VI SA/Wa 919/19

VI SA/Wa 919/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-09-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-04-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jakub Linkowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6461 Wynalazki
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Sygn. powiązane
II GZ 102/20 - Postanowienie NSA z 2020-04-28
II GSK 183/20 - Wyrok NSA z 2023-05-30
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 776
art. 89 ust. 1, art. 33 ust.1 i 3, art. 24, art. 25, art. 26
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Joanna Wegner Protokolant st. ref. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2019 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w O., Niemcy na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...], Urząd Patentowy RP unieważnił patent na wynalazek pt.: "[...]" nr [...] udzielonego na rzecz G. z siedzibą w O., Niemcy, wszczętej na skutek wniosku złożonego przez S. z siedzibą w Z., Niemcy, oraz przyznał S. z siedzibą w Z., Niemcy od G. z siedzibą w O., Niemcy, kwotę w wysokości 2680 zł (słownie: dwa tysiące sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie.
Jako podstawę zaskarżonej decyzji wskazano art. 26 ust. 1, w zw. z art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2017 r., poz. 776; dalej jako: p.w.p.) oraz art. 98 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 1360) w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 9 kwietnia 2002 r. A. K. zamieszkały w B., Niemcy złożył w Urzędzie Patentowym RP wniosek o udzielenie patentu na wynalazek pt. "[...]", zarejestrowany za numerem [...], według zgłoszenia międzynarodowego [...], opublikowanego w PCT Gazette nr [...] w dniu [...].11.2002 r. pod numerem [...]. W zgłoszeniu powołał się na pierwszeństwo ze zgłoszenia niemieckiego nr [...] z dnia [...].04.2001 r. O zgłoszeniu ogłoszono w dniu [...].01.2005 r. (BUP [...]).
W dniu [...].08.2009 r. Urząd wydał decyzję warunkową o udzieleniu na rzecz uprawnionego patentu na ww. wynalazek. O udzieleniu patentu za numerem [...] ogłoszono w dniu [...].02.2010 r. (WUP [...]).
Zgodnie z treścią zastrzeżeń patentowych ochroną objęte zostało:
1. [...] do przechowywania i dozowania substancji pastowych lub płynnych składający się z korpusu (1) ze ścianami bocznymi (3), posiadający u góry ujście oraz wyposażony w pokrywę (2), której kołnierz (9) obejmuje z góry ściany boczne (3) korpusu (1) a jej płyta (8) zamyka ujście korpusu (1), przy czym na krawędzi zewnętrznej strony wewnętrznej płyty (8) wykonane jest obwodowe, wąskie żebro (20) ze zboczem o swobodnej, skośnej powierzchni skierowanej do kołnierza (9) pokrywy (2), zaś górna strona czołowa ścian bocznych (3) korpusu (1) posiada skośną powierzchnię nabiegową (21), która przy nałożonej pokrywie (2) przylega do powierzchni zbocza żebra (20), znamienny tym, że na wewnętrznej ścianie płyty (8) pokrywy (2) usytuowane jest pierwsze nacięcie (22) kształtujące żebro (20), przy czym żebro (20) jest elastyczne, zaś korpus (1) pojemnika wyposażony jest w przesuwne dno (10).
2. Pojemnik według zastrz. 1, znamienny tym, że pokrywa (2) zawiera cylindryczny otwór dozujący (6) umieszczony w szyjce (5) usytuowanej ponad płytą (8), a na wewnętrznym końcu szyjki (5) wykonana jest warga uszczelniająca (26) przez usytuowane w ścianie szyjki (5) drugie nacięcie obwodowe (25), które przylega do trzonu (16) mieszadła (15), wprowadzanego do pojemnika przez szyjkę (5).
3. Pojemnik według zastrz. 2, znamienny tym, że szyjka (5) jest umieszczona centralnie w pokrywie (2) pojemnika i zamykana jest za pomocą nasadki (7).
4. Pojemnik według zastrz. 1, znamienny tym, że przesuwne dno (10) w korpusie (1) dzieli jego przestrzeń wewnętrzną na przedział magazynowy (11) oraz komorę ciśnieniową (12), przy czym na zewnętrznej krawędzi powierzchni dna (10) od strony przedziału magazynowego (11) utworzona jest dalsza warga uszczelniająca (29) przez trzecie nacięcie obwodowe (28).
5. Pojemnik według zastrz. 4, znamienny tym, że komora ciśnieniowa (12) usytuowana jest poniżej przesuwnego dna (10).
6. Pojemnik według zastrz. 5, znamienny tym, że posiada integralny mechanizm sprężający powietrze w komorze ciśnieniowej (12).
7. Pojemnik według zastrz. 1 albo 2 albo 3, znamienny tym, że pokrywa (2) jest złączona z korpusem (1) połączeniem gwintowym, wykonanym na kołnierzu (9) i na ścianach bocznych (3).
Pismem z dnia 7.03.2018 r. wnioskodawca S. z siedzibą w Z., Niemcy złożył do Urzędu Patentowego RP działającego w trybie spornym wniosek o unieważnienie patentu nr [...]. Jako podstawę prawną wniosku wnioskodawca wskazał art. 24, art. 25 ust 1 i 2, i art. 26 ust. 1 p.w.p.
Wniosek został wniesiony w trybie art. 89 ust. 1 p.w.p., wobec czego wnioskodawca był zobowiązany do wykazania interesu prawnego uzasadniającego wystąpienie o unieważnienie patentu [...]. Interes prawny wywodził z faktu konkurowania na rynku polskim z przedsiębiorstwem uprawnionego.
Wnioskodawca podniósł, że wynalazek chroniony patentem [...] nie jest nowy, nie ma poziomu wynalazczego i nie został dostatecznie ujawniony. Wnioskodawca dołączył do wniosku 13 załączników zawierających dowody mające, jego zdaniem, świadczyć o zasadności zarzutów podniesionych we wniosku o unieważnienie spornego prawa. Wniósł także o przesłuchanie świadka w osobie F. W. na okoliczności wskazane w treści wniosku.
Wnioskodawca przedstawił:
1. Wydruki ze stron internetowych [...] i [...] wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem na język polski;
2. Wydruki ze strony internetowej [...];
3. Wydruki ze stron internetowych [...] i [...];
4. Oświadczenie F. W. wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem na język polski;
5. Wydruk patentu [...] wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem na język polski;
6. Listy kancelarii prawnej [...] do uprawnionego i odpowiedź pełnomocnika wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem na język polski;
7. Wydruki ze strony internetowej [...];
8. Wydruki ze strony internetowej [...];
9. Wydruk z niemieckiego rejestru patentowego wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem na język polski;
10. Pismo z Federalnego Sądu Patentowego z dnia [...].11.2015 r. wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem części z nich na język polski;
11. Dokumenty (D1) związane z ujawnieniem wynalazku wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem na język polski;
12. Wydruk (D2) opisu zgłoszeniowego [...] wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem na język polski;
13. Rysunki techniczne (D1D-c) przetłumaczone na język polski.
W dniu 12.03.2018 r. wnioskodawca złożył pismo uzupełniające wniosek o unieważnienie patentu, z załączonym uwierzytelnionym tłumaczeniem części załącznika nr 13 (katalog targowy [...] na język polski.
W odpowiedzi z dnia 09.08.2018 r. uprawniony wniósł o oddalenie wniosku o unieważnienie spornego prawa w całości. Zdaniem uprawnionego wnioskodawca nie przedstawił żadnych dowodów, które mogłyby podważyć nowość, poziom wynalazczy i dostateczność ujawnienia rozwiązania według spornego patentu [...].
Uprawniony dołączył do odpowiedzi 7 załączników zawierających, w jego ocenie, dowody w sprawie, tj.:
1. Oświadczenie A. K. sporządzone w językach polskim i angielskim;
2. Kopia pierwszej strony pozwu przeciwko S. i F. W., w języku niemieckim;
3. Zestawienie zmian dokonywanych w produktach G. w latach 1994-2001;
4. Umowa zawarta w dniu 11.11.1994 r. pomiędzy E. i G. wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem na język polski (k.251-256);
5. Kopie faktur wystawianych przez E. w latach 1996-2012 (k.241-249);
6. Wydruk ze strony internetowej [...] wraz z tłumaczeniem na język polski.
Wnioskodawca wniósł o przesłuchanie świadków w osobach A. K. oraz M. K. i T. N. na okoliczności zrzeczenia się przez uprawnionego niemieckiego patentu DE [...] i powiązań biznesowych.
Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 19.10.2018 r. pełnomocnik uprawnionego wyjaśnił błąd literowy w pełnomocnictwie i oświadczył, że nastąpiła cesja przedmiotowego patentu na podmiot G. z siedzibą w B. u, Niemcy oraz złożył na tę okoliczność stosowne dokumenty do akt sprawy.
Wnioskodawca złożył na rozprawie pismo procesowe, zawierające następujące załączniki:
1. Protokół z zebrania w dniu [...].08.1999 r. wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem na język polski;
2. Wydruk niemieckiego zgłoszenia patentowego [...];
3. Wydruk amerykańskiego dokumentu patentowego [...] wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem na język polski;
4. Wydruk europejskiego zgłoszenia patentowego [...] wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem na język polski;
W dniu 31.10.2018 r. wnioskodawca złożył pismo z dowodem w postaci wydruku niemieckiego zgłoszenia patentowego [...] wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem na język polski (k.405-422).
W dniu 7.11.2018 r. uprawniony złożył do akt przedmiotowej sprawy kopię cesji praw własności przemysłowej z: A. K. na: G., wraz z jej uwierzytelnionym tłumaczeniem na język polski.
Postanowieniem z dnia [...].11.2018 r. Kolegium Orzekające zobowiązało A. K. do przedłożenia do akt sprawy uwierzytelnionej kopii umowy z dnia 1.01.2005 r. dotyczącej przeniesienia praw do patentu [...] wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem.
W odpowiedzi na ww. postanowienie uprawniony złożył w dniu 28.11.2018 r. pismo wraz z kopią umowy.
Na rozprawie w dniu 30.11.2018 r. pełnomocnik uprawnionego złożył uwierzytelnione tłumaczenie ww. umowy na język polski. Oświadczył, że uprawnionym do spornego prawa jest G. z siedzibą w O., Niemcy. Strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska w sprawie oraz wnioski o przeprowadzenie dowodów z przesłuchań świadków. Kolegium oddaliło wniosek uprawnionego o zobowiązanie do złożenia pisma procesowego stanowiącego odpowiedź na pismo wnioskodawcy z dnia 19.10.2018 r. oraz oddalić wnioski stron o dopuszczenie dowodów z zeznań świadków.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ zaznaczył, że wynalazek spełnia wymogi określone w art. 33 ust. 1 i 3 p.w.p. jednak wniosek o unieważnienie patentu nr [...] wynalazek pt. "[...]" zasługuje na uwzględnienie.
Organ wskazał, że najbliższy stan techniki wyznacza skuteczne przedmiotowo i temporalnie dla spornego patentu europejskie zgłoszenie patentowe nr [...], ogłoszone w dniu [...].09.2000 r. w Dzienniku Urzędowym Europejskiego Urzędu Patentowego nr [...], a więc przed datą pierwszeństwa spornego patentu (30.04.2001 r.). W dokumencie tym został ujawniony [...] do przechowywania i dozowania substancji pastowych lub płynnych składający się z korpusu (1) ze ścianami bocznymi (3), posiadający u góry ujście oraz wyposażony w pokrywę (2), której kołnierz obejmuje z góry ściany boczne (3) korpusu (1) a jej płyta zamyka ujście korpusu (1), przy czym korpus (1) pojemnika wyposażony jest w przesuwne dno (10). Zespół tych cech technicznych został przedstawiony w opisie patentowym i w zastrzeżeniach patentowych oraz zilustrowany m.in. na Rys. 4. Wskazane powyżej oznaczenia są identyczne w ww. dokumencie i spornym patencie. Rozwiązanie znane z dokumentu [...] różni się tym od rozwiązania zastrzeżonego w spornym patencie w zastrzeżeniu niezależnym nr 1, że na krawędzi zewnętrznej strony wewnętrznej płyty (8) wykonane jest obwodowe, wąskie żebro (20) ze zboczem o swobodnej, skośnej powierzchni skierowanej do kołnierza (9) pokrywy (2), zaś górna strona czołowa ścian bocznych (3) korpusu (1) posiada skośną powierzchnię nabiegową (21), która przy nałożonej pokrywie (2) przylega do powierzchni zbocza żebra (20), a na wewnętrznej ścianie płyty (8) pokrywy (2) usytuowane jest pierwsze nacięcie (22) kształtujące żebro (20), przy czym żebro (20) jest elastyczne (oznaczenia według spornego patentu). Kolegium uznało, że Rys. 4 w ww. dokumencie [...] nie jest na tyle szczegółowy, żeby znawca mógł jednoznacznie uznać obecność tych cech w znanym rozwiązaniu. Innymi słowy, pouczenie techniczne zawarte na Rys. 4 nie jest dla znawcy wystarczające do odtworzenia wynalazku tylko na podstawie dokumentu [...] bez własnego wkładu wynalazczego. W szczególności z rysunku nie wynika, że górna strona czołowa ścian bocznych (3) korpusu (1) posiada skośną powierzchnię nabiegową. Z tego powodu Kolegium uznało, że w świetle najbliższego stanu techniki wynalazek przedstawiony w spornym patencie spełnia wymóg nowości. Odtwarzając wynalazek określony w zastrzeżeniu nr 1 w spornym patencie znawca stanąłby zatem przed obiektywnym problemem technicznym polegającym na zwiększeniu szczelności połączenia pomiędzy pokrywą i korpusem pojemnika. Kolegium stwierdziło, że obiektywny problem techniczny rozwiązywany przez sporny wynalazek składa się z dwóch problemów cząstkowych:
- w jaki sposób zwiększyć szczelność połączenia kołnierza pokrywy z korpusem pojemnika poprzez modyfikację pokrywy?
- w jaki sposób dostosować część korpusu obejmowaną przez kołnierz pokrywy do rozwiązania zastosowanego w pokrywie, tak żeby modyfikacja pokrywy nie utrudniała zamykania pojemnika i jednocześnie zwiększała szczelność połączenia? (efekt synergiczny).
Obydwa cząstkowe problemy techniczne są rozłączne i każdy z nich wymaga odrębnego rozwiązania, a jednocześnie te rozwiązania muszą być zestawione tak, żeby otrzymać wspomniany wyżej efekt synergiczny. Innymi słowy, do rozwiązania każdego problemu cząstkowego znawca z dziedziny konstrukcji pojemników ciśnieniowych może (ale nie musi) posłużyć się innym rozwiązaniem znanym w dacie pierwszeństwa spornego wynalazku, a rozwiązania te zestawiłby ze sobą na podstawie swojego doświadczenia zawodowego i ogólnej wiedzy technicznej oczekiwanej od znawcy.
Rozwiązanie pierwszego problemu cząstkowego znawca znalazłby w niemieckim zgłoszeniu patentowym [...] (data publikacji [...].04.1983 r.; tłumaczenie k.416-422; oznaczenia według tego dokumentu), zgodnie z którym na krawędzi zewnętrznej strony wewnętrznej płyty (4) wykonane jest obwodowe, wąskie żebro (13) ze zboczem o swobodnej, skośnej powierzchni skierowanej do kołnierza (3) pokrywy, a na wewnętrznej ścianie płyty (4) pokrywy usytuowane jest pierwsze nacięcie (12) kształtujące żebro (13), przy czym żebro (20) jest elastyczne (por. Rys. 1 i Rys. 2).
Rozwiązanie drugiego problemu cząstkowego znawca znalazłby w tym samym niemieckim zgłoszeniu patentowym [...] na Rys. 2, na którym widać, że górna strona czołowa ścian bocznych (2) korpusu posiada skośną powierzchnię nabiegową (21), która przy nałożonej pokrywie przylega do powierzchni zbocza żebra (13).
Rozwiązanie drugiego problemu cząstkowego jeszcze wyraźniej jest przedstawione w europejskim zgłoszeniu patentowym nr [...] (data publikacji [...].06.1985 r.; tłumaczenie k.312-319) na Rys. 2, na którym również widać, że górna strona czołowa ścian bocznych korpusu posiada skośną powierzchnię nabiegową (38), która przy nałożonej pokrywie przylega do powierzchni zbocza żebra (36). Należy podkreślić, że zawarte w zastrzeżeniu nr 1 w spornym patencie określenie "górna strona czołowa ścian bocznych korpusu" nie precyzuje czy powierzchnia nabiegowa jest położona po szczytowej, zewnętrznej czy wewnętrznej stronie ściany korpusu, pozostawiając znawcy dowolność w odtworzeniu wynalazku w zakresie tej cechy technicznej.
Znawca byłby zmotywowany do skorzystania z ujawnienia zawartego w dokumencie [...], ponieważ rysunki jednoznacznie pokazują, że żebro wykonane w pokrywie jest elastyczne i odkształca się podczas zamykania korpusu pojemnika pokrywą, co prowadzi do wystąpienia oczekiwanego efektu synergicznego wiążącego rozwiązania obydwu problemów cząstkowych. Proste połączenie przez znawcę rozwiązań znanych z dokumentów [...] i [...], oraz posiłkowo [...] doprowadziłoby go do odtworzenia wynalazku chronionego spornym patentem w dacie jego pierwszeństwa, zatem ten wynalazek należy uznać za oczywisty dla znawcy i przez to pozbawiony poziomu wynalazczego. Brak poziomu wynalazczego rozwiązania zastrzeganego w zastrzeżeniu nr 1 jest wystarczającą przesłanką do unieważnienia spornego patentu.
Kolegium zbadało również rozwiązania szczegółowe określone w zastrzeżeniach zależnych i stwierdziło, że pozostałe cechy techniczne zastrzegane w zastrzeżeniach zależnych w spornym patencie są znane z dokumentu [...]. Zatem rozwiązania szczegółowe określone w tych zastrzeżeniach, w połączeniu z zastrzeżeniem niezależnym nr 1 również nie posiadają poziomu wynalazczego. W szczególności na Rys. 4 w dokumencie [...] pokazano, że pokrywa zawiera cylindryczny otwór dozujący umieszczony w szyjce usytuowanej ponad płytą, a na wewnętrznym końcu szyjki wykonana jest warga uszczelniająca przez usytuowane w ścianie szyjki drugie nacięcie obwodowe. Warga uszczelniająca jest odgięta do wewnątrz szyjki, zatem w przypadku wprowadzenia do pojemnika mieszadła będzie przylegała do trzonu mieszadła w szyjce. Ponadto szyjka jest umieszczona centralnie w pokrywie pojemnika i zamykana jest za pomocą nasadki (por. Rys. 1). Z kolei przesuwne dno w korpusie dzieli jego przestrzeń wewnętrzną na przedział magazynowy oraz komorę ciśnieniową, przy czym na zewnętrznej krawędzi powierzchni dna od strony przedziału magazynowego utworzona jest dalsza warga uszczelniająca przez trzecie nacięcie obwodowe. Komora ciśnieniowa usytuowana jest poniżej przesuwnego dna, a pojemnik posiada integralny mechanizm sprężający powietrze w komorze ciśnieniowej. Nadto pokrywa jest złączona z korpusem połączeniem gwintowym, wykonanym na kołnierzu i na ścianach bocznych. Pozostałe dowody przedstawione przez strony postępowania, czy to rozważane każdy z osobna czy w dowolnym połączeniu, nie podważają skutecznie ani nowości, ani poziomu wynalazczego spornego rozwiązania. W ocenie organu sporny wynalazek przedstawiony w opisie patentowym [...], w świetle omówionych wyżej materiałów dowodowych, w dacie zgłoszenia był nowy, lecz nie posiadał poziomu wynalazczego. Wobec powyższego wniosek o unieważnienie spornego patentu należało uznać za zasadny. W rozpatrywanej sprawie strona wygrywająca reprezentowania była przez adwokata i rzecznika patentowego. Na podstawie §8 pkt 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800) stawka minimalna w sprawach o naruszenie patentu wynosi 1680 zł. Kolegium Orzekające uznało za zasadne przyznać wnioskodawcy, jako stronie wygrywającej, łącznie kwotę w wysokości 2680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie, na którą składa się wynagrodzenie adwokata oraz zwrot opłaty za wniosek.
Pismem z dnia 15 kwietnia 2019 r. G. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję, wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Rozstrzygnięciu zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
art. 10 § 1 k.p.a. i art. 10 § 3 k.p.a w zw. z art. 10 § 2 k.p.a poprzez jego niezastosowanie polegające na zamknięciu rozprawy bez umożliwienia wypowiedzenia się Skarżącego co do dowodów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie, w szczególności poprzez oddalenie wniosku Skarżącego o zezwolenie na złożenie pisma przygotowawczego w sytuacji gdy załatwienie sprawy nie cierpiało zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną;
- art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na:
a) błędnej analizie materiału dowodowego polegającej na nieprawidłowym sformułowaniu obiektywnego problemu technicznego jaki został rozwiązany przez rozwiązanie techniczne według spornego wynalazku,
b) błędnej analizie materiału dowodowego polegającej na nieprawidłowym określeniu obiektywnego problemu technicznego, jako składającego się z dwóch problemów cząstkowych w sytuacji braku wykazania przez Urząd istnienia efektu synergicznego tych problemów oraz wskazania cech prowadzących do takiego efektu,
co skutkowało nieprawidłowym zastosowaniem metody "problem-rozwiązanie" badania nieoczywistości wobec spornego Patentu i w konsekwencji unieważnienie spornego Patentu pomimo braku podstaw faktycznych dla takiego rozstrzygnięcia;
c) błędnej analizie materiału dowodowego polegającej na nieprawidłowym przyjęciu, że niemieckie zgłoszenie patentowe nr [...] ujawnia bądź sugeruje następujące elementy techniczne lub cechy pokrywy pojemnika:
- element, który odpowiadałby funkcji skośnej powierzchni swobodnej żebra spornego wynalazku, skośnej powierzchni nabiegowej na górnej stronie czołowej ścian bocznych korpusu, która to powierzchnia nabiegowa przylega do powierzchni zbocza żebra,
- że zagłębienie może pełnić funkcje kształtującą, którejkolwiek wargi uszczelniającej lub dodatkowej uszczelki wewnętrznej,
- element, który odpowiadałby skośnej powierzchni nabiegowej ścian korpusu spornego wynalazku,
d) błędnej analizie materiału dowodowego polegającej na nieprawidłowym przyjęciu, iż europejskie zgłoszenie patentowe nr [...] ujawnia bądź sugeruje następujące elementy techniczne lub cechy pojemnika z pokrywą:
- iż którakolwiek z warg uszczelniających jest lub może być ukształtowana przez nacięcie,
- elementu pojemnika, który można byłoby uznać za żebro mające zbocze o swobodnej skośnej powierzchni, która przylegałaby do odpowiadającej skośnej powierzchni nabiegowej ścian bocznych pojemnika,
- element, który odpowiadałby żebru ukształtowanemu przez nacięcie usytuowanemu na wewnętrznej ścianie pokrywy, które to żebro ma lub miałoby zbocze o swobodnej skośnej powierzchni skierowanej do kołnierza pokrywy i które przylegałoby do skośnej powierzchni nabiegowej ścian korpusu pojemnika,
co skutkowało nieprawidłowym określeniem ujawnienia w powyższych dokumentach cech technicznych wyróżniających od dokumentu stanowiącego najbliższy stan techniki, a w konsekwencji nieprawidłowym zastosowaniem badania poziomu wynalazczego metodą "problem rozwiązanie" wobec spornego Patentu i jego unieważnienie pomimo braku podstaw dla takiego rozstrzygnięcia;
e) zaniechaniu rzetelnego wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonej Decyzji dlaczego wynalazek Skarżącego nie wynika w sposób oczywisty ze staniu techniki ustalonego przez Urząd Patentowy w toku niniejszego postępowania;
2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 26 ust. 1 w zw. z art. 24 p.w.p. poprzez nieprawidłowe zastosowanie tych przepisów, które skutkowało dokonaniem niepoprawnej oceny poziomu wynalazczego wynalazku będącego przedmiotem Patentu poprzez błędne zastosowanie metody "problem-rozwiązanie" do oceny przesłanki nieoczywistości rozwiązania, polegające na braku zastosowania metody "problem-rozwiązanie" w zakresie przypisania brakującym cechom w postaci: ukształtowania ścian korpusu oraz żebra pokrywy tak, że po zmontowaniu pojemnika zbocze swobodnej skośnej powierzchni wąskiego żebra przylega do skośnej powierzchni nabiegowej, a także elastycznego żebra w wyniku czego skośna powierzchnia swobodna tego żebra pokrywy dopasowuje się do skośnej powierzchni nadbiegowej ścian korpusu dalszego efektu technicznego;
- art. 89 ust. 1 p.w.p. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na pominięciu ewentualnego dalszego badania przez Organ możliwości utrzymania ochrony patentowej Patentu będącego przedmiotem postępowania w części, która by wynikała z zastrzeżeń zależnych, w przypadku kiedy podstawy unieważnienia dotyczyły jedynie zastrzeżenia niezależnego Patentu i w konsekwencji zaniechania rozważenia możliwości unieważnienia Patentu w części nie zaś w całości, jak również poprzez niezastosowanie metody "problem - rozwiązanie" dla badania poziomu wynalazczego każdego z zastrzeżeń zależnych.
W uzasadnieniu skargi rozwinięto ww. zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2018 r., poz.1302; dalej jako: "p.p.s.a.").
Zgodnie z art. 89 ust. 1 p.w.p. patent na wynalazek może być unieważniony w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu.
Pojęcie "interes prawny", użyte w art. 28 k.p.a., rozumiane w bezpośrednim znaczeniu tego pojęcia, oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. O istnieniu interesu prawnego decydują, w myśl ugruntowanych poglądów orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści (vide: m.in. wyrok NSA z 26 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 1390/98). Również w wyroku z 5 października 1998 r., sygn. akt II SA 1104/98, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że pojęcie strony może być wyprowadzone tylko z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza więc ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym dany podmiot wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji (podobnie: m.in. wyrok NSA z 22 lutego 1984 r., sygn. akt I SA 1748/83, niepublik.).
W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości teza, iż źródłem interesu prawnego w sprawach z zakresu własności przemysłowej mogą być nawet ogólne normy prawne kreujące prawo do prowadzenia działalności gospodarczej (art. 20 i art. 22 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej). Przy czym podkreśla się, że wywodzenie z tych przepisów interesu prawnego przy ubieganiu się o unieważnienie bezwzględnego prawa własności przemysłowej – prawa z patentu, konieczne jest wykazanie, dlaczego i z jakim skutkiem wpływa on na sytuację prawną wnioskodawcy. W tego rodzaju sprawach chodzi bowiem o tzw. prawo refleksowe kształtujące sytuację prawną wnioskodawcy nie wprost, lecz przez odebranie decyzją UP prawa ochronnego udzielonego wcześniej innemu podmiotowi (vide: wyrok NSA z 21 października 2013 r., sygn. akt 898/12 oraz wyrok NSA z 20 listopada 2008 r., sygn. akt II GSK 581/08).
W niniejszej sprawie interes prawny wnioskodawca wywodził z faktu konkurowania na rynku polskim z przedsiębiorstwem uprawnionego. W szczególności wskazał, że jednym z dystrybutorów jego produktów w Polsce była spółka [...] sp.k.a., która na skutek działań uprawnionego została zmuszona do zaprzestania wprowadzania do obrotu pojemników farmaceutycznych, uznanych przez uprawnionego za naruszające sporne prawo wyłączne. Wnioskodawca wykazał (k.212, zał. 4 - k.140-148, zał. 5 - k.133-138 akt adm.), że uprawniony poczynił kroki, w wyniku których dystrybutor wnioskodawcy spółka [...] sp.k.a. zaprzestał wprowadzania do obrotu na terenie Polski pojemników farmaceutycznych produkowanych przez spółkę S. i zawierających rozwiązania analogiczne do rozwiązania chronionego spornym patentem. Wykazał też, że spółka S. działa na terenie Polski i wprowadza do obrotu wspomniane wyżej pojemniki farmaceutyczne (zał. 3 - k.172-178; zał. 4 - k.140-148 akt adm.). Wnioskodawca wykazał również fakt podjęcia przez uprawnionego działań prowadzących do faktycznego wykorzystania uprawnienia płynącego z patentu [...], w szczególności prowadzącego do wprowadzenia na rynek wyrobów wykorzystujących sporny patent (zał. 10 - k.79-80: ulotka firmy [...] sp. z o.o. będąca dystrybutorem produktu o nazwie "[...]").
Wnioskodawca podniósł, że wynalazek chroniony patentem [...] nie jest nowy, nie ma poziomu wynalazczego i nie został dostatecznie ujawniony.
Art. 33 ust. 1 p.w.p. stanowi m.in., że opis wynalazku powinien przedstawiać wynalazek na tyle jasno i wyczerpująco, aby znawca mógł ten wynalazek urzeczywistnić. W szczególności opis powinien zawierać tytuł odpowiadający przedmiotowi wynalazku, określając dziedzinę techniki, której wynalazek dotyczy, a także znany zgłaszającemu stan techniki oraz przedstawiać w sposób szczegółowy przedmiot rozwiązania, z objaśnieniem figur rysunków (jeżeli zgłoszenie zawiera rysunki) i przykładem bądź przykładami realizacji bądź stosowania wynalazku. Ponadto zgodnie z art. 33 ust. 3 zastrzeżenia patentowe w całości popiera się opisem wynalazku. Określają one zastrzegany wynalazek i zawarty w nim wkład techniczny w sposób zwięzły lecz jednoznaczny, przez podanie cech technicznych odnoszących się do jego budowy lub składu wytworu względnie do sposobu technicznego oddziaływania na materię bądź nowego zastosowania znanego wytworu.
Pomimo, że wynalazek skarżącej spełnia wymogi określone w art. 33 ust. 1 i 3 p.w.p. (znawca z dziedziny pojemników służących do celów farmaceutycznych oraz z dziedziny wytwarzania opakowań ciśnieniowych odtworzyłby sporne rozwiązanie według opisu patentowego [...] obejmującego opis wynalazku, zastrzeżenia patentowe i rysunki), to w ocenie Sądu Kolegium Orzekające, po rozpatrzeniu zasadności zarzutów braku nowości i poziomu wynalazczego, w świetle przedłożonego przez strony materiału dowodowego prawidłowo uznało, że wniosek o unieważnienie patentu nr [...] wynalazek pt. "[...]" zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 24 p.w.p. patenty są udzielane - bez względu na dziedzinę techniki - na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania. Art. 25 ust. 1 p.w.p. stanowi, że wynalazek uważa się za nowy, jeśli nie jest on częścią stanu techniki.
Zgodnie z art. 26 ust. 1 p.w.p. wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli wynalazek ten nie wynika dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki. Art. 25 p.w.p. precyzuje w ust. 2, że przez stan techniki rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej np. w formie pisemnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób.
W niniejszej sprawie najbliższy stan techniki wyznacza skuteczne przedmiotowo i temporalnie dla spornego patentu europejskie zgłoszenie patentowe nr [...], ogłoszone w dniu [...].09.2000 r. w Dzienniku Urzędowym Europejskiego Urzędu Patentowego nr [...], a więc przed datą pierwszeństwa spornego patentu ([...].04.2001 r.). W dokumencie tym został ujawniony [...] do przechowywania i dozowania substancji pastowych lub płynnych (por. tytuł) składający się z korpusu (1) ze ścianami bocznymi (3), posiadający u góry ujście oraz wyposażony w pokrywę (2), której kołnierz obejmuje z góry ściany boczne (3) korpusu (1) a jej płyta zamyka ujście korpusu (1), przy czym korpus (1) pojemnika wyposażony jest w przesuwne dno (10). Zespół tych cech technicznych został przedstawiony w opisie patentowym i w zastrzeżeniach patentowych oraz zilustrowany m.in. na Rys. 4. Wskazane powyżej oznaczenia są identyczne w ww. dokumencie i spornym patencie. Rozwiązanie znane z dokumentu [...] różni się tym od rozwiązania zastrzeżonego w spornym patencie w zastrzeżeniu niezależnym nr 1, że na krawędzi zewnętrznej strony wewnętrznej płyty (8) wykonane jest obwodowe, wąskie żebro (20) ze zboczem o swobodnej, skośnej powierzchni skierowanej do kołnierza (9) pokrywy (2), zaś górna strona czołowa ścian bocznych (3) korpusu (1) posiada skośną powierzchnię nabiegową (21), która przy nałożonej pokrywie (2) przylega do powierzchni zbocza żebra (20), a na wewnętrznej ścianie płyty (8) pokrywy (2) usytuowane jest pierwsze nacięcie (22) kształtujące żebro (20), przy czym żebro (20) jest elastyczne (oznaczenia według spornego patentu).
Pouczenie techniczne zawarte na Rys. 4 nie jest dla znawcy wystarczające do odtworzenia wynalazku tylko na podstawie dokumentu [...] bez własnego wkładu wynalazczego. W szczególności z rysunku nie wynika, że górna strona czołowa ścian bocznych (3) korpusu (1) posiada skośną powierzchnię nabiegową. Z tego powodu Kolegium uznało, że w świetle najbliższego stanu techniki wynalazek przedstawiony w spornym patencie spełnia wymóg nowości.
Odtwarzając wynalazek określony w zastrzeżeniu nr 1 w spornym patencie znawca stanąłby zatem przed obiektywnym problemem technicznym polegającym na zwiększeniu szczelności połączenia pomiędzy pokrywą i korpusem pojemnika. W zaskarżonej decyzji organ stwiierdził, że obiektywny problem techniczny rozwiązywany przez sporny wynalazek składa się z dwóch problemów cząstkowych:
- w jaki sposób zwiększyć szczelność połączenia kołnierza pokrywy z korpusem pojemnika poprzez modyfikację pokrywy?
- w jaki sposób dostosować część korpusu obejmowaną przez kołnierz pokrywy do rozwiązania zastosowanego w pokrywie, tak żeby modyfikacja pokrywy nie utrudniała zamykania pojemnika i jednocześnie zwiększała szczelność połączenia? (efekt synergiczny).
Sąd zgadza się z argumentacją organu, że obydwa cząstkowe problemy techniczne są rozłączne i każdy z nich wymaga odrębnego rozwiązania, a jednocześnie te rozwiązania muszą być zestawione tak, żeby otrzymać wspomniany wyżej efekt synergiczny. Oznacza to, ze do rozwiązania każdego problemu cząstkowego znawca z dziedziny konstrukcji pojemników ciśnieniowych może (ale nie musi) posłużyć się innym rozwiązaniem znanym w dacie pierwszeństwa spornego wynalazku, a rozwiązania te zestawiłby ze sobą na podstawie swojego doświadczenia zawodowego i ogólnej wiedzy technicznej oczekiwanej od znawcy.
Rozwiązanie pierwszego problemu cząstkowego znawca znalazłby w niemieckim zgłoszeniu patentowym [...] (data publikacji [...].04.1983 r., zgodnie z którym na krawędzi zewnętrznej strony wewnętrznej płyty (4) wykonane jest obwodowe, wąskie żebro (13) ze zboczem o swobodnej, skośnej powierzchni skierowanej do kołnierza (3) pokrywy, a na wewnętrznej ścianie płyty (4) pokrywy usytuowane jest pierwsze nacięcie (12) kształtujące żebro (13), przy czym żebro (20) jest elastyczne.
Rozwiązanie drugiego problemu cząstkowego znawca znalazłby w tym samym niemieckim zgłoszeniu patentowym [...] na Rys. 2, na którym widać, że górna strona czołowa ścian bocznych (2) korpusu posiada skośną powierzchnię nabiegową (21), która przy nałożonej pokrywie przylega do powierzchni zbocza żebra (13).
Rozwiązanie drugiego problemu cząstkowego jeszcze wyraźniej jest przedstawione w europejskim zgłoszeniu patentowym nr [...] na Rys. 2, na którym również widać, że górna strona czołowa ścian bocznych korpusu posiada skośną powierzchnię nabiegową (38), która przy nałożonej pokrywie przylega do powierzchni zbocza żebra (36). Należy podkreślić, że zawarte w zastrzeżeniu nr 1 w spornym patencie określenie "górna strona czołowa ścian bocznych korpusu" nie precyzuje czy powierzchnia nabiegowa jest położona po szczytowej, zewnętrznej czy wewnętrznej stronie ściany korpusu, pozostawiając znawcy dowolność w odtworzeniu wynalazku w zakresie tej cechy technicznej. Znawca byłby zmotywowany do skorzystania z ujawnienia zawartego w dokumencie [...], ponieważ rysunki jednoznacznie pokazują, że żebro wykonane w pokrywie jest elastyczne i odkształca się podczas zamykania korpusu pojemnika pokrywą, co prowadzi do wystąpienia oczekiwanego efektu synergicznego wiążącego rozwiązania obydwu problemów cząstkowych. Proste połączenie przez znawcę rozwiązań znanych z dokumentów [...] i [...], oraz posiłkowo [...] doprowadziłoby go do odtworzenia wynalazku chronionego spornym patentem w dacie jego pierwszeństwa, zatem ten wynalazek należy uznać za oczywisty dla znawcy i przez to pozbawiony poziomu wynalazczego. Brak poziomu wynalazczego rozwiązania zastrzeganego w zastrzeżeniu nr 1 był wystarczającą przesłanką do unieważnienia spornego patentu.
Także pozostałe cechy techniczne zastrzegane w zastrzeżeniach zależnych w spornym patencie są znane z dokumentu [...]. Zatem rozwiązania szczegółowe określone w tych zastrzeżeniach, w połączeniu z zastrzeżeniem niezależnym nr 1 również nie posiadają poziomu wynalazczego. W szczególności na Rys. 4 w dokumencie [...] pokazano, że pokrywa zawiera cylindryczny otwór dozujący umieszczony w szyjce usytuowanej ponad płytą, a na wewnętrznym końcu szyjki wykonana jest warga uszczelniająca przez usytuowane w ścianie szyjki drugie nacięcie obwodowe. Warga uszczelniająca jest odgięta do wewnątrz szyjki, zatem w przypadku wprowadzenia do pojemnika mieszadła będzie przylegała do trzonu mieszadła w szyjce. Ponadto szyjka jest umieszczona centralnie w pokrywie pojemnika i zamykana jest za pomocą nasadki (por. Rys. 1). Z kolei przesuwne dno w korpusie dzieli jego przestrzeń wewnętrzną na przedział magazynowy oraz komorę ciśnieniową, przy czym na zewnętrznej krawędzi powierzchni dna od strony przedziału magazynowego utworzona jest dalsza warga uszczelniająca przez trzecie nacięcie obwodowe. Komora ciśnieniowa usytuowana jest poniżej przesuwnego dna, a pojemnik posiada integralny mechanizm sprężający powietrze w komorze ciśnieniowej. Nadto pokrywa jest złączona z korpusem połączeniem gwintowym, wykonanym na kołnierzu i na ścianach bocznych. Pozostałe dowody przedstawione przez strony postępowania, czy to rozważane każdy z osobna czy w dowolnym połączeniu, nie podważają skutecznie ani nowości, ani poziomu wynalazczego spornego rozwiązania.
Reasumując, sporny wynalazek przedstawiony w opisie patentowym [...], w dacie zgłoszenia był nowy, lecz nie posiadał poziomu wynalazczego, co było podstawą do unieważnienia patentu.
Organ nie naruszył w przeprowadzonym postępowaniu art. 10 § 1 i art. 10 § 3 w zw. z art. 10 § 2 k.p.a., ponieważ zapewnił stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, przed wydaniem decyzji umożliwił im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Organ nie naruszył w przeprowadzonym postępowaniu art. 107 § 3 w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., ponieważ podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy oraz zamieścił w decyzji uzasadnienie faktyczne, zawierające wskazanie faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zawarł także uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Organ nie naruszył art. 26 ust. 1 w zw. z art. 24 p.w.p., ponieważ prawidłowo ocenił, czy wynalazek chroniony spornym patentem ma poziom wynalazczy i w konsekwencji czy spełnia warunki konieczne do udzielenia patentu na wynalazek.
Nie został też naruszony art. 89 ust. 1p.w.p., ponieważ zgodnie z art 255 ust. 4 Urząd Patentowy rozstrzyga sprawy w trybie postępowania spornego w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę, a wobec braku wskazania przez wnioskodawcę art. 89 ust. 1 jako podstawy prawnej żądania na którymkolwiek etapie postępowania, organ nie mógł zastosować tego przepisu.
W takim stanie rzeczy, zaskarżoną decyzję należy uznać za prawidłową, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione. Sąd nie dopatrzył się w działaniach organu uchybień, zarówno przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i jego ocenie w świetle obowiązującego prawa, co oznacza, że Sąd nie stwierdził takich jego naruszeń, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.