VI SA/Wa 907/24

VI SA/Wa 907/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-08-01
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-03-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Fyda-Kawula
Dorota Dziedzic-Chojnacka /przewodniczący/
Tomasz Sałek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Asesor WSA Anna Fyda-Kawula Protokolant st. sekr. sąd. Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi [...] Sp. j. M. K., T. S., G. M. z siedzibą w S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej [...] Sp. j. M. K., T. S., G. M. z siedzibą w S. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
[...] Spółka Jawna M. K., T. S., G. M. w S. (dalej także jako "Płatnik składek, "Spółka", "Skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej w skrócie także jako "Prezes NFZ" lub "organ") z dnia [...] stycznia 2024 roku o numerze [...].
Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji organ wskazał art. 109 ust. 1 w związku z art. art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e, a także art. 102 ust. 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 146, dalej także jako "ustawa o świadczeniach" lun "u.o.ś."), art. 750 w zw. z art. 734 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1061, dalej także w skrócie jako "k.c.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej także jako "k.p.a.").
Zaskarżoną decyzją organ, po rozpatrzeniu wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z [...] kwietnia 2023 r., stwierdził, że T. S. (dalej także jako "uczestnik postępowania", "zainteresowany" lub "ubezpieczony") podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 2 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2021 r., jako osoba wykonująca pracę na podstawie następujących umów cywilnoprawnych, zawartych z płatnikiem, oznaczonych przez strony każdorazowo, jako umowy o dzieło, które to umowy, zdaniem organu, noszą znamiona umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia:
- umowa o dzieło z 2 stycznia 2019 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój aplikacji A. etap 1 w terminie od 02.01.2019 do 31.01.2019",
- umowa o dzieło z 1 lutego 2019 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój aplikacji A. etap 2 w terminie od 01.02.2019 do 28.02.2019",
- umowa o dzieło z 1 marca 2019 r. umowę o dzieło nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój aplikacji A. etap 3 w terminie od 01.03.2019 do 29.03.2019",
- umowa o dzieło z 1 kwietnia 2019 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój aplikacji A. etap 4 w terminie od 01.04.2019 do 30.04.2019",
- umowa o dzieło z 1 maja 2019 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój aplikacji A. etap 5 w terminie od 01.05.2019 do 31.05.2019",
- umowa o dzieło z 3 czerwca 2019 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój aplikacji A. etap 6 w terminie od 03.06.2019 do 28.06.2019",
- umowa o dzieło z 1 lipca 2019 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój aplikacji A. etap 7 w terminie od 01.07.2019 do 31.07.2019",
- umowa o dzieło z 1 sierpnia 2019 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój aplikacji A. etap 8 w terminie od 01.08.2019 do 31.08.2019",
- umowa o dzieło z 1 września 2019 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój aplikacji A. etap etap 9 w terminie od 01.09.2019 do 30.09.2019",
- umowa o dzieło z 1 października 2019 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój aplikacji A. etap 10 w terminie od 01.10.2019 do 31.10.2019",
- umowa o dzieło z 1 listopada 2019 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój aplikacji A. etap 11 w terminie od 01.11.2019 do 30.11.2019",
- umowa o dzieło z 1 grudnia 2019 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój aplikacji A. etap 12 w terminie od 01.12.2019 do 31.12.2019",
- umowa o dzieło z 2 stycznia 2020 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój aplikacji A. etap 1 w terminie od 02.01.2020 do 31.01.2020",
- umowa o dzieło z 1 lutego 2020 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój aplikacji A. etap 2 w terminie od 01.02.2020 do 28.02.2020",
- umowa o dzieło z 1 marca 2020 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój aplikacji A. etap 3 w terminie od 01.03.2020 do 31.03.2020",
- umowa o dzieło z 1 kwietnia 2020 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój aplikacji A. etap 4 w terminie od 01.04.2020 do 30.04.2020",
- umowa o dzieło z 1 maja 2020 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój aplikacji A. etap 5 w terminie od 01.05.2020 do 31.05.2020",
- umowa o dzieło z 1 czerwca 2020 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój aplikacji A. etap 6 w terminie od 01.06.2020 do 30.06.2020",
- umowa o dzieło z 1 lipca 2020 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój aplikacji A. etap 7 w terminie od 01.07.2020 do 31.07.2020",
- umowa o dzieło z 1 sierpnia 2020 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój aplikacji A. etap 8 w terminie od 01.08.2020 do 31.08.2020",
- umowa o dzieło z 1 września 2020 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój aplikacji A. etap 9 w terminie od 01.09.2020 do 30.09.2020",
- umowa o dzieło z 1 października 2020 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój aplikacji A. etap 10 w terminie od 01.10.2020 do 31.10.2020",
- umowa o dzieło z 1 listopada 2020 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój aplikacji A. etap 11 w terminie od 01.11.2020 do 30.11.2020",
- umowa o dzieło z 1 grudnia 2020 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój aplikacji A. etap 12 w terminie od 01.12.2020 do 31.12.2020",
- umowa o dzieło z 11 stycznia 2021 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój aplikacji N. w terminie od 11.01.2021 do 31.01.2021",
- umowa o dzieło z 1 lutego 2021 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój aplikacji N. w terminie od 01.02.2021 do 28.02.2021",
- umowa o dzieło z 1 marca 2021 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój aplikacji N. w terminie od 01.03.2021 do 31.03.2021",
- umowa o dzieło z 1 kwietnia 2021 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój aplikacji F. w terminie od 01.04.2021 do 30.04.2021",
- umowa o dzieło z 1 maja 2021 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój aplikacji W. w terminie od 01.05.2021 do 31.05.2021",
- umowa o dzieło z 1 czerwca 2021 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój gry F. w terminie od 01.06.2021 do 30.06.2021",
- umowa o dzieło z 1 lipca 2021 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój gry C. w terminie od 01.07.2021 do 30.07.2021",
- umowa o dzieło z 2 sierpnia 2021 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój gry C. w terminie od 02.08.2021 do 31.08.2021",
- umowa o dzieło z 1 września 2021 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój gry C. w terminie od 01.09.2021 do 30.09.2021",
- umowa z 1 października 2021 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój gry C. w terminie od 01.10.2021 do 29.10.2021",
- umowa z 1 listopada 2021 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój gry C. w terminie od 02.11.2021 do 30.11.2021",
- umowa z 1 grudnia 2021 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: rozwój gry C. w terminie od 01.12.2021 do 31.12.2021".
W uzasadnieniu decyzji Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wskazał, że katalog osób objętych obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym zawiera art. 66 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych; ma on charakter zamknięty, co skutkuje tym, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają jedynie osoby w tym przepisie wskazane. Organ zwrócił uwagę, że osoby wykonujące pracę na podstawie umowy o dzieło nie zostały wymienione w art. 66 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych a w konsekwencji nie podlegają z tego tytułu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Organ podkreślił, że w myśl art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e wskazanej ustawy, obowiązkowi temu podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osobami z nimi współpracującymi. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do treści art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Organ podkreślił, że na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2030), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z k.c. stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwane dalej "zleceniobiorcami", natomiast zgodnie z art. 13 pkt 2 powołanej ustawy obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy – od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.
W ocenie organu, analiza treści i sposobu realizacji spornych umów nie daje podstaw do ich kwalifikacji, jako umowy o dzieło. Organ podkreślił, że przedmiot każdej z umów nie został w dostateczny sposób zindywidualizowany, by móc uznać, że stanowił dzieło w rozumieniu k.c. Nie wskazano cech i parametrów indywidualizujących wynik prac Wykonawcy. Opisy dzieła zawarte w umowach nie precyzowały zakresu prac, jakie mają zostać wykonane, nie określały ostatecznej postaci dzieła, które miało zostać osiągnięte, ani żadnych z jego parametrów bądź cech szczególnych dostatecznie ich indywidualizujących. Za zbyt lakoniczne i niejednoznaczne Prezes NFZ uznał zastosowane przez strony określenie takie jak: "rozwój (oznaczonej) aplikacji". Zdaniem organu, wobec takiej konstrukcji przedmiotu zawartych umów, nie istniała możliwość sprawdzenia, czy dzieło zostało wykonane prawidłowo i zgodnie z indywidualnymi wymaganiami płatnika, jako zamawiającego. Dlatego też organ uznał, że brak kryteriów określających pożądany rezultat umowy prowadzi do wniosku, że przedmiotem zainteresowania zamawiającego było wykonanie określonych czynności, a nie zindywidualizowanego rezultatu.
Nadto Prezes NFZ podniósł, że kwestionowane umowy zawierane były regularnie, w każdym kolejnym miesiącu współpracy między stronami, na okres od pierwszego do ostatniego dnia miesiąca i trwały nieprzerwanie od stycznia 2019 r. aż do końca grudnia 2021 r. Tymczasem, jak zaznaczył organ, stosunek prawny wynikający z umowy o dzieło nie ma charakteru zobowiązania trwałego. Umowa ta w swej istocie zakłada swobodę i samodzielność przy wykonywaniu dzieła, ale jednocześnie nietrwałość stosunku prawnego, gdyż wykonanie dzieła ma charakter jednorazowy i jest nakierowane na osiągnięcie określonego rezultatu.
Dodatkowo Prezes NFZ wskazał, że charakterystyczne dla większości analizowanych umów jest określenie w opisie ich przedmiotu poszczególnych etapów realizacji dzieła. Zamawiający każdorazowo opisywał przedmiot w tożsamy sposób, zmieniając nazwę gry, nad którą miała pracować strona umowy i określając w każdym miesiącu kolejny etap procesu wykonywania tego dzieła (numery etapów wykonania dzieła odpowiadały numerom miesięcy, w których zawarto umowę). Taki sposób sformułowania przedmiotu umowy i wykonywania go etapami jest, zdaniem organu, charakterystyczny dla umowy o świadczenie usług.
