VI SA/Wa 966/25

VI SA/Wa 966/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-09-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Szydłowska
Sławomir Kozik /sprawozdawca/
Urszula Wilk /przewodniczący/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 oraz art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie: Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 września 2025 r. sprawy ze skargi B. T. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z 14 stycznia 2025 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ", "organ") na podstawie art. 109 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146 z późn. zm., dalej: "ustawa o świadczeniach"), w związku z art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.") oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, orzekł wobec B. T. (dalej: Skarżąca, Strona) o podleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...]w okresie od 16 listopada 2010 r. do 15 października 2020 r.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. Inspektorat w J.G. (dalej: "ZUS" lub "Zakład"), pismem z dnia 30 kwietnia 2024 r. (data wpływu do [...]Oddziału Wojewódzkiego NFZ, dalej także "[...]OW NFZ" - 6 maja 2024 r,), zwrócił się z wnioskiem o rozstrzygnięcie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego Skarżącej z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "[...]" w okresie od 16 listopada 2010 r. do 15 października 2020 r.
ZUS poinformował we wniosku, iż: 1) z zapisów w Krajowy Rejestrze Sądowym wynika, że od 16 listopada 2010 r. do 15 października 2020 r. Skarżąca była jedynym udziałowcem spółki; 2) z tytułu prowadzonej działalności Skarżąca nie zgłosiła się jako płatnik składek oraz osoba ubezpieczona, nie złożyła dokumentów rozliczeniowych i nie dokonała żadnych wpłat; 3) z uwagi na fakt, że Skarżąca w okresie od 16 listopada 2010 r. do 31 października 2014 r. posiadała inny tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych - zatrudnienie z tytułu umowy o pracę, a od 1 listopada 2014 r. jest świadczeniobiorcą emerytalnym - Zakład nie rozstrzyga podlegania ubezpieczeniom społecznym.
Pismem z 13 maja 2024 r. znak: [...][...]OW NFZ zawiadomił Stronę o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Jednocześnie zwrócono się z prośbą do Strony o przekazanie dokumentów, mających wpływ na ustalenie, w jakim okresie prowadziła pozarolniczą działalność jako wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, w szczególności pisemnego oświadczenia, w jakim okresie posiadała 100% udziałów oraz ewentualnych kopii umów nabycia/zbycia udziałów w przedmiotowej spółce. Korespondencja została odebrana przez Stronę. 5 lipca 2024 r. zwrócono się do Skarżącej z prośbą o przekazanie wszelkich istotnych dokumentów i informacji w celu ustalenia, czy faktycznie prowadziła pozarolniczą działalność jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Korespondencja została odebrana przez domownika Strony – K. R..
9 sierpnia 2024 r. do [...]OW NFZ wpłynęło pismo K. R. (datowane na dzień 5 sierpnia 2024 r.), w którym poinformowała, że Skarżąca posiada nieruchomość pod adresem: ul. [...]J. G. i jednocześnie wypowiedziała się na temat adresu zamieszkania Strony. Na podstawie danych z Centralnego Wykazu Ubezpieczonych NFZ (wskazanego adresu zamieszkania, adresu zameldowania oraz historii zmian na koncie) Organ odwoławczy uznał, że prawidłowy adres do doręczeń to ul. [...] J.G..
Organ wskazał w zaskarżonej decyzji, że zgodnie z informacjami zawartymi w pełnym odpisie z KRS przedmiotowej spółki, Skarżąca w Dziale 1, Rubryce 7, L.p. 2, numer 6 "Czy wspólnik posiada całość udziałów spółki?" udzieliła odpowiedzi "TAK" w okresie od 16 listopada 2010 r. do 15 października 2020 r. W wyżej wymienionym okresie stwierdzono również brak informacji o okresach zawieszenia przedmiotowej spółki.
Zaskarżoną decyzją Prezes NFZ, po przytoczeniu przepisów prawa znajdujących zastosowanie w niniejszej sprawie oraz opisaniu stanu faktycznego sprawy, orzekł wobec Skarżącej o podleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "[...] (NIP: [...], KRS: [...]) w okresie od 16 listopada 2010 r. do 15 października 2020 r.
Organ wyjaśnił, że obowiązek ubezpieczenia wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powiązany jest jedynie z posiadanym przez niego takiego statusu prawnego, nie zaś z prowadzeniem działalności lub faktycznym działaniem w imieniu swojej spółki.
Pismem z 19 lutego 2025 r. Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na zaskarżoną decyzję. Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) art 107 § 1 pkt 3 K.p.a. ponieważ decyzja nie zawiera oznaczenia strony postępowania (adresata), co stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania i uniemożliwia jej skuteczne doręczenie oraz wykonanie;
2) art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. gdyż brak oznaczenia strony sprawia, że decyzja jest wydana bez podstawy prawnej, ponieważ nie można ustalić, kto jest jej adresatem i wobec kogo ma wywoływać skutki prawne;
3) art 156 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez decyzja jest niewykonalna w dniu wydania, a jej niewykonalność ma charakter trwały – nie można jej doręczyć prawidłowo ani podjąć wobec Strony dalszych czynności administracyjnych;
4) art 8 K.p.a. gdyż organ działał w sposób naruszający zasady praworządności i zaufania do organów administracji publicznej.
Skarżąca w petitum skargi wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie decyzji (w przypadku nieuwzględnienia zarzutu nieważności), wskazując, że brak oznaczenia strony postępowania powoduje, iż decyzja nie spełnia wymogów formalnych i jest dotknięta wadą uzasadniającą jej uchylenie. Ponadto Strona wniosła również o zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że zaskarżona decyzja wydana przez Prezesa NFZ została wydana bez adresata, czyli strony postępowania. Zdaniem Skarżącej brak oznaczenia strony powoduje, że decyzja nie wywołuje skutków prawnych i jest wadliwa od momentu jej wydania. Skarżąca podkreśliła, że zgodnie z art. 107 § 1 pkt 3 K.p.a., każda decyzja administracyjna powinna zawierać oznaczenie strony. Brak tej informacji skutkuje nieważnością decyzji, co znajduje potwierdzenie w art. 156 § 1 pkt 2 i 4 K.p.a. W ocenie Skarżącej z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że jej beneficjentem jako wnioskodawca jest ZUS Oddział w W. Inspektorat w J. G.. A zatem w opinii Skarżącej należałoby wskazać, że stroną decyzji jest ZUS. Jednak jak podniosła Skarżąca, z rozdzielnika zamieszczonego na końcu zaskarżonej decyzji wynika, że jest ona kierowana do wiadomości ZUS, a mimo to została skierowana do Skarżącej. W ocenie Skarżącej natomiast strona zaskarżonej decyzji nie może być domyślna.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.
Należy podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie. W przedmiotowej sprawie Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji publicznej, albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). Przesądzenie o prawidłowości przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia ustaleń faktycznych umożliwia ocenę procesu subsumcji tego stanu faktycznego pod mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego. W ocenie Sądu na kanwie niniejszej sprawy organ nie naruszył art. 8 K.p.a., i prowadził postępowanie zgodnie z zasadami praworządności oraz zaufania do organów administracji publicznej.
Jak wynika z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w zmieniającym się brzmieniu obowiązującym w okresie objętym decyzją, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej – od 30 kwietnia 2018 r. – ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 i 1495 oraz z 2020 r. poz. 424 i 1086) lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników.
Na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.
W myśl z kolei art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach, użyte w niej określenie osoby prowadzącej działalność pozarolniczą - oznacza osobę, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 6 pkt 4 tej ustawy, za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się m.in. wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
Na podstawie art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach - obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących działalność pozarolniczą powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym, tj. w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Z kolei w myśl art. 13 pkt 4 tej ustawy, w zmieniającym się brzmieniu obowiązującym w okresie objętym decyzją, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność pozarolniczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania jej wykonywania, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności gospodarczej zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej – od 30 kwietnia 2018 r. – art. 36aa ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz przepisów ustawy - Prawo przedsiębiorców.
Z powyższej regulacji wynika, że objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia jej zaprzestania. Oznacza to, że wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym w okresie, w którym posiada status wspólnika tej spółki. Jak wynika z art. 165 pkt 5 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1526 z późn. zm., dalej: "K.s.h."), do powstania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wymaga się wpisu do rejestru. Zgodnie natomiast z art. 272 K.s.h., rozwiązanie spółki następuje po przeprowadzeniu likwidacji, z chwilą wykreślenia spółki z rejestru.
Z cyt. regulacji prawnej można wywieść, że wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością posiada status wspólnika tej spółki w okresie kiedy spółka jest wpisana do rejestru i w tym też okresie jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik – w niniejszej sprawie, jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Ponadto z regulacji tej wynika, że sam fakt pozostawania danej osoby wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przesądza o podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu, niezależnie od faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej przez tę spółkę w okresie, w którym spółka jest wpisana do rejestru i niezależnie od uzyskiwania z tej działalności przychodów, a więc również niezależnie od faktu prowadzonej likwidacji tej spółki, która w okresie likwidacji dalej istnieje w obrocie prawnym z dodatkowym zapisem "w likwidacji". Ustawodawca przyjął bowiem rozwiązanie, zgodnie z którym o podleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego wspólnika, w niniejszej sprawie, jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, rozstrzyga w istocie sam fakt istnienia spółki, który zamyka się w okresie od momentu wpisania spółki do rejestru do momentu jej wykreślenia z rejestru.
Sąd Najwyższy w wyroku z 3 marca 2020 r., II UK 295/18, OSNP 2021 Nr 4, poz. 43 (wydanym pod rządami art. 13 pkt 4 sprzed nowelizacji) przyjął, że wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podlega ubezpieczeniom społecznym, choćby spółka nie prowadziła działalności gospodarczej (art. 8 ust. 6 pkt 4 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej). O objęciu ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi wspólników spółek osobowych: spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej tworzonych na podstawie Kodeksu spółek handlowych - oraz wspólników jednej tylko ze spółek kapitałowych, to jest jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, o których stanowi art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej, decyduje zatem prowadzenie przez nich działalności pozarolniczej, której zakres pojęciowy nie pokrywa się ściśle z definicjami działalności gospodarczej. Jedyny wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym na podstawie tytułu określonego w art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej. Z treści tego przepisu wynika, że samo posiadanie statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością decyduje o podleganiu przez niego ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej (zob. również wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2021 r., I USKP 1/21, OSNP 2021 Nr 12, poz. 136).
Tak więc rozpoczęcie wykonywania ww. działalności wiąże się bezpośrednio z momentem nabycia praw i obowiązków wspólnika w takiej spółce. Zatem - jak zostało stwierdzone w orzecznictwie - podleganie przez wspólnika takiej spółki obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym w okresie od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności pozarolniczej do dnia zaprzestania jej wykonywania - należy odnosić do okresu posiadania statusu wspólnika w spółce prowadzącej działalność gospodarczą, niezależnie od rzeczywistego uczestnictwa w działalności takiej spółki oraz faktycznego włączania się w prowadzenie jej spraw (por. wyroki SN z: 7 grudnia 2012 r. sygn. II UK 121/12; 3 lutego 2011 r. sygn. II UK 271/10, także wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 10 kwietnia 2015 r. sygn. III AUa 1455/14).
Pogląd, zgodnie z którym wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na to, czy prowadzi działalność gospodarczą, gdyż obowiązek powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego określonego statusu prawnego, aprobują sądy administracyjne (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 października 2018 r. sygn. II GSK 3852/16; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podziela go również Sąd w składzie orzekającym.
W rozpatrywanej sprawie Prezes NFZ - na podstawie danych z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego ustalił okres tj. od 16 listopada 2010 r. do 15 października 2020 r., w którym Skarżąca posiadała całość udziałów w ww. spółce. Ustalenia te nie były przez Stronę kwestionowane. Organ prawidłowo stwierdził zatem, że Skarżąca podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. – od 14 listopada 2018 r. w likwidacji – we wskazanym w zaskarżonej decyzji okresie. Jak bowiem przedstawiono powyżej, o podleganiu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu decyduje jedynie posiadanie statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.
W niniejszej sprawie Prezes NFZ prawidłowo rozstrzygnął jedynie o kwestii podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, czyli dokonał tzw. "ustalania" - potwierdzenia obowiązku wynikającego z ustawy. Natomiast odrębną kwestią jest to, czy z tego tytułu Skarżąca będzie zobowiązana opłacać składkę na ubezpieczenie zdrowotne i w jakiej wysokości.
Ta druga kwestia należy bowiem do kompetencji organów ZUS i będzie rozstrzygana w odrębnej sprawie. Do kompetencji Prezesa NFZ należy jedynie ustalenie, czy Skarżąca jest objęta obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. Ustalenie tej okoliczności pozostaje kwestią wstępną dla ZUS, który to organ dopiero po stwierdzeniu przez Prezesa NFZ objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym ubezpieczonego może ustalać należną składkę i ewentualną jej wysokość. Zgodnie bowiem z art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach, sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.
Odnosząc się na koniec do argumentacji Skarżącej odnośnie naruszenia przez organ art. 156 § 1 pkt 2 i art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a., zarzut ten należy uznać za chybiony. Organ bowiem w treści zaskarżonej decyzji prawidłowo wskazał Skarżącą jako stronę postępowania i adresata decyzji. Tym samym nieuzasadnione jest stanowisko Strony, że decyzja została wydana bez podstawy prawnej. Ponadto nie może być również mowy o trwałym charakterze niewykonalności zaskarżonej decyzji w dniu jej wydania, bowiem została ona skutecznie doręczona Skarżącej, co umożliwiło podjęcie przez organ dalszych czynności w sprawie.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że Prezes NFZ prawidłowo ustalił zarówno fakt objęcia Skarżącej obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, jak również okres podlegania temu ubezpieczeniu. Ustalenia dokonane przez organ odpowiadają standardom postępowania administracyjnego, w tym wynikającym z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymagania określone w art. 107 § 3 K.p.a.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz.935, dalej: "P.p.s.a."), oddalił skargę.
Wszystkie orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Należy również wskazać, że złożona w tej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a.