VI SA/Wa 906/24

VI SA/Wa 906/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-08-01
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-03-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Fyda-Kawula
Dorota Dziedzic-Chojnacka /przewodniczący/
Tomasz Sałek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Asesor WSA Anna Fyda-Kawula Protokolant st. sekr. sąd. Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi [...] Sp. j. M. K., T. S., G. M. z siedzibą w S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej [...] Sp. j. M. K., T. S., G. M. z siedzibą w S. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
B. Spółka Jawna M. K., T. S., G. M. w S. (dalej także jako "Płatnik składek, "Spółka", "Skarżąca" lub "Zamawiający") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej w skrócie także jako "Prezes NFZ" lub "organ") z dnia [...] stycznia 2024 roku o numerze [...].
Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji organ wskazał art. 109 ust. 1 w związku z art. art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e, a także art. 102 ust. 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 146, dalej także jako "ustawa o świadczeniach" lun "u.o.ś."), art. 750 w zw. z art. 734 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1061, dalej także w skrócie jako "k.c.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej także jako "k.p.a.").
Zaskarżoną decyzją organ, po rozpatrzeniu wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z [...] kwietnia 2023 r., stwierdził, że M. Z. (dalej także jako "Uczestniczka", "Zainteresowana", "Wykonawca" lub "Ubezpieczona") podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od dnia 2 stycznia 2019 r. do dnia 31 grudnia 2021 roku, jako osoba wykonująca pracę na podstawie następujących umów cywilnoprawnych, zawartych z płatnikiem, oznaczonych przez strony każdorazowo, jako umowy o dzieło, które to umowy, zdaniem organu, noszą znamiona umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia:
- w dniu 2 stycznia 2019 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie Facebook dla aplikacji R. w terminie od 02.01.2019 do 31.01.2019",
- w dniu 1 lutego 2019 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie Facebook dla aplikacji R. w terminie od 01.02.2019 do 28.02.2019",
- w dniu 1 marca 2019 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie Facebook dla aplikacji R. w terminie od 01.03.2019 do 29.03.2019",
- w dniu 1 kwietnia 2019 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie Facebook dla aplikacji R. w terminie od 01.04.2019 do 30.04.2019",
- w dniu 1 maja 2019 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie Facebook dla aplikacji R. w terminie od 01.05.2019 do 31.05.2019",
- w dniu 1 czerwca 2019 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie Facebook dla aplikacji R. w terminie od 01.06.2019 do 28.06.2019",
- w dniu 1 lipca 2019 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie Facebook dla aplikacji R. w terminie od 01.07.2019 do 31.07.2019",
- w dniu 1 sierpnia 2019 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie Facebook dla aplikacji R. w terminie od 01.08.2019 do 31.08.2019",
- w dniu 1 września 2019 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie Facebook dla aplikacji R. w terminie od 01.09.2019 do 30.09.2019", .
- w dniu 1 października 2019 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie Facebook dla aplikacji R. w terminie od 01.10.2019 do 31.10.2019",
- w dniu 1 listopada 2019 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie Facebook dla aplikacji R. od 01.11.2019 do 30.11.2019",
- w dniu 1 grudnia 2019 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie Facebook dla aplikacji R. w terminie od 01.12.2019 do 31.12.2019",
- w dniu 2 stycznia 2020 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na Tworzenie kampanii reklamowych na platformie Facebook dla aplikacji R. w terminie od 02.01.2020 do 31.01.2020",
- w dniu 1 lutego 2020 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie Facebook dla aplikacji R. w terminie od 01.02.2020 do 29.02.2020",
- w dniu 1 marca 2020 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie Facebook dla aplikacji R. w terminie od 01.03.2020 do 31.03.2020",
- w dniu 1 kwietnia 2020 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie Facebook dla aplikacji R. w terminie od 01.04.2020 do 30.04.2020",
- w dniu 1 maja 2020 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie Facebook dla aplikacji R. w terminie od 01.05.2020 do 31.05.2020",
- w dniu 1 czerwca 2020 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie Facebook dla aplikacji R. w terminie od 01.06.2020 do 30.06.2020",
- w dniu 1 lipca 2020 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie Facebook dla gry V. w terminie od 01.07.2020 do 31.07.2020",
- w dniu 1 sierpnia 2020 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie Facebook dla gry V. w terminie od 01.08.2020 do 31.08.2020",
- w dniu 1 września 2020 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie Facebook dla gry V. w terminie od 1.09.2020 do 30.09.2020",
- w dniu 1 października 2020 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie Facebook dla gry V. w terminie od 1.10.2020 do 31.10.2020",
- w dniu 1 listopada 2020 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie Facebook dla gry V. w terminie od 1.11.2020 do 30.11.2020",
- w dniu 1 grudnia 2020 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie Facebook dla gry V. w terminie od 1.12.2020 do 31.12.2020",
- w dniu 8 stycznia 2021 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie A. dla gry N. w terminie od 8.01.2021 do 31.01.2021",
- w dniu 1 lutego 2021 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie A. dla gry N. w terminie od 1.02.2021 do 28.02.2021",
- w dniu 1 marca 2021 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie A. dla gry N. w terminie od 1.03.2021 do 31.03.2021",
- w dniu 1 kwietnia 2021 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie A. dla gry 2048 F. w terminie od 1.04.2021 do 30.04.2021",
- w dniu 1 maja 2021 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie A. dla gry W. w terminie od 01.05.2021 do 31.05.2021",
- w dniu 1 czerwca 2021 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie A. dla gry 2048 F. w terminie od 1.06.2021 do 30.06.2021",
- w dniu 1 lipca 2021 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie A. dla gry W. w terminie od 1.07.2021 do 31.07.2021",
- w dniu 1 sierpnia 2021 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie A. dla gry [...] C. w terminie od 1.08.2021 do 31.08.2021",
- w dniu 1 września 2021 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie A. dla gry [...] C. w terminie od 1.09.2021 do 30.09.2021",
- w dniu 1 października 2021 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie A. dla gry [...] C. w terminie od 1.10.2021 do 29.10.2021",
- w dniu 1 listopada 2021 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie A. dla gry [...] C. w terminie od 2.11.2021 do 30.11.2021",
- w dniu 1 grudnia 2021 r. nr [...], zgodnie z którą "Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło polegające na: Tworzenie kampanii reklamowych na platformie A. dla gry [...] C. w terminie od 1.12.2021 do 31.12.2021".
W uzasadnieniu decyzji Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wskazał, że katalog osób objętych obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym zawiera art. 66 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych; ma on charakter zamknięty, co skutkuje tym, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają jedynie osoby w tym przepisie wskazane. Organ zwrócił uwagę, że osoby wykonujące pracę na podstawie umowy o dzieło nie zostały wymienione w art. 66 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych a w konsekwencji nie podlegają z tego tytułu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Organ podkreślił, że w myśl art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e wskazanej ustawy, obowiązkowi temu podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osobami z nimi współpracującymi. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do treści art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Organ podkreślił, że na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2030), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z k.c. stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwane dalej "zleceniobiorcami", natomiast zgodnie z art. 13 pkt 2 powołanej ustawy obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy – od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.
W ocenie organu, analiza treści i sposobu realizacji spornych umów nie daje podstaw do ich kwalifikacji, jako umowy o dzieło. Organ podkreślił, że przedmiot każdej z umów nie został w dostateczny sposób zindywidualizowany, by móc uznać, że stanowił dzieło w rozumieniu k.c. Nie wskazano cech i parametrów indywidualizujących wynik prac Wykonawcy. Opisy dzieła zawarte w umowach nie precyzowały zakresu prac, jakie mają zostać wykonane, nie określały ostatecznej postaci dzieła, które miało zostać osiągnięte, ani żadnych z jego parametrów bądź cech szczególnych dostatecznie ich indywidualizujących. Za zbyt lakoniczne i niejednoznaczne Prezes NFZ uznał zastosowane przez strony określenie takie jak "tworzenie kampanii reklamowych" na oznaczonej platformie dla wskazanej gry. Zdaniem organu, wobec takiej konstrukcji przedmiotu zawartych umów, nie istniała możliwość sprawdzenia, czy dzieło zostało wykonane prawidłowo i zgodnie z indywidualnymi wymaganiami Płatnika, jako zamawiającego. Dlatego też organ uznał, że brak kryteriów określających pożądany rezultat umowy prowadzi do wniosku, iż przedmiotem zainteresowania zamawiającego było wykonanie określonych czynności, a nie zindywidualizowanego rezultatu.
Nadto Prezes NFZ podniósł, że kwestionowane umowy zawierane były regularnie, w każdym kolejnym miesiącu współpracy między stronami, na okres od pierwszego do przeważnie ostatniego dnia miesiąca i trwały nieprzerwanie od stycznia 2019 r. aż do końca grudnia 2021 r. Tymczasem stosunek prawny wynikający z umowy o dzieło nie ma charakteru zobowiązania trwałego. Umowa ta w swej istocie zakłada swobodę i samodzielność przy wykonywaniu dzieła, ale jednocześnie nietrwałość stosunku prawnego, gdyż wykonanie dzieła ma charakter jednorazowy i jest nakierowane na osiągnięcie określonego rezultatu.
Dodatkowo Prezes NFZ uznał za istotne, że w spornych umowach przewidziano wynagrodzenie o stałej wysokości. Tymczasem w umowie o dzieło istnieje związek wynagrodzenia z samym dziełem i jego wartością, a nie, jak w przypadku usługi rozłożonej w czasie, z jej ilością, jakością i rodzajem. Generalnie więc wynagrodzenie z umowy o dzieło określa się w sposób ryczałtowy lub kosztorysowy (art. 629 i art. 632 k.c.). Tymczasem w analizowanym przypadku w wykonaniu umowy strony stosowały jednolite stawki wynagrodzenia odpowiednie do czasu realizacji umowy, co wskazuje na zapłatę za działanie rozłożone w czasie.
Powyższe, zdaniem Prezesa NFZ, potwierdza, że przedmiotem spornych umów nie było wykonanie dzieła, lecz powtarzalnych czynności za wynagrodzeniem z góry ustalonym, w określonym w umowie przedziale czasowym, a w konsekwencji, że cele stron mogły zostać zrealizowane wyłącznie jako elementy umowy starannego działania. W konsekwencji, w ocenie organu, analizowane umowy należy uznać za umowy starannego działania, bowiem brak w ich przypadku rezultatu, natomiast przeważają w nich cechy świadczenia polegającego na starannym działaniu, a w konsekwencji są one umowami o świadczenie usług, co wypełnia definicję art. 734 § 1 k.c. w związku z art. 750 k.c.
We wspomnianej na wstępie skardze, wniesionej przez Płatnika do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2024 roku o numerze [...], zarzucono:
I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. przepisu art. 750 k.c. w związku z art. 734 k.c. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uznanie przez organ, że umowy wiążące Skarżącą z Uczestniczką postępowania, były umowami o świadczenie usług, do których należy odpowiednio stosować przepisy o zleceniu;
II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. przepisu art. 627 k.c. poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie, podczas gdy umowa więżąca Skarżącą z Uczestniczką postępowania powinna być klasyfikowana jako umowa o dzieło;
III. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. przepisów art. 66 ust. 1 pkt 1 lit e ustawy o świadczeniach poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i uznanie, że Uczestniczka postępowania podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania umowy o świadczenie usług,
IV. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wydanej decyzji tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, co wyrażało się w:
a) zaniechaniu zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego;
b) niepodjęciu próby osobistego wysłuchania stron, co umożliwiłoby zadawanie pytań mieszczących się w tezie dowodowej wskazanej przez Skarżącą i ustalenie okoliczności, które w ocenie organu mogły mieć wpływ na wynik sprawy;
c) niewezwaniu Skarżącej do złożenia listy pytań, na które każda ze stron, w tym ubezpieczona, mogłaby odpowiedzieć;
d) nieprawidłowym wysłuchaniu stron postępowania na piśmie poprzez polecenie stronom, że mają wypowiedzieć się na temat ogólnie sformułowanej tezy dowodowej, a nie na temat konkretnych pytań, co miało istotny wpływ na treść wyjaśnień;
e) niepodjęciu przez organ czynności zmierzających do ustalenia co konkretnie stanowiło przedmiot umów zawartych między stronami;
V. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wydanej decyzji tj. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności:
a) materiałów w postaci plików nagranych na płycie CD (płyta CD została przekazana wraz z wnioskiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych);
b) wykazu poszczególnych dzieł wykonanych przez Uczestniczkę postępowania, załączonych przez Skarżącą do pisma z 20 listopada 2023 r.
c) wyjaśnień złożonych na piśmie przez przedstawicieli Skarżącej – M. G. i M. K.;
d) wyjaśnień złożonych na piśmie przez Uczestniczkę postępowania,
z których wynika, że:
- stosunek zobowiązaniowy łączący strony miał charakter umów o dzieło, a przedmiotem tych umów były kampanie reklamowe do gier lub aplikacji, które na każdym etapie realizacji umowy były przez strony konkretyzowane poprzez wskazanie:
1) której gry lub aplikacji ma dotyczyć kampania;
2) na jakie platformy ma być skierowana;
3) do jakiej grupy odbiorców będzie skierowana;
4) jakiego eventu ma dotyczyć (zdarzenia);
5) jakie kampania ma przynieść efekty;
6) czas trwania kampanii i środki finansowe przeznaczone na jej realizację;
- Uczestniczka wykonała na rzecz płatnika składek konkretne dzieła, a wykaz tych dzieł znajduje się w aktach sprawy;
VI. w związku z naruszeniem przepisów postępowania, organ dokonał błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, że:
- przedmiotem umów zawartych między Skarżącą i Uczestniczką postępowania było świadczenie usług, nie zaś konkretny rezultat kwalifikujący stosunek zobowiązaniowy stron jako umowę o dzieło;
- współpracę między Skarżącą i Uczestniczką postępowania cechowała zależność, co w ocenie organu jest charakterystyczne dla umowy o świadczenie usług;
VII. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wydanej decyzji tj. art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., polegające na pominięciu zawarcia w wydanej decyzji uzasadnienia faktycznego, na które składają się w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co powoduje obecnie brak możliwości ustalenia z jakich powodów organ wydał zaskarżoną decyzję, w szczególności czy wynika to z faktu, że organ inaczej niż Skarżąca interpretuje przepisy prawa materialnego, czy też dokonuje odmiennej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
Mając na uwadze te zarzuty, Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji nr [...] a także o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o jej oddalenie w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
W ramach tej kontroli sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej zwana "p.p.s.a.").
Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej zakreślonych granicach, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie a nadto, że zasadnym jest także umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie objęcia Uczestniczki ubezpieczeniem zdrowotnym we wskazanych w decyzji okresach.
Otóż przedmiotem spornych umów było tworzenie kampanii reklamowych na platformie Facebook dla aplikacji R., tworzenie kampanii reklamowych na platformie Facebook dla gry V., tworzenie kampanii reklamowych na platformie A. dla gry N., tworzenie kampanii reklamowych na platformie A. dla gry F., tworzenie kampanii reklamowych na platformie A. dla gry W., tworzenie kampanii reklamowych na platformie A. dla gry [...] C., w określonych przedziałach czasowych.
I kwestią sporną w niniejszej sprawie był charakter prawny tych umów, czyli, innymi słowy, czy zgodnie z nazewnictwem przyjętym przez strony, należy je zakwalifikować jako umowy o dzieło czy też, zgodnie ze stanowiskiem organu, stanowiły one inny typ umowy a więc umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami k.c. stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Konsekwencją stanowiska organu było stwierdzenie, że Uczestniczka podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zawartych umów. Weryfikacji automatycznie wymagała zatem również i ta konkluzja, stanowiąca istotę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organu stanowił bowiem art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 tej ustawy - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które zostały wymienione w tym przepisie. Należą do nich m.in. osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy k.c. dotyczące zlecenia lub osoby z nimi współpracujące (lit. e). Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych stwierdza wprost w art. 6 ust. 1 pkt 4 rozdziału 2, regulującego "Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym", że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są m.in. osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Brzmienie tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o tę samą kategorię osób, podlegających ubezpieczeniu społecznemu, a tym samym kwalifikujących się do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym.
W myśl art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający. Wyjaśnienia też wymaga, że zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.
Uznanie, że sporne umowy nie stanowiły umów o dzieło (art. 627 i nast. k.c.), lecz umowy świadczenia usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu (art. 750 k.c.) oznacza, że skarżący był obowiązany, jako płatnik składek, do obliczania i pobrania składki z dochodu ubezpieczonego oraz jej odprowadzenia – na podstawie art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach.
Zgodnie z kolei z art. 627 k.c., przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Elementami przedmiotowo istotnymi umowy o dzieło jest określenie dzieła, do którego wykonania zobowiązany jest przyjmujący zamówienie, a także, z uwzględnieniem regulacji art. 628 w zw. z art. 627 k.c., wynagrodzenia, do którego zapłaty zobowiązany jest zamawiający. Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". Rezultat, o który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu. Przy umowie o dzieło chodzi o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu k.c., jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady (por. A. Brzozowski w: System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, wydanie 3, pod red. J. Rajskiego, Wydawnictwo C.H. Beck - Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2011, s. 390-391).
Natomiast, jak stanowi przepis art. 750 k.c., do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. W tej sytuacji ustalenie, że jakaś konkretna umowa i stosunek zobowiązaniowy jest "umową o świadczenie usług, która nie jest regulowana innymi przepisami", pociąga za sobą obowiązek wykonania nakazu z art. 750 k.c., a więc obowiązek odpowiedniego zastosowania przepisów o zleceniu. Istota umowy zlecenia, w świetle art. 734 k.c. i nast., wyraża się w tym, że przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Umowę zlecenia zalicza się przy tym do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. Chociaż sama definicja zakłada dążenie do osiągnięcia określonego rezultatu - dokonania czynności prawnej, jednakże w razie jego nieosiągnięcia, ale jednoczesnego dołożenia wszelkich starań w tym kierunku, przy zachowaniu należytej staranności, zleceniobiorca nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania (tak m.in. K. Kołakowski w: G. Bieniek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 2006, s. 387; podobnie: M. Nesterowicz w: J. Winiarz (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 1989, s. 685). Innymi słowy, odpowiedzialność kontraktowa przyjmującego zlecenie powstanie wówczas, gdy przy wykonaniu zlecenia nie zachował wymaganej staranności, niezależnie od tego, czy oczekiwany przez dającego zlecenie rezultat nastąpił czy nie.
Obszerną analizę cech umowy o dzieło i umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy umowy zlecenia, przeprowadził Sąd Najwyższy w wyroku z 4 lipca 2013 r., sygn. akt II UK 402/12 (opubl. www.sn/sites/orzecznictwo): "Umowę o dzieło zdefiniowano w art. 627 k.c. jako zobowiązanie do wykonania oznaczonego dzieła za wynagrodzeniem. Starania przyjmującego zamówienie w umowie o dzieło mają doprowadzić w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, za wynagrodzeniem zależnym od wartości dzieła (art. 628 § 1, art. 629, art. 632 k.c.). Umowa o dzieło zakłada swobodę i samodzielność w wykonywaniu dzieła, a jednocześnie nietrwałość stosunku prawnego, gdyż wykonanie dzieła ma charakter jednorazowy i jest zamknięte terminem wykonania. Przyjmuje się przy tym, że rezultat, o który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny. Wykonanie dzieła najczęściej przybiera postać wytworzenia rzeczy, czy też dokonania zmian w rzeczy już istniejącej (naprawienie, przerobienie, uzupełnienie). Tego rodzaju postacie dzieła są rezultatami materialnymi umowy zawartej między stronami, weryfikowalnymi ze względu na istnienie wady (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 1999 r., IV CKN 152/00, OSNC 2001 Nr 4, poz. 63). (...) W odróżnieniu od umowy o dzieło, przyjmujący zamówienie w umowie zlecenia (umowie o świadczenie usług) nie bierze więc na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności. Jego odpowiedzialność za właściwe wykonanie umowy oparta jest na zasadzie starannego działania (art. 355 § 1 k.c.), podczas gdy odpowiedzialność strony przyjmującej zamówienie w umowie o dzieło niewątpliwie jest odpowiedzialnością za rezultat. W wypadku umowy o dzieło niezbędne jest zatem, aby starania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu .
Podsumowując powyższe uwagi, należy stwierdzić, że cechami szczególnymi umowy o dzieło jest jej konkretny, z góry określony rezultat, za którego osiągnięcie przyjmujący zamówienie odpowiada. Ponadto wynagrodzenie z tytułu tej umowy przysługuje za jej wykonanie w sposób wskazany w umowie, a nie za samo staranne działanie podjęte w celu osiągnięcia określonego rezultatu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji odnośnie charakteru umów zawartych przez Skarżącą i Uczestniczkę postępowania jest nieprawidłowe.
Przede wszystkim należy stwierdzić, że wszystkie sporne umowy zakładają osiągnięcie przez Uczestniczkę postępowania konkretnych rezultatów. Z umów tych jednoznacznie bowiem wynika, że przedmiotem każdej z nich było tworzenie kampanii reklamowych, bądź na platformie Facebook, bądź na platformie A. dla konkretnych aplikacji (R.) lub gier (V., N., F., W., [...] C.) w określonych przedziałach czasowych. Ponadto w pkt 1 każdej z umów wskazano, że do wykonania dzieła wykonawca (Uczestniczka postępowania) użyje własnych materiałów i narzędzi a dzieło będzie wytworem jej indywidualnej twórczości i nie naruszy praw osób trzecich. A zatem wykonanie przedmiotu umowy opierało się na zindywidualizowanych umiejętnościach, wiedzy, inwencji i własnej kreatywności Uczestniczki postępowania. Dodatkowo, w pkt 4 każdej z umów, jej strony postanowiły, że Wykonawca przenosi na Zamawiającego całość autorskich praw majątkowych do dzieła wraz z prawami zależnymi do wykorzystania na wszystkich polach eksploatacji w nieograniczonym terytorialnie i czasowo zakresie, bez względu na ilość odtworzeń, nadań i reprodukcji.
Z tym wnioskiem spójne są przy tym, składane w toku postępowania oświadczenia zarówno Uczestniczki (pismo z dnia 6 grudnia 2023 r. - karty od numeru 173 do 174 akt administracyjnych), jak i samej Skarżącej (pisma z dnia 20 listopada 2023 roku wraz z załącznikami w postaci wykazu poszczególnych prac wykonanych przez Uczestniczkę – k. od numeru 124 do numeru 161 i z dnia 6 grudnia 2023 roku – karta od numeru 175 do 178).
I tak Spółka podkreśliła między innymi, że celem zawartych umów było tworzenie kampanii reklamowych na platformie Facebook dla aplikacji R., V. oraz na platformie A. dla gry N., F., W., [...] C.. Uczestniczka, jako wykonawca, tworzyła kampanie reklamowe, pisała scenariusze tych kampanii, tworzyła materiały reklamowe, tworzyła materiały analityczne dla kampanii reklamowych. Kampanie reklamowe wykonawcy powstawały w oparciu o jego własne pomysły i koncepcje. Spółka podczas wykonywania pracy przez Wykonawcę, stawiała mu wymagania i domagała się konkretnych rezultatów. Następnie odbierała poszczególne dzieła i wykorzystywała do swoich potrzeb. Spółka podkreśliła, że dla niej znaczenie miał wyłącznie osiągnięty przez Wykonawcę rezultat, nie zaś jego starania. Spółka wyjaśniła, że prowadzi działalność gospodarczą związaną z programowaniem, w tym działalność polegającą na tworzeniu aplikacji, gier i oprogramowania mobilnego, a to wiąże się z koniecznością uzyskania gotowego produktu w celu jego dalszej sprzedaży. Brak konkretnych dzieł, które na rzecz Spółki wykonywał min. ww. wykonawca, oznaczałby brak możliwości uzyskania zarobku. Efekt umów zawartych przez strony był sprawdzalny, weryfikowalny, skonkretyzowany i nie dotyczył bieżącej obsługi. Wykonawca ponosił względem Skarżącej pełną odpowiedzialność za rezultat, a brak wykonania dzieła w zakreślonym terminie, powodowałby brak zapłaty wynagrodzenia. Spółka przy realizacji konkretnego produktu korzysta z pomocy różnych wykonawców, co jest uzasadnione procesem prac nad daną aplikacją lub grą. Ilość osób zaangażowanych do konkretnego projektu jest uzależniona od skomplikowania scenariusza gry, bogactwa graficznego gry lub aplikacji, wymagań sprzętowych, współpracy z urządzeniami mało znanych producentów. Każda z tych osób wykonuje dzieło o indywidualnym charakterze, a połączenie wysiłków ww. osób tworzy dodatkowo finalny produkt. Skarżąca zaznaczyła, że przedmiot umów o dzieło został określony ogólnie, a Uczestniczka w każdym miesiącu tworzyła dla niej inną kampanię reklamową, w tym scenariusze reklamowe; materiały reklamowe, filmiki oraz koncepcje poszczególnych kampanii reklamowych.
I tak, jeżeli chodzi o aplikację R., to Uczestniczka wykonała następujące dzieła: kampanię reklamową dla odbiorców w Australii; scenariusze reklamowe na platformie Facebook na rok 2019, uwzględniające specyfikę rynków anglosaskich; USA, Australia, Canada, United Kingdom, a także uwzględniające eventy w roku 2019 i trendy takie jak moda, beka, LGBT, muzyka, ASMR; materiały reklamowe filmowe o kryptonimie: "[...]" (z wykorzystaniem parafrazy [...] "[...]", "[...]", "[...] (z wykorzystaniem sloganu [...]); kampanie reklamowe na platformie Facebook według koncepcji: "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]".
Jeżeli chodzi o aplikację V., to Uczestniczka wykonała następujące dzieła: kampanie reklamowe na temat: "[...]"; "[...]", "[...]", "[...]", [...]; nowy set materiałów dla iOS i Android do kampanii Facebook [...]skierowanej do dzieci.
Jeżeli chodzi o grę N., to Uczestniczka wykonała następujące dzieła: kampanie reklamowe wykorzystujące koncepcje: "[...]", "[...]"; kampanie reklamowe wykorzystujące atrakcyjne elementy gameplay.
Jeżeli chodzi o grę F., to Uczestniczka wykonała następujące dzieła: kreacje filmowe reklamowe o tematyce: "[...]", "[...]", "[...]", "[...]" , "[...]", "[...]", "[...]"; filmy reklamowe o tematyce: "[...]", "[...]", "[...]", "[...]".
Jeżeli chodzi o grę W., to Uczestniczka wykonała następujące dzieła: filmy reklamowe stworzone w oparciu o gameplay, z wykorzystaniem zwrotów: "[...]", "[...]", "[...]", "[...]","[...]"; filmy reklamowe w celu testowania conversion rate.
Jeżeli chodzi o grę [...] C., to Uczestniczka wykonała następujące dzieła: filmy reklamowe o tematyce: "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]"; film reklamowy eksplorujący koncept "[...]".
Spółka przedłożyła również w toku postępowania wykaz poszczególnych dzieł wykonanych przez Uczestniczkę w postaci wydruków materiałów zawartych na płycie CD załączonej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (karty od numeru 124 do 155 akt administracyjnych).
Z kolei Uczestniczka wyjaśniła, że w ramach współpracy ze Skarżącą, jej zadania obejmowały przede wszystkim tworzenie kampanii reklamowych i materiałów promocyjnych dla aplikacji mobilnych oraz gier. Każda z tych kampanii była dla niej unikatowym projektem, wymagającym specyficznych umiejętności, wiedzy i kreatywności. Uczestniczka opisała przy tym sam proces tworzenia kampanii, według którego pracowała nad projektami.
I tak w pierwszej fazie analizy konkurencji, Uczestniczka po otrzymaniu szczegółów zamówienia pracę rozpoczynała od badania konkurencji, korzystając z narzędzi takich jak [...], data.ai; analizowała aktualne trendy, szczegółowo przyglądając się kampaniom konkurencji, co pozwoliło zidentyfikować kluczowe elementy skutecznych kampanii oraz luki, które można wykorzystać. Druga faza obejmowała opracowanie konceptu kampanii i scenariuszy na podstawie zebranych danych oraz przekazanych wcześniej wymagań, tworzyła koncept kampanii, który łączy kreatywność z aktualnymi trendami rynkowymi, uwzględniał też konkretne specyfikacje i wymagania sieci reklamowych. Uczestniczka opracowywała też szczegółowe briefy dla zespołu kreatywnego, w tym grafików i animatorów, dostarczając im wytyczne dotyczące wizualnych i tekstowych elementów kampanii; samodzielnie pisała teksty do reklam, zapewniając, że komunikaty są jasne, przyciągają uwagę i są zgodne z ogólnym przekazem marki. Trzecia faza to z kolei realizacja kampanii w sieci reklamowej. Uczestniczka, wykorzystując dostęp do kont reklamowych Skarżącej na poziomie marketera, uruchomiła kampanię (obejmowało to zarówno wybranie optymalnego targetowania i budżetu, wgranie plików reklam i dodanie tekstów jak i optymalizację innych ustawień, aby zmaksymalizować zasięg i efektywność kampanii w trakcie jej trwania). Faza czwarta działań Uczestniczki to już analiza wyników i raportowanie. Uczestniczka na bieżąco monitorowała jej wyniki, analizując kluczowe wskaźniki efektywności (KPIs) takie jak CTR, konwersje i ich koszt (CPI, CPA) i ROAS; na podstawie zebranych danych, przygotowywała regularne raporty i podsumowania dla Skarżącej, wskazując na sukcesy oraz obszary wymagające optymalizacji; wnioski i rekomendacje były kluczowe dla dalszego dostosowania kampanii.
Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu, czynności, do których wykonania zobowiązywała się Uczestniczka postępowania, miały zatem prowadzić każdorazowo do konkretnego rezultatu a takie działania są w sposób oczywisty charakterystyczne dla umów o dzieło.
Konstatacji powyższej nie podważa przy tym argumentacja organu, w myśl której przeciwko możliwości zakwalifikowania spornych umów, jako umów o dzieło, przemawia zapisanie w nich kwoty wynagrodzenia, co do zasady w takiej samej wysokości. W ocenie Sądu nie oznacza to bynajmniej stałego, ryczałtowego świadczenia, charakterystycznego dla świadczenia za powtarzalne usługi. Wynagrodzenie to zostało przewidziane w każdej z umów jako wynagrodzenie za wykonanie konkretnego dzieła i przeniesienie majątkowych praw autorskich do przejawu twórczej aktywności Uczestniczki postępowania.
Zdaniem Sądu, w kontekście między innymi powyższych okoliczności, nie można również przyjąć, jak to uczynił Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, że o charakterze spornych umów świadczy fakt comiesięcznego zawierania ich przez Uczestniczkę postępowania ze Skarżącą. Już samo oznaczenie przedmiotu każdej z tychże umów, jako tworzenie kampanii reklamowych na danych platformach dla skonkretyzowanych gier lub aplikacji, w oczywisty sposób zakłada powstanie w ich wyniku pewnego właśnie wykreowanego przez Wykonawcę dzieła. W świetle zgormadzonego materiału dowodowego nie ulega przy tym wątpliwości, że Uczestniczka istotnie każdorazowo realizowała własne pomysły i scenariusze reklamowe oraz układała według własnych koncepcji, szczegółowe briefy dla zespołu kreatywnego, w tym grafików i animatorów, dostarczając im szczegółowych wytycznych, po uprzednim zidentyfikowaniu kluczowych elementów skutecznej kampanii reklamowej. Różnorodność tych działań i ich efektów ilustrują przy tym złożone zarówno przez Skarżącą, jak i Uczestniczkę, wykazy wykonanych przez nią dzieł. Zatem fakt, że zawierano comiesięcznie umowy nie może mieć rozstrzygającego znaczenia, skoro każda z tych umów polegała na opracowaniu odrębnego dzieła. Cechy przedmiotów spornych umów wskazują przy tym, że dotyczą one osobistego, samodzielnie opracowanego świadczenia o cechach indywidualnej i autorskiej koncepcji ich twórcy.
Sąd nie dopatrzył się także, w zakresie wykonania spornych umów stosunku zależności lub podporządkowania pomiędzy Uczestniczką postępowania a Skarżącą. Nie stanowi o takim podporządkowaniu akcentowany w zaskarżonej decyzji fakt, że u Skarżącej funkcjonowała jedna osoba odpowiedzialna za zarządzanie projektami, która ustalała budżet dla konkretnego projektu oraz decydowała o losach poszczególnych projektów, ich rozwoju czy zakończeniu. Wyodrębnienie bowiem w strukturze Skarżącej osoby zarządzającej portfelem projektów oznacza powołanie na odpowiednim szczeblu osoby podejmującej decyzje menedżerskie, co do kierunków rozwoju poszczególnych produktów (konkretnych projektów), co jednak nie jest tożsame z wydawaniem poleceń i wytycznych co do wykonania dzieła, stanowiącego w tym wypadku przedmiot prawa autorskiego. W zakresie realizacji przedmiotu wynikającego z umów o dzieło między Skarżącą a Uczestniczką postępowania nie występował jednak stosunek zależności lub podporządkowania.
Zdaniem Sądu, czynności, do których wykonania zobowiązywała się Uczestniczka postępowania, miały zatem prowadzić ewidentnie do osiągnięcia konkretnego rezultatu, czyli stworzenia przez nią, według jej własnej, każdorazowo unikatowej koncepcji, kampanii reklamowych poszczególnych aplikacji i gier. Rolą Uczestniczki było przy tym dostarczenie Skarżącej kompletnej kampanii reklamowej ze wszystkimi niezbędnymi elementami scenariusza czy materiału promocyjnego. Takie działania, w ocenie Sądu, są wprost typowe dla umów o dzieło. Nadto czynności te musiały były wykonywane przez Uczestniczkę postępowania osobiście i wiązały się z przeniesieniem autorskich praw majątkowych do dzieła.
W ocenie Sądu, fakt, że zlecane przez Skarżącą Uczestniczce postępowania prace miały szczególny, niepowtarzalny charakter, wynika zarówno z wyjaśnień Uczestniczki postępowania opisujących przedmiot umów, wyjaśnień Skarżącej charakteryzujących relacje łączące ją z Uczestniczką postępowania oraz przedmiot i cechy świadczenia umów o dzieło zawartych z Uczestniczką postępowania a także z charakterystyki przedmiotu każdej z umów, wynikającej z lektury złożonego w toku postępowania wykazu poszczególnych dzieł wykonanych przez Uczestniczkę (znajdującego się w formie elektronicznej na przekazanej przez ZUS płycie CD, załączonej do akt sprawy VI SA/Wa 898/24).
W świetle całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zauważyć należy, że Prezes NFZ, dokonując oceny spornych umów, pominął w istocie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym wyjaśnienia Uczestniczki, stanowisko Skarżącej a także przedłożony przez nią materiał dowodowy a nawet materiał dowodowy przedstawiony wraz z wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2023 roku przez ZUS, skupiając się wyłącznie na zapisach samych umów.
Tymczasem o prawidłowym zakwalifikowaniu umowy cywilnoprawnej nie decyduje jej stylistyka, lecz rzeczywisty przedmiot umowy, okoliczności jej zawarcia oraz sposób i okoliczności jej wykonywania, w tym kwestia zaistnienia w rzeczywistości istotnych cech wymaganych dla danego stosunku prawnego, które odróżniają zawartą i realizowaną umowę od innych umów cywilnoprawnych.
Skoro zatem Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, wskutek błędnej oceny charakteru spornych umów wadliwie ustalił, że Uczestniczka wykonywała umowy o świadczenie usług, to zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Gdyby bowiem Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia prawidłowo przyjął, że sporne umowy były umowami o dzieło, to nie mógłby wydać decyzji o treści takiej, jak zaskarżona. Konsekwencją powyższego uchybienia proceduralnego było błędne zastosowanie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez uznanie, że Uczestniczka postępowania podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonania spornych umów, w sytuacji gdy nie były to umowy o świadczenie usług, lecz umowy o dzieło. Z tych względów zaskarżona decyzja musiała zostać uchylona.
Podkreślić w tym miejscu natomiast należy, że, zdaniem Sądu, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, dokonał co prawda błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w zakresie ustalenia charakteru spornych umów, czego konsekwencją było nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i uznanie, że odpowiada on hipotezie normy prawnej zawartej w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jednakże zgromadzony w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia, czy Uczestniczka postępowania podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonania spornych umów. W sprawie nie pozostały przy tym wątpliwości co do stanu faktycznego, których nie dałoby się usunąć.
W tym stanie rzeczy, Sąd uznał zatem, że Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia błędnie ocenił charakter przedmiotowych umów.
W ocenie Sądu, sporne umowy były umowami o dzieło, ponieważ:
1) Uczestniczka postępowania, jako przyjmująca zamówienie, zobowiązała się do wykonania oznaczonych w umowach, jednorazowych dzieł,
2) Skarżąca jako zamawiający, zobowiązała się do zapłaty wynagrodzeń za wykonanie tych dzieł, w tym za przeniesienie majątkowych praw autorskich do nich,
3) Uczestniczka postępowania samodzielnie tworzyła konkretne i całościowe kampanie reklamowe oznaczonych aplikacji i gier mobilnych i w tym zakresie między Skarżącą a Uczestniczką postępowania nie występował stosunek zależności lub podporządkowania,
4) celem każdej z umów było osiągnięcie samoistnego rezultatu w postaci określonej kreacji w postaci konkretnej kampanii reklamowej,
5) poszczególne kampanie reklamowe podlegały weryfikacji pod kątem ewentualnych wad, skoro Skarżąca w terminie 7 dni od przekazania dzieła oświadczała, czy dzieło przyjmuje, czy też żąda dokonania w nim poprawek.
Jednocześnie Sąd uznał, że skoro w okolicznościach tej sprawy Uczestniczka postępowania wykonywała umowy o dzieło, co nie wiąże się z podleganiem obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, to dalsze prowadzenie postępowania administracyjnego po uchyleniu zaskarżonej decyzji byłoby bezprzedmiotowe. Dlatego Sąd umorzył postępowanie administracyjne, stosownie do art. 145 § 3 p.p.s.a., z którego to przepisu wynika, że w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego albo stwierdzenia jej nieważności, sąd ma obowiązek umorzenia postępowania administracyjnego, jeżeli stwierdzi do tego podstawę.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję (punkt 1 sentencji) a na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie administracyjne (punkt 2 sentencji).
O kosztach orzeczono z kolei na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. (punkt 3 sentencji). Sąd zasądził od organu na rzecz Skarżącej kwotę 480 zł, obejmującą wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964). Sam wpis sądowy nie został przy tym w sprawie uiszczony, z uwagi na zwolnienie ustawowe przewidziane w art. 239 § 1 pkt 1 lit. e p.p.s.a, zgodnie z którym strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Natomiast w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 maja 2016 r. sygn. akt II GPS 2/15 wskazano, że przez sprawę z zakresu ubezpieczeń społecznych należy rozumieć także sprawę z zakresu ubezpieczeń zdrowotnych.