Ponadto organ uznał za istotne, że w spornych umowach przewidziano wynagrodzenie o stałej wysokości. Tymczasem w umowie o dzieło istnieje związek wynagrodzenia z samym dziełem i jego wartością, a nie, jak w przypadku usługi rozłożonej w czasie, z jej ilością, jakością i rodzajem. Generalnie więc wynagrodzenie z umowy o dzieło określa się w sposób ryczałtowy lub kosztorysowy (art. 629 i art. 632 k.c.). Tymczasem w analizowanym przypadku w wykonaniu umowy strony stosowały jednolite stawki wynagrodzenia odpowiednie do czasu realizacji umowy, co wskazuje na zapłatę za działanie rozłożone w czasie. Powyższe, zdaniem Prezesa NFZ, potwierdza, że przedmiotem spornych umów nie było wykonanie dzieła, lecz powtarzalnych czynności za wynagrodzeniem z góry ustalonym, w określonym w umowie przedziale czasowym, a w konsekwencji, że cele stron mogły zostać zrealizowane wyłącznie jako elementy umowy starannego działania. W konsekwencji, w ocenie organu, analizowane umowy należy uznać za umowy starannego działania, bowiem brak w ich przypadku rezultatu, natomiast przeważają w nich cechy świadczenia polegającego na starannym działaniu, a w konsekwencji są one umowami o świadczenie usług, co wypełnia definicję art. 734 § 1 k.c. w związku z art. 750 k.c.
We wspomnianej na wstępie skardze, wniesionej przez Płatnika do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2024 roku, zarzucono:
I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. przepisu art. 750 k.c. w związku z art. 734 k.c. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uznanie przez organ, że umowy wiążące Skarżącą z Uczestnikiem postępowania, były umowami o świadczenie usług, do których należy odpowiednio stosować przepisy o zleceniu;
II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. przepisu art. 627 k.c. poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie, podczas gdy umowa więżąca Skarżącą z Uczestnikiem postępowania powinna być klasyfikowana jako umowa o dzieło;
III. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. przepisu art. 627 k.c. w zw. z art. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy przedmiotem umowy jest utwór chroniony prawem autorskim
IV. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. przepisów art. 66 ust. 1 pkt 1 lit e ustawy o świadczeniach poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i uznanie, że Uczestnik postępowania podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania umowy o świadczenie usług,
V. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wydanej decyzji tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, co wyrażało się w:
a) zaniechaniu zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego;
b) niepodjęciu próby osobistego wysłuchania stron, co umożliwiłoby zadawanie pytań mieszczących się w tezie dowodowej wskazanej przez Skarżącą i ustalenie okoliczności, które w ocenie organu mogły mieć wpływ na wynik sprawy;
c) niewezwaniu Skarżącej do złożenia listy pytań, na które każda ze stron, w tym ubezpieczona, mogłaby odpowiedzieć;
d) nieprawidłowym wysłuchaniu stron postępowania na piśmie poprzez polecenie stronom, że mają wypowiedzieć się na temat ogólnie sformułowanej tezy dowodowej, a nie na temat konkretnych pytań, co miało istotny wpływ na treść wyjaśnień;
e) niepodjęciu przez organ czynności zmierzających do ustalenia co konkretnie stanowiło przedmiot umów zawartych między stronami;
VI. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wydanej decyzji tj. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności:
a) materiałów w postaci plików nagranych na płycie CD (płyta CD została przekazana wraz z wnioskiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych);
b) wykazu poszczególnych dzieł wykonanych przez Uczestnika postępowania, załączonych przez Skarżącą do pisma z 20 listopada 2023 r.
c) wyjaśnień złożonych na piśmie przez przedstawicieli Skarżącej – M. G. i M. K.;
d) wyjaśnień złożonych na piśmie przez Uczestnika postępowania
z których wynika, że:
- stosunek zobowiązaniowy łączący strony miał charakter umów o dzieło, a przedmiotem tych umów było wykonanie modułów (oprogramowania) do gier, które na każdym etapie realizacji umowy były przez strony konkretyzowane poprzez wskazanie: jakiej gry ma dotyczyć dzieło; za co ma odpowiadać projektowany przez wykonawcę moduł (jakich funkcjonalności gry ma dotyczyć); z jakimi urządzeniami oprogramowanie ma być kompatybilne; w jakim formacie mają zostać zapisane pliki modułu;
- Uczestnik wykonał na rzecz płatnika składek konkretne dzieła (moduły), a wykaz tych dzieł znajduje się w aktach sprawy;
- współpracy między Płatnikiem składek i Uczestnikiem nie cechowała zależność charakterystyczna dla umów o pracę lub umów o świadczenie usług;
- oprogramowanie wykonane przez Uczestnika stanowiło jego samodzielny twór;
VII. w związku z naruszeniem przepisów postępowania, organ dokonał błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, że:
- przedmiotem umów zawartych między Skarżącą i Uczestnikiem postępowania było świadczenie usług, nie zaś konkretny rezultat kwalifikujący stosunek zobowiązaniowy stron jako umowę o dzieło;
- współpracę między Skarżącą i Uczestnikiem postępowania cechowała zależność, co w ocenie organu jest charakterystyczne dla umowy o świadczenie usług;
VIII. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wydanej decyzji tj. art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., polegające na pominięciu zawarcia w wydanej decyzji uzasadnienia faktycznego, na które składają się w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co powoduje obecnie brak możliwości ustalenia z jakich powodów organ wydał zaskarżoną decyzję, w szczególności czy wynika to z faktu, że organ inaczej niż Skarżąca interpretuje przepisy prawa materialnego, czy też dokonuje odmiennej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
Mając na uwadze te zarzuty, Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji nr [...] a także o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o jej oddalenie w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
W ramach tej kontroli sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej zwana "p.p.s.a.").
Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej zakreślonych granicach, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie a nadto, że zasadnym jest także umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie objęcia Uczestnika ubezpieczeniem zdrowotnym we wskazanych w decyzji okresach.
Otóż przedmiotem spornych umów był, jak to każdorazowo ujęto w ich treści, rozwój konkretnych gier (C., F.) lub aplikacji (A., N., W.) w ramach zindywidualizowanych ich etapów, w określonych przedziałach czasowych.
I kwestią sporną w niniejszej sprawie był charakter prawny tych umów, czyli, innymi słowy, czy zgodnie z nazewnictwem przyjętym przez strony, należy je zakwalifikować jako umowy o dzieło czy też, zgodnie ze stanowiskiem organu, stanowiły one inny typ umowy a więc umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami k.c. stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Konsekwencją stanowiska organu było stwierdzenie, że uczestnik podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zawartych umów. Weryfikacji automatycznie wymagała zatem również i ta konkluzja, stanowiąca istotę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organu stanowił bowiem art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 tej ustawy - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które zostały wymienione w tym przepisie. Należą do nich m.in. osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy k.c. dotyczące zlecenia lub osoby z nimi współpracujące (lit. e). Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych stwierdza wprost w art. 6 ust. 1 pkt 4 rozdziału 2, regulującego "Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym", że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są m.in. osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Brzmienie tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o tę samą kategorię osób, podlegających ubezpieczeniu społecznemu, a tym samym kwalifikujących się do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym.
W myśl art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający. Wyjaśnienia też wymaga, że zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.
Uznanie, że sporne umowy nie stanowiły umów o dzieło (art. 627 i nast. k.c.), lecz umowy świadczenia usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu (art. 750 k.c.) oznacza, że skarżący był obowiązany, jako płatnik składek, do obliczania i pobrania składki z dochodu ubezpieczonego oraz jej odprowadzenia – na podstawie art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach.
Zgodnie z kolei z art. 627 k.c., przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Elementami przedmiotowo istotnymi umowy o dzieło jest określenie dzieła, do którego wykonania zobowiązany jest przyjmujący zamówienie, a także, z uwzględnieniem regulacji art. 628 w zw. z art. 627 k.c., wynagrodzenia, do którego zapłaty zobowiązany jest zamawiający. Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". Rezultat, o który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu. Przy umowie o dzieło chodzi o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu k.c., jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady (por. A. Brzozowski w: System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, wydanie 3, pod red. J. Rajskiego, Wydawnictwo C.H. Beck - Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2011, s. 390-391).
Natomiast, jak stanowi przepis art. 750 k.c., do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. W tej sytuacji ustalenie, że jakaś konkretna umowa i stosunek zobowiązaniowy jest "umową o świadczenie usług, która nie jest regulowana innymi przepisami", pociąga za sobą obowiązek wykonania nakazu z art. 750 k.c., a więc obowiązek odpowiedniego zastosowania przepisów o zleceniu. Istota umowy zlecenia, w świetle art. 734 k.c. i nast., wyraża się w tym, że przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Umowę zlecenia zalicza się przy tym do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. Chociaż sama definicja zakłada dążenie do osiągnięcia określonego rezultatu - dokonania czynności prawnej, jednakże w razie jego nieosiągnięcia, ale jednoczesnego dołożenia wszelkich starań w tym kierunku, przy zachowaniu należytej staranności, zleceniobiorca nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania (tak m.in. K. Kołakowski w: G. Bieniek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 2006, s. 387; podobnie: M. Nesterowicz w: J. Winiarz (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 1989, s. 685). Innymi słowy, odpowiedzialność kontraktowa przyjmującego zlecenie powstanie wówczas, gdy przy wykonaniu zlecenia nie zachował wymaganej staranności, niezależnie od tego, czy oczekiwany przez dającego zlecenie rezultat nastąpił czy nie.
Obszerną analizę cech umowy o dzieło i umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy umowy zlecenia, przeprowadził Sąd Najwyższy w wyroku z 4 lipca 2013 r., sygn. akt II UK 402/12 (opubl. www.sn/sites/orzecznictwo): "Umowę o dzieło zdefiniowano w art. 627 k.c. jako zobowiązanie do wykonania oznaczonego dzieła za wynagrodzeniem. Starania przyjmującego zamówienie w umowie o dzieło mają doprowadzić w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, za wynagrodzeniem zależnym od wartości dzieła (art. 628 § 1, art. 629, art. 632 k.c.). Umowa o dzieło zakłada swobodę i samodzielność w wykonywaniu dzieła, a jednocześnie nietrwałość stosunku prawnego, gdyż wykonanie dzieła ma charakter jednorazowy i jest zamknięte terminem wykonania. Przyjmuje się przy tym, że rezultat, o który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny. Wykonanie dzieła najczęściej przybiera postać wytworzenia rzeczy, czy też dokonania zmian w rzeczy już istniejącej (naprawienie, przerobienie, uzupełnienie). Tego rodzaju postacie dzieła są rezultatami materialnymi umowy zawartej między stronami, weryfikowalnymi ze względu na istnienie wady (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 1999 r., IV CKN 152/00, OSNC 2001 Nr 4, poz. 63). (...) W odróżnieniu od umowy o dzieło, przyjmujący zamówienie w umowie zlecenia (umowie o świadczenie usług) nie bierze więc na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności. Jego odpowiedzialność za właściwe wykonanie umowy oparta jest na zasadzie starannego działania (art. 355 § 1 k.c.), podczas gdy odpowiedzialność strony przyjmującej zamówienie w umowie o dzieło niewątpliwie jest odpowiedzialnością za rezultat. W wypadku umowy o dzieło niezbędne jest zatem, aby starania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu .
Podsumowując powyższe uwagi, należy stwierdzić, że cechami szczególnymi umowy o dzieło jest jej konkretny, z góry określony rezultat, za którego osiągnięcie przyjmujący zamówienie odpowiada. Ponadto wynagrodzenie z tytułu tej umowy przysługuje za jej wykonanie w sposób wskazany w umowie, a nie za samo staranne działanie podjęte w celu osiągnięcia określonego rezultatu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji odnośnie charakteru umów zawartych przez skarżącego i uczestnika postępowania jest nieprawidłowe.
Przede wszystkim należy stwierdzić, że wszystkie sporne umowy zakładają osiągnięcie przez Uczestnika postępowania konkretnych rezultatów. Z umów tych jednoznacznie bowiem wynika, że przedmiotem każdej z nich był rozwój kolejnego, każdorazowo sprecyzowanego, etapu konkretnych gier (C., F.) lub aplikacji (A., N.) w zdefiniowanym czasie. Ponadto w pkt 1 każdej z umów wskazano, że do wykonania dzieła wykonawca (Uczestnik postępowania) użyje własnych materiałów i narzędzi a dzieło będzie wytworem jej indywidualnej twórczości i nie naruszy praw osób trzecich. A zatem wykonanie przedmiotu umowy opierało się na zindywidualizowanych umiejętnościach, wiedzy, inwencji i własnej kreatywności Uczestnika postępowania. Dodatkowo, w pkt 4 każdej z umów, jej strony postanowiły, że Wykonawca przenosi na Zamawiającego całość autorskich praw majątkowych do dzieła wraz z prawami zależnymi do wykorzystania na wszystkich polach eksploatacji w nieograniczonym terytorialnie i czasowo zakresie, bez względu na ilość odtworzeń, nadań i reprodukcji.
Z tym wnioskiem spójne są przy tym, składane w toku postępowania oświadczenia zarówno Uczestnika (pismo z dnia 4 grudnia 2023 r. - k. 103 akt administracyjnych), jak i samej Skarżącej (pisma z dnia 20 listopada 2023 roku – k. nr. 151 i z dnia 6 grudnia 2023 roku – k. nr 208).
I tak Spółka podkreśliła między innymi, że celem zawartych umów było rozwijanie aplikacji A., N., F., W., C. a Uczestnik, jako wykonawca, tworzył moduły do ww. gier, rozwijając produkty, przy czym każdego miesiąca, według własnej koncepcji, tworzył inny moduł (o innej nazwie, właściwościach i parametrach).
Sama Skarżąca, podczas wykonywania pracy przez Uczestnika, stawiała mu wymagania i domagała się konkretnych rezultatów. Następnie odbierała poszczególne dzieła i wykorzystywała do swoich potrzeb. Spółka podkreśliła, że znaczenie miał wyłącznie osiągnięty przez wykonawcę rezultat finalny twór jego pracy, nie zaś jego starania. Spółka zaznaczyła, że prowadzi przy tym działalność gospodarczą związaną z programowaniem, w tym działalność polegającą na tworzeniu aplikacji, gier i oprogramowania mobilnego, a to wiąże się z koniecznością uzyskania gotowego produktu w celu jego dalszej sprzedaży.
Brak konkretnych dzieł, które na rzecz Spółki wykonywał Zainteresowany, oznaczałby brak możliwości uzyskania zarobku. Efekt umów zawartych przez strony był sprawdzalny, weryfikowalny, skonkretyzowany i nie dotyczył bieżącej obsługi a Wykonawca ponosił względem Płatnika, jako zamawiającego pełną odpowiedzialność za rezultat, a brak wykonania dzieła w zakreślonym terminie, powodowałby brak zapłaty wynagrodzenia. Spółka wyjaśniła, że przy realizacji konkretnego produktu korzysta z pomocy różnych wykonawców, co jest uzasadnione procesem prac nad daną aplikacją lub grą. Ilość osób zaangażowanych do konkretnego projektu jest uzależniona od skomplikowania scenariusza gry, bogactwa graficznego gry lub aplikacji, wymagań sprzętowych, współpracy z urządzeniami mało znanych producentów. Każda z tych osób wykonuje dzieło o indywidualnym charakterze, a połączenie wysiłków ww. osób tworzy dodatkowo finalny produkt. Spółka wyjaśniła przy tym, że co prawda, przedmiot umów o dzieło został określony ogólnie, jednakże Uczestnik w każdym miesiącu tworzył dla Spółki moduły (oprogramowanie) do poszczególnych gier, które miało na celu ulepszenie ww. produktów.
Jednocześnie Skarżąca szczegółowo opisała funkcjonalność wykonywanych przez Uczestnika modułów.
Wskazała, że, jeżeli chodzi o grę A., to Uczestnik wykonał następujące moduły (oprogramowanie): moduł [...], moduł [...], moduł [...], moduł [...], moduł [...], moduł [...], moduł [...], moduł [...], moduł [...], moduł [...], moduł [...], moduł [...], moduł [...], moduł [...], moduł [...], moduł [...], moduł [...], moduł [...], moduł [...], moduł [...].
W przypadku gry N., Uczestnik wykonał następujące moduły (oprogramowanie): moduł zapewniający zgodność z wytycznymi [...] w zakresie pobierania identyfikatorów reklamowych użytkowników, moduły umożliwiające przeprowadzenie logowania gracza za pomocą mechanizmów natywnych dostarczanych przez platformy: [...] oraz [...], moduł umożliwiający wykorzystanie Facebook [...].
Jeżeli chodzi o grę F., to Uczestnik wykonał następujące moduły (oprogramowanie): moduł umożliwiający wykorzystanie rozwiązania C., moduł [...].
W grze W. Uczestnik wykonał moduł umożliwiający wykonanie zakupu na platformie bazowej.
Jeżeli chodzi o grę C., to z kolei Uczestnik wykonał następujące moduły (oprogramowanie): moduł [...], moduł [...], moduł [...], moduł [...], moduł [...], moduł [...].
Jednocześnie Spółka zaznaczyła, że do wykonania dzieła Uczestnik miał używać własnych materiałów i narzędzi. Nadto wykonane oprogramowanie miało być wytworem jego indywidualnej twórczości i nie naruszać praw osób trzecich. Z uwagi na autorski charakter wytworzonych obiektów i animacji, Spółka nabyła od Uczestnika całość autorskich praw majątkowych do dzieł wraz z prawami zależnymi do wykorzystania na wszystkich polach eksploatacji w nieograniczonym terytorialnie i czasowo zakresie, bez względu na ilość odtworzeń, nadań i reprodukcji.
Dodatkowo Skarżąca złożyła w postępowaniu wykaz dzieł sporządzonych przez Uczestnika postępowania (k. 125-202 akt).
Z kolei Uczestnik wyjaśnił, że w okresie obwiązywania zawartych umów o dzieło tworzył dla Spółki moduły do gier na urządzenia mobilne na platformy [...] oraz [...]. Moduły te odpowiadały za określone w umowie, wydzielone funkcjonalności aplikacji (np. moduł reklamowy). Moduły stanowiły odrębną całość, zwykle w postaci pojedynczego pliku w formacie *unitypackage, który instalował wszystkie komponenty w żądanym projekcie gry, dokonując automatycznie modyfikacji innych komponentów, jeśli było to konieczne. Dzieła, które wykonał dla Spółki były jego własnym wytworem, sam zaprojektował i zaimplementował ww. moduły według wytycznych zleceniodawcy. W rezultacie jego pracy, Spółka uzyskała prawa autorskie do wymienionych modułów.
Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu, czynności, do których wykonania zobowiązywał się Uczestnik postępowania, miały zatem prowadzić każdorazowo do konkretnego rezultatu a takie działania są w sposób oczywisty charakterystyczne dla umów o dzieło.
Konstatacji powyższej nie podważa przy tym argumentacja organu, w myśl której przeciwko możliwości zakwalifikowania spornych umów, jako umów o dzieło, przemawia zapisanie w nich kwoty wynagrodzenia co do zasady w takiej samej wysokości. W ocenie Sądu nie oznacza to bynajmniej, stałego, ryczałtowego świadczenia, charakterystycznego dla świadczenia za powtarzalne usługi. Wynagrodzenie to zostało przewidziane w każdej z umów jako wynagrodzenie za wykonanie konkretnego dzieła i przeniesienie majątkowych praw autorskich do przejawu twórczej aktywności Uczestnika postępowania.
Na możliwość zakwalifikowania każdej ze spornych umów, jako umowy o dzieło, nie rzutuje nadto powołanie się w zaskarżonej decyzji przez Prezesa NFZ na model działania Skarżącej, który zakłada, iż jedna osoba odpowiadała za zarządzanie projektami. Zarządzanie projektami, wyrażające się ustalaniem budżetu na dany projekt (przykładowo: decyzja o tworzeniu i rozwoju konkretnej gry, wdrażaniu innej), decyzją czy projet ten prowadzić, ustaleniem kierunku jego rozwoju nie oznacza dawania poleceń co do spososbu zaprojektowania elementów gry. Jeśli bowiem Skarżąca nabywała od Uczestnika postępowania (a także innych osób) określone koncepcje wykonania gier na urządzenia mobilne, ich komponenty, konkretne animacje, to zrozumiałe jest, że wskazywała, które projekty są przedmiotem jej zainteresowania i jakie gry oraz ich komponenty zamówi.
Zdaniem Sądu, w kontekście m.in. powyższych okoliczności nie można również przyjąć – jak to uczynił Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia – że o charakterze spornych umów świadczy fakt zawarcia przez Uczestnika postępowania ze Skarżącą szeregu kolejnych, zawieranych comiesięcznie umów. Przedmiot każdej z umów, jakkolwiek każdorazowo określony jako, rozwój konkretnego etapu gry lub aplikacji, w oczywisty sposób odnosił się do opracowania nowego modułu o określonej funkcjonalności, który musiał osiągnąć wymagane cele na danym etapie rozwoju gry lub aplikacji. Różnorodność tych działań ilustruje także złożony przez Skarżącą wykaz dzieł wykonanych przez Uczestnika postępowania. Zatem fakt, że zawierano comiesięcznie umowy nie może mieć rozstrzygającego znaczenia, skoro każda z tych umów polegała na opracowaniu odrębnego dzieła.
Biorąc zarazem pod uwagę sposób tworzenia programów i aplikacji informatycznych, wymagających zaangażowania osób o różnych specjalnościach (projektantów, analityków, grafików, programistów) nie odbiera charakteru świadczenia jako osobistego fakt, że finalny produkt jakim jest aplikacja informatyczna, konkretna gra jest wynikiem pracy zespołu specjalistów z różnych technologicznych specjalności i połączenia w całość efektów ich cząstowych, autorskich opracowań. Istotne jest bowiem, czy te cząstkowe opracowania – rozpatrywane samodzielnie – składające się potem na większe przedsięwzięcie, stanowią przejaw indywidualnej, samodzielnej aktywności twórczej, mieszczącej się w ramach dzieła wykonywanego w prawnych ramach umowy o dzieło.
W ocenie Sądu z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Cechy przedmiotów spornych umów wskazują bowiem, że dotyczą one osobistego, samodzielnie opracowanego świadczenia o cechach indywidualnej i autorskiej koncepcji ich twórcy.
Sąd nie dopatrzył się także, w zakresie wykonania spornych umów stosunku zależności lub podporządkowania pomiędzy Uczestnikiem postępowania a Skarżącą. Nie stanowi o takim podporządkowaniu akcentowany w zaskarżonej decyzji fakt, że u Skarżącej funkcjonowała jedna osoba odpowiedzialna za zarządzanie projektami, która ustalała budżet dla konkretnego projektu oraz decydowała o losach poszczególnych projektów, ich rozwoju czy zakończeniu. Wyodrębnienie bowiem w strukturze Skarżącej osoby zarządzającej portfelem projektów oznacza powołanie na odpowiednim szczeblu osoby podejmującej decyzje menedżerskie, co do kierunków rozwoju poszczególnych produktów (konkretnych projektów), co jednak nie jest tożsame z wydawaniem poleceń i wytycznych co do wykonania dzieła, stanowiącego w tym wypadku przedmiot prawa autorskiego. W zakresie realizacji przedmiotu wynikającego z umów o dzieło między Skarżącą a Uczestnikiem postępowania nie występował jednak stosunek zależności lub podporządkowania.
Zdaniem Sądu, czynności, do których wykonania zobowiązywał się Uczestnik postępowania, miały zatem prowadzić ewidentnie do osiągnięcia konkretnego rezultatu, czyli opracowania i zaimplementowania nowego modułu w aplikacji pobieranej na urządzenie mobilne, który musiał w oczywisty sposób funkcjonować zgodnie z wymaganiami zamawiającego. Takie działania, w ocenie Sądu, są typowe dla umów o dzieło. Wynikały bowiem z podjęcia określonych zindywidualizowanych czynności, zmierzających do kreatywnego, autorskiego opracowania modułu aplikacji. Nadto czynności te musiały były wykonywane przez Uczestnika postępowania osobiście i wiązały się z przeniesieniem autorskich praw majątkowych do dzieła, przynosiły też konkretny materialny rezultat w postaci nowych modułów i modyfikacji dotychczasowych komponentów, który musiał zostać dostarczony Skarżącej.
W ocenie Sądu, fakt, że zlecane przez Skarżącą Uczestnikowi postępowania prace miały szczególny, niepowtarzalny charakter, wynika zarówno z wyjaśnień Uczestnika postępowania opisujących przedmiot umów, wyjaśnień Skarżącej charakteryzujących relacje łączące ją z Uczestnikiem postępowania oraz przedmiot i cechy świadczenia umów o dzieło zawartych z Uczestnikiem postępowania a także z charakterystyki przedmiotu każdej z umów wynikającej z lektury złożonego w toku postępowania wykazu poszczególnych dzieł wykonanych przez Uczestnika.
W świetle całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zauważyć należy, że Prezes NFZ, dokonując oceny spornych umów, pominął w istocie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym wyjaśnienia Uczestnika, stanowisko Skarżącej a także przedłożony przez nią materiał dowodowy, skupiając się wyłącznie na zapisach samych umów.
Tymczasem o prawidłowym zakwalifikowaniu umowy cywilnoprawnej nie decyduje jej stylistyka, lecz rzeczywisty przedmiot umowy, okoliczności jej zawarcia oraz sposób i okoliczności jej wykonywania, w tym kwestia zaistnienia w rzeczywistości istotnych cech wymaganych dla danego stosunku prawnego, które odróżniają zawartą i realizowaną umowę od innych umów cywilnoprawnych. Skoro zatem Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, wskutek błędnej oceny charakteru spornych umów wadliwie ustalił, że Uczestnik wykonywał umowy o świadczenie usług, to zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Gdyby bowiem Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia prawidłowo przyjął, że sporne umowy były umowami o dzieło, to nie mógłby wydać decyzji o treści takiej, jak zaskarżona. Konsekwencją powyższego uchybienia proceduralnego było błędne zastosowanie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez uznanie, że Uczestnik postępowania podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonania spornych umów, w sytuacji gdy nie były to umowy o świadczenie usług, lecz umowy o dzieło.
Z tych względów zaskarżona decyzja musiała zostać uchylona.
Jednakże podkreślić należy, że, zdaniem Sądu, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia dokonał co prawda błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w zakresie ustalenia charakteru spornych umów, czego konsekwencją było nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i uznanie, że odpowiada on hipotezie normy prawnej zawartej w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jednakże zgromadzony w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia, czy Uczestnik postępowania podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonania spornych umów. W sprawie nie pozostały przy tym wątpliwości co do stanu faktycznego, których nie dałoby się usunąć.
W tym stanie rzeczy, Sąd uznał zatem, że Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia błędnie ocenił charakter przedmiotowych umów.
W ocenie Sądu, sporne umowy były umowami o dzieło, ponieważ:
1) Uczestnik postępowania jako przyjmujący zamówienie zobowiązał się do wykonania oznaczonych w umowach, jednorazowych dzieł,
2) Skarżąca jako zamawiający zobowiązała się do zapłaty wynagrodzeń za wykonanie tych dzieł, w tym za przeniesienie majątkowych praw autorskich do nich,
3) Uczestnik postępowania samodzielnie projektował i implementował moduły uwzględniając konieczność modyfikacji pozostałych komponentów danej aplikacji i w tym zakresie między Skarżącą a Uczestnikiem postępowania nie występował stosunek zależności lub podporządkowania,
4) celem każdej z umów było osiągnięcie samoistnego rezultatu w postaci modułu spełniającego założone cele w obszarze jego funkcjonalności,
5) poszczególne moduły podlegały weryfikacji pod kątem ewentualnych wad, skoro Skarżąca w terminie 7 dni od przekazania dzieła oświadczała, czy dzieło przyjmuje, czy też żąda dokonania w nim poprawek.
Jednocześnie Sąd uznał, że skoro w okolicznościach tej sprawy Uczestnik postępowania wykonywał umowy o dzieło, co nie wiąże się z podleganiem obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, to dalsze prowadzenie postępowania administracyjnego po uchyleniu zaskarżonej decyzji byłoby bezprzedmiotowe. Dlatego Sąd umorzył postępowanie administracyjne, stosownie do art. 145 § 3 p.p.s.a., z którego wynika, że w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego albo stwierdzenia jej nieważności, sąd ma obowiązek umorzenia postępowania administracyjnego, jeżeli stwierdzi do tego podstawę.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję (punkt 1 sentencji) a na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie administracyjne (punkt 2 sentencji).
O kosztach orzeczono z kolei na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. (punkt 3 sentencji). Sąd zasądził od organu na rzecz Skarżącej kwotę 480 zł, obejmującą wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964).
Sam wpis sądowy nie został przy tym w sprawie uiszczony, z uwagi na zwolnienie ustawowe przewidziane w art. 239 § 1 pkt 1 lit. e p.p.s.a, zgodnie z którym strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Natomiast w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 maja 2016 r. sygn. akt II GPS 2/15 wskazano, że przez sprawę z zakresu ubezpieczeń społecznych należy rozumieć także sprawę z zakresu ubezpieczeń zdrowotnych.