VI SA/Wa 906/20

VI SA/Wa 906/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-12-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-04-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Barbara Kołodziejczak-Osetek /sprawozdawca/
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /przewodniczący/
Jakub Linkowski
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
II GSK 658/21 - Wyrok NSA z 2024-06-28
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 1990
art. 140aa ust. 4, art. 140aa ust. 3 pkt 1, art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 7, art. 8, art. 75 par. 1, art. 78 par. 1, art. 80, art. 78 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.) Sędzia WSA Jakub Linkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej "GITD", "organ" lub "organ odwoławczy") decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.), dalej "k.p.a.", art. 64 ust. 1, 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1, art. 140aa ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1990 z późn. zm.), dalej "p.r.d.", art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2068 z późn. zm.), dalej u.d.p., § 3 ust. 1 pkt 11, § 5 ust 1 pkt 6 lit. c) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 2022 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej "spółka", "przedsiębiorca", "strona", "skarżąca" lub "strona skarżąca") od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej "organ I instancji") nr [...] z dnia [...] września 2019 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu [...] lipca 2019 r. w miejscowości [...], punkt kontrolny przy drodze wojewódzkiej nr [...], został zatrzymany do kontroli czteroosiowy samochód ciężarowy marki [...] o dmc 32 tony i o numerze rejestracyjnym [...], którym kierował B. S.. Na podstawie wyjaśnień kierowcy ustalono, że pojazdem tym w chwili zatrzymania wykonywany był krajowy niezarobkowy przewóz drogowy rzeczy z m. [...] k. [...] do [...] z ładunkiem żwiru w imieniu przedsiębiorcy.
Kierowca do kontroli okazał dowód rejestracyjny pojazdu i prawo jazdy, nie okazał wypisu z zaświadczenia na potrzeby własne oraz dokumentu przewozowego. Pojazd został skierowany na stanowisko do pomiarów nacisków osi przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych znajdującego się na punkcie kontrolnym.
W wyniku pomiarów kontrolowanego samochodu ciężarowego, stwierdzono następujące naruszenie dopuszczalnej normy:
- nacisk na drugiej podwójnej osi napędowej 26,4 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 7,4 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 38,94%),
- rzeczywista masa całkowita samochodu ciężarowego 41,3 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 9,3 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 29,06%),
- podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.
Organ I instancji decyzją nr [...] z dnia [...] września 2019 r. nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 15.000 zł.
W wyniku wniesionego odwołania, GITD utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny. Odnosząc się natomiast do argumentacji strony skarżącej organ wskazał, że nie może przenieść odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia na kierowcę. Kierowca podczas kontroli drogowej podlega jedynie odpowiedzialności za stwierdzone wykroczenie. Podmiotem wykonującym przejazd jest natomiast ten na rzecz kogo jest on wykonywany. Kierowca wykonuje jedynie czynności kierowania pojazdem, jest dzierżycielem pojazdu, nie wykonuje przejazdu dla siebie, lecz dla podmiotu wykonującego przejazd.
Ponadto, zdaniem organu odwoławczego spółka nie wykazała, że dochowała należytej staranności, nie miała wpływu na powstanie naruszeń, co wyłączałoby jej odpowiedzialność na podstawie art. 140aa ust. 4 p.r.d. Odpowiedzialność podmiotu realizującego przejazd drogowy została wyłączona do okoliczności polegających na dochowaniu należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz braku wpływu na powstałe naruszenie.
W ocenie organu odwoławczego strona skarżąca mając możliwość skorzystania z powszechnie dostępnych środków technicznych, w tym telekomunikacyjnych, mogła sprawować bezpośredni i aktywny nadzór nad czynnościami, który wykonuje kierowca, czego jednak nie uczyniła. Miała możliwość ułożenia stosunku z innymi podmiotem tj. żwirownią, aby zapobiec czynności samodzielnego załadowania pojazdu przez kierowcę, czego również nie podjęła. Przedstawione przez stronę skarżącą dokumenty w postaci zakresu obowiązków służbowych, uprawnień i odpowiedzialności pracowników, programu instruktażu stanowiskowego na stanowisku kierowcy pojazdu o masie powyżej 3,5 t, karty szkolenia wstępnego z dziedziny BHP z dnia [...] czerwca 2019 r., karty kierowcy, prawa jazdy, oświadczenia lekarskiego, psychologicznego B. S., świadectwa kwalifikacji zawodowej, zaświadczenia poświadczającego zatrudnienie kierowcy i spełnienie przez niego wymagań określonych ustawą o transporcie drogowym, dowodu rejestracyjnego pojazdu, to jedynie dokumenty dopuszczające osobę do kierowania pojazdem, a nie świadczące o dochowaniu należytej staranności, braku wpływu na powstanie naruszeń.
Organ stwierdził, że strona skarżąca jako podmiot wykonujący przejazd nie podjęła samodzielnie żadnych czynności, aby zweryfikować, czy pojazd po załadunku jest normatywny, gdyż jak to wskazuje kierowca nie potrafił obsługiwać wagi, zainstalowanej w ładowarce. Tym samym podejmując się wykonania przejazdu nie miała żadnych podstaw by przypuszczać, że pojazd jest normatywny. Zdaniem organu odwoławczego okoliczność braku wiedzy, czy parametry pojazdu nie zostały przekroczone świadczy właśnie o niedochowaniu należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz wpływie na powstanie naruszenia. Sposób doboru określonych środków celem zachowania normatywności pojazdu (stworzenie własnych procedur, szczegółowa organizacja pracy, kształtowanie stosunków zobowiązaniowych z pozostałymi uczestnikami obrotu prawnego, ustalanie trasy przejazdu) jest kwestią indywidualną. Z tych względów, to w gestii podmiotu wykonującego przejazd jest takie zorganizowanie przejazdu i czynności towarzyszących przejazdowi, aby mając na względzie treść wynikających z przepisów prawa obowiązków nie narazić samego siebie na sankcje administracyjne, które są konsekwencją ich naruszenia.
Na decyzję GITD spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w szczególności poprzez zaniechanie dopuszczenia dowodu z przesłuchania świadków M. K. oraz B.S. na okoliczność wykazania, że spółka dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Zaskarżonej decyzji zostało także zarzucone naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania, podczas gdy strona skarżąca dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miała wpływu na powstanie naruszenia.
Mając powyższe na uwadze strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, a także zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Nie miało miejsce uchybienie przepisom postępowania w stopniu, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy ani przepisom prawa materialnego, które wywarłoby wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) – zwanej dalej "p.p.s.a.".
W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Podejmując to rozstrzygnięcie organ dochował reguł postępowania administracyjnego przewidzianych w art. 7, art.8, art. 75 § 1, art.77 § 1, art.78 § 1 i art. 80 k.p.a. Wbrew wywodom skargi, wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy, zostały przez organ ustalone zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej określonej w art.7 i 77 § 1 k.p.a. Zgromadzone dowody natomiast zostały ocenione zgodnie z art.80 k.p.a. W ocenie Sądu organ prawidłowo zastosował również w sprawie art.78 § 1 k.p.a., bowiem w świetle zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego za zbędne należało uznać ponowne przesłuchanie kierowcy. Natomiast co do pozostałych wnioskowanych świadków, to zauważenia wymaga, iż nie jest przesądzającym, kryterium do uwolnienia przedsiębiorcy od odpowiedzialności, na podstawie art.140aa ust.4 p.r.d., samo przeszkolenie kierowcy co do załadunku towaru, ale to, czy kierowca, był nadzorowany w swojej pracy i odpowiednio motywowany do przestrzegania przepisów prawa, o czym niżej.
