VI SA/WA 918/19

VI SA/Wa 918/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-09-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-04-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Wegner
Magdalena Maliszewska
Symbol z opisem
6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 157/20 - Wyrok NSA z 2023-03-30
Skarżony organ
Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 1604
art. 21, art. 40a ust. 4 i ust. 5, art. 3 pkt 5, art. 4 ust. 1, art. 29 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych
Dz.U.UE.L 2002 nr 31 poz 1 art. 17 ust. 1 i 2,
Rzozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania  prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa  żywności
Dz.U.UE.L 2011 nr 304 poz 18 art. 7 ust. 1 lit. a, art. 6, art. 2 ust. 2 lit. a, art. 1 ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i RadyI R (UE) NR 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom  informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia  dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu  Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Joanna Wegner Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Bytner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2019 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie zakazu wprowadzania do obrotu artykułu rolno-spożywczego oddala skargę.
Uzasadnienie
Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych
(w skrócie: GIJHARS) decyzją z [...] lutego 2019 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096), dalej: "k.p.a.", art. 21, art. 40a ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2164) dalej: "ustawa o jakości handlowej", w związku z art. 3 pkt 5, art. 4 ust. 1, art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o jakości handlowej, art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE
i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. U. L 304 z 22 listopada 2011 r., str. 18 z późn. zm.) dalej: "rozporządzenie nr 1169/2011" oraz
art. 17 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady prawa żywnościowego powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 1 lutego 2002 r., str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463,
z późn. zm.), dalej: "rozporządzenie nr 178/2002"; art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2017r. poz. 2070); załącznika 1 do Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej wyrobów kakaowych i czekoladowych (Dz. U. Nr 214. poz. 1813 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania spółki [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W., (dalej: strona, skarżąca, Spółka) od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych
(w skrócie: [...]WIJHARS) z [...] listopada 2018 r. nr [...], zakazującej Spółce wprowadzania do obrotu artykułu rolno-spożywczego niespełniającego wymagań jakości handlowej określonych w przepisach o jakości handlowej: 47,25 kg (1890 szt. a'25 g) produktu o nazwie [...], oznaczonego: Najlepiej spożyć przed końcem:/ Numer partii (L): [...], cena sprzedaży brutto według cennika: 13,87 zł/opakowanie zawierające 20 saszetek, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Do wydania powyższej decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia:
W dniach [...] oraz [...] maja 2018 r. inspektorzy [...] przeprowadzili w zakładzie strony kontrolę w zakresie jakości handlowej wyrobów czekoladowych i koncentratów spożywczych. W jej trakcie pobrano do badań laboratoryjnych próbkę reprezentującą partię produktu [...] -, którą przekazano do Laboratorium Specjalistycznego w K..
Kontrola laboratoryjna produktu [...] wykazała spełnienie wymagań deklarowanych na etykiecie przez Spółkę, jednakże weryfikacja prawidłowości oznakowania ww. partii wyrobu gotowego wykazała, że:
• zastosowany w nazwie wyraz "[...]" odnoszący się do angielskiego słowa: "chocolate", oznaczającego w języku polskim "czekoladę", może wprowadzać konsumenta w błąd sugerując, że przedmiotowy produkt jest czekoladą do picia, podczas gdy w rzeczywistości jest to napój instant o smaku czekoladowym, co jest niezgodne z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej wyrobów kakaowych i czekoladowych;
• słowo "[...]" znajdowało się na obu stronach opakowania (saszetki), a na tylnej stronie opakowania (gdzie podano właściwą nazwę środka spożywczego - Napój instant o smaku czekoladowym) przedstawiono ją przy użyciu czcionki o wysokości małej litery około 3,5 mm, podczas gdy nazwę opisową środka spożywczego przedstawiono za pomocą czcionki o wysokości małej litery około 1,3 mm. Sposób podawania nazwy handlowej oraz nazwy środka spożywczego wraz z ogólną kolorystyką opakowania (brązowe tło) mogły sugerować, że jest to czekolada do picia, co było niezgodne z art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1169/2011.
W toku postępowania administracyjnego Spółka złożyła stosowne wyjaśnienia.
Decyzją z [...] listopada 2018 r. [...]WIJHARS zakazał wprowadzania do obrotu partii opisanego artykułu rolno-spożywczego. Wojewódzki Inspektor uznał, że stwierdzone nieprawidłowości, dotyczące oznakowania, świadczą o niespełnieniu przez partię wyrobu wymagań w zakresie jakości handlowej, określonych w art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej.
W odwołaniu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Jej zdaniem doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1169/2011 poprzez przyjęcie, że ocena istnienia ryzyka wprowadzenia w błąd przez podawanie informacji dotyczących środków spożywczych w myśl tego przepisu, może być także dokonywana z perspektywy osób nieodpowiadających wzorcowi normatywnemu przeciętnego konsumenta, który jest ostrożny, uważny i dobrze poinformowany. Skarżąca zarzuciła również naruszenie szeregu przepisów postępowania administracyjnego, poprzez m.in. wydanie decyzji mimo braku rozpatrzenia zgromadzonych w aktach dowodów (vide: odwołanie w aktach administracyjnych), dopuszczenie dowodu z wypowiedzi anonimowych internautów zamieszczonych na portalu "[...]", brak wskazania w uzasadnieniu decyzji przyczyn, dla jakich zeznania świadków nie mogą świadczyć o braku wprowadzenia konsumentów w błąd przez znakowanie napoju, mimo dopuszczenia wnioskowanego przez Spółkę dowodu z reprodukcji szat graficznych obecnych na rynku opakowań produktów z oznaczeniem "choco" lub "choc", czy też utrzymanych w brązowej kolorystyce. W ocenie skarżącej doszło do przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów przez organ i przyjęcia, że sposób znakowania produktów przez inne podmioty gospodarcze nie może świadczyć o tym, że znakowanie napoju skarżącej wprowadza konsumentów w błąd, podczas gdy istnieje zanana odbiorcom towarów praktyka rynkowa, polegająca na wykorzystywaniu ww. oznaczeń, czy też kolorystyki opakowania do wskazywania właściwości towarów.
Przywołaną na wstępie decyzją GIJHARS utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W jej uzasadnieniu wskazał, że stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej, wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej (której definicję zawiera art. 3 pkt 5 ww. aktu), jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta.
Przytaczając treść art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1169/2011 i art. 16 rozporządzenia nr 178/2002, GIJHARS zauważył, że producent jest zobowiązany do zapewnienia jakości towaru zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa żywnościowego. Przepisy prawa żywnościowego muszą działać prewencyjnie, chroniąc konsumentów, będących słabszą stroną obrotu prawnego. Właściwa jakość handlowa jest niezwykle istotna, gdyż w czasie zakupu konsument chce otrzymać produkt zgodny ze swoimi oczekiwaniami. Prawidłowe oznakowanie – zgodne z przepisami prawa- jest zatem niezbędne do ułatwienia dokonywania tego wyboru, stanowiąc podstawę informacji konsumenckiej i pozwala nabywcy w pełni poznać właściwości i charakterystykę produktu. W niniejszej sprawie, ocena artykułu rolno-spożywczego została przeprowadzona w oparciu o jego etykietę i umieszczenie na niej nazwy handlowej. Wykazała ona, że kontrolowana partia produktu wprowadzanego do obrotu pod nazwą: [...], jest artykułem rolno-spożywczym o niewłaściwej jakości handlowej. Zostały w nim wprowadzone zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie rzeczywistych właściwości, w związku z zastosowanym w nazwie wyrazem "[...]". Odnosi się on do angielskiego słowa: "chocolate", co wprowadza konsumenta w błąd sugerując, że kontrolowany produkt jest czekoladą do picia, podczas gdy w rzeczywistości jest to napój instant o smaku czekoladowym. Takie oznakowanie jest niezgodne z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej wyrobów kakaowych i czekoladowych, w myśl którego, czekolada do picia (słodzone kakao, słodzone kakao w proszku) jest wyrobem będącym mieszaniną kakao (kakao w proszku)
i cukrów, zawierającym nie mniej niż 25% kakao. Tymczasem składnikami kontrolowanego artykułu są: cukier, kakao o obniżonej zawartości tłuszczu (15 %), serwatka w proszku, syrop glukozowy, całkowicie utwardzony tłuszcz kokosowy, skrobia, białka mleka, sól, aromat, emulgator oraz stabilizatory.
Analiza etykiety wykazała również, że słowo "[...]", które znajdowało się na obu stronach opakowania (saszetki), a na tylnej stronie opakowania (gdzie podano właściwą nazwę środka spożywczego – Napój instant o smaku czekoladowym) przedstawiono ją przy użyciu czcionki o wysokości małej litery około 3,5 mm, podczas gdy nazwę opisową środka spożywczego przedstawiono przy użyciu czcionki o wysokości małej litery wynoszącej około 1,3 mm.
Przy tych ustaleniach GIJHARS zaakceptował stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym sposób podania nazwy handlowej kontrolowanego artykułu wraz z ogólną kolorystyką opakowania (brązowe tło) mogą sugerować, że jest to czekolada do picia, co jest tym samym niezgodne z brzmieniem art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1169/2011.
Organ – w oparciu o przywołane przepisy prawa wspólnotowego oraz orzecznictwo sądów administracyjnych - podkreślił, że na producencie ciąży obowiązek dochowania należytej staranności, w tym kontroli procesu technologicznego oraz wyrobu gotowego, aby jego jakość była zgodna z wymogami zawartymi w deklaracji jakościowej producenta. Niedochowanie przez producenta należytej staranności nie zwalnia go z obowiązku przestrzegania wymogów prawa w zakresie jakości handlowej wprowadzanych do obrotu wyrobów. Ponadto, to producent jest odpowiedzialny za dostarczenie konsumentowi wszystkich niezbędnych informacji odnośnie wykazu składników znajdujących się na etykiecie i to dzięki niej konsument jest świadom swojego wyboru. Podmiot wprowadzający produkt do obrotu ma obowiązek zapewnić jego odpowiednią jakość oraz winien podjąć wszelkie środki, aby osiągnąć ten cel. W związku z powyższym, wprowadzany do obrotu produkt powinien spełniać wymagania określone w przepisach o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych.
Organ odwoławczy szczegółowo i obszernie uzasadnił stanowisko co do wnioskowanych dowodów, wyjaśniając - zgodnie z zasadami Kodeksu postępowania administracyjnego - które z nich i dlaczego zostały uwzględnione, a które organ uznał jako niemające związku z toczącym się postępowaniem.
Pismem z 2 kwietnia 2019 r. Spółka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wniosła o uchylenie decyzji GIJHARS w trybie autokontroli organu, alternatywnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
- prawa materialnego - art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1169/2011 oraz art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej,
- przepisów postępowania - art. 139 k.p.a. w zw. z art. 107 ust. 1 pkt 4 i 6 oraz art. 8 i art. 6 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na niekorzyść skarżącej; art. 138 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie; art. 7. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na utrzymaniu decyzji I instancji w mocy mimo braku rozpatrzenia zgromadzonych w aktach dowodów i przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów; art. 75 k.p.a. poprzez dopuszczenie dowodu z wypowiedzi anonimowych internautów zamieszczonych na portalu "[...]"; art. 8 § 1, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji przyczyn, dla jakich zeznania świadków nie mogą świadczyć o braku wprowadzenia konsumentów w błąd przez znakowanie napoju skarżącej, mimo dopuszczenia wnioskowanego przez Spółkę dowodu z reprodukcji szat graficznych obecnych na rynku opakowań produktów z oznaczeniem "choco" lub "choc", czy też utrzymanych w brązowej kolorystyce.
W uzasadnieniu Spółka powtórzyła stanowisko i argumenty zawarte
w odwołaniu wniesionym w toku postepowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę GIJHARS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, działając w granicach sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, opubl.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm., zwana dalej: p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza, że w działaniach organów nie dopatrzył się nieprawidłowości zarówno w ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak w procesie subsumpcji ustalonego stanu faktycznego pod zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja GIJHARS z [...] lutego 2019 r., utrzymująca w mocy decyzję [...]WIJHARS z [...] listopada 2018 r. zakazującą Spółce wprowadzania do obrotu partii artykułu rolno-spożywczego, niespełniającego wymagań jakości handlowej określonych w przepisach o jakości handlowej, tj. produktu o nazwie [...].
W pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów naruszenia prawa procesowego sformułowanych przez Spółkę. Dopiero bowiem prawidłowe przeprowadzenie postępowania administracyjnego oraz ustalenie stanu faktycznego przez organ daje podstawy do stwierdzenia, czy właściwie zastosowane są normy prawa materialnego.
Za niezasadne Sąd uznał zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 11, art. 75, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez - szeroko rzecz ujmując - niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym braku rozpatrzenia zgromadzonych w aktach dowodów powołanych przez Spółkę i ich oceny na okoliczność istnienia w Polsce znanego odbiorcom - w tym także przeciętnym konsumentom - zwyczaju rynkowego polegającego na wykorzystywaniu oznaczeń "choco" lub "choc", czy też brązowej kolorystyki opakowania do wskazywania właściwości towarów – czekoladowego smaku lub zapachu, a nie dla wskazania odbiorcy rodzaju towaru, tj. poinformowania, że towar należy do kategorii wyrobów czekoladowych o jakości ściśle określonej rozporządzeniem nr 1169/2011.
Zdaniem Sądu, poczynione przez organy obu instancji ustalenia wynikają z prawidłowo zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana ocena tego materiału w kontekście zastosowanych przepisów prawa nie budzi zastrzeżeń. Organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego, zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. W skarżonych decyzjach organy prawidłowo, w ocenie Sądu, swoje stanowiska uzasadniły. Wywody organów w tym zakresie Sąd może bez trudu skontrolować, a uwzględniając zasady logiki i doświadczenia życiowego, także zaakceptować. Tak więc ocena wyrażona w zaskarżonej decyzji nie nosi cechy dowolności i nie ma podstaw aby ją podważać.
Słuszne jest stanowisko wyrażone w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji, w odniesieniu do przedstawionej przez Spółkę dokumentacji fotograficznej produktów z segmentu napojów instant, że przedmiotem postępowania nie było zachowanie konkurencji w zakresie znakowania produktów oraz rozważania na temat tego czego może spodziewać się konsument po tak oznakowanych produktach, lecz dokonanie oceny czy kontrolowany konkretny produkt [...] wprowadza w błąd konsumentów, czy też nie. W odniesieniu do przedstawionych dowodów ze świadectw ochronnych na słowne znaki towarowe, świadectw rejestracji wzorów przemysłowych zasadne jest stanowisko, że Urząd Patentowy Rzeczpospolitej Polskiej realizuje swoje zadania na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 stycznia 2002 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2011 r. Nr 129, poz. 737) oraz ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2017 r., poz. 776), m.in. w zakresie przyjmowania i badania zgłoszeń przedmiotów własności przemysłowej, orzekania w sprawach przyznawania podmiotom krajowym i zagranicznym patentów, dodatkowych praw ochronnych, praw ochronnych i praw z rejestracji. Organ ten nie zajmuje się natomiast oceną, czy dany produkt spożywczy jest zgodny z przepisami o jakości handlowej, czy też szeroko pojętymi przepisami prawa żywnościowego. Stąd też przedstawione dokumenty z zakresu własności przemysłowej nie mogły zostać uwzględnione w toku procedowania w niniejszej sprawie.
Z motywu 2 Preambuły do rozporządzenia nr 1169/2011 wynika, że kwestia zapewnienia odpowiedniego informowania konsumentów na temat spożywanej przez nich żywności ma służyć uzyskaniu wysokiego poziomu ochrony zdrowia konsumentów i zagwarantowaniu im prawa do informacji. Na wybory dokonywane przez konsumentów mogą wpływać m.in. względy zdrowotne, ekonomiczne, środowiskowe, społeczne i etyczne.
Na mocy art. 17 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej do zadań Inspekcji należy nadzór nad jakością handlową artykułów rolno-spożywczych, które wprowadzane do obrotu powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta.
Zatem problematyka jakości handlowej towarów rolno-spożywczych rozstrzyga jest generalnie przez organy Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych i w oparciu o inne przesłanki niż w postepowaniu przed UP.
Zaaprobować należy również dokonaną przez organy ocenę przedstawionych przez skarżącą dowodów w kontekście obowiązującego prawa wspólnotowego. Przypomnieć należy, że rozporządzenie nr 178/2002 stanowi, że generalną zasadą prawa żywnościowego jest zapewnienie konsumentom podstawy do dokonywania świadomych wyborów dotyczących spożywanej przez nich żywności i uniemożliwienie jakichkolwiek praktyk, które mogłyby wprowadzić konsumentów
w błąd. Kwestie ram i wspólnej podstawy środków unijnych i krajowych regulujących informacje na temat żywności normuje rozporządzenie nr 1169/2011 (motyw 2, 13 Preambuły do ww. rozporządzenia). Aby umożliwić kompleksowe i ewolucyjne podejście do przekazywanych konsumentom informacji na temat spożywanej przez nich żywności, należy opracować szeroką definicję prawa dotyczącego informacji na temat żywności, obejmującą zasady o charakterze ogólnym i szczegółowym, a także szeroką definicję informacji na temat żywności, obejmującą również informacje przekazywane inaczej niż za pośrednictwem etykiety (motyw 14 ww. Preambuły).
Z powyższych względów zarzucane naruszenia przepisów prawa procesowego nie zasługują na uwzględnienie, bowiem, jak wskazano powyżej, zarówno dowody przedstawione przez Spółkę, jak i zebrane w toku postępowania administracyjnego, zostały właściwie ocenione przez pryzmat prawa wspólnotowego
i krajowego, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego – art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1169/2011 oraz art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej, zauważyć należy, że przedmiot niniejszej sprawy sprowadza się de facto do odmiennej oceny oznakowania kontrolowanego artykułu rolno-spożywczego [...]. Z jednej strony skarżąca podnosi brak naruszenia w tym zakresie, wskazując na istnienie w Polsce znanego odbiorcom, w tym także przeciętnym konsumentom, zwyczaju rynkowego, polegającego na wykorzystywaniu oznaczeń "choco" lub "choc", czy też brązowej kolorystyki opakowania do wskazywania właściwości towarów – czekoladowego smaku lub zapachu, popierając swoje stanowisko dokumentacją fotograficzną produktów, w jej ocenie, podobnych do kontrolowanego. Z drugiej strony organy Inspekcji stwierdziły naruszenie przepisów prawa żywnościowego, uznając, że Spółka, wprowadzając zmiany dotyczące oznakowania, miała na celu ukrycie rzeczywistych właściwości kontrolowanego produktu, w związku z zastosowaniem w nazwie produktu wyrazu "[...]", odnoszącego się do angielskiego słowa: "chocolate". Zdaniem organów miało to wprowadzać konsumenta w błąd sugerując, że ten produkt jest czekoladą do picia, podczas gdy w rzeczywistości był to napój instant o smaku czekoladowym. Jednocześnie, słowo "[...]"', znajdujące się na obu stronach opakowania (saszetki), na tylnej stronie opakowania przedstawiono przy użyciu czcionki o wysokości małej litery około 3,5 mm, podczas gdy nazwę opisową środka spożywczego przedstawiono przy użyciu czcionki o wysokości małej litery wynoszącej około 1,3 mm (czyli ponad dwukrotnie mniejszej). Uwzględniono również kolorystykę opakowania (brązowe tło), która także potęgowała przekonanie konsumenta, że produkt jest czekoladą do picia.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej, wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Dla konsumenta informacja, że artykuł rolno – spożywczy spełnia powyższe wymagania powinna być zawarta w oznakowaniu, z mocy art. 7 ust. 1 ustawy o jakości handlowej. Oznakowanie winno zawierać informacje istotne z punktu widzenia jakości handlowej artykułu rolno-spożywczego, w szczególności: nazwę, pod którą artykuł rolno-spożywczy jest wprowadzany do obrotu (pkt 1); inne dane umożliwiające identyfikację artykułu rolno-spożywczego oraz odróżnienie go od innych artykułów rolno-spożywczych (pkt 2).
Szczegółowe wymagania odnoszące się do oznakowania środków spożywczych zawarto w rozporządzeniu nr 1169/2011, które weszło w życie z dniem 13 grudnia 2014 r. Dlatego też dostosowano przepisy ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych do przepisów tego rozporządzenia (por. uzasadnienie projektu ustawy 7 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych oraz ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, druk sejmowy VII.2683). Ustawa zmieniająca weszła w życie także z dniem 13 grudnia 2014 r. (art. 5 tego aktu – Dz. U. z 2014 r., poz. 1722).
Jako wymóg podstawowy, rozporządzenie nr 1169/2011 w art. 6 wskazuje, iż każdemu środkowi spożywczemu przeznaczonemu do dostarczenia konsumentowi finalnemu lub do zakładów żywienia zbiorowego muszą towarzyszyć informacje na temat żywności zgodne z tym rozporządzeniem. Według art. 2 ust. 2 lit. a ww. rozporządzenia, informacje na temat żywności oznaczają informacje dotyczące danego środka spożywczego udostępniane konsumentowi finalnemu za pośrednictwem etykiety, innych materiałów towarzyszących lub innych środków,
w tym nowoczesnych narzędzi technologicznych lub przekazu ustnego. Chodzi
o zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumentów w zakresie informacji na temat żywności, przy uwzględnieniu różnic percepcji ze strony konsumentów i ich potrzeb informacyjnych, z równoczesnym zapewnieniem płynnego funkcjonowania rynku wewnętrznego (art. 1 ust. 1 tego aktu). Rozporządzenie to określa ogólne zasady, wymogi i zakresy odpowiedzialności dotyczące informacji na temat żywności, a w szczególności etykietowania żywności (art. 1 ust. 2).
Informacje na temat żywności, także te znajdujące się na etykiecie, zgodnie art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia 1169/2011, nie mogą wprowadzać w błąd,
w szczególności co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji. Informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta, w myśl art. 7 ust. 2 cyt. rozporządzenia.
Podkreślenia wymaga, że restrykcyjne wymogi dotyczące oznakowania produktów spożywczych formułowane są z uwagi na ochronę konsumenta jako słabszej strony obrotu, stąd też wszelkie wątpliwości co do prawidłowości oznaczenia składu produktu powinny być interpretowane mając na uwadze realizację tej ochrony. W aktualnych warunkach rynkowych konsumenci są świadomi różnorodności oferowanych im produktów i z rozwagą podchodzą do sposobu w jaki są prezentowane, ale producent nie może wykorzystywać oznaczeń do wywoływania skojarzeń z danym produktem (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 4 czerwca 2019 r. w sprawie C-195/14, opubl. curia.europa.eu).
Z drugiej strony rozporządzenie nr 1169/2011 w art. 1 ust. 1 określa, że stanowi ono podstawę zapewnienia wysokiego poziomu ochrony konsumentów w zakresie informacji na temat żywności, przy uwzględnieniu różnic percepcji ze strony konsumentów i ich potrzeb informacyjnych, z równoczesnym zapewnieniem płynnego funkcjonowania rynku wewnętrznego. Dlatego przy informowaniu o żywności należy uwzględniać różny poziom odbioru i rozumienia przez konsumentów.
Zamieszczenie rzetelnych informacji na opakowaniu artykułów rolno–spożywczych stanowi bowiem niewątpliwie podstawę świadomego wyboru danego (konkretnego) produktu spośród wielu innych, a podobnych znajdujących się na rynku przez przeciętnego konsumenta, w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy
o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Jednakże okoliczność, że wykaz składników został umieszczony na opakowaniu produktu, sama w sobie nie wyklucza, że etykietowanie tych produktów oraz sposób, w jaki zostało wykonane, mogą wprowadzać nabywcę w błąd (por. wyrok TSUE w sprawie C-195/14).
Przepisy prawa w zakresie informacji na temat żywności powinny zaś zakazywać stosowania informacji, które wprowadzałyby konsumenta w błąd, w szczególności co do cech, działań lub właściwości danego środka spożywczego. Aby zakazy te były skuteczne, powinny mieć zastosowanie również do reklamy i prezentacji środków spożywczych (motyw 20 Preambuły do rozporządzenia nr 1169/2011). Etykiety żywności powinny być jasne i zrozumiałe, aby były pomocne dla konsumentów, którzy chcą dokonywać bardziej świadomych wyborów dotyczących żywności i diety. Badania pokazują, że dobra czytelność jest ważnym elementem zwiększania prawdopodobieństwa, że informacje na etykiecie będą mieć wpływ na jej odbiorców, a nieczytelne informacje o produkcie stanowią jedną z głównych przyczyn niezadowolenia konsumentów z etykietowania żywności. W związku z tym należy opracować kompleksowe podejście, aby uwzględnić wszystkie aspekty dotyczące czytelności, w tym czcionkę, kolor i kontrast (motyw 26 cyt. Preambuły).
Składnikami zamieszczonymi na opakowaniu saszetki [...] są: cukier, kakao o obniżonej zawartości tłuszczu (15 %), serwatka w proszku, syrop glukozowy, całkowicie utwardzony tłuszcz kokosowy, skrobia, białka mleka, sól, aromat, emulgator oraz stabilizatory (vide: dokumentacja fotograficzna w aktach administracyjnych).
Tymczasem z załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej wyrobów kakaowych i czekoladowych wynika, że czekolada do picia (słodzone kakao, słodzone kakao w proszku) jest wyrobem będącym mieszaniną kakao (kakao w proszku) i cukrów, zawierającym nie mniej niż 25% kakao.
Sąd podziela w pełni pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, że oznakowanie kontrolowanego artykułu rolno-spożywczego wprowadza konsumenta w błąd przez sugerowanie, że produkt jest czekoladą do picia, w sytuacji gdy faktycznie jest napojem instant o smaku czekoladowym (co wynika choćby ze wskazanego powyżej wykazu składników, gdzie kakao o obniżonej zawartości tłuszczu stanowi zaledwie 15%). Wprawdzie Spółka umieściła w oznakowaniu nazwę "Napój instant
o smaku czekoladowym", jednakże nie oznacza to, że tym samym skarżąca spełniła obowiązek rzetelnego informowania, o którym mowa w art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1169/2011. Użycie bowiem nazwy "[...]", zapisanej ponad dwukrotnie większymi literami niż nazwa opisowa spornego środka spożywczego w połączeniu z ogólną kolorystyką opakowania (brązowe tło, wizerunek kubka, do którego wlewany jest brązowy napój), zwrotami: "[...]" i "[...]" wprowadza niewątpliwie w błąd nawet uważnego konsumenta, albowiem jest ona bardzo sugestywna i rodzi jednoznaczne skojarzenia z czekoladą do picia. Zastosowana nazwa handlowa "[...]" widnieje na obu stronach opakowania (saszetki), podczas gdy właściwa nazwa środka spożywczego wskazana jest tylko na tylnej stronie opakowania. Spółka zastosowała zatem dwie nazwy w oznakowaniu produktu, tj. nazwę fantazyjną "[...]" oraz nazwę opisową tj. "[...]", zamieszczone rozdzielnie. Podkreślenia wymaga, że nazwę "Napój instant o smaku czekoladowym" umieszczono tylko na tylnej stronie opakowania i przedstawiono przy użyciu czcionki o wysokości małej litery wynoszącej około 1,3 mm, do tego pod wyodrębnionymi kolorystycznie, i dlatego przyciągającymi uwagę konsumenta, zasadami przyrządzania napoju, oraz obok tabeli znacznie szerszej i wyraźniejszej od informacji o nazwie opisowej i składzie napoju. Natomiast nazwa handlowa "[...]" została przedstawiona przy użyciu znacznie większej czcionki (wysokość małej litery około 3,5 mm) i użyta jest trzykrotnie. W opisie produktu znajdującym się na tylnej stronie opakowania w pierwszym zdaniu Spółka używa wyłącznie słowa "[...]" - "[...]". W następnym zdaniu podana jest nazwa "[...]" - "[...]". Zasadnie organy uznały, że opisy te zawarte na tylnej stronie opakowania, mogą dodatkowo spowodować u konsumenta mylne przekonanie, iż produkt, który będzie nabywał jest czekoladą do picia, a nie napojem instant.
Wprawdzie przepisy prawa żywnościowego nie określają, w którym miejscu ma znajdować się właściwa nazwa produktu, charakteryzująca produkt, ale wyeksponowanie nazwy fantazyjnej "[...]" na frontowej stronie opakowania, która jest głównym polem widzenia dla konsumenta, zdefiniowanym
w rozporządzeniu nr 1169/2011 i oznaczającym "pole widzenia opakowania, które konsument najprawdopodobniej zobaczy przy pierwszym spojrzeniu na produkt
w momencie zakupu i które umożliwia konsumentowi natychmiastową identyfikację produktu, jeśli chodzi o jego charakter lub rodzaj, a w stosownych przypadkach
o jego markę", jest działaniem wprowadzającym konsumenta w błąd.
Konsument sugerując się nazwą handlową "[...]" w powiązaniu z brązowym opakowaniem produktu, ma prawo oczekiwać, że nabywa czekoladę do picia. W sytuacji jednak, gdy mamy do czynienia z napojem o smaku czekoladowym, komunikat o treści "[...]", do tego w powiązaniu z dodatkowymi elementami, wyżej opisanymi, prowadzi konsumenta do mylnego wyobrażenia o produkcie, a w konsekwencji skłania go do nabycia produktu, którego w innych okolicznościach
(tj. gdyby wiedział o rzeczywistym charakterze produktu) prawdopodobnie by nie nabył. Nadmienić należy, że konsument podczas zakupu sugeruje się zazwyczaj właśnie samą nazwą handlową, rzadko korzystając z innych informacji umieszczonych na opakowaniu (np. nazwy środka spożywczego, czy też opisu składu) - tym bardziej w przypadku, gdy nazwa produktu jest wyeksponowana w głównym polu widzenia dużymi literami, w przeciwieństwie do nazwy środka spożywczego, umieszczonej mniejszymi literami.
Takie też stanowisko zajął Trybunał Sprawiedliwości UE w cyt. wyroku z 4 czerwca 2015 r. sygn. C-195/14 w którym wyjaśnił, że: (...)wykaz składników – nawet zawierający prawdziwe i wyczerpujące informacje – może w niektórych sytuacjach nie mieć mocy skorygowania w dostatecznym stopniu mylnego lub niejednoznacznego wrażenia w odniesieniu do cech środka spożywczego, jakie na konsumencie wywarły pozostałe elementy składające się na etykietowanie tego środka. Zatem w sytuacji, w której etykietowanie środka spożywczego oraz sposób, w jaki zostało ono wykonane, ujęte łącznie, sugerują, że ów środek zawiera składnik, który w rzeczywistości w nim nie występuje, etykietowanie takie może wprowadzać nabywcę w błąd co do cech tego środka"..
Dlatego tak istotne jest, aby nazwa handlowa nie wprowadzała konsumenta
w błąd oraz nie była sprzeczna z faktycznym charakterem produktu.
W związku z powyższym, Sąd doszedł do wniosku, iż nie są zasadne zarzuty skargi, gdyż organy obydwu instancji dokonały zarówno merytorycznej, jak
i formalno-prawnej oceny i kontroli materiału dowodowego w sprawie, stosując właściwą podstawę prawną i odzwierciedlając pełen tok rozumowania prowadzący do podjętych rozstrzygnięć w uzasadnieniach swoich decyzji.
Zauważyć przy tym należy, że wśród przeciwstawionych przez Spółkę dowodów znalazła się także etykieta "[...]", produktu zawierającego co najmniej 25 % masy kakaowej/42 % czekolady do picia czyli spełniające wymogi załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej wyrobów kakaowych i czekoladowych.
Ponadto Spółka swoje rozważania i przedstawione dowody odnosiła do nazw "choc, choco", a nie do nazwy "[...]", która była przedmiotem badania organów Inspekcji.
Stwierdzone nieprawidłowości dotyczące oznakowania opakowań jednostkowych partii produktu [...], świadczą o niespełnieniu przez ww. produkt wymagań w zakresie jakości handlowej określonych w przepisach art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej i tym samym wskazują na naruszenie prawa odbiorcy do rzetelnej, zgodnej z przepisami informacji o produkcie. Skarżąca jako profesjonalny podmiot zajmujący się produkcją artykułów rolno-spożywczych, winna znać i stosować obowiązujące regulacje prawne w zakresie prowadzonej działalności. Organ I instancji wspominał o kwalifikowanej postaci naruszenia. Jednakże z podstawy prawnej obu kwestionowanych decyzji nie wynika, aby organy uznały to naruszenie jako wprowadzanie do obrotu zafałszowanego produktu, o którym mówi art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej.
Sąd nie znalazł również podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., bowiem dostrzeżone przez skarżącą uchybienia w zakresie wskazania w sentencji zaskarżonej decyzji art. 40a ust. 4 i 5 ustawy o jakości handlowej, niebędącego podstawą orzekania organu w sprawie, w żaden sposób nie wpłynęły na pogorszenie sytuacji prawnej spółki, bowiem decyzja organu odwoławczego utrzymała w mocy decyzję zakazującą wprowadzenia do obrotu partii artykułu rolno-spożywczego na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o jakości handlowej, podczas gdy art. 40a ust. 4 i 5 dotyczy wysokości wymiaru kary pieniężnej, co nie miało miejsca
w kontrolowanym postępowaniu. W ocenie Sądu stwierdzone uchybienia pozostawały bez istotnego wpływu na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.