryminacji z Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Sportowcy niepełnosprawni, podzieleni na klasy, mają statystycznie mniejsze szanse na spełnienie wymogów minimalnej liczby uczestników i państw w zawodach, co uniemożliwia im równe szanse w ubieganiu się o stypendium w porównaniu do sportowców pełnosprawnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (15)
Główne
u.o.s. art. 32 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie
Przepisy te kreują zasadę równości wobec prawa i zakaz dyskryminacji, co oznacza równe traktowanie podmiotów prawa charakteryzujących się istotną cechą, według jednakowej miary. Stosowanie jednakowych kryteriów stypendialnych dla sportowców pełnosprawnych i niepełnosprawnych, bez uwzględnienia różnic w ich sytuacji, narusza te zasady.
u.o.s. art. 32 § ust. 1i
Ustawa z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie
Określa wymóg minimalnej liczby państw (8) i zawodników (12 w konkurencjach indywidualnych) w zawodach kwalifikujących do stypendium. Sąd uznał ten przepis za dyskryminujący w odniesieniu do sportowców niepełnosprawnych, jeśli jest stosowany literalnie bez uwzględnienia ich specyfiki.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
P.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy i sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje równość wobec prawa i zakaz dyskryminacji ze względu na różne przyczyny, w tym niepełnosprawność.
rozp. MSiT z 15.10.2012 art. 5 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Sportu i Turystyki z dnia 15 października 2012 r. w sprawie stypendiów sportowych dla członków kadry narodowej
Określało kryteria liczby państw i zawodników dla przyznania stypendium. NSA uznał ten przepis za niezgodny z ustawą o sporcie i Konstytucją RP.
Pomocnicze
u.o.s. art. 32 § ust. 1f pkt 2
Ustawa z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie
Określa warunek uzyskania stypendium przez członka kadry narodowej za wyniki w mistrzostwach świata seniorów (miejsca 1-8).
u.o.s. art. 32 § ust. 7
Ustawa z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie
Upoważnia ministra do wydania rozporządzenia w sprawie stypendiów sportowych. NSA uznał, że delegacja ta nie uprawniała do wprowadzenia kryterium liczby startujących zawodników.
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy obowiązku organów administracji do działania w sposób budzący zaufanie do organów państwa i jego przepisów.
k.p.a. art. 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy wymogów formalnych decyzji administracyjnej, w tym obowiązku uwzględnienia stanu faktycznego.
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
P.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zasady zasądzania zwrotu kosztów postępowania.
Konstytucja RP art. 92 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Reguluje wymogi dotyczące rozporządzeń, w tym konieczność oparcia ich na podstawie ustawowej i zgodności z ustawami.
rozp. MS z 22.10.2015 art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Podstawa do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł.
rozp. MSiT z 14.11.2017 art. 16 § pkt 1
Rozporządzenie Ministra Sportu i Turystyki z dnia 14 listopada 2017 r. w sprawie stypendiów sportowych dla członków kadry narodowej
Przepis przejściowy, który według sądu nie mógł być stosowany w sposób wyłączający zastosowanie przepisów dotychczasowych w zakresie, w jakim ustawa o sporcie nie regulowała danej kwestii.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kryteria dotyczące minimalnej liczby zawodników i państw w zawodach, stosowane do przyznawania stypendiów sportowych, są dyskryminujące wobec sportowców niepełnosprawnych i naruszają zasadę równości z Konstytucji RP. Organ administracji był związany oceną prawną i wskazaniami sądu zawartymi w prawomocnym wyroku, nawet po zmianie stanu prawnego, jeśli nowe przepisy miały tożsamą treść normatywną w kluczowych kwestiach. Organ naruszył przepisy proceduralne poprzez nieuwzględnienie wszystkich osiągnięć sportowych strony uzyskanych w toku postępowania.
Odrzucone argumenty
Argument organu, że zmiana przepisów ustawy o sporcie uzasadniała ponowne zastosowanie kryteriów liczby uczestników i państw, mimo wcześniejszej wykładni sądu.
Godne uwagi sformułowania
Organ nadal 'równo traktuje nierównych', pomimo jasnych i jednoznacznych wytycznych zarówno NSA, jak i tutejszego Sądu. Tę porównywalność wartości wyników osiąganych przez sportowców pełnosprawnych i niepełnosprawnych, uprawniających do stypendium sportowego można bowiem z pewnością osiągnąć za pomocą innych kryteriów. Prokonstytucyjna, zgodna z art. 32 Konstytucji RP, wykładnia tego przepisu winna być taka, że przepis art. 32 ust. 1i ustawy o sporcie dotyczy wyłącznie sportowców pełnosprawnych.
Skład orzekający
Barbara Kołodziejczak-Osetek
przewodniczący
Dorota Dziedzic-Chojnacka
sprawozdawca
Joanna Wegner
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenie zasady równości i zakazu dyskryminacji poprzez stosowanie jednakowych kryteriów dla sportowców pełnosprawnych i niepełnosprawnych w kontekście przyznawania stypendiów sportowych. Obowiązek organów administracji do stosowania się do wykładni prawa zawartej w prawomocnych orzeczeniach sądowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przyznawania stypendiów sportowych dla członków kadry narodowej, ale zasady dotyczące równości i zakazu dyskryminacji mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii dyskryminacji sportowców niepełnosprawnych i pokazuje, jak sądy egzekwują zasady konstytucyjne w praktyce administracyjnej. Pokazuje też siłę precedensu.
“Czy przepisy o stypendiach sportowych dyskryminują niepełnosprawnych medalistów? Sąd mówi: tak!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVI SA/Wa 970/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-02-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-05-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Wegner /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6359 Inne o symbolu podstawowym 635
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 586/20 - Wyrok NSA z 2023-07-11
Skarżony organ
Minister Sportu
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 153, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 200, art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2015 poz 1800
§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Dz.U. 2010 nr 127 poz 857
art. 32 ust. 1i, art. 32 ust. 1 i 2, art. 32 ust. 1h
Ustawa z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 32 ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 6, art. 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka (spr.) Sędzia WSA Joanna Wegner Protokolant st. spec. Patrycja Kumicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Ministra Sportu i Turystyki z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie stypendium sportowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Sportu na rzecz skarżącej R. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Ministra Sportu i Turystyki ("Minister" lub "organ") z [...] lutego 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Ministra z [...] października 2018 r. odmawiającą przyznania R. K. (dalej także jako: "strona" lub "skarżąca"), członkini kadry narodowej w kolarstwie osób niepełnosprawnych, stypendium sportowego.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z 15 października 2013 r. strona zwróciła się do Ministra o przyznanie jej stypendium sportowego. Strona wskazała, że brała udział w Mistrzostwach Świata w Kolarstwie, które odbyły się w dniach od 29 sierpnia do 1 września 2013 r. w [...] w Kanadzie i w konkurencji jazdy indywidualnej na czas kobiet na dystansie 17,3 km w klasie H2 osiągnęła drugie miejsce i zdobyła srebrny medal, zaś w konkurencji wyścigu ze startu wspólnego kobiet na dystansie 51,8 km w klasie H2 także osiągnęła drugie miejsce i zdobyła srebrny medal.
Decyzją z [...] stycznia 2014 r. Minister odmówił przyznania stypendium sportowego R. K., zawodniczce kadry narodowej osób niepełnosprawnych w kolarstwie w związku z niespełnieniem przez zawodniczkę przesłanki z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sportu i Turystyki z dnia 15 października 2012 r. w sprawie stypendiów sportowych dla członków kadry narodowej (Dz. U. z 2012 r. poz. 1130) ("rozporządzenie"). Zgodnie bowiem z § 4 ust. 2 rozporządzenia, stypendium sportowe może otrzymać członek kadry narodowej, który uczestniczył w mistrzostwach świata, o ile, zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia, brało w nich udział co najmniej 12 zawodników z co najmniej 8 państw. Według organu warunek ten nie został spełniony, bowiem w Mistrzostwach Świata w Kolarstwie, które odbyły się w dniach od 29 sierpnia do 1 września 2013 r. w [...] w Kanadzie w konkurencji jazdy indywidualnej na czas kobiet na dystansie 17,3 km w klasie H2 startowało 10 zawodniczek z 8 państw, zaś w konkurencji wyścigu ze startu wspólnego kobiet na dystansie 51,8 km w klasie H2 startowało 11 zawodniczek z 8 państw.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy w wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez stronę Minister decyzją z [...] marca 2014 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] stycznia 2014 r.
Organ za chybiony uznał zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, z uwagi na zrównanie praw sportowców pełnosprawnych i niepełnosprawnych w ustawie z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. Nr 127, poz. 857, ze zm., dalej: "ustawa o sporcie"). Minister wskazał bowiem, że ustawodawca przyjął jednakowe zasady przyznawania stypendiów sportowych dla zawodników pełnosprawnych i niepełnosprawnych. Organ podkreślił również, że obowiązujące przepisy umożliwiają przyznanie stypendiów sportowych wyłącznie grupie zawodników spełniających określone kryteria rywalizacji sportowej, a to mieści się w granicach swobody legislacyjnej ustawodawcy i nie ma charakteru dyskryminującego w stosunku do innych sportowców, w tym sportowców niepełnosprawnych. W konkluzji Minister stwierdził, że ograniczenie wynikające z przepisu § 5 ust. 1 rozporządzenia odnosi się zarówno do zawodników niepełnosprawnych, jak i zawodników pełnosprawnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ("WSA w Warszawie") wyrokiem z 14 stycznia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1736/14 oddalił skargę R.K. na powyższą decyzję.
Sąd stwierdził, że nie budzi wątpliwości, iż zgodnie z art. 32 ust. 7 ustawy o sporcie, rozporządzenie zostało wydane przez właściwy organ administracji publicznej. W przepisie wskazano bowiem, że rozporządzenie wyda minister właściwy do spraw kultury fizycznej, a stosownie do § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 listopada 2011 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Sportu i Turystyki (Dz. U. Nr 248, poz. 1489) Minister Sportu i Turystyki kieruje działem administracji rządowej w zakresie kultury fizycznej. Sąd wskazał ponadto, że dostęp do aktywności fizycznej dotyczy wszystkich na równych zasadach, dlatego zrezygnowano z dotychczasowego podziału na sport osób "zdrowych" oraz "niepełnosprawnych". Sportowcy niepełnosprawni zostali objęci tą samą regulacją co pozostali sportowcy, a w miejsce dotychczasowych dwóch aktów podustawowych dotyczących przyznawania stypendium sportowcom pełno- i niepełnosprawnym, wprowadzono jeden akt regulujący przyznawanie stypendium dla wszystkich sportowców tj. rozporządzenie z dnia 15 października 2012 r.
Korzystając więc z upoważnienia ustawowego zawartego w art. 32 ust. 7 ustawy o sporcie, organ rozporządzeniem z dnia 15 października 2012 r. określił tryb i procedury przyznawania stypendiów sportowych. Sąd podkreślił, że całe rozporządzenie określa procedury przyznawania stypendium, wskazując w § 5 ust. 1, iż "Członek kadry narodowej może otrzymać stypendium, jeżeli w zawodach, o których mowa w § 4 ust. 2 i 3, brało udział co najmniej 8 państw w danej konkurencji, przy czym w konkurencjach indywidualnych brało udział co najmniej 12 osób, a w konkurencjach zespołowych co najmniej 8 drużyn, osad lub załóg". Ponadto z komunikatu Międzynarodowej Federacji Kolarskiej (Union Cycliste Internationale) dotyczącego zawodów, które odbyły się w dniach od 29 sierpnia do 1 września 2013 r. w [...]w Kanadzie wynika, iż w obydwu konkurencjach startowało mniej niż 12 zawodników z ośmiu państw oraz że skarżąca w obu konkurencjach zajęła drugie miejsce.
Mając powyższe na uwadze, według Sądu, w przypadku skarżącej nie została spełniona przesłanka z § 5 ust. 1 rozporządzenia warunkująca przyznanie stypendium sportowego, a ponieważ regulamin zawodów w tej konkurencji nie przewidywał udziału mniejszej liczby zawodników, nie mógł mieć zastosowania § 5 ust. 2 rozporządzenia.
W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku WSA w Warszawie przez R.K. Naczelny Sąd Administracyjny ("NSA") wyrokiem z dnia 5 lipca 2017 r. w sprawie o sygn. II GSK 2876/15 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie.