Wskazać należy, że materialnoprawną podstawę nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w analizowanej sprawie stanowi art. 140 aa ust. 1 p.r.d., z którego wynika, że za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 przywołanej ustawy, nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do art.140 aa ust.3 pkt 1 p.r.d. karę pieniężną o której mowa w ust.1 nakłada się na podmiot wykonujący przejazd.
Pojęcie "pojazdu nienormatywnego" zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 35a p.r.d. Zgodnie z tym przepisem "pojazd nienormatywny" to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Przez "nacisk osi" należy przy tym rozumieć sumę nacisków, jaką na drogę wywierają koła znajdujące się na jednej osi (art. 2 pkt 57 p.r.d.), natomiast przez "rzeczywistą masę całkowitą" należy rozumieć masę pojazdu łącznie z masą znajdujących się na nim rzeczy i osób (art. 2 pkt 55 p.r.d.).
W myśl art. 64 ust. 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ.
W rozpoznawanej sprawie podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych, pojazdem nienormatywnym jak bez zezwolenia kategorii VII. Naruszenie to wynikało z przekroczenia dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi napędowej oraz dopuszczalnej masy całkowitej czteroosiowego samochodu ciężarowego.
Nie jest sporne w sprawie, że kara o której mowa w art.140aa ust.3 pkt 1 p.r.d., nakładana może być wyłącznie na przedsiębiorcę (przewoźnika), a kierowca nie jest podmiotem wykonującym przejazd, o którym mowa w art.140aa ust.3 pkt 1 p.r.d., jednakże w ocenie strony skarżącej, organ powinien był zastosować, w sprawie przepis art.140aa ust.4 p.r.d. Zgodnie z powołanym przepisem, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 i ust. 1a pkt 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że ten podmiot:
a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,
b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub
2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.
Przedmiotem dokonanego przez stronę przewozu był żwir, a podczas kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej samochodu ciężarowego, nie ma więc zastosowania w sprawie art.140aa ust.4 pkt 2 p.r.d.
W rozpoznawanej sprawie powoływanie się przez spółkę, na wyłączenie jej odpowiedzialności na zacytowanej podstawie prawnej nie mogło być skuteczne z niżej wskazanych względów.
W orzecznictwie powszechnie przyjęte jest stanowisko, zgodnie z którym przywołana regulacja odnosi się wyłącznie do sytuacji i zdarzeń nieoczekiwanych i nadzwyczajnych. Jedynie okoliczności i zdarzenia o takim charakterze, są tymi, których podmiot wykonujący przewóz nie może przewidzieć i nie ma na nie wpływu. Dopiero więc ich zaistnienie i wykazanie przez przedsiębiorcę ich zaistnienia oraz wpływu na wykonywanie transportu drogowego, wyłącza jego odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie skutkując umorzeniem postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej.
Jest to przepis szczególny i podlega wykładni ścisłej. Stąd za okoliczność czy też zdarzenie, o którym mowa w cytowanym przepisie, nie może być uznane działanie kierowcy zatrudnionego przez przedsiębiorcę wykonującego przewóz drogowy, które w niekwestionowanych okolicznościach stanu faktycznego sprawy polegało na załadowaniu kruszywa na samochód, bez użycia wagi ("na oko"), której nie potrafił uruchomić, co doprowadziło do przekroczenia dopuszczalnej ładowności pojazdu.
Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że przedsiębiorca jest zobowiązany zarówno do odpowiedniego zorganizowania pracy przedsiębiorstwa transportowego, w sposób uwzględniający wszystkie określone w przepisach zasady dotyczące prowadzenia tego rodzaju działalności, jak i sprawowania kontroli wykonywania tej pracy. Przedsiębiorcę zobowiązują do tego i jednocześnie uprawniają relacje prawne łączące go z kierowcą wykonującym przewóz w jego imieniu i na jego rachunek. Pracodawca ponosi bowiem ryzyko niewłaściwego wykonania pracy przez pracownika. Nie ulega wątpliwości, że z samego charakteru wykonywanej działalności przewozowej wynikają ograniczone możliwości sprawowania przez przedsiębiorcę bezpośredniego nadzoru nad kierowcami w trakcie wykonywania przez nich przewozów. Niemniej jednak powszechnie dostępne środki techniczne taki nadzór umożliwiają, a świadomi ich istnienia i skuteczności wykorzystywania kierowcy powinni być w sposób wystarczający zmotywowani do poszanowania istotnych obowiązków związanych z wykonywaniem przewozów.
Tymczasem w skardze skarżąca podniosła jedynie, że nie wiedziała o samowolnym załadunku kruszywa przez kierowcę i to, że kierowca został odpowiednio przeszkolony w tym zakresie. Tego rodzaju twierdzenia skarżącej nie mogły podważyć stanowiska organów, że w sprawie nie zaistniały przesłanki egzoneracyjne określone w wymienionym przepisie. Skarżąca w toku postępowania administracyjnego nie przedstawiła dowodów mogących potwierdzać, że w prowadzonym przez nią przedsiębiorstwie wprowadzone zostały odpowiednie środki mające na celu zapobieganie powstawaniu naruszeń. Oceny tej, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie może zmienić oświadczenie kierowcy z dnia 29 lipca 2019 r. złożone do akt administracyjnych, dotyczące załadowania samochodu "na oko", z uwagi na to, ze nie potrafił uruchomić wagi wbudowanej w ładowarkę. Oświadczenie to również nie wykazuje, że skarżąca dopełniła należytej staranności w zorganizowaniu i kontrolowaniu pracy kierowcy i że mimo tego kierowca naruszył przepisy prawa. Z żadnych dokumentów złożonych przez stronę nie wynika, iż w wystarczający sposób pouczyła pracownika, jak zachować się w zaistniałej sytuacji czy też, że w przedsiębiorstwie zostały przyjęte określone procedury, do których winien stosować się kierowca, jeżeli w żwirowni, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, nie zastanie pracowników, uprawnionych do ważenia i przewozu towarów. Zdaniem Sądu, nie jest to sytuacja, której przedsiębiorca zajmujący się przewozem tego rodzaju ładunków, nie mógł przewidzieć. Ponadto, gdyby organizacja pracy w przedsiębiorstwie skarżącej obejmowała stosowne motywowanie czy dyscyplinowanie pracowników do przestrzegania przepisów prawa, z całą pewnością, nie doszłoby do załadowania przez kierowcę samochodu "na oko".
Sąd podziela również stanowisko organu, iż przedstawione przez stronę skarżącą dokumenty w postaci zakresu obowiązków służbowych, uprawnień i odpowiedzialności pracowników, programu instruktażu stanowiskowego na stanowisku kierowcy pojazdu o masie powyżej 3,5 t, karty szkolenia wstępnego z dziedziny BHP z dnia [...] czerwca 2019 r., karty kierowcy, prawa jazdy, oświadczenia lekarskiego, psychologicznego B. S., świadectwa kwalifikacji zawodowej, zaświadczenia poświadczającego zatrudnienie kierowcy i spełnienie przez niego wymagań określonych ustawą o transporcie drogowym, dowodu rejestracyjnego pojazdu, to jedynie dokumenty dopuszczające osobę do kierowania pojazdem, a nie świadczące o dochowaniu należytej staranności i braku wpływu na powstanie naruszeń.
W świetle powyższego należy stwierdzić, że organ prawidłowo ocenił, że w sprawie nie było podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. Art.140 aa ust.4 u.t.d. Przepis ten odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zatrudnianie takich kierowców i stosowanie takich rozwiązań, które będą zapobiegać naruszaniu przez nich przepisów prawa. Akceptacja poglądu przeciwnego prowadziłaby do trudnych do zaaprobowania skutków, tj. przerzucenia odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej z przedsiębiorcy na jego kierowców.
Z tych wszystkich względów na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.