VI SA/Wa 931/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2018-08-17
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo farmaceutycznereklama aptekiprogram lojalnościowyopieka farmaceutycznakara pieniężnaWSApostępowanie administracyjneochrona konsumenta

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki farmaceutycznej na decyzję nakładającą karę pieniężną za prowadzenie reklamy apteki poprzez program lojalnościowy.

Spółka C. Sp. j. z siedzibą w P. zaskarżyła decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego, która utrzymała w mocy decyzję nakazującą zaprzestanie prowadzenia reklamy apteki "C." poprzez oferowanie Indywidualnych Kart Pacjenta oraz nałożyła karę pieniężną w wysokości 15.000 zł. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że program lojalnościowy nie stanowił reklamy. Sąd uznał jednak, że program ten, poprzez sugerowanie dodatkowej opieki farmaceutycznej dostępnej tylko dla uczestników, stanowił niedozwoloną zachętę do korzystania z usług konkretnej apteki, a tym samym reklamę jej działalności, zgodnie z szeroką definicją zawartą w Prawie farmaceutycznym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę spółki C. Sp. j. z siedzibą w P. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego, która utrzymała w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w P. nakazującą zaprzestanie prowadzenia reklamy apteki "C." poprzez oferowanie Indywidualnych Kart Pacjenta oraz nałożyła karę pieniężną w kwocie 15.000 zł. Skarżąca podnosiła zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego, poprzez uznanie programu lojalnościowego za reklamę, oraz przepisów postępowania administracyjnego. Sąd, analizując przepisy Prawa farmaceutycznego, w tym jego nowelizacje i kontekst implementacji dyrektyw unijnych, a także orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Sądu Najwyższego, przyjął szerokie rozumienie pojęcia reklamy apteki. Sąd uznał, że oferowanie Indywidualnych Kart Pacjenta, które sugerowały dodatkową opiekę farmaceutyczną dostępną tylko dla uczestników programu, stanowiło niedozwoloną zachętę do korzystania z usług konkretnej apteki i zwiększenia jej obrotu. W ocenie Sądu, takie działania wykraczały poza dopuszczalną informację o lokalizacji i godzinach pracy apteki i nosiły znamiona reklamy działalności apteki, co było sprzeczne z art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego. Sąd nie dopatrzył się również naruszeń przepisów postępowania, a nałożona kara pieniężna w wysokości 15.000 zł została uznana za adekwatną do stwierdzonego naruszenia. W konsekwencji, skarga została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, taki program stanowi reklamę apteki, ponieważ jest działaniem mającym na celu zachęcenie pacjentów do korzystania z usług konkretnej apteki i zwiększenia jej obrotu, sugerując dodatkową opiekę farmaceutyczną dostępną tylko dla uczestników.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że program lojalnościowy, mimo powoływania się na obowiązki ustawowe farmaceuty, tworzył u pacjenta przekonanie o możliwości uzyskania specjalnej, dodatkowej opieki farmaceutycznej tylko w ramach programu, co stanowiło zachętę do korzystania z danej apteki i było sprzeczne z zakazem reklamy działalności aptek.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

p.f. art. 94a § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne

p.f. art. 129b § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne

Pomocnicze

p.f. art. 129b § ust. 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.i.a. art. 2a § ust. 1 pkt 7

Ustawa z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 104 § § 1 i 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Program lojalnościowy oferujący Indywidualne Karty Pacjenta stanowi reklamę apteki, ponieważ jest działaniem mającym na celu zachęcenie do korzystania z usług konkretnej apteki i zwiększenia jej obrotu. Szerokie rozumienie pojęcia reklamy apteki jest zgodne z celem Prawa farmaceutycznego, jakim jest ochrona zdrowia publicznego. Kara pieniężna w wysokości 15.000 zł jest adekwatna do naruszenia.

Odrzucone argumenty

Program lojalnościowy nie stanowi reklamy apteki, a jedynie informuje o usługach farmaceutycznych, które są obowiązkiem farmaceuty. Organy naruszyły przepisy postępowania administracyjnego poprzez brak należytego wyjaśnienia sprawy i błędną ocenę materiału dowodowego. Postępowanie powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe.

Godne uwagi sformułowania

każde przedstawienie w jakiejkolwiek formie w ramach działalności handlowej [...] dokonane w celu wspierania zbytu towarów lub usług cele przedsiębiorców prowadzących apteki, w tym dążenie do maksymalizacji zysku, muszą być podporządkowane wymogom wynikającym z konieczności ochrony zdrowia pacjentów podstawową charakterystyczną cechą reklamy jest cel przekazu. Stanowi on decydujące kryterium dla celów odróżnienia reklamy od zwykłej informacji.

Skład orzekający

Danuta Szydłowska

sprawozdawca

Ewa Frąckiewicz

przewodniczący

Pamela Kuraś-Dębecka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zakazu reklamy aptek i punktów aptecznych, w tym programów lojalnościowych, oraz zasady nakładania kar pieniężnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego, ale jego interpretacja pojęcia reklamy może być stosowana do podobnych przypadków.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego zjawiska programów lojalnościowych w aptekach i ich potencjalnego konfliktu z przepisami o zakazie reklamy, co jest istotne dla branży farmaceutycznej i konsumentów.

Czy program lojalnościowy w aptece to zakazana reklama? WSA rozwiewa wątpliwości.

Dane finansowe

WPS: 15 000 PLN

Sektor

farmacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 931/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2018-08-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-05-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Szydłowska /sprawozdawca/
Ewa Frąckiewicz /przewodniczący/
Pamela Kuraś-Dębecka
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne
Działalność gospodarcza
Sygn. powiązane
II GSK 85/19 - Wyrok NSA z 2022-05-31
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 2142
art. 129b, art. 94a ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne
Dz.U. 2017 poz 1369
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant p.o. ref. staż. Agnieszka Fidor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi C. z siedzibą w P. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie reklamy apteki i kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2018 r. Główny Inspektor Farmaceutyczny, na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 115 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2016 r., poz. 2142), art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 104 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2017.935), po rozpoznaniu odwołania C.Sp. j. w P., utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w P. z [...] sierpnia 2016 r. którą organ:
1. nakazał przedsiębiorcy C. sp. j. z siedzibą w P. zaprzestania prowadzenia reklamy działalności apteki ogólnodostępnej o nazwie "C." w miejscowości C. przy ul. [...] poprzez prowadzenie działań marketingowych polegających na oferowaniu pacjentom Indywidualnych Kart Pacjenta mających zapewnić im opiekę farmaceutyczną przez wskazaną wyżej aptekę, który to program nosi cechy programu lojalnościowego,
2. nałożył na przedsiębiorcę, o którym mowa w punkcie 1, karę pieniężną w kwocie 15.000 zł,
3. decyzji, o której mowa w punkcie 1, nadał rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Główny Inspektor Farmaceutyczny wyjaśnił, że pismem z 26 lutego 2016 r. G. K. poinformował [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w P. o działaniach marketingowych prowadzonych przez przedsiębiorcę prowadzącego aptekę w C. przy ul. [...].
W dniu 6 czerwca 2016 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjnego w sprawie naruszenia przepisów art. 94a ust. 1 p.f. poprzez prowadzenie działań marketingowych polegających na oferowaniu pacjentom kart mających zapewnić im objęcie opieką farmaceutyczną poprzez w/w aptekę który to program nosi cechy programu lojalnościowego. Następnie GIF szczegółowo opisał przebieg postępowania w sprawie przed organem I instancji (do str. 5 uzasadnienia).
Rozpoznając ponownie sprawę, w wyniku wniesionego przez spółkę odwołania stwierdził, iż art. 94a ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne nie zawiera definicji reklamy apteki, a jedynie zamknięty katalog czynności, które reklamą nie są i powołał się na konkretnie przywołane orzeczenia doprecyzowujące pojęcie reklamy. Organ wyjaśnił też funkcję oraz zasady działania programów lojalnościowych i stwierdził, że są one formą zakazanej przez art. 94a ust. 1 p.f. reklamy aptek oraz ich działalności.
Przedmiotowy program naruszał art. 94 ust. 1 p.f., gdyż stanowił zachętę do kupna produktów w konkretnej aptece oraz miał na celu zwiększenie jej obrotu, poprzez wywołanie u pacjenta mylnego wyobrażenia, że udział w tym programie upoważnia do korzystania z usług polegających na promocji zdrowia, profilaktyce, prowadzeniu rozmów z pacjentem m.in. w zakresie wyjaśniania działania poszczególnych produktów leczniczych i innych produktów sprzedawanych w aptece oraz informowania o skutkach stosowania określonych produktów i możliwych interakcjach, podczas gdy obowiązek świadczenia opisanej opieki wynika wprost z art. 2a ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich (Dz. U. z 2014 r. poz. 1429). Każdy farmaceuta wykonując swój zawód, ma obowiązek świadczenia opieki farmaceutycznej na rzecz pacjenta. Natomiast czytając Regulamin Programu Opieki Zdrowotnej pacjent może dojść do wniosku, że wyłącznie uczestnicy tego programu będą beneficjentami usług farmaceutycznych. Tym samym pacjent będzie chętniej odwiedzał aptekę, w której – w jego przekonaniu – może liczyć na "specjalną", "dodatkową" opiekę, co w ocenie GIF stanowi art. 94a p.f.
Odnosząc się szczegółowo do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ uznał je za bezzasadne.
W dalszej części uzasadnienia wskazał na przesłanki wymiaru kary pieniężnej, określone w art. 129b ustawy - Prawo farmaceutyczne, uznając, że kara pieniężna w wysokości 15.000 zł jest adekwatna do okresu, stopnia oraz okoliczności naruszenia przepisów.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, C. Sp. j. w P. , wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji, umorzenie postępowania administracyjnego a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Podniosła zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 06.09.2001 r. - Prawo farmaceutyczne poprzez uznanie, iż działania podjęte przez skarżącą stanowiły reklamę aptek i ich działalności oraz art. 129b ust. 1 w zw. z art. 94a ust. 1 pr. farm., poprzez nałożenie na stronę kary pieniężnej, wobec uznania, iż działania podjęte przez skarżącą stanowiły reklamę aptek i ich działalności,
oraz przepisów postępowania, tj.:
- art. 7, 11, 77 §1, 80 i 107 §3 k.p.a., poprzez brak należytego, wszechstronnego wyjaśnienia sprawy oraz wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności poprzez błędną analizę dowodów znajdujących się w aktach sprawy, dowolną a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, wywiedzenie tez, które nie mają związku z zebranym materiałem dowodowym, co przyczyniło się do błędnego ustalenia stanu faktycznego oraz prawnego i uznania, że skarżąca prowadziła reklamę apteki i jej działalności, co skutkowało następnie nałożeniem kary pieniężnej, brak niezbędnego uzasadnienia prawnego,
- art. 105 k.p.a. poprzez nieumorzenie postępowania, w sytuacji jego bezprzedmiotowości.
W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła i szczegółowo uzasadniła wskazane zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Farmaceutyczny wnosząc o jej oddalenie podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone decyzje nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
W działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.
Art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego jednoznacznie stanowi, że "zabroniona jest reklama aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności". Zdanie 2 mówi, iż nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego.
Wprowadzenie art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego do ustawy Prawo farmaceutyczne nastąpiło w wykonaniu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. (2004/27/WE), zmieniającej dyrektywę 2001/83/WE w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi. Polska przystępując do Unii Europejskiej na mocy Traktatu zwanego Traktatem Ateńskim (Dz. U. UE z 2003 r. L 236, poz. 17 ze zm.) od dnia przystąpienia jest związana postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez Instytucje Wspólnot (...) przed dniem przystąpienia, jak również stała się adresatem dyrektyw i decyzji w rozumieniu art. 249 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską z 25.3.1957 r. (wersja skonsolidowana Dz. U. WE z 2002 r. C 325 ze zm.). Każde Państwo członkowskie, do którego kierowana jest dyrektywa zobowiązane jest do jej wykonania w drodze ustanowienia przepisów prawa wewnętrznego oraz przestrzegania, zgodnie z celami ustawodawcy wspólnotowego.
Przepis art. 94a został wprowadzony ustawą z dnia 30 marca 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. 2007r. Nr 75, poz. 492) w konsekwencji implementacji m.in. dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. (2004/27/WE), zmieniającej w/w dyrektywę 2001/83/WE w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi i obowiązywał od dnia 1 maja 2007 r. Sformułowany w nim zakaz dotyczył reklamy działalności aptek lub punktów aptecznych, skierowanej do publicznej wiadomości, która w sposób bezpośredni odnosi się do produktów leczniczych lub wyrobów medycznych umieszczonych na wykazach leków refundowanych, lub produktów leczniczych lub wyrobów medycznych o nazwie identycznej z nazwą produktów leczniczych lub wyrobów medycznych umieszczonych na tych wykazach.
Art. 94a został zmieniony z dniem 1 stycznia 2012 r. przez art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz.U.2011.122.696) i aktualnie zakaz ten został rozszerzony w kierunku jakiejkolwiek reklamy aptek, punktów aptecznych oraz – co istotne - ich działalności. Założeniem nowelizacji było wprowadzenie całkowitego zakazu reklamy działalności aptek i punktów aptecznych oraz zakazu reklamy placówek obrotu pozaaptecznego odnoszącej się do produktów leczniczych i wyrobów medycznych. Z zakresu pojęcia reklamy apteki wyłączono jedynie informację o lokalizacji i godzinach pracy apteki. Powyższe zmiany uzasadniano koniecznością zwiększenia ochrony pacjentów oraz finansów publicznych przed negatywnymi skutkami reklamy aptek, wskazując, że "cele przedsiębiorców prowadzących apteki, w tym dążenie do maksymalizacji zysku, muszą być podporządkowane wymogom wynikającym z konieczności ochrony zdrowia pacjentów" (uzasadnienie do projektu w/w nowelizacji, druk sejmowy VI.3491).
Podobnie reklamę zdefiniowano w art. 2 dyrektywy 2006/114/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotyczącej reklamy wprowadzającej w błąd i reklamy porównawczej (Dz. U. UE L z 2006 r. Nr 376, s. 21), w którym przyjęto, że reklama oznacza przedstawienie w jakiejkolwiek formie w ramach działalności handlowej, gospodarczej, rzemieślniczej lub wykonywania wolnych zawodów w celu wspierania zbytu towarów lub usług, w tym nieruchomości, praw i zobowiązań.
Do koncepcji szerokiego zakresu pojęcia reklamy produktu leczniczego, analogicznie stosowanego w odniesieniu do reklamy apteki, przychylił się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, analizując uregulowania dyrektywy 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 listopada 2001 r. w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi (Dz. Urz. WE L 311 z 28.11.2001, s. 67), zmienionej w szczególności (w zakresie reklamy) dyrektywą 2004/27/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. (Dz. Urz. UE L 136 z 30.04.2004, s. 34) w wyroku z dnia 5 maja 2011 r., sygn. C-316/09 (opubl. www.eur-lex.europa.eu). Stwierdził w nim, że szerokie pojmowanie reklamy jest potwierdzone zasadniczym celem dyrektywy 2001/83, który leży w ochronie zdrowia publicznego. W ocenie TSUE podstawową charakterystyczną cechą reklamy jest cel przekazu. Stanowi on decydujące kryterium dla celów odróżnienia reklamy od zwykłej informacji. Zatem nawet przekazy zawierające jedynie obiektywne informacje mogą zostać uznane za reklamę, o ile przekaz jest ukierunkowany na zachęcanie do przepisywania, dostarczania, sprzedaży lub konsumpcji produktów leczniczych. Natomiast wskazanie czysto informacyjne bez zamiaru zachęcania nie jest objęte zakresem przepisów dyrektywy dotyczących reklamy produktów leczniczych. Kwestię, czy rozpowszechnianie informacji jest dokonane w celu reklamowym należy rozpoznać, dokonując konkretnego badania istotnych okoliczności danego przypadku, co należy do sądu krajowego (por. także glosa aprobująca powyższy wyrok M. Świerczyńskiego, opubl. LEX/el. 2011).
Podmioty prowadzące apteki, farmaceuci prowadzący apteki, jako osoby wykonujące zawód zaufania publicznego, są objęci ustawowym zakazem reklamy działalności apteki, podobnie jak inni wykonujący wolne zawody zaufania publicznego: lekarze, adwokaci, radcy prawni, przy czym zakaz skierowany jest do wszystkich.
Należy dodać, że już na tle wcześniejszego, mniej restryktywnego, unormowania art. 94a ust. 1 p.f. (Zabroniona jest reklama działalności aptek lub punktów aptecznych skierowana do publicznej wiadomości, która w sposób bezpośredni odnosi się do produktów leczniczych lub wyrobów medycznych umieszczonych na wykazach leków refundowanych, lub produktów leczniczych lub wyrobów medycznych o nazwie identycznej z nazwą produktów leczniczych lub wyrobów medycznych umieszczonych na tych wykazach) w orzecznictwie wyrażano stanowisko, że reklamą jest działanie mające na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług w danej aptece. Reklamą działalności apteki będzie więc zamiar przyciągnięcia potencjalnych klientów do dokonania zakupu towarów sprzedawanych w aptece - niezależnie od form i metod jej prowadzenia oraz użytych do jej realizacji środków - jeśli jej celem jest zwiększenie sprzedaży produktów leczniczych lub wyrobów medycznych (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 17 października 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 698/08 i z dnia 1 lutego 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 1960/07 oraz z dnia 20 września 2010 r. wydany w sprawie VI SA/Wa 838/10).
Na tym gruncie pojmowanie reklamy w obszerny sposób przedstawił także Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 października 2007 r., w sprawie sygn. akt II CSK 289/07 (LEX nr 341805) wyjaśniając, że "reklama oznacza każde przedstawienie (wypowiedź) w jakiejkolwiek formie w ramach działalności handlowej, gospodarczej, rzemieślniczej lub wykonywania wolnych zawodów, dokonane w celu wspierania zbytu towarów lub usług. Powszechnie przyjmuje się, że reklamą są wszelkie formy przekazu, w tym także takie, które nie zawierając w sobie elementów ocennych ani zachęcających do zakupu, mogą jednak zostać przyjęte przez ich odbiorców jako zachęta do kupna. (...)".
Stanowiska te dotyczą wcześniejszego, mniej restryktywnego brzmienia art. 94a P.f., zatem tym bardziej pozostają aktualne na gruncie nowej regulacji zawartej w art. 94a ustawy – Prawo farmaceutyczne przewidującej, jak wyżej wskazano, całkowity zakaz reklamy aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności, za jednym wyjątkiem, że nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego. Oznacza to, że zakaz z art. 94a P.F. został rozszerzony w kierunku jakiejkolwiek reklamy aptek, punktów aptecznych oraz - co istotne - ich działalności.
W aktualnym, na gruncie niniejszej sprawy, stanie prawnym ustawodawca – jak i poprzednio - także nie zawarł definicji reklamy apteki i jej działalności, tak jak uczynił w art. 52 ust. 1 Prawa farmaceutycznego – w zakresie reklamy produktu leczniczego. Posiłkując się definicjami reklamy zawartymi w publikacjach słownikowych, za reklamę uważa się każde działanie, mające na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług (vide Wielki Słownik Wyrazów Obcych pod red M. Bańki, wyd. PWN, Warszawa 2003).
Reklama jest zatem szeroko pojmowanym informowaniem potencjalnych klientów o preferencjach obowiązujących w danej aptece, co z kolei ma zachęcać potencjalnych klientów do korzystania z tej właśnie apteki. Reklamą działalności apteki będzie więc zamiar przyciągnięcia potencjalnych klientów do dokonania zakupu towarów sprzedawanych w aptece – niezależnie od form i metod jej prowadzenia oraz użytych do jej realizacji środków – jeśli jej celem jest zwiększenie sprzedaży produktów leczniczych lub wyrobów medycznych.
Oznacza to, że reklamą apteki jest każde działanie skierowane do publicznej wiadomości, zmierzające do zwiększenia sprzedaży produktów leczniczych i wyrobów medycznych w niej oferowanych. Objęcie zakazem "każdego działania" wyłącza z tej dyspozycji tylko jeden stan faktyczny, określony w zdaniu 2 art. 94a ust.1 – kierowanie do publicznej wiadomości informacji o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego.
W ocenie Sądu działalność skarżącej została prawidłowo przeanalizowana i oceniona przez organy administracji obu instancji z punktu widzenia znamion reklamy.
Jak wynika z zapisów ujętych w Regulaminie Programu Opieki Farmaceutycznej, nie kwestionowane przez skarżącą, są one odzwierciedleniem zapisów ustawowych a mianowicie ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich (Dz. U. z 2014 r., poz. 1496). Według bowiem art. 2a ust. 1 pkt 7 w/w ustawy wykonywanie zawodu farmaceuty ma na celu ochronę zdrowia publicznego i obejmuje udzielanie usług farmaceutycznych polegających w szczególności na sprawowaniu opieki farmaceutycznej polegającej na dokumentowanym procesie, w którym farmaceuta, współpracując z pacjentem i lekarzem, a w razie potrzeby z przedstawicielami innych zawodów medycznych, czuwa nad prawidłowym przebiegiem farmakoterapii w celu uzyskania określonych jej efektów poprawiających jakość życia pacjenta.
Skarżąca nie wskazała argumentów dlaczego w Regulaminie Programu Opieki Farmaceutycznej, powołała obowiązki spoczywające na farmaceucie z mocy ustawy o izbach aptekarskich. Słusznie organy obu instancji przyjęły, że sformułowania Regulaminu – jako nałożone ustawą obowiązki – dla pacjenta przesądzały o atrakcyjności tego Programu i takie właśnie wrażenie na pacjencie wywoływały. Pacjent po analizie zapisów Regulaminu mógł nabrać przekonania, że będzie otoczony opieką farmaceutyczną, w nim opisaną jednakże dopiero po przystąpieniu do Programu, który to Program stawał się atrakcyjny dla klienta właśnie przez to, że zapowiadał szerszy bezpłatny wachlarz działań apteki w odniesieniu do niego niż w odniesieniu do pacjenta, który w nim nie uczestniczył. Tymczasem według powołanych uregulowań ustawy o izbach aptekarskich ten szerszy obowiązek powinien być realizowany przez farmaceutę w odniesieniu do każdego klienta apteki i nie musiał być gwarantowany w specjalnie stworzonym programie. Przy czym, mając na uwadze stanowisko skarżącej, należy podkreślić, że źródłem obowiązującego prawa są akty prawne a mianowicie w tej konkretnej sprawie Ustawa prawo farmaceutyczne i nie można omijać wynikającego z tej ustawy zakazu reklamy poprzez podejmowanie działań nie znajdujących oparcia w przepisach.
Na gruncie obowiązku wynikającego z art. 2a ust. 1 pkt 7 ustawy o izbach aptekarskich opieka farmaceutyczna, niezależnie od udziału w programie, powinna być świadczona przez każdego farmaceutę. Wskazywanie, że będzie sprawowana opieka farmaceutyczna w dodatkowym i specjalnym programie stanowiło zachętę do kupna produktów wyłącznie we wskazanej, konkretnej aptece.
Zatem organy prawidłowo przyjęły, że okoliczności faktyczne rozpatrywanej sprawy w pełni uzasadniają stwierdzenie, że udział w Programie był przedsięwzięciem mającym na celu motywowanie do korzystania z usług danej apteki. Nie ma więc podstaw do zakwestionowania stanowiska organów nadzoru farmaceutycznego, że w tej sprawie doszło do naruszenia przez skarżącą zakazu reklamy aptek.
Art. 129b stanowi w ust. 1, że karze pieniężnej w wysokości do 50.000 złotych podlega ten kto wbrew przepisom art. 94a prowadzi reklamę apteki, punktu aptecznego, placówki obrotu pozaaptecznego oraz ich działalności.
Adresatem art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego jest każdy, kto dokonuje reklamy aptek.
Dla nałożenia na spółkę kary na podstawie art. 129b ust. 1 tej ustawy wystarczające było ustalenie, że spółka prowadziła niedozwoloną reklamę apteki.
Jak stanowi art. 129b ust.2. Karę pieniężną, określoną w ust. 1, nakłada wojewódzki inspektor farmaceutyczny w drodze decyzji administracyjnej. Przy ustalaniu wysokości kary uwzględnia się w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów.
Zdaniem składu orzekającego w tej sprawie, prawidłowa jest również ocena, że kwota 15 000 zł jest adekwatna do stwierdzonego naruszenia prawa w zakresie zakazu reklamy. Należy uznać, że kara w tej wysokości nie jest znaczna, wobec możliwości jakie daje art. 129b ust. 1 P.f. W świetle tej normy karze pieniężnej w wysokości do 50.000 złotych podlega ten kto wbrew przepisom art. 94a prowadzi reklamę apteki, punktu aptecznego, placówki obrotu pozaaptecznego oraz ich działalności. Stan faktyczny sprawy, w ocenie Sądu wyczerpywał zatem dostatecznie dyspozycję wskazanej normy i została ona prawidłowo zastosowana. Należy bowiem wskazać, że stosownie do art. 129b ust. 2 P.f. Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny ustalając wysokość kary winien brać pod uwagę w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów. Organ wskazał, jakie okoliczności uwzględnił przy określeniu wysokości nałożonej kary.
W konsekwencji Sąd stanął na stanowisku, że organy wydając zaskarżone decyzje nie dopuściły się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI