VI SA/WA 905/06

VI SA/Wa 905/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-07-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-05-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kuna /sprawozdawca/
Dorota Wdowiak /przewodniczący/
Olga Żurawska-Matusiak
Symbol z opisem
6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Olga Żurawska - Matusiak Asesor WSA Andrzej Kuna (spr.) Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2006r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] maja 2005 roku Minister Sprawiedliwości w oparciu o art. 16 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 roku - Prawo o notariacie, odwołał Panią M. G. prowadzącą kancelarię notarialną w W. ze stanowiska notariusza z dniem [...] sierpnia 2005 roku, z uwagi na ukończenie 70 roku życia.
Pismem z dnia [...] października 2005 roku zatytułowanym "prośba" skarżąca zwróciła się do Ministra Sprawiedliwości o ponowne rozpatrzenie sprawy i uchylenie decyzji z dnia [...] maja 2005 roku, powołując się na zmianę przepisów dotyczących odwoływania notariuszy z powodu ukończenia 70 roku życia.
Minister Sprawiedliwości powyższe pismo potraktował jako wniosek o powołanie na stanowisko notariusza i działając na podstawie art. 10 i 11 ustawy z dnia 14 lutego 199Ir. Prawo o notariacie (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 369 ze zm.) oraz art. 104 i 107 § 1, 2 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił powołania M. G. na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w W.
W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości podniósł, że w dniu 10 września 2005 roku weszła w życie ustawa z dnia 30 czerwca 2005 roku o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361) mocą której uchylony został przepis art. 16 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o notariacie - tak, że obecnie przekroczenie przez notariusza 70 roku życia nie stwarza po stronie Ministra Sprawiedliwości obowiązku odwołania takiej osoby z zajmowanego stanowiska. Jednocześnie nadane zostało nowe brzmienie art. 16 § 3 nowelizowanej ustawy, pozostawiając uznaniu Ministra Sprawiedliwości kwestię odwołania notariusza, który ukończył 70 lat życia.
Organ stał na stanowisku, że obowiązujące od dnia 10 września 2005 roku brzmienie art. 16 § 1 i 3 ustawy - Prawo o notariacie znajduje zastosowanie jedynie do zdarzeń mających miejsce począwszy od daty wejścia w życie przedmiotowej nowelizacji. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości powoływanie na stanowiska notariusza osób, które ukończyły 70 lat życia jest sprzeczne z obowiązującym ustawodawstwem dotyczącym innych zawodów (np. sędziów Sądu Najwyższego, sądów powszechnych) i nie znajduje racjonalnego uzasadnienia.
Ukształtowaną i utrwaloną zasadą dla wykonywania zawodu zaufania publicznego jest granica ukończenia 70-tego roku życia. Niewątpliwie zawód notariusza jest takim zawodem. Tak więc zmiana art. 16 ustawy - Prawo o notariacie zniosła jedynie obligatoryjny obowiązek Ministerstwa Sprawiedliwości odwołania notariusza, który ukończył 70 lat życia.
Pismem z dnia [...] lutego 2006 roku skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W uzasadnieniu skarżąca między innymi podniosła, że obowiązujący aktualnie art. 16 § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie pozostawia uznaniu Ministra sprawę odwołania notariusza po ukończeniu 70-tego roku życia, w wyniku oceny czy w konkretnym, indywidualnym przypadku, ukończenie przez notariusza 70 lat nie spowoduje zaistnienia braku rękojmi prawidłowego wykonywania tego zawodu.
Analiza tego przepisu pozwala zatem na stwierdzenie że obecnie ukończenie przez notariusza 70-tego roku życia generalnie nie powoduje utraty prawa do wykonywania tego zawodu. Dalej skarżąca powołuje się na przedłożoną do akt sprawy, opinię Rady Izby Notarialnej w W. z dnia [...] grudnia 2005 roku, z której wynika, że spełnia wszelkie warunki do powołania na stanowisko notariusza, ponieważ rzetelnie i sumiennie wykonywała zawód notariusza, cechuje się nieskazitelnym charakterem i nieposzlakowaną opinią, cieszy się doskonałą kondycją psychiczną i fizyczną oraz dobrym zdrowiem, co daje gwarancję prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Uważa, iż nie można porównywać zawodu notariusza i sędziego z uwagi na zupełnie inny charakter pracy.
Na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 129 § 1 i 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a, Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] marca 2006 roku utrzymał w mocy swoja poprzednią decyzję.
Organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko, zgodnie z którym przepis zmieniający charakter przesłanki odwołania notariusza w postaci osiągnięcia ustawowo określonego wieku - tj. ukończenia 70 lat życia z obligatoryjnego na fakultatywny znajduje zastosowanie jedynie do zdarzeń mających miejsce począwszy od daty 10 września 2005 roku, czyli od daty wejścia w życie ustawy z dnia 30 czerwca 2005 roku o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361).
Powyższe - zdaniem Ministra Sprawiedliwości - oznacza, że osoba, która zgodnie z obowiązującymi przed wskazaną datą przepisami została odwołana i przeszła na emeryturę, nie może zostać powołana ponownie na stanowisko notariusza.
Niezależnie od powyższego organ podkreślił, że powoływanie na stanowiska notariusza osób, które ukończyły 70 lat życia nie byłoby spójne z obowiązującym ustawodawstwem dotyczącym innych zawodów zaufania publicznego i nie znajduje racjonalnego uzasadnienia.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2006 roku skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 10 ustawy z dnia 14 lutego 1991r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2002r. Nr 42 ze. zm..), w związku z art. 16 § 1 pkt 3 i § 3 pkt 1 ustawy z dnia 30 lutego 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163 poz. 1361) wnosząc o uchylenie obu decyzji.
Podniosła, że powołanie jej na stanowisko notariusza nie narusza obowiązującego prawa. W świetle bowiem art. 10 § 3 ustawy z dnia 14.02.1991r. - Prawo o notariacie, z uwzględnieniem znowelizowanego art. 16 tej ustawy, Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby tylko wtedy, gdy kandydat ten nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13 tej ustawy, zaś skarżąca wszystkie te wymogi spełnia. Art. 11-13 ustawy - Prawo o notariacie, nie przewiduje kryterium wieku, w górnej granicy, przy powołaniu na stanowisko notariusza. Zdaniem skarżącej, przy tak jednoznacznym brzmieniu tego przepisu, nie można stosować w stosunku do notariuszy ustawodawstwa dotyczącego innych zawodów, w szczególności zawodu sędziego, a zatem wykonywanie zawodu notariusza po ukończeniu 70-tego roku życia znajduje racjonalne uzasadnienie.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Bezspornym faktem jest, że w dacie wydawania decyzji odwołującej skarżąca ze stanowiska notariusza, dyspozycja art. 16 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 roku - Prawo o notariacie, nakładała na Ministra Sprawiedliwości obowiązek odwoływania osób ze stanowiska notariuszy, które ukończyły 70 rok życia.
Tak więc na podstawie prawomocnej decyzji z dnia [...] maja 2005 roku skarżąca z dniem [...] sierpnia 2005 roku przestała wykonywać zawód notariusza i przeszła na emeryturę.
Dopiero w dniu 10 września 2005 roku weszła w życie ustawa z dnia 30 czerwca 2005 roku o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361), mocą której uchylony został przepis art. 16 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o notariacie - tak, że obecnie przekroczenie przez notariusza 70 roku życia nie stwarza po stronie Ministra Sprawiedliwości obowiązku odwołania takiej osoby z zajmowanego stanowiska. Jednocześnie nadane zostało nowe brzmienie art. 16 § 3 pkt 1 nowelizowanej ustawy, pozostawiając uznaniu Ministra Sprawiedliwości kwestę odwołania notariusza, który ukończył 70 lat życia.
Sąd podzielił stanowisko organu, że znowelizowany przepis art. 16 § 3 ustawy - Prawo o notariacie dotyczy zdarzeń mających miejsce po dacie 10 września 2005 roku. W sytuacji, gdy skarżąca osiągnęła wiek 70 lat pod rządami art. 16 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 roku - Prawo o notariacie i na podstawie tego przepisu została odwołana ze stanowiska notariusza, to w stosunku do jej osoby nie może mieć zastosowania art. 16 § 3 ustawy - Prawo o notariacie, znowelizowany ustawą z dnia 30 czerwca 2005 roku o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163. poz. 1361).
Powyższa regulacja prawna ma odniesienie wyłącznie do osób, które po dacie 10 września 2005 roku czynie wykonywały zawód notariusza.
Zgodnie z art. 25 ustawy - Prawo o notariacie, notariusz, który przeszedł na emeryturę lub rentę, może używać tytułu "emerytowany notariusz". Ustawa tylko w wyjątkowych przypadkach i na czas ściśle określony dopuszcza notariuszy emerytowanych do pełnienia obowiązków notariusza i precyzyjne to określa (art. 21 § 4 ustawy).
Powołanie osoby, która ukończyła 70 lat życia na stanowisko notariusza byłoby sprzeczne zarówno z ustawą - Prawo o notariacie, jak również z ukształtowaną i utrwaloną zasadą, że osiągnięcie powyższego wieku stanowi granicę dla wykonywania zawodu zaufania publicznego, do którego niewątpliwie zalicza się zawód notariusza. Należy podkreślić, że zmiana art. 16 ustawy - Prawo o notariacie anulowała jedynie obligatoryjny obowiązek Ministra Sprawiedliwości odwołania notariusza, który ukończył 70 lat i nie może stanowić podstawy do ubiegania się o powołanie na stanowisko notariusza osób, które przeszły na emeryturę.
Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd orzekł jak w sentencji.