NSA przesądził, że zarzuty dotyczące naruszenia § 5 ust.1 i 2 rozporządzenia są bezzasadne natomiast zgodził się z zarzutem skargi kasacyjnej, że Minister w oparciu o art. 32 ust. 7 ustawy o sporcie nie był uprawniony do wprowadzenia w § 5 ust. 1 rozporządzenia kryterium wymaganej liczby startujących zawodników, z uwagi na brak delegacji ustawowej w tym zakresie. Za równie zasadny NSA uznał także zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, który to przepis kreuje zasadę równości wobec prawa oraz wprowadza zakaz dyskryminacji. Zdaniem NSA "Cechą wspólną sportowców pełnosprawnych i niepełnosprawnych (...) jest jedynie ich przynależność do kadry narodowej. (...) Przepis § 5 ust. 1 rozporządzenia wprowadza wspólne, jednakowe dla sportowców pełnosprawnych i niepełnosprawnych kryteria przyznania stypendium. Są nimi udział w zawodach, o których mowa w § 4 ust. 2 i w których uczestniczyli zawodnicy z co najmniej 8 państw w danej konkurencji, przy czym w konkurencjach indywidualnych uczestniczyło co najmniej 12 osób, a w konkurencjach zespołowych co najmniej 8 drużyn, osad lub załóg. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zastosowanie tych jednakowych kryteriów przyznania stypendium w stosunku do sportowców pełnosprawnych i niepełnosprawnych prowadzi do nieusprawiedliwionego, niejednakowego potraktowania sportowców niepełnosprawnych, ponieważ te jednakowe kryteria nie dają im równych szans w ubieganiu się o stypendium. Sportowcy niepełnosprawni w ramach jednej konkurencji dzieleni są na klasy w zależności od stopnia niepełnosprawności. Oczywiste jest, że nie ma możliwości połączenia tych klas z uwagi na nieporównywalność wyników ze względu na różne rodzaje i stopnie niepełnosprawności sportowców. Podział startujących zawodników niepełnosprawnych na tak dużą liczbę klas siłą rzeczy przekłada się na mniejszą liczbę zawodników startujących w każdej klasie. Nie można też pominąć milczeniem faktu, że liczba osób niepełnosprawnych i co za tym idzie - liczba sportowców niepełnosprawnych, jest znacznie mniejsza od liczby sportowców pełnosprawnych.
Powyższe prowadzi do wniosku, że w imprezach sportowych dla niepełnosprawnych bierze udział mniej zawodników niż w imprezach dla pełnosprawnych i że zawodnicy niepełnosprawni reprezentują mniejszą liczbę państw niż w przypadku imprez dla zawodników pełnosprawnych. Przedstawione okoliczności faktyczne, dotyczące startu sportowców niepełnosprawnych i pełnosprawnych w zawodach kwalifikujących do uzyskania stypendium przesądzają o tym, że sportowcy niepełnosprawni nie mają jednakowych szans ze sportowcami pełnosprawnymi, ponieważ spełnienie przez sportowca niepełnosprawnego wymagania udziału w zawodach co najmniej 12 zawodników z co najmniej 8 państw jest od niego całkowicie niezależne, przede wszystkim zaś statystycznie znacznie trudniej osiągalne, jeżeli zważy się w dodatku, że te wymagania są odnoszone do każdej z klas wyodrębnionych w ramach każdej konkurencji. Prowadzi to do wniosku, że § 5 ust. 1 rozporządzenia przez ustanowienie jednakowych kryteriów co do minimalnej liczby zawodników w danej konkurencji (w przypadku sportowców niepełnosprawnych w danej klasie niepełnosprawności) oraz minimalnej liczby państw przez tych zawodników reprezentowanych w istocie traktuje nierówno te dwie kategorie sportowców w dostępie do stypendium sportowego.
Zdaniem NSA nie zachodzą okoliczności usprawiedliwiające nierówne traktowanie sportowców niepełnosprawnych i pełnosprawnych, pozwalające przyjąć, że zasada niedyskryminacji nie została w tym przypadku naruszona.
Z tych względów nie ma racjonalnego uzasadnienia stosowanie jednakowej miary osiągniętego wyniku sportowego w postaci liczby zawodników (i liczby państw) biorących udział w konkurencji sportowej, różnie rozumianej w odniesieniu do zawodników pełnosprawnych i niepełnosprawnych. Tę porównywalność wartości wyników osiąganych przez sportowców pełnosprawnych i niepełnosprawnych, uprawniających do stypendium sportowego można bowiem z pewnością osiągnąć za pomocą innych kryteriów".
Następnie WSA w Warszawie wyrokiem z 13 lutego 2018 r. sygn. VI SA/Wa 2617/17 uchylił decyzję organu z [...] marca 2014 r., jak i utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra z [...] stycznia 2014 r. WSA wskazał, iż jest, stosownie do treści art. 190 P.p.s.a., związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA.
Sąd podniósł, iż w niniejszej sprawie materialną podstawę rozstrzygnięcia stanowił § 5 ust. 1 rozporządzenia, wydany przez Ministra w oparciu o delegację ustawową określoną w art. 32 ust. 7 ustawy o sporcie. Jak uznał NSA w wyroku z 5 lipca 2017 r. Minister w oparciu o art. 32 ust. 7 ustawy o sporcie nie był uprawniony do wprowadzenia w § 5 ust. 1 rozporządzenia kryterium wymaganej liczby startujących zawodników, z uwagi na brak delegacji ustawowej w tym zakresie. W takiej sytuacji WSA w Warszawie powtórzył za NSA, że § 5 ust. 1 rozporządzenia jest niezgodny z art. 32 ust. 7 ustawy, a przez to narusza także art. 92 ust. 1 Konstytucji RP (tak też NSA z dnia 23 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 2303/15).
Następnie WSA w Warszawie wskazał, że przepis art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP kreuje zasadę równości wobec prawa oraz wprowadza zakaz dyskryminacji. Stanowi, że wszyscy są wobec prawa równi, wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Konstytucyjna zasada równości wobec prawa obowiązuje we wszystkich sferach funkcjonowania społeczeństwa i oznacza, że wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się określoną, istotną cechą, których dotyczą konkretne normy prawne, traktowane być muszą równo, według jednakowej miary.
WSA w Warszawie podniósł, że ustawa o sporcie uwzględnia aktywność sportową wszystkich, na równych zasadach, rezygnując z wcześniejszego podziału na sport osób "zdrowych" i "niepełnosprawnych". Sportowcy niepełnosprawni są objęci tą samą regulacją, co pozostali sportowcy i uczestniczą we współzawodnictwie sportowym, na tych samych zasadach i w ramach tego samego systemu. Obie grupy sportowców, ze względu na zasadę równości wobec prawa i wynikający z niej zakaz dyskryminacji powinny być jednak potraktowane przez prawodawcę, z uwzględnieniem tych cech istotnych, które różnią ich sytuację we współzawodnictwie sportowym, z sytuacją sportowców pełnosprawnych. Dyskryminacja oznacza co do zasady niedopuszczalność wprowadzania regulacji różnicujących sytuację prawną adresatów norm, nieznajdujących uzasadnienia w ich cechach istotnych z punktu widzenia celów tej regulacji. Może zatem polegać na nierównym traktowaniu równych, ale także na równym traktowaniu nierównych. Zakaz dyskryminacji ma charakter uniwersalny. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym oraz gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Jak dodał NSA, nakaz przestrzegania równości i zakaz dyskryminacji wynika także z przepisów obowiązującego w Polsce prawa unijnego. Potwierdza to przede wszystkim Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej w art. 10, zgodnie z którym przy określaniu i realizacji swoich polityk i działań Unia dąży do zwalczania wszelkiej dyskryminacji ze względu na płeć, rasę lub pochodzenie etniczne, religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną. Z kolei art. 19 przewiduje, że Rada, stanowiąc jednomyślnie zgodnie ze specjalną procedurą prawodawczą i po uzyskaniu zgody Parlamentu Europejskiego, może podjąć środki niezbędne w celu zwalczania wszelkiej dyskryminacji, m.in. ze względu niepełnosprawność.
WSA w Warszawie wskazał, że celem kierowanego do tych sportowców przepisu art. 32 ustawy, dopuszczającego możliwość przyznania stypendium sportowego, jest premiowanie członków kadry narodowej za osiągnięte wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym na igrzyskach olimpijskich, igrzyskach paraolimpijskich, igrzyskach głuchych oraz na mistrzostwach świata lub mistrzostwach Europy oraz pomoc tej grupie sportowców w pokryciu kosztów związanych z przygotowywaniem się do realizacji programu przygotowań do wskazanych wcześniej zawodów. Przepis § 5 ust. 1 rozporządzenia wprowadza wspólne, jednakowe dla sportowców pełnosprawnych i niepełnosprawnych kryteria przyznania stypendium. Są nimi udział w zawodach, o których mowa w § 4 ust. 2 i w których uczestniczyli zawodnicy z co najmniej 8 państw w danej konkurencji, przy czym w konkurencjach indywidualnych uczestniczyło co najmniej 12 osób, a w konkurencjach zespołowych co najmniej 8 drużyn, osad lub załóg. WSA w Warszawie podniósł, że NSA ocenił, że zastosowanie tych jednakowych kryteriów przyznania stypendium w stosunku do sportowców pełnosprawnych i niepełnosprawnych prowadzi do nieusprawiedliwionego, niejednakowego potraktowania sportowców niepełnosprawnych, ponieważ te jednakowe kryteria nie dają im równych szans w ubieganiu się o stypendium. Sportowcy niepełnosprawni w ramach jednej konkurencji dzieleni są na klasy w zależności od stopnia niepełnosprawności i nie ma możliwości połączenia tych klas z uwagi na nieporównywalność wyników ze względu na różne rodzaje i stopnie niepełnosprawności sportowców. WSA w Warszawie zauważył, że podział startujących zawodników niepełnosprawnych na tak dużą liczbę klas siłą rzeczy przekłada się na mniejszą liczbę zawodników startujących w każdej klasie. Nie można też pominąć faktu, że liczba osób niepełnosprawnych i co za tym idzie - liczba sportowców niepełnosprawnych, jest znacznie mniejsza od liczby sportowców pełnosprawnych.
WSA w Warszawie podniósł za NSA, że w imprezach sportowych dla niepełnosprawnych bierze udział mniej zawodników niż w imprezach dla pełnosprawnych i że zawodnicy niepełnosprawni reprezentują mniejszą liczbę państw niż w przypadku imprez dla zawodników pełnosprawnych. Okoliczności faktyczne, dotyczące startu sportowców niepełnosprawnych i pełnosprawnych w zawodach kwalifikujących do uzyskania stypendium przesądzają o tym, że sportowcy niepełnosprawni nie mają jednakowych szans ze sportowcami pełnosprawnymi, ponieważ spełnienie przez sportowca niepełnosprawnego wymagania udziału w zawodach co najmniej 12 zawodników z co najmniej 8 państw jest od niego całkowicie niezależne, przede wszystkim zaś statystycznie znacznie trudniej osiągalne, jeżeli zważy się w dodatku, że te wymagania są odnoszone do każdej z klas wyodrębnionych w ramach każdej konkurencji. Prowadzi to do wniosku, że § 5 ust. 1 rozporządzenia przez ustanowienie jednakowych kryteriów co do minimalnej liczby zawodników w danej konkurencji (w przypadku sportowców niepełnosprawnych w danej klasie niepełnosprawności) oraz minimalnej liczby państw przez tych zawodników reprezentowanych w istocie traktuje nierówno te dwie kategorie sportowców w dostępie do stypendium sportowego.
WSA w Warszawie powtórzył za NSA, iż nie zachodzą okoliczności usprawiedliwiające nierówne traktowanie sportowców niepełnosprawnych i pełnosprawnych, pozwalające przyjąć, że zasada niedyskryminacji nie została w tym przypadku naruszona. Zatem nie ma racjonalnego uzasadnienia stosowanie jednakowej miary osiągniętego wyniku sportowego w postaci liczby zawodników (i liczby państw) biorących udział w konkurencji sportowej, różnie rozumianej w odniesieniu do zawodników pełnosprawnych i niepełnosprawnych. Tę porównywalność wartości wyników osiąganych przez sportowców pełnosprawnych i niepełnosprawnych, uprawniających do stypendium sportowego można bowiem z pewnością osiągnąć za pomocą innych kryteriów.
WSA w Warszawie podkreślił przy tym, że regulacja zawarta § 5 ust. 1 rozporządzenia nie służy też realizacji celów stypendium sportowego, ustanowionego w ustawie. Zamierzeniem ustawodawcy określonym w art. 32 ustawy oraz w wydanym na jego podstawie rozporządzeniu jest premiowanie członków kadry narodowej za osiągnięte wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym na igrzyskach olimpijskich, igrzyskach paraolimpijskich, igrzyskach głuchych oraz na mistrzostwach świata lub mistrzostwach Europy oraz pomoc tej grupie sportowców w pokryciu kosztów związanych z przygotowywaniem się do realizacji programu przygotowań do igrzysk olimpijskich, igrzysk paraolimpijskich, igrzysk głuchych oraz mistrzostw świata lub mistrzostw Europy. Wprowadzenie przepisu, który w istotny sposób uzależnia uzyskanie stypendium od wymagań, których spełnienie jest całkowicie niezależne od sportowca niepełnosprawnego przekreśla możliwość osiągnięcia tych celów, w sytuacji gdy sportowiec poniósł koszty przygotowania do zawodów i osiągnął wynik sportowy obiektywnie zasługujący na wysokie uznanie, pozwalający mu uzyskać stypendium w innych okolicznościach, wówczas gdyby w zawodach, w jego klasie brało udział więcej sportowców.
Podsumowując, WSA w Warszawie skonkludował, iż w konsekwencji § 5 ust. 1 rozporządzenia narusza art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, co daje podstawę do odmowy zastosowania tego przepisu rozporządzenia w rozpatrywanej sprawie (tak też NSA w wyroku z dnia 23 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 2303/15).
Powyższy wyrok WSA w Warszawie jest prawomocny.
W toku postępowania Minister otrzymał pismo z Polskiego Związku Sportu Niepełnosprawnych "Start" ("Związek") z 12 września 2018 r., w którym Związek wskazał, że skarżąca uzyskała wyniki sportowe w latach 2016 – 2017, w tym m.in. w 2017 r. 2. miejsce na Mistrzostwach Świata w RPA – jazda indywidualna na czas (grupa WH3), 3. miejsce na Mistrzostwach Świata w RPA – wyścig ze startu wspólnego (grupa WH3), a w 2016 r. 4. miejsce w Letnich Igrzyskach Paraolimpijskich – jazda indywidualna na czas (grupa WH1-3) i 5. miejsce w Letnich Igrzyskach Paraolimpijskich – wyścig ze startu wspólnego (grupa WH1-4).
Następnie decyzją z [...] października 2018 r. organ odmówił przyznania stypendium sportowego R. K., zawodniczce kadry narodowej osób niepełnosprawnych w kolarstwie. Minister podniósł, że na mocy art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Minister podniósł iż w związku z wejściem w życie z dniem 29 listopada 2017 r. przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o sporcie oraz ustawy o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. poz. 1600) doszło do zmiany przepis6w dotyczących przyznawania stypendi6w sportowych dla członka kadry narodowej. Zgodnie ze znowelizowanym art. 32 ust. 1f pkt 2 ustawy o sporcie stypendium sportowe może być przyznane członkowi kadry narodowej, który uczestniczył we współzawodnictwie sportowym objętym programem igrzysk olimpijskich, igrzysk paraolimpijskich lub igrzysk głuchych, jeżeli w mistrzostwach świata w kategorii seniorów zajął miejsce od pierwszego do ósmego. Stosownie do art. 32 ust. 1i ustawy o sporcie członek kadry narodowej może otrzymać stypendium sportowe, jeżeli w zawodach, o których mowa w ust. 1f pkt 2-8 lub ust. 1g, brało udział co najmniej 8 państw w danej konkurencji, przy czym w konkurencjach indywidualnych brało udział co najmniej 12 osób, a w konkurencjach zespołowych co najmniej 8 drużyn, osad lub załóg. Według organu warunek ten nie został spełniony, bowiem w Mistrzostwach Świata w Kolarstwie, które odbyły się w dniach od 29 sierpnia do 1 września 2013 r. w [...] w Kanadzie w konkurencji jazdy indywidualnej na czas kobiet na dystansie 17,3 km w klasie H2 startowało 10 zawodniczek z 8 państw, zaś w konkurencji wyścigu ze startu wspólnego kobiet na dystansie 51,8 km w klasie H2 startowało 11 zawodniczek z 8 państw.
Decyzję Ministra z [...] października 2018 r. strona zaskarżyła wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Jak wskazano powyżej, decyzją z [...] lutego 2019 r. organ utrzymał w mocy decyzję Ministra z [...] października 2018 r. odmawiającą przyznania R. K., członkini kadry narodowej w kolarstwie osób niepełnosprawnych, stypendium sportowego.
W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że był obowiązany zastosować przepisy ustawy o sporcie w nowym brzmieniu.
Organ wskazał, iż organy administracyjne orzekają według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydawania przez nie decyzji. Minister przyznał, że strona uzyskała wynik, o którym mowa w art. 32 ust. 1f pkt 2 ustawy o sporcie. Jednak w ocenie organu warunki z art. 32 ust. 1i ustawy o sporcie nie zostały w niniejszej sprawie spełnione. Organ wziął jednocześnie pod uwagę, iż Ustawodawca w art. 32 ust. 1j ustawy o sporcie przewidział możliwość odstępstwa od art. 32 ust. 1i ustawy o sporcie, jednakże taka sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowym przypadku.
Organ podniósł, iż przytoczony przez stronę przepis art. 32 ust. 1h ustawy o sporcie dotyczy jedynie przypadków uzyskania przez członka kadry narodowej wyniku sportowego (miejsc 1-8) na zawodach rangi igrzysk olimpijskich, igrzysk paraolimpijskich lub igrzysk głuchych, w związku z czym również nie jest właściwy w przedmiotowej sprawie.
Skarżąca zaskarżyła decyzję Ministra z [...] lutego 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej:
1. naruszenie przepisów postpowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 153 P.p.s.a. w zw. z art. 6 Kpa poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji również jego niezastosowanie, na skutek nieuzasadnionego przyjęcia, że w niniejszej sprawie doszło do zmiany stanu prawnego w stosunku do stanu prawnego, na podstawie którego najpierw NSA wyrokiem z 5 lipca 2017 r., sygn. II GSK 2876/15 uchylił wyrok WSA w Warszawie z 14 stycznia 2015 r., sygn. VI SA/Wa 1736/14, a następnie WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 13 lutego 2018 r., sygn. VI SA/Wa 2617/17 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra z [...] marca 2014 r. i utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra z [...] stycznia 2014 r., argumentując w ten sposób, że na skutek wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o sporcie doszło do zmiany przepisów dotyczących przyznawania stypendiów sportowych dla członków kadry, co w ocenie organu powodowało, że nie był on związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postpowania wyrażonych w przywołanych orzeczeniach, w związku z czym w momencie ponownego rozstrzygnięcia sprawy strona nie spełniała kryteriów przyznania stypendium, o których mowa w art. 32 ust. 1i ustawy o sporcie, gdy tymczasem brak było podstaw do takiego przyjęcia;
2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:
a. art. 32 ust. 1 i 7 ustawy o sporcie, w związku z § 16 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sportu i Turystyki z dnia 14 listopada 2017 r. w sprawie stypendiów sportowych dla członków kadry narodowej w zw. z § 2 ust 5 rozporządzenia w zw. z § 3 ust. 2 rozporządzenia w zw. z § 4 ust 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia, poprzez jego niezastosowanie, a w następstwie tego utrzymanie w mocy decyzji Ministra odmawiającej przyznania stypendium sportowego, mimo że na Mistrzostwach Świata zajęła ona drugie miejsce, zawody te oraz uzyskane na nich wyniki zostały zatwierdzone i są ważne, wobec czego, mając na uwadze spełnienie przez skarżącą pozostałych przesłanek, decyzja o odmowie przyznania stypendium była pozbawiona podstaw prawnych;
b. art 32 ust 1i ustawy o sporcie poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie na skutek oparcia zaskarżonej decyzji m. in. na wymienionej w przywołanym przepisie przesłance odnoszącej się do udziału w zawodach okre6lonej liczby państw oraz określonej liczby sportowców w konkurencjach indywidualnych, w sytuacji, gdy zgodnie z § 16 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sportu i Turystyki z dnia 14 listopada 2017 r. w sprawie stypendiów sportowych dla członków kadry narodowej, do spraw wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, stosuje się przepisy dotychczasowe;
c. art. 32 ust 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego pominięcie i wydanie decyzji o odmowie przyznania stypendium skarżącej z tego powodu, że w danej konkurencji uczestniczyła zbyt mała liczba osób,
d. art. 32 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez jego pominięcie i wydanie rozstrzygnięcia na podstawie przepisów ustawy o sporcie (art. 32 ust. 1i) dyskryminujących osoby niepełnosprawne.
W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie w całości wydanych przez Ministra decyzji oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania.
Minister w odpowiedzi na skargę, wnosząc o oddalenie skargi jako niezasadnej, podtrzymał dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra wydana w sytuacji, gdy poprzednia decyzja tego organu była już prawomocnie uchylona przez Sąd. W związku z powyższym Sąd pragnie przytoczyć kilka uwag dotyczących wiążącej mocy prawomocnego wyroku sądu administracyjnego i wskazań zawartych w uzasadnieniu tego wyroku.
Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie".
Wskazać należy, iż przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a tym samym organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie (por. wyroki NSA z dnia: 1 września 2010 r., sygn. II OSK 518/09, Lex nr 746901, z 30 lipca 2009 r., II FSK 451/08, Lex 526493, z 23 września 2009 r., I FSK 494/09, Lex 594010, z 13 lipca 2010 r., I GSK 940/09, Lex 594756). Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 153 P.p.s.a. rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do ustalonego stanu faktycznego. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznawania sprawy (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2014 r., II FSK 2523/12, Lex nr 1588086). Kwestia, czy po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ podporządkował się wskazaniom sądu i jego ocenie prawnej stanowi główne kryterium kontroli poprawności nowowydanej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2011 r., II OSK 729/10). Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (por. A. Skoczylas, P. Szustakiewicz (red.), P.p.s.a. Komentarz, C.H. Beck 2016, t. 6 do art. 153 i powołane tamże orzecznictwo).
Przypomnieć zatem należy, iż zapadłym w niniejszej sprawie wyrokiem z 13 lutego 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 2617/17 WSA w Warszawie uchylił decyzję Ministra z [...] marca 2014 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję tego organu z [...] stycznia 2014 r. W uzasadnieniu tego wyroku WSA w Warszawie wskazał na dwa powody uchylenia decyzji:
1. brak uprawnienia Ministra w oparciu o art. 32 ust. 7 ustawy o sporcie do wprowadzenia w § 5 ust. 1 rozporządzenia kryterium wymaganej liczby startujących zawodników, z uwagi na brak delegacji ustawowej w tym zakresie. W takiej sytuacji WSA w Warszawie powtórzył za NSA, że § 5 ust. 1 rozporządzenia jest niezgodny z art. 32 ust. 7 ustawy, a przez to narusza także art. 92 ust. 1 Konstytucji RP (tak też NSA z dnia 23 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 2303/15).
2. naruszenie wynikających z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP zasady równości wobec prawa oraz zakazu dyskryminacji.
Sąd potwierdza, iż prawdą jest, iż w niniejszej sprawie zmienił się stan prawny. Zmiana ta polegała w istocie na przejęciu do regulacji ustawy o sporcie przepisów o tożsamej treści, jakie kiedyś zawierał § 5 ust. 1 rozporządzenia. To rozwiązanie spowodowało w istocie, że "upadł" niejako pierwszy powód uchylenia przez WSA w Warszawie w wyroku z 13 lutego 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 2617/17 wcześniejszych decyzji Ministra. Nadal jednak, wobec tożsamej treści normatywnej podstawy odmowy przyznania stypendium, aktualny i prawnie skuteczny jest zarzut naruszenia wynikających z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP zasady równości wobec prawa oraz zakazu dyskryminacji.
Sąd ponownie podkreśla, iż przywołane przepisy Konstytucji oznaczają, że wszyscy są wobec prawa równi, wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Konstytucyjna zasada równości wobec prawa obowiązuje we wszystkich sferach funkcjonowania społeczeństwa i oznacza, że wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się określoną, istotną cechą, których dotyczą konkretne normy prawne, traktowane być muszą równo, według jednakowej miary.
WSA w Warszawie w wyroku z 13 lutego 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 2617/17 podniósł, że ustawa o sporcie uwzględnia aktywność sportową wszystkich, na równych zasadach, rezygnując z wcześniejszego podziału na sport osób "zdrowych" i "niepełnosprawnych". Sportowcy niepełnosprawni są objęci tą samą regulacją, co pozostali sportowcy i uczestniczą we współzawodnictwie sportowym, na tych samych zasadach i w ramach tego samego systemu. Obie grupy sportowców, ze względu na zasadę równości wobec prawa i wynikający z niej zakaz dyskryminacji powinny być jednak potraktowane przez prawodawcę, z uwzględnieniem tych cech istotnych, które różnią ich sytuację we współzawodnictwie sportowym, z sytuacją sportowców pełnosprawnych. Dyskryminacja oznacza bowiem co do zasady niedopuszczalność wprowadzania regulacji różnicujących sytuację prawną adresatów norm, nieznajdujących uzasadnienia w ich cechach istotnych z punktu widzenia celów tej regulacji. Może zatem polegać na nierównym traktowaniu równych, ale także na równym traktowaniu nierównych. Powyższe uwagi zachowują w pełni swoją aktualność na gruncie tej sprawy. Organ nadal "równo traktuje nierównych", pomimo jasnych i jednoznacznych wytycznych zarówno NSA, jak i tutejszego Sądu, zawartych w wyrokach zapadłych w tej sprawie.
Sąd ponownie podkreśla, że nakaz przestrzegania równości i zakaz dyskryminacji wynika także z przepisów obowiązującego w Polsce prawa unijnego. Potwierdza to przede wszystkim Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej w art. 10, zgodnie z którym przy określaniu i realizacji swoich polityk i działań Unia dąży do zwalczania wszelkiej dyskryminacji ze względu na płeć, rasę lub pochodzenie etniczne, religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną. Z kolei art. 19 przewiduje, że Rada, stanowiąc jednomyślnie zgodnie ze specjalną procedurą prawodawczą i po uzyskaniu zgody Parlamentu Europejskiego, może podjąć środki niezbędne w celu zwalczania wszelkiej dyskryminacji, m.in. ze względu niepełnosprawność.
WSA w Warszawie w wyroku z 13 lutego 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 2617/17 wskazał, że celem kierowanego do tych sportowców przepisu art. 32 ustawy o sporcie, dopuszczającego możliwość przyznania stypendium sportowego, jest premiowanie członków kadry narodowej za osiągnięte wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym na igrzyskach olimpijskich, igrzyskach paraolimpijskich, igrzyskach głuchych oraz na mistrzostwach świata lub mistrzostwach Europy oraz pomoc tej grupie sportowców w pokryciu kosztów związanych z przygotowywaniem się do realizacji programu przygotowań do wskazanych wcześniej zawodów. Uwaga ta jest w pełni aktualna na tle także znowelizowanych przepisów. Przepisy znowelizowanego art. 32 ustawy o sporcie wprowadzają wspólne, jednakowe dla sportowców pełnosprawnych i niepełnosprawnych kryteria przyznania stypendium. Są nimi m. in. udział w zawodach, o których mowa w § 4 ust. 2 i w których uczestniczyli zawodnicy z co najmniej 8 państw w danej konkurencji, przy czym w konkurencjach indywidualnych uczestniczyło co najmniej 12 osób, a w konkurencjach zespołowych co najmniej 8 drużyn, osad lub załóg. Ponownie podnieść zatem należy, że zastosowanie tych jednakowych kryteriów przyznania stypendium w stosunku do sportowców pełnosprawnych i niepełnosprawnych prowadzi do nieusprawiedliwionego, niejednakowego potraktowania sportowców niepełnosprawnych, ponieważ te jednakowe kryteria nie dają im równych szans w ubieganiu się o stypendium. Sportowcy niepełnosprawni w ramach jednej konkurencji dzieleni są na klasy/grupy w zależności od stopnia niepełnosprawności i nie ma możliwości połączenia tych klas/grup z uwagi na nieporównywalność wyników ze względu na różne rodzaje i stopnie niepełnosprawności sportowców. Podział startujących zawodników niepełnosprawnych na tak dużą liczbę klas/grup siłą rzeczy przekłada się na mniejszą liczbę zawodników startujących w każdej klasie/grupie. Nie można też pominąć faktu, że liczba osób niepełnosprawnych i - co za tym idzie - liczba sportowców niepełnosprawnych, jest znacznie mniejsza od liczby sportowców pełnosprawnych. W imprezach sportowych dla niepełnosprawnych bierze udział mniej zawodników niż w imprezach dla pełnosprawnych i zawodnicy niepełnosprawni reprezentują mniejszą liczbę państw niż w przypadku imprez dla zawodników pełnosprawnych. Okoliczności faktyczne, dotyczące startu sportowców niepełnosprawnych i pełnosprawnych w zawodach kwalifikujących do uzyskania stypendium przesądzają o tym, że sportowcy niepełnosprawni nie mają jednakowych szans ze sportowcami pełnosprawnymi, ponieważ spełnienie przez sportowca niepełnosprawnego wymagania udziału w zawodach co najmniej 12 zawodników z co najmniej 8 państw jest od niego całkowicie niezależne, przede wszystkim zaś statystycznie znacznie trudniej osiągalne, jeżeli zważy się w dodatku, że te wymagania są odnoszone do każdej z klas/grup wyodrębnionych w ramach każdej konkurencji. Prowadzi to do wniosku, że art. 32 ust.1i ustawy o sporcie w czysto literalnej, niekonstytucyjnej interpretacji zastosowanej przez organ, przez ustanowienie jednakowych kryteriów co do minimalnej liczby zawodników w danej konkurencji (w przypadku sportowców niepełnosprawnych w danej klasie/grupie niepełnosprawności) oraz minimalnej liczby państw przez tych zawodników reprezentowanych w istocie traktuje nierówno te dwie kategorie sportowców w dostępie do stypendium sportowego.
Tymczasem nie uległy zmianie w tym zakresie wytyczne zarówno NSA, jak i WSA i Sąd ponownie powtarza, iż nie zachodzą okoliczności usprawiedliwiające nierówne traktowanie sportowców niepełnosprawnych i pełnosprawnych, pozwalające przyjąć, że zasada niedyskryminacji nie została w tym przypadku naruszona. Zatem nie ma racjonalnego uzasadnienia stosowanie jednakowej miary osiągniętego wyniku sportowego w postaci liczby zawodników (i liczby państw) biorących udział w konkurencji sportowej, różnie rozumianej w odniesieniu do zawodników pełnosprawnych i niepełnosprawnych. Tę porównywalność wartości wyników osiąganych przez sportowców pełnosprawnych i niepełnosprawnych, uprawniających do stypendium sportowego można bowiem z pewnością osiągnąć za pomocą innych kryteriów. Wprowadzenie przepisu art. 32 ust. 1i ustawy o sporcie i taka jego interpretacja, która w istotny sposób uzależnia uzyskanie stypendium od wymagań, których spełnienie jest całkowicie niezależne od sportowca niepełnosprawnego, przekreśla możliwość osiągnięcia tych celów w sytuacji, gdy sportowiec poniósł koszty przygotowania do zawodów i osiągnął wynik sportowy obiektywnie zasługujący na wysokie uznanie, pozwalający mu uzyskać stypendium w innych okolicznościach, wówczas gdyby w zawodach, w jego klasie brało udział więcej sportowców. A zatem prokonstytucyjna, zgodna z art. 32 Konstytucji RP, wykładnia tego przepisu winna być taka, że przepis art. 32 ust. 1i ustawy o sporcie dotyczy wyłącznie sportowców pełnosprawnych.
Tym samym, zdaniem Sądu, zarzuty naruszenia art. 153 P.p.s.a., jak i art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w związku z art. 32 ust. 1i ustawy o sporcie uznać należy za zasadne.
Tylko dodatkowo Sąd wskazuje, iż w sprawie doszło także, w jego ocenie, do naruszenia art. 107 w związku z art. 6 Kpa. Wskazać bowiem należy, iż zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie przyjmuje się, że z chwilą podpisania decyzji administracyjnej mamy do czynienia z wydaniem decyzji w sensie procesowym w tym znaczeniu, że istnieje decyzja administracyjna, a dzień wydania decyzji jest miarodajny dla oceny podstawy prawnej i podstawy faktycznej decyzji (por. wyroki NSA z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt II OSK 714/05, LEX nr 197983; z dnia 28 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 175/07, LEX nr 466047 i z dnia 5 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 453/08, LEX nr 529931). A zatem organ, wydając decyzję, musi uwzględnić stan faktyczny obowiązujący w dniu jej wydania. Jeżeli stan faktyczny zmienił się od złożenia wniosku do wydania decyzji w sprawie, to organ winien uwzględnić tę zmianę. Zaznaczyć przy tym należy, iż zmiana stanu faktycznego w sprawie w istotnym zakresie jest tak ważnym czynnikiem, iż może nawet wykluczyć zastosowanie art. 153 P.p.s.a. w sprawie.
Sąd zwrócił uwagę na fakt, iż w toku postępowania Minister otrzymał pismo ze Związku z 12 września 2018 r., w którym Związek ten wskazał, że skarżąca uzyskała wyniki sportowe w latach 2016 – 2017, w tym m.in. w 2017 r. 2. miejsce na Mistrzostwach Świata w RPA – jazda indywidualna na czas (grupa WH3), 3. miejsce na Mistrzostwach Świata w RPA – wyścig ze startu wspólnego (grupa WH3), a w 2016 r. 4. miejsce w Letnich Igrzyskach Paraolimpijskich – jazda indywidualna na czas (grupa WH1-3) i 5. miejsce w Letnich Igrzyskach Paraolimpijskich – wyścig ze startu wspólnego (grupa WH1-4).
Pomijając kwestię prokonstytucyjnej wykładni art. 32 ust. 1i ustawy o sporcie, której organ nie zastosował, wskazać należy, iż Minister w ogóle nie poddał analizie wyników sportowych strony wskazanych przez Związek w powołanym piśmie. Tymczasem strona zajęła m.in. 4. i 5. miejsce w Letnich Igrzyskach Paraolimpijskich. Organ z kolei w skarżonej decyzji podniósł, iż przytoczony przez stronę przepis art. 32 ust. 1h ustawy o sporcie dotyczy jedynie przypadków uzyskania przez członka kadry narodowej wyniku sportowego (miejsc 1-8) na zawodach rangi igrzysk olimpijskich, igrzysk paraolimpijskich lub igrzysk głuchych, w związku z czym również nie jest właściwy w przedmiotowej sprawie. Umknęło organowi, że strona w toku postępowania uzyskała powyższy wynik sportowy. Stanowi to o naruszeniu art. 107 w związku z art. 6 Kpa.
Za niezasadny natomiast Sąd uznał zarzut niezastosowania § 16 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sportu i Turystyki z dnia 14 listopada 2017 r. w sprawie stypendiów sportowych dla członków kadry narodowej, zgodnie z którym do spraw wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, stosuje się przepisy dotychczasowe. Sąd zgadza się z organem, iż przepis ten zawiera przepisy przejściowe dotyczące wyłącznie procedury obecnie uregulowanej w ww. rozporządzeniu, tj. na podstawie tego przepisu do spraw wszczętych i niezakończonych znajdą zastosowanie dotychczasowe przepisy rozporządzenia z 2012 r., ale tylko w takim zakresie, w jakim dana kwestia nie jest regulowana już obecnie w ustawie o sporcie. Wynika to bowiem z hierarchii aktów prawa.
Z powyższych względów Sąd uznał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy doszło do naruszenia prawa materialnego i procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a.), co skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji Ministra.
Organ, ponownie rozpatrując sprawę, uwzględni stanowisko Sądu, iż art. 32 ust. 1i przez ustanowienie jednakowych kryteriów co do minimalnej liczby zawodników w danej konkurencji (w przypadku sportowców niepełnosprawnych w danej klasie/grupie niepełnosprawności) oraz minimalnej liczby państw przez tych zawodników reprezentowanych w istocie traktuje nierówno te dwie kategorie sportowców w dostępie do stypendium sportowego, czym narusza art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Minister także uwzględni przy wydawaniu decyzji stan faktyczny obowiązujący na dzień jej wydania, co oznacza rozważenie wszystkich osiągnięć sportowych strony, w tym także tych wymienionych w piśmie Związku z 12 września 2018 r.
O kosztach postępowania (na które złożyły się: 200 zł – wpis sądowy i 480 zł - koszty zastępstwa procesowego) Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ww. ustawy w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI