VI SA/Wa 964/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2006-08-11
NSAAdministracyjneWysokawsa
adwokaturawpis na listęprzeszłość w PRLSłużba Bezpieczeństwanieskazitelny charakteretyka zawodowaprawo o adwokaturzesamorząd adwokacki

WSA w Warszawie oddalił skargę na uchwałę Naczelnej Rady Adwokackiej odmawiającą wpisu na listę adwokatów z powodu pracy w SB PRL, uznając zatajenie tego faktu za okoliczność dyskwalifikującą.

Skarżący, M. K., ubiegał się o wpis na listę adwokatów, jednak Okręgowa i Naczelna Rada Adwokacka odmówiły mu wpisu, powołując się na jego pracę w Służbie Bezpieczeństwa PRL w latach 1980-1983. Uznano, że praca ta, a także sposób jej ujawnienia (lub zatajenia), podważa rękojmię nieskazitelnego charakteru wymaganego od adwokata. Sąd administracyjny, choć nie podzielił poglądu o "samoistnie dyskwalifikującej" przesłance pracy w SB, uznał, że sposób przedstawienia tej okoliczności przez skarżącego stanowił zatajenie, co również dyskwalifikuje go z ubiegania się o wpis.

Sprawa dotyczyła skargi M. K. na uchwałę Naczelnej Rady Adwokackiej odmawiającą mu wpisu na listę adwokatów. Okręgowa Rada Adwokacka odmówiła wpisu, wskazując, że M. K. pracował w Służbie Bezpieczeństwa PRL w latach 1980-1983. Rada uznała, że praca ta, wykonywana w okresie sprzeciwu obywatelskiego, świadczy o braku nieskazitelnego charakteru, wymaganego od adwokata. Dodatkowo, Rada zarzuciła skarżącemu zatajenie tego faktu we wniosku o wpis, gdyż dokumenty takie jak świadectwo pracy czy życiorys nie zawierały tej informacji. Naczelna Rada Adwokacka utrzymała w mocy uchwałę Okręgowej Rady. Skarżący w skardze do WSA argumentował, że nie zataił informacji, a dokumenty były zgodne z ówczesnymi wymogami, a także powoływał się na wcześniejsze postępowanie dotyczące wpisu na listę radców prawnych, gdzie jego przeszłość została zaakceptowana. WSA w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że choć sama praca w SB nie jest "samoistnie dyskwalifikująca", to sposób jej ujawnienia przez skarżącego, polegający na "oczywistym niedomówieniu" i braku elementarnej uczciwości, stanowił zatajenie. Sąd podkreślił, że skarżący już wcześniej przechodził podobną procedurę i wiedział o kontrowersjach związanych z jego przeszłością, a mimo to nie ujawnił wprost faktu pracy w SB. W ocenie Sądu, takie postępowanie uniemożliwia stwierdzenie nieskazitelności charakteru, co jest warunkiem wpisu na listę adwokatów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Sąd nie podzielił poglądu o istnieniu przesłanek "samoistnie dyskwalifikujących" w świetle art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze, jednak uznał, że sposób przedstawienia tej okoliczności przez skarżącego stanowił zatajenie, co również dyskwalifikuje go z ubiegania się o wpis.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że choć sama praca w SB nie jest automatycznie dyskwalifikująca, to sposób jej ujawnienia przez kandydata, polegający na "oczywistym niedomówieniu" i braku elementarnej uczciwości, stanowi zatajenie i podważa wymóg nieskazitelnego charakteru.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

Prawo o adwokaturze art. 65 § pkt 1

Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze

Wymóg posiadania nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Praca w SB PRL w latach 1980-1983, a zwłaszcza jej zatajenie, podważa tę rękojmię.

Pomocnicze

Prawo o adwokaturze art. 68 § ust. 4

Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze

Prawo o adwokaturze art. 66

Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 76

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Dz.U. Nr 38, poz. 181

Ustawa z dnia 31 lipca 1985 r. o służbie funkcjonariuszy SB i MO PRL

Argumenty

Skuteczne argumenty

Praca w SB PRL, a zwłaszcza sposób jej ujawnienia przez kandydata, stanowi zatajenie i podważa wymóg nieskazitelnego charakteru wymaganego od adwokata.

Odrzucone argumenty

Skarżący argumentował, że nie zataił pracy w SB, a dokumenty były zgodne z ówczesnymi wymogami. Skarżący powoływał się na wcześniejsze postępowanie dotyczące wpisu na listę radców prawnych, gdzie jego przeszłość została zaakceptowana.

Godne uwagi sformułowania

praca w organach służby bezpieczeństwa PRL w tym czasie musi zostać potraktowana jako działalność skierowana przeciwko polskiemu społeczeństwu, sprzeniewierzająca się podstawowym zasadom moralnym i etycznym okoliczność ta jest "samoistnie dyskwalifikująca" szczególne przemilczenie przez skarżącego faktu pracy w latach 1980 -1983 w organach bezpieczeństwa PRL przyjęta przez skarżącego droga przy ubieganiu się o ten wpis zakładała zatajenie tego faktu, co już samo w sobie jest okolicznością nie pozwalającą mówić o nieskazitelności charakteru

Skład orzekający

Zbigniew Rudnicki

przewodniczący sprawozdawca

Grażyna Śliwińska

członek

Agnieszka Łąpieś-Rosińska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja wymogu nieskazitelnego charakteru dla adwokatów w kontekście przeszłości w służbach PRL oraz znaczenie uczciwości i pełnego ujawnienia faktów we wnioskach."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przeszłości w SB PRL i sposobu jej ujawnienia. Może być stosowane analogicznie do innych zawodów prawniczych wymagających rękojmi nieskazitelnego charakteru.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy trudnego tematu przeszłości w PRL i jej wpływu na możliwość wykonywania zawodu prawniczego, co jest nadal aktualne i budzi emocje.

Czy praca w SB PRL dyskwalifikuje z zawodu adwokata? Sąd rozstrzyga.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 964/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-08-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-05-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska
Grażyna Śliwińska
Zbigniew Rudnicki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Sygn. powiązane
II GSK 14/07 - Wyrok NSA z 2007-05-24
Skarżony organ
Rada Adwokacka
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Asesor WSA Agnieszka Łąpieś – Rosińska Protokolant Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi M. K. na uchwałę Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] marca 2006 r. nr (brak nr) w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów oddala skargę
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2002 r. p. M. K., wykonujący zawód radcy prawnego, zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] o wpisanie go na listę adwokatów.
Uchwałą Nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] odmówiła wnioskodawcy dokonania wpisu.
Orzeczenie to w wyniku zaskarżenia przez zainteresowanego zostało uchylone przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] maja 2003 r., a sprawa – przekazana do ponownego rozpatrzenia przez Okręgową Radę Adwokacką w [...].
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy uchwałą Nr [...] Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] stycznia 2006 r., wydaną na podstawie art. 68 ust. 4 w związku z art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r.- Prawo o adwokaturze (Dz.U. Nr 123, poz.1056, z późn. zm.) odmówiono zainteresowanemu wpisu na listę adwokatów [...] Izby Adwokackiej
W uzasadnieniu stwierdzono, że z akt sprawy wynika, że p. M. K. w okresie od [...] sierpnia 1980 r. do [...] września 1983 r. pracował w Wojewódzkim Urzędzie Spraw Wewnętrznych w [...] na stanowisku [...] (funkcjonariusza MO). Ani świadectwo pracy za ten okres, ani przedłożony przez zainteresowanego życiorys nie wskazują, by pracował on w jednostce terenowej Służby Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych PRL. Także sam wniosek o wpis na listę adwokatów nie zawiera takiej informacji.
Podczas ponownego rozpoznania sprawy Okręgowa Rada Adwokacka w [...] wydelegowała ze swojego grona przedstawiciela, który zapoznał się z aktami osobowymi zainteresowanego, znajdującymi się w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w [...]. Z wyciągu protokołu z posiedzenia OIRP w [...] z dnia [...] lutego 1999 r. wynika, że zainteresowany – po ustaleniu nieznanych dotąd OIRP faktów i w odpowiedzi na dotyczące tej sprawy pytania – potwierdził okoliczność pracy w służbach specjalnych PRL.
Na podstawie wypowiedzi zainteresowanego Okręgowa Rada Adwokacka w [...] uznała za konieczne rozważenie, czy p. M. K. spełnia wymagania ustawowe w zakresie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.
Na rękojmię w rozumieniu art. 65 pkt 1 ustawy – Prawo o adwokaturze składają się, według Rady Okręgowej, dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać adwokatem.
O nieskazitelności charakteru świadczą takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem.
Praca w jednostce terenowej Służby Bezpieczeństwa MSW w latach 1980 – 1983, czyli w latach aktywnego sprzeciwu obywatelskiego wobec komunistycznych władz i próby budowania instytucji demokratycznych, musi zostać potraktowana jako działalność skierowana przeciwko polskiemu społeczeństwu, sprzeniewierzająca się podstawowym zasadom moralnym i etycznym. Już sama praca w organach służby bezpieczeństwa PRL w tym czasie daje więc asumpt do twierdzenia, iż osoba – dobrowolnie i z zaangażowaniem ją świadcząca – nie dysponuje cechami gwarantującymi prawidłowe, w kontekście moralności i uczciwości, wykonywanie zawodu adwokata.
Twierdzenie to dodatkowo wzmacnia fakt, iż zainteresowany nie poinformował o swojej przeszłości w tym zakresie Okręgowej Rady Adwokackiej w [...], gdy składał wniosek o wpis na listę adwokatów. Dopiero lektura akt osobowych p. M. K. jako radcy prawnego, prowadzonych przez OIRP w [...], pozwoliła ten fakt ustalić.
Nie bez znaczenia są podejmowane przez zainteresowanego próby marginalizacji pracy w służbach bezpieczeństwa PRL, czy też wykazywania, iż okoliczność ta wynika z załączonych do wniosku dokumentów. Wskazuje to bowiem na fakt, iż nawet w chwili obecnej, po ponad 20 latach od trudnych doświadczeń początku lat 80-tych i przy jednoznacznej ocenie tego okresu przez historyków, zainteresowany nie dostrzegł wagi wyboru moralnego, którego dokonał na przełomie lat 70-tych i 80-tych, i który sprawił, iż był on istotnym elementem systemu utrwalania rządów autorytarnych, głęboko sprzecznych z oczekiwaniami narodu polskiego.
Odwołanie od powyższej uchwały złożył zainteresowany wnosząc o jej uchylenie i dokonanie wpisu na listę adwokatów.
Uchwałą Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] marca 2006 r., po rozpatrzeniu odwołania, postanowiono jednomyślnie utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę Nr [...] Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. w przedmiocie odmowy wpisu zainteresowanego – p. M. K. na listę adwokatów.
W uzasadnieniu, po przedstawieniu przebiegu sprawy wskazano, iż Okręgowa Rada Adwokacka w [...] ustaliła, że w okresie od 1980 r. do 1983 r. p. M. K. był zatrudniony w Kontrwywiadzie Służby Bezpieczeństwa jako oficer operacyjny II Wydziału Cywilnego i zajmował się sprawami kontaktów obywateli polskich z krajami zachodnimi. Ustalenie te zostało poczynione w oparciu o zapis protokołu z akt osobowych p. M. K., prowadzonych przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w [...] oraz na podstawie rozmowy przeprowadzonej z kandydatem przez członków Okręgowej Rady Adwokackiej w dniu [...] października 2005 r. We wniosku zainteresowanego o uzyskanie wpisu na listę adwokatów informacja o pracy w SB nie figuruje; w kwestionariuszu osobowym kandydat podał, że w kresie 1980 -1983 był inspektorem w KW MO w [...].
Okręgowa Rada Adwokacka w [...] uznała, że kandydat nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, ponieważ samo zatrudnienie w organach bezpieczeństwa, i to w okresie stanu wojennego, musi być zakwalifikowane jako działalność skierowana przeciwko polskiemu społeczeństwu, sprzeniewierzająca się podstawowym zasadom moralnym. Negatywną ocenę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] dodatkowo uzasadnia fakt pominięcia przez kandydata jednoznacznej informacji o pracy w SB i określania jej – formalnie zgodnie z prawdą, jednak w istocie mylącym pojęciem – zatrudnienia w KW MO.
Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej podzieliło ocenę dokonaną przez Okręgową Radę Adwokacką w [...] w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Uznało, że p. M. K. jako osoba dobrowolnie i z zaangażowaniem wykonująca pracę na rzecz organów służby bezpieczeństwa w okresie PRL nie może uzyskać miana osoby nieskazitelnego charakteru. W świetle art. 65 pkt 1 ustawy – Prawo o adwokaturze dotychczasowe zachowanie kandydata, ubiegającego się o wpis na listę adwokatów, powinno gwarantować właściwy poziom moralno-etyczny wykonywania zawodu. W przypadku p. M. K. rokowanie takie byłoby nieuprawnione.
Jako symptomatyczną należy ocenić próbę zawoalowania przez kandydata rzeczywistego charakteru jego zatrudnienia w strukturach MSW. Kandydat obecnie najwyraźniej zdaje sobie sprawę z dyskwalifikującej go jako przyszłego adwokata wymowy faktu zatrudnienia w organach bezpieczeństwa. Ocena ta – nie wyrażona zresztą wprost – nie może jednak przekreślić okoliczności, że p. M. K. pełnił dobrowolnie służbę w SB.
W zakończeniu uzasadnienia Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej odwołało się do poglądu wyrażonego w treści uchwały Nr 9 /99 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 17 kwietnia 1999 r., w której jednoznacznie wyrażono potępienie i negatywną ocenę zaangażowania w działalność służb bezpieczeństwa przyjmując, że sprzeniewierza się ono w najwyższym stopniu podstawowym zasadom moralnym.
W zakończeniu uchwały zamieszczono pouczenie o możliwości jej zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Naczelnej Rady Adwokackiej.
Zgodnie z tym pouczeniem zainteresowany wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na uchwałę Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] marca 2006 r., utrzymującą w mocy uchwałę Nr [...] Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. odmawiającą zainteresowanemu dokonania wpisu na listę adwokatów [...] Izby Adwokackiej, zarzucając jej obrazę przepisu art. 65 pkt 1 ustawy – Prawo o adwokaturze.
W uzasadnieniu skarżący stwierdził, iż podejmując uchwałę Nr [...] z dnia [...] stycznia 2006 r., odmawiającą zainteresowanemu wpisu na listę adwokatów [...] Izby Adwokackiej, Okręgowa Rada Adwokacka w [...], korzystała z informacji zawartych w jego aktach osobowych znajdujących się w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w [...]. Nadto Rada doszła do wniosku, że zarówno wtedy, tzn. przy składaniu wniosku o wpis na listę radców prawnych, jak i teraz, tzn. przy składaniu wniosku o wpis na listę adwokatów, skarżący zataił fakt pracy w SB. Zdaniem skarżącego, z takim stanowiskiem zgodzić się nie można.
Skarżący wskazał, że ubiegając się o wpis na listę radców prawnych załączył wszystkie wymagane przez prawo dokumenty. Fakt ten oraz prawidłowość podanych w nich danych potwierdzone zostały wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 1994 r., w sprawie o sygn. akt II SA 1631/93. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] bez wątpienia zapoznała się z tymi aktami.
Zarzuty Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] dotyczą faktu zatajenia pracy w SB oraz braku należytej rękojmi wykonywania zawodu.
Uzasadniając pierwszy zarzut Rada podniosła, że "...Ani świadectwo pracy za ten okres, ani przedłożony przez zainteresowanego życiorys nie wskazują, że pracował on w jednostce terenowej Służby Bezpieczeństwa MSW PRL. Także sam wniosek o wpis na listę adwokatów nie zawiera takiej informacji." Odpowiadając na ten zarzut skarżący wskazał, że wniosek o wpis na listę adwokatów został sporządzony w oparciu o przepisy ustawy – Prawo o adwokaturze. Jeżeli Rada miała co do niego wątpliwości, to winna zwrócić się z żądaniem jego uzupełnienia, co niewątpliwie zostałoby niezwłocznie spełnione. Także kwestie związane z rzekomymi nieprawidłowościami w innych dokumentach – jak można się domyślać, w kwestionariuszu osobowym – mogły zostać wyjaśnione. Skarżący wyjaśnił, iż do kwestionariusza dołączył dokumenty jakie posiadał, więc zarzut, że nie wskazywały one na jego prace w terenowej jednostce SB jest chybiony, gdyż nikt w tamtym czasie takich dokumentów nie wystawiał. Nie wystawiano takich dokumentów także w 1995 r. Skarżący podkreślił, że nie może być więc mowy o żadnym zatajeniu, skoro ustalenia te pozostają w sprzeczności z istniejącymi dowodami, a przede wszystkim z faktem, że o charakterze pracy w Komendzie MO Rada została poinformowana na pierwszym posiedzeniu, z odpowiedzi samego skarżącego na pytania członków Rady.
Podnosząc zarzuty dotyczące już samej zaskarżonej uchwałą Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] marca 2006 r. skarżący wskazał, iż podejmując zaskarżoną uchwałę Naczelna Rada Adwokacka oparła się jedynie na stanowisku Rady Okręgowej, natomiast pominęła – uwaga ta dotyczy także Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] – istniejące w sprawie dowody, takie jak opinie i świadectwa pracy z innych instytucji i zakładów pracy, a w szczególności fakt pozostawania skarżącego przez szereg lat na stanowisku prokuratora, na które może być powołany tylko ten, który jest nieskazitelnego charakteru, jak również awansów w tym okresie i pozytywnej weryfikacji. Pominięte zostały także inne dowody świadczące o pracy w instytucjach, w których wymagane są nie tylko kwalifikacje zawodowe, ale i moralne.
Reasumując, Naczelna Rada Adwokacka pominęła oczywisty fakt, że w materiale sprawy nie ma żadnego dowodu, z którego wynikałoby, że w okresie pracy zawodowej skarżący nie przestrzegał prawa czy też norm współżycia społecznego. Poza sporem jest także i to, że Naczelna Rada Adwokacka w poprzedniej uchwale wskazała, że zarzuty niegodziwości postępowania muszą być zarzutami indywidualnie określonymi. Ocena generalizująca nie może być podstawą oceny indywidualnej. Naczelna Rada Adwokacka sama następnie zalecenia te ominęła, mimo że postępowanie nie udowodniło żadnych kompromitujących faktów w karierze zawodowej skarżącego, które wskazywałyby na sprzeniewierzenie się zasadom moralnym i etyce zawodowej.
W odpowiedzi na skargę Naczelna Rada Adwokacka wniosła o jej oddalenie jako nieuzasadnionej.
Zdaniem Naczelnej Rady Adwokackiej, skarżący nie zakwestionował podstawowego dla treści podjętych uchwał faktu, iż pełnił służbę w strukturach SB, i to w okresie stanu wojennego. W ocenie organów adwokatury okoliczność ta jest samoistnie dyskwalifikująca w świetle wymogów wynikających z treści art. 65 pkt 1 ustawy – Prawo o adwokaturze. Nie unicestwiają jej znaczenia późniejsze opinie i świadectwa z innych zakładów pracy. Naczelna Rada Adwokacka nadal zajmuje stanowisko, wyrażone w treści uzasadnienia obydwu zaskarżonych uchwał, iż praca w SB w każdej sytuacji musi być traktowana jako sprzeniewierzenie się podstawowym zasadom moralnym i etycznym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na uchwałę Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] marca 2006 r., utrzymującą w mocy uchwałę Nr [...] Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] stycznia 2006 r., odmawiającą zainteresowanemu dokonania wpisu na listę adwokatów [...] Izby Adwokackiej.
Organy obu instancji samorządu zawodowego uznały, że skarżący jako osoba dobrowolnie i z zaangażowaniem wykonująca pracę na rzecz organów służby bezpieczeństwa w okresie PRL nie może uzyskać miana osoby nieskazitelnego charakteru. Zdaniem Naczelnej Rady Adwokackiej, okoliczność ta jest "samoistnie dyskwalifikująca" w świetle wymogów wynikających z treści art. 65 pkt 1 ustawy – Prawo o adwokaturze. Jednocześnie podniesiono, że skarżący w szczególny sposób nie ujawnił faktu pracy w organach bezpieczeństwa PRL. Jak bowiem stwierdziła Okręgowa Rada Adwokacka w [...], ani przedstawione przez skarżącego świadectwo pracy za ten okres, ani przedłożony przez zainteresowanego życiorys nie wskazują, by pracował on w jednostce terenowej Służby Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych PRL. Także sam wniosek o wpis na listę adwokatów nie zawiera takiej informacji.
Sąd, dostrzegając złożoność moralno-etyczną sprawy, nie podziela jednak poglądu o istnieniu przesłanek "samoistnie dyskwalifikujących" w świetle wymogów wynikających z treści art. 65 pkt 1 ustawy – Prawo o adwokaturze. Podziela natomiast opinię co do faktu szczególnego przemilczenia przez skarżącego faktu pracy w latach 1980 -1983 w organach bezpieczeństwa PRL.
Skarżący przechodził już w latach 90-tych, jako prokurator, procedurę związaną z wpisem na listę radców prawnych. W jej ramach zostały podjęte trzy uchwały OIRP w [...], dwie Krajowej Rady Radców Prawnych, decyzja Ministra Sprawiedliwości oraz wydany w wyniku jej zaskarżenia powołany wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 1994 r., sygn. akt II SA 1631/93. W uzasadnieniu tego wyroku jednoznacznie wskazano, że:
- uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra nastąpiło przede wszystkim ze względu na uchybienia w przeprowadzonym postępowaniu przepisom proceduralnym, a to art. 7, 8, 77 § 1, 76, 80 K.p.a.,
- decyzja w tego rodzaju sprawie powinna mieć charakter zindywidualizowany i odnosić się zarówno do oceny, czy rzeczywiście miało miejsce zatajenie faktu pracy w organach bezpieczeństwa, jak i do późniejszej działalności zawodowej skarżącego.
Ponadto w uzasadnieniu wyroku wskazano, co ma również znaczenie w rozpatrywanej obecnie sprawie, iż pojęcie służby bezpieczeństwa zostało po raz pierwszy użyte w ustawie z dnia 31 lipca 1985 r. o służbie funkcjonariuszy SB i MO PRL (Dz.U. Nr 38, poz. 181), zaś szczegółowy podział na stanowiska oraz jednostki SB i NO został dokonany dopiero w 1990 r., przy okazji weryfikacji funkcjonariuszy SB. Ponadto wskazano, że kwestionariusze z tamtych lat nie dawały innej możliwości wypełnienia i były wypełnione zgodnie z obowiązującymi wówczas zasadami, sam zaś skarżący nie zatajał charakteru swojej pracy w KW MO w [...], odpowiadając prawdziwie na pierwsze zadane w tej sprawie pytania. Ponadto podkreślono, że skarżący pracował przez wiele lat jako prokurator, co również łączy się z wymogiem posiadania nieskazitelnego charakteru.
Skarżący postąpił tak samo przy ubieganiu się o wpis - w trybie art. 65 pkt 1 w związku z art. 66 ustawy - Prawo o adwokaturze na listę adwokatów Izby [...]. Znów, ani przedstawione przez skarżącego świadectwo pracy za ten okres, ani przedłożony przez zainteresowanego życiorys nie wskazywały, by pracował on w jednostce terenowej Służby Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych PRL; także sam wniosek o wpis na listę adwokatów nie zawierał takiej informacji. Złożone zostały rutynowe dokumenty, w tym zwłaszcza świadectwa pracy, z których znowu nie wynikał charakter pracy skarżącego w KW MO w latach 1980 -1983. Dopiero zbadanie przez przedstawicieli Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] dokumentacji przechowywanej w Okręgowej Izbie Radców Prawnych pozwoliło wyjaśnić charakter pracy skarżącego w KW MO w [...], który potwierdził on w osobistej rozmowie.
W przedstawionej sytuacji trudno rzeczywiście zarzucić skarżącemu bezpośrednie ukrywanie bądź zatajenie faktu dobrowolnego zatrudnienia w Kontrwywiadzie Służby Bezpieczeństwa jako oficera operacyjnego II Wydziału Cywilnego. Można natomiast mówić o próbie ponownego wykorzystania pewnej drogi postępowania, która skarżący już raz wykorzystał przy staraniach o wpis na listę radców prawnych Izby [...]. Skarżący wiedział, jakie kontrowersje to wówczas wywołało, ale nie ujawnił obecnie wprost tych informacji, czego wymagałaby elementarna uczciwość.
Należy przy tym zauważyć, że powołany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, na który skarżący się powołuje, dotyczył konkretnej decyzji Ministra Sprawiedliwości i był formą kontroli tej i tylko tej decyzji.
Reasumując należy uznać, że skarżący nie może uzyskać miana osoby nieskazitelnego charakteru, a więc i tym samym spełnić przesłanki wpisu na listę adwokatów Izby [...], gdyż w sposób szczególny – poprzez oczywiste niedomówienie – zataił fakt pracy w organach bezpieczeństwa PRL. W ocenie Sądu fakt, iż te organy uzyskały ustawową "nobilitację" w 1985 r., czy dopiero w 1990 r., nie ma w sprawie znaczenia, gdyż skarżący doskonale zdawał sobie – wówczas i teraz – z charakteru wykonywanej pracy. Również rutynowy kształt zaświadczeń o pracy nie zwalniał skarżącego z moralnego obowiązku przedstawienia tego faktu w życiorysie i wniosku o wpis na listę adwokatów. To do organów samorządu adwokackiego należało zważenie, czy wieloletnia, nienaganna praca skarżącego jako prokuratora w kolejnych latach mogła zatrzeć jego dobrowolną służbę w organach bezpieczeństwa PRL
Inaczej mówiąc, sąd administracyjny nie jest uprawniony do oceny, czy praca w latach 1980 -1983 w SB MO rozstrzyga o nieskazitelności charakteru ustawowo wymaganej przy wpisie na listę adwokatów, a już w żadnym przypadku nie może uznać tej okoliczności za "samoistnie dyskwalifikującą" przesłankę w świetle wymogów wynikających z treści art. 65 pkt 1 ustawy – Prawo o adwokaturze. Nie ma bowiem przepisów prawnych, które wprost i bezpośrednio kwalifikują ten rodzaj działalności. Sąd może natomiast stwierdzić, że przyjęta przez skarżącego droga przy ubieganiu się o ten wpis zakładała zatajenie tego faktu, co już samo w sobie jest okolicznością nie pozwalającą mówić o nieskazitelności charakteru. A ponieważ zaskarżone uchwały, obok wyrazów potępienia pracy skarżącego w służbie bezpieczeństwa, zawierały również konstatacje stwierdzające dążenie skarżącego do zatajenia tego faktu, stąd też należy je uznać za zgodne z powołanymi przepisami ustawy – Prawo o adwokaturze.
Ponadto oceniając zaskarżoną uchwałę Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.u. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI