VI SA/Wa 859/06

VI SA/Wa 859/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-04-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Marcinkowska
Izabela Głowacka-Klimas /przewodniczący sprawozdawca/
Zdzisław Romanowski
Symbol z opisem
6461 Wynalazki
Sygn. powiązane
II GZ 103/08 - Postanowienie NSA z 2008-05-14
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Bartłomiej Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2007 r. sprawy ze skargi K. L. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...]lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wynalazku pt. "Napęd inercyjny" oddala skargę
Uzasadnienie
W dniu [...] kwietnia 1996 r. Pan K. L. złożył w Urzędzie Patentowym wniosek o rejestrację wynalazku pt. "Koło i zasada jego konstrukcji oraz silnik tłokowy zbudowany w oparciu o zasadę konstrukcji koła" (nr zgłoszenia [...]).
Zawiadomieniem z dnia 12 stycznia 2000 r. Urząd Patentowy RP poinformował zgłaszającego, że na zgłoszony wynalazek nie może zostać udzielony patent, ponieważ Urząd Patentowy nie uznał przedmiotu zgłoszenia za rozwiązanie techniczne.
Rozwiązanie o charakterze technicznym oznacza, że podany jest zestaw środków technicznych, których zastosowanie pozwoli na praktyczne zrealizowanie przedmiotu wynalazku i zapewni uzyskanie realnych efektów.
Zgłaszający w zastrzeżeniach patentowych określił zasady i cechy funkcjonalne, które nie podlegają ochronie, np. "zasada konstrukcji koła jako sposób jego budowy znamienna tym, że wszystkie jego elementy wywodzą się bezpośrednio lub i pośrednio z promienia o dowolnej długości i zachowują wzajemną proporcjonalność", "koło jako konstrukcja zbudowana o zasadę proporcjonalności z zastrzeżenia nr 1 znamienna tym, że jest korzystnie uniwersalnym urządzeniem konstrukcyjnym wykorzystującym wyłącznie siłę grawitacji w sposób ciągły i długotrwały do wykonania pracy bez zasilania z zewnątrz", "silnik korzystnie tłokowy znamienny tym, że zbudowany jest w oparciu o konstrukcję koła z zastrzeżenia nr 2 stanowi nowe, kompletne, wielowariantowe, wielosekcyjne urządzenie napędzane wyłącznie siłą grawitacji, służące do napędu rozruchu i hamowania wszelkich maszyn i urządzeń, pracujący w sposób ciągły i długotrwały", "silnik ... znamienny tym, że w zależności od konstrukcji jest sterowany układem cięgnowym, cieczowym lub, i gazowym lub cieczowym i układem elektromagnesów", "posiada własne zamknięte układy smarowania i chłodzenia, pracujące bez wpływu na środowisko". W kategorii wynalazku urządzenie do cech technicznych określających rozwiązanie należy: kształt, usytuowanie, rozmieszczenie oraz wzajemne powiązanie poszczególnych części składowych przedmiotu składającego się na całościową budowę. Wynalazek kategorii sposób stanowi rozwiązanie określone zespołem czynności, operacji, procesów z góry ustalonej kolejności, warunkami w jakich się odbywają oraz stosowanymi surowcami rodzajami energii. Jednocześnie Departament informuje, że tytuł zgłoszenia oraz redakcja zastrzeżeń sugeruje na niejednolitość zgłoszenia. Ponadto redakcja opisu oraz zastrzeżeń nie spełnia wymogów formalnych określonych w zarządzeniu Prezesa Urzędu Patentowego z dnia 23 marca 1993 r.
W związku z powyższym na zgłoszone rozwiązanie w dotychczasowej redakcji zastrzeżeń nie może zostać udzielna ochrona.
W dniu 18 kwietnia 2000 r. zgłaszający przesłał poprawiony opis wynalazku.
Zawiadomieniem z dnia 4 maja 2000 r. Urząd Patentowy poinformował zgłaszającego, że:
na zgłoszony wynalazek nie może zostać udzielony patent, ponieważ Urząd Patentowy nie uznał przedmiotu zgłoszenia za rozwiązanie techniczne. Rozwiązanie o charakterze technicznym oznacza, że podany jest zestaw środków technicznych, których zastosowanie pozwoli na praktyczne zrealizowanie przedmiotu wynalazku i zapewni uzyskanie realnych efektów.
Zgłaszający w zastrzeżeniach patentowych określił zasady i cechy funkcjonalne,
które nie podlegają ochronie, np. "Koło z wynalazku zbudowane według zasady proporcjonalności znamienne tym, że wszystkie jego wymiary są wyprowadzone z promienia koła według proporcjonalności" itd. Wynalazek kategorii "urządzenie" stanowi rozwiązanie o charakterze technicznym, którego struktura wewnętrzna jest określona przez wzajemne usytuowanie i połączenie poszczególnych części i/lub zespołów, tworzących łącznie zwartą całość przestrzennie ukształtowaną, zdolną do osiągnięcia ustalonego z góry przeznaczenia wynalazku. Zgodnie z § 6 ust. 1 zastrzeżenia patentowe powinny określać zastrzegany wynalazek przez podanie w sposób wyczerpujący i odpowiedni dla przedmiotu żądanej ochrony wszystkich koniecznych cech technicznych rozwiązania. Nie powinny zawierać sformułowań dotyczących działania przedmiotu zgłoszenia oraz skutku i celu postępowania.
Pismem z dnia 16 czerwca 2000 r. Urząd Patentowy przedłużył termin na wprowadzenie poprawek w wynalazku i poinformował, że:
opis wynalazku, zastrzeżenie/a patentowe i rysunek muszą spełniać ogólne wymagania określone w § 5 - 9, 11, 12 ust. 2 i ust. 3, 36 ust. 2 i 37 ust. 1 zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 marca 1993 r. w sprawie ochrony wynalazków i wzorów użytkowych (M.P. Nr 18, poz. 179). W nadesłanej ostatniej wersji zastrzeżeń patentowych nieprawidłowości polegają między innymi na:
- niewłaściwej numeracji zastrzeżeń. Zgodnie z § 6 ust. 1 zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego z dnia 23 marca 1993 r. jeżeli sformułowano więcej niż jedno zastrzeżenie patentowe, to powinny być one kolejno ponumerowane cyframi arabskimi. Niedopuszczalne jest stosowanie podpunktów np. 1 a, 1 b, itd.;
- część nieznamienna zastrzeżenia patentowego powinna rozpoczynać się od tytułu wynalazku, lub od tej części tytułu wynalazku która dotyczy wynalazku zastrzeganego danym zastrzeżeniem patentowym (§ 7 ww. zarządzenia);
- w części nieznamiennej powinien być podany zespół cech technicznych zastrzeganego wynalazku, niezbędny do określenia przedmiotu żądanej ochrony i w całości należący do stanu techniki (§ 7 ww. zarządzenia);
- zastrzeżenia patentowe nie powinny zawierać sformułowań dotyczących działania przedmiotu zgłoszenia oraz skutku i celu postępowania.
Decyzją z dnia [...] września 2000 r. Urząd Patentowy RP odmówił udzielenia patentu na wynalazek pt. "Koło i zasada jego konstrukcji oraz silnik tłokowy zbudowany w oparciu o zasadę konstrukcji koła". W uzasadnienie podał, że:
na zgłoszony wynalazek nie może zostać udzielony patent, ponieważ Urząd Patentowy nie uznał przedmiotu zgłoszenia za rozwiązanie o charakterze technicznym.
Pismem departamentu z dnia 4 maja 2000 r. zgłaszający został poinformowany, że Urząd nie uznał przedmiotu zgłoszenia za rozwiązanie o charakterze technicznym, ponieważ zgłaszający w zastrzeżeniach patentowych określił zasady i cechy funkcjonalne, które nie podlegają ochronie, np. "Koło z wynalazku zbudowane według zasady proporcjonalności znamienne tym, że wszystkie jego wymiary są wyprowadzone z promienia koła według proporcjonalności" itd. Wynalazek kategorii "urządzenie" stanowi rozwiązanie o charakterze technicznym, którego struktura wewnętrzna jest określona przez wzajemne usytuowanie i połączenie poszczególnych części i/lub zespołów, tworzących łącznie zwartą całość przestrzennie ukształtowaną, zdolną do osiągnięcia ustalonego z góry przeznaczenia wynalazku. Zgodnie z 6 ust. 1 zastrzeżenia patentowe powinny określać zastrzegany wynalazek przez podanie w sposób wyczerpujący i odpowiedni dla przedmiotu żądanej ochrony wszystkich koniecznych cech technicznych rozwiązania.
Zgłaszający nadesłał następną wersję zgłoszenia w dniu 6 sierpnia 2000 r. Nowa wersja zgłoszenia zawiera te same uchybienia co poprzednie.
Urząd Patentowy nie zmienił swojego stanowiska odnośnie braku ustawowych warunków uzyskania patentu i działając na podstawie wyżej powołanych przepisów orzekł jak w sentencji.
Od powyższej decyzji odwołał się Pan L. – zgłaszający wnosząc o jej uchylenie.
Decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. Urząd Patentowy uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że:
podstawą odmowy udzielenia patentu był zarzut, że Urząd Patentowy RP nie uznał przedmiotu zgłoszenia za rozwiązanie o charakterze technicznym.
Zgłaszający w odwołaniu z dnia 1 grudnia 2000 r. nie podzielił oceny dokonanej przez Urząd i jego zdaniem "decyzja obarczona jest wadami formalno - prawnymi i rozbieżnościami rzeczowymi, przywołanymi zarówno w sentencji jak i w jej uzasadnieniu".
Po ponownym rozpatrzeniu zgłoszenia Urząd Patentowy - Izba Odwoławcza - uznał argumentację zgłaszającego za zasadną, a decyzję odmowną wydaną przedwcześnie.
W związku z tym, że każda następna wersja zgłoszenia oraz ta ostatnia z dnia 1 grudnia 2000 r. zawiera te same uchybienia formalne co poprzednie to ww. zgłoszenie będzie przedmiotem dalszego postępowania przed Urzędem Patentowym RP.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2003 r. wydanym w trybie art. 46 ust. 1 p.w.p. Urząd Patentowy RP uznał, że:
zgłoszenie w obecnej redakcji nie spełnia warunku jednolitości określonego w § 15 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. (Dz. U. Nr 102 z 2001 r., poz. 1119).
Jak wynika z ostatniej wersji opisu i zastrzeżeń patentowych zgłoszeniem objęto dwa różne przedmioty - a mianowicie: koło z płynnie regulowanym środkiem ciężkości oraz zespół napędowy, co w świetle powyższego jest nieprawidłowe.
Urząd nie wskazuje zgłaszającemu szczegółowo sposobu usunięcia tej usterki. Zdaniem Urzędu sam zgłaszający winien podjąć decyzję o dokonaniu zgłoszenia wydzielonego oraz przedmiotu który należy wydzielić, w przypadku kiedy każdy z przedmiotów może być stosowany samoistnie, lub alternatywnie tak opracować zgłoszenie aby spełniało warunek jednolitości, jeżeli koło jest przeznaczone tylko do danego zespołu.
Dodatkowo Urząd celem skrócenia postępowania zwraca uwagę, że zgłoszenie w obecnej redakcji zawiera szereg usterek formalnych, które chciałby pokrótce omówić, w celu ich wyeliminowania.
Opis zgłoszenia patentowego powinien składać się z następujących części:
- tytuł
- dziedzina techniki
- opis dotychczasowego stanu techniki
- istota rozwiązania
- wskazanie ewentualnych korzystnych skutków
- objaśnienie figur rysunku
- przykład realizacji
- wskazanie możliwości zastosowania
Tytuł rozwiązania powinien tylko określać jego przedmiot, natomiast nie należy podawać gdzie ma zastosowanie. W opisie stanu techniki należy przedstawić jakieś zbliżone rozwiązanie, które można by porównać z przedmiotowym. Treść istoty rozwiązania powinna być w zasadzie równobrzmiąca z treścią zastrzeżeń patentowych. Objaśniając figury rysunku zazwyczaj używa się zwrotu "Przedmiot wynalazku jest pokazany w przykładzie (przykładach) wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia..., fig. 2 przedstawia... itd.".
Również w redakcji zastrzeżeń patentowych występują błędy formalne które należy usunąć.
Zastrzeżenia patentowe powinny być kolejno ponumerowane tylko cyframi arabskimi. Zgłaszający w zastrzeżeniu niezależnym powinien po tytule przedstawić zespół znanych cech technicznych, a następnie po zwrocie "znamienny tym, że ..." podać cechy nowe (które mają podlegać ochronie). W przypadku zastrzeżeń zależnych po tytule umieszcza się zwrot "według zastrz...." i dopiero "znamienny tym, że...".
Urząd nie jest w stanie w piśmie wskazać wszystkich błędów i sposobu ich usunięcia. Natomiast uważa, że dla sporządzenia nowej, prawidłowej redakcji opisu i zastrzeżeń patentowych zgłaszający powinien alternatywnie, albo zapoznać się z publikacją Urzędu Patentowego "Zasady sporządzania dokumentacji wynalazków i wzorów użytkowych (do nabycia w Urzędzie za zaliczeniem pocztowym) lub zasięgnąć porady u uprawnionego rzecznika patentowego. Ponieważ jak wynika z analizy redakcji nadesłanych dokumentów zgłaszający nie ma wprawy w ich sporządzaniu.
Decyzją z dnia [...] maja 2003 r. Urząd Patentowy umorzył postępowanie w sprawie zgłoszenia wynalazku pt. " Koło i zasada jego konstrukcji oraz silnik tłokowy zbudowany w oparciu o zasadę konstrukcji koła" w części dotyczącej zespołu napędowego.
W uzasadnieniu podał, że postępowanie stało się w ww. zakresie bezprzedmiotowe, ponieważ zgłaszający wycofał żądanie udzielenia patentu na ww. przedmiot zgłoszenia nadsyłając przy piśmie z dnia 10 maja 2003 r. nową wersję opisu i zastrzeżeń patentowych, z ograniczonym zakresem ochrony dotyczącym koła.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2003 r. Urząd Patentowy RP wezwał zgłaszającego do nadesłania przeredagowanego opisu i zastrzeżeń patentowych zgodnie z poniższymi uwagami.
Tytuł rozwiązania powinien tylko określać jego przedmiot, tak więc dodatkową informację "konstrukcja i przykłady zastosowania" należy usunąć.
W opisie patentowym nie należy umieszczać tytułów poszczególnych części opisu a ponadto nie jest wymagane aby każda część była umieszczona na oddzielnej stronie, tylko można połączyć w całość oddzielając poszczególne części akapitami.
Wszystkie elementy posiadające dane oznaczenie z rysunku muszą być nazwane tak samo w opisie i zastrzeżeniach patentowych.
W zastrzeżeniu patentowym w części przedznamiennej, czyli przed zwrotem "znamienny tym, że ...", nie umieszcza się oznaczeń z rysunku.
Określając zależność zastrzeżeń używa się zwrotu według zastrz. ... albo ...".
Z zastrzeżenia 1 należy usunąć efekty oraz korzystne skutki, które to można podać w odpowiednim miejscu opisu, natomiast z zastrzeżenia 4 należy usunąć zwrot i jako całość stanowi nowe, kompletne wielowariantowe urządzenie".
Zastrzeżenia zależne służą do rozwinięcia lub uzupełnienia cech znamiennych z zastrzeżenia od którego są zależne. W związku z tym zastrzeżenie 7 może być zależne tylko od zastrz. 1 albo 4.
Działanie urządzenia nie podlega opatentowaniu, tak więc zastrzeżenie 8 należy usunąć, lub można podać w opisie, w końcowej części przykładów realizacji.
W związku ze zmianą redakcji zastrzeżeń patentowych, musi ulec zmianie treść istoty rozwiązania, która powinna być w zasadzie równobrzmiąca z treścią zastrzeżeń patentowych z tą różnicą, że zwrot "znamienny tym, że..." z zastrzeżeń w istocie zastępuje się zwrotem "charakteryzuje się tym, że..." oraz nie umieszcza się oznaczeń z rysunku.
5 sierpnia 2003 r. zgłaszający wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z dnia [...] maja 2004 r. Urząd Patentowy uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że:
Urząd Patentowy RP po ponownym rozpatrzeniu sprawy stwierdził, że należy uwzględnić żądanie strony dalszego prowadzenia postępowania w oparciu o wersję dokumentacji zgłoszeniowej nadesłanej w dniu 9 września 2003 r. z tytułem zgłoszenia "Napęd inercyjny" ponieważ Urząd nie dopatrzył się przeszkód do uchylenia przedmiotowej decyzji. Decyzja, której dotyczy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest ostateczna. Strona ma zatem możliwość zmodyfikowania żądania w ramach wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Głównym kryterium oceny zasadności takiego wniosku jest ogólna zasada postępowania administracyjnego wyrażona w art. 7 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji państwowej załatwiając sprawę obowiązany jest uwzględnić interes społeczny i słuszny interes obywateli. W przedmiotowej sprawie strona domaga się uchylenia decyzji i dalszego prowadzenia postępowania we wskazanym przez nią zakresie. Nie ulega wątpliwości, że jest to jej słuszny interes. Przysługuje jej prawo do patentu - może więc żądać, z zastrzeżeniem spełnienia ustawowych warunków, udzielenia jej tego patentu przez Urząd Patentowy. Żądanie to nie jest również sprzeczne ze słusznym interesem społecznym.
Postanowieniem z dnia [...]lipca 2004 r. Urząd, po sprawdzeniu ustawowych warunków wymaganych do uzyskania patentu w wersji zgłoszenia nadesłanej przy piśmie z dnia 9 września 2003 r., wezwał zgłaszającego do wprowadzenia określonych poprawek i uzupełnień w dokumentacji zgłoszenia "Napęd inercyjny" w terminie 1 miesiąca pod rygorem umorzenia postępowania. Urząd szczegółowo omówił konieczne poprawki i uzupełnienia.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2004 r. Urząd ponownie wezwał zgłaszającego do wprowadzenia określonych poprawek i uzupełnień w dokumentacji zgłoszenia. Wezwanie nastąpiło pod rygorem umorzenia postępowania. Urząd szczegółowo omówił konieczne poprawki i uzupełnienia.
Również postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2005 r. wydanym pod rygorem umorzenia postępowania Urząd wezwał zgłaszającego do wprowadzenia określonych poprawek i uzupełnień w dokumentacji zgłoszenia. W celu ułatwienia zgłaszającemu prawidłowego zredagowania dokumentacji Urząd Patentowy RP przesłał w załączeniu jako wzór kserokopię polskiego opisu patentowego nr [...].
Decyzją z dnia [...] września 2005 r. Urząd Patentowy umorzył postępowanie w sprawach wynalazku pt. "Napęd inercyjny". W uzasadnieniu podał, że:
wprowadzone przez zgłaszającego zmiany w zastrzeżeniach patentowych nie stanowią wykonania postanowienia Urzędu Patentowego RP z dnia [...] kwietnia 2005 r.
Zgłaszający po raz kolejny, nie usunął wadliwego uzależnienia zastrzeżeń patentowych, do czego był także wzywany w poprzednim postanowieniu Urzędu z dnia [...] listopada 2004 r. Nadesłana przy piśmie z dnia 22 lipca 2005 r. nowa wersja zastrzeżeń patentowych nadal nie nadaje się do opatentowania, ponieważ tak jak w poprzednich wersjach zastrzeżenia wielokrotnie zależne są powoływane w innych zastrzeżeniach wielokrotnie zależnych oraz występuje uzależnienie zastrzeżeń bez wymogu rozwijania cech.
Ponadto zgłaszający nie usunął niewłaściwych treści z zastrzeżeń patentowych do czego był wzywany także, postanowieniami Urzędu z [...] listopada 2004 r. i [...] lipca 2004 r. Po wprowadzeniu kolejnych zmian redakcyjnych w zastrzeżeniach patentowych, wersja z dnia 22 lipca 2005 r., nadal zawiera sformułowania dotyczące oceny wynalazku, które są niedopuszczalne w zastrzeżeniach patentowych.
Zgłaszający odwołał się od powyższej decyzji.
Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. Urząd Patentowy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdził, że:
w swej decyzji z dnia [...] maja 2004 r. Urząd kierując się interesem zgłaszającego uchylił zaskarżoną decyzję odmawiającą udzielenia patentu oceniając, że należy uwzględnić jego żądanie dalszego prowadzenia postępowania w oparciu o skorygowaną dokumentację zgłoszeniową. Prowadząc dalsze postępowanie, Urząd ustosunkowując się do kolejnych wersji nadsyłanych dokumentacji wysłał do zgłaszającego trzy postanowienia z dni; [...]lipca 2004 r., [...] listopada 2004 r., [...] kwietnia 2005 r. wzywając każdorazowo do wprowadzenia określonych poprawek i uzupełnień. Wykonując te postanowienia zgłaszający nie dokonywał niektórych poprawek, popełniał te same błędy i tworzył nowe. Wadliwe wprowadzanie poprawek przez zgłaszającego nie wiązało się ze zmianą jakichkolwiek przepisów o czym wspomina zgłaszający w swym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 22 listopada 2005 r. twierdząc, że (cytat)...dochodzi do eskalacji żądań w świetle zmieniających się przepisów.
Opracowywaniem zgłoszeń patentowych zajmują się rzecznicy patentowi. Urząd Patentowy nie jest w stanie nauczyć zgłaszającego jak prawidłowo należy tworzyć dokumentację patentową.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Pan K. L. zwany dalej skarżącym. W skardze domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podał między innymi, że:
zgłoszony w dniu [...] kwietnia 1996 r. wniosek w merytorycznym aspekcie jego nowatorskiego zamysłu, nie uległ zmianie i nigdy nie było żadnych zarzutów merytorycznych. Należy więc uznać, że zgłoszone do opatentowania urządzenie stanowi zupełnie nowe rozwiązanie z dziedziny techniki i przedstawione w kilku wariantach nadaje się do ochrony patentowej.
Opracowany wniosek pod względem merytorycznym jest na tyle konkretny i szczegółowy, iż dla osoby mającej przygotowanie techniczne w odpowiedniej dziedzinie nie stanowi trudności w praktycznym jego wykorzystaniu.
Postępowanie patentowe w przedmiotowej sprawie utknęło na niwie licznych nieprecyzyjnych, często odmiennie interpretowanych, szczegółów proceduralnych, zamieszczonych w instrukcjach Urzędu Patentowego RP, jak również w samej cytowanej ustawie i uzupełniających ją rozporządzeniach.
Wymienione przepisy prawa patentowego są wypełnione olbrzymią ilością zwrotów i określeń, których interpretacja i wykorzystanie w postępowaniu patentowym zostały przypadkowo lub umyślnie tak zestawione, by dawały ekspertowi możliwość głębokiej ingerencji w merytoryczne aspekty wynalazku, np.: na dzień złożenia mojego wniosku obowiązywał art. 10 Ustawy, który dopuszczał ochronę całości projektu, jeżeli w całości jest on zupełnie nowym kompletnym urządzeniem.
Wielokrotnie eksperci zarzucali skarżącemu, iż użycie słów: nowy, kompletny, wielowariantowy, jest błędem, ponieważ ich zdaniem zwroty te wyrażają niedopuszczalną ocenę projektu. Tymczasem zwroty te użyte w przypadku kompletnego opracowania zupełnie nowego urządzenia, tzn. nieznanego w technice, mają charakter opisu technicznego w takim samym znaczeniu, jak stwierdzenie, że coś jest okrągłe, stalowe, drążone, itp.
Ponadto na uwagę zasługuje fakt, iż wielokrotnie zmieniane na przestrzeni 10 lat (tj. w okresie rozpoznawania wniosku) przepisy, sprawiają dodatkowe utrudnienie, bowiem zmierzają one w kierunku proceduralnych utrudnień. Należy stwierdzić, iż relatywnie utrudnienia proceduralne stanowią co najmniej 90% przyczyn dla których zniechęceni wynalazcy nie zgłaszają nowych wniosków patentowych. Osobiście mógłbym zgłosić około 15 nowych wniosków, równie niespotykanych i kompletnych, jak będący przedmiotem postępowania, ale nauczony doświadczeniem bieżącego wniosku stwierdzam, że na polskie patenty przed polskim Urzędem Patentowym, nie ma szans.
Stwierdzenie w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 2006 r., że "Urząd Patentowy nie jest w stanie nauczyć zgłaszającego, jak prawidłowo należy tworzyć dokumentację patentową", jest rozbrajająco prawdziwe i świadczy o możliwościach edukacyjnych Urzędu Patentowego RP i niewykluczone, że w obecnym gąszczu ciągle zmieniających się przepisów, tak do końca nikt nie jest w stanie niepodważalnie określić, jak winien być opracowany wniosek patentowy, zwłaszcza jeżeli jego przedmiotem jest zupełnie nowe skomplikowane i kompletne urządzenie.
Ponadto informował, iż wielokrotnie zwracał się do rzeczników patentowych z prośbą o pomoc formalno-prawną na etapie opracowywania wniosku, a także i później - po zgłoszeniu.
We wszystkich przypadkach nie uzyskał pomocy, a przykładem jest załączone pismo z dnia 26 lutego 2003 r.
Jak z powyższego wynika Urzędowi Patentowemu RP nie udało się poprawnie wyedukować rzeczników patentowych i dobrze, że krytycznie oceniając swoje możliwości nie usiłuje nauczać wynalazców, zwłaszcza w przedmiocie merytorycznych aspektów wniosków patentowych.
Uzasadniając wniosek o skierowanie zagadnienia prawnego do Trybunału Konstytucyjnego podnosił, iż aktualne prawo patentowe wbrew oficjalnym zapisom, nie chroni interesu wynalazcy i samego wynalazku, a daje możliwość, pod pozorem stosowania prawa manipulowania, merytorycznej ingerencji, a w rezultacie skutecznie zniechęca do składania wniosków patentowych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podał, że:
skarga dotyczy tego, że nowatorskie rozwiązanie utknęło na niwie licznych nieprecyzyjnych często odmiennie interpretowanych szczegółów proceduralnych.
Zgłaszający wysnuwa również mylny wniosek, że wielokrotnie zmieniane na przestrzeni 10 lat przepisy zmierzają w kierunku proceduralnych utrudnień.
Wobec powyższych zarzutów Urząd stwierdza, że kilkukrotna korespondencja Urzędu do zgłaszającego nie doprowadziła do prawidłowego opracowania przez Niego dokumentacji patentowej. Urząd podziela też pogląd, że prawidłowe opracowanie takiej dokumentacji może stwarzać trudności dla osoby która nie ma zawodowego przygotowania do jej wykonywania. Takie przygotowanie zawodowe ma rzecznik patentowy. I tu należy podnieść inny aspekt dotyczący powyższego zgłoszenia. Zgłaszający pisze w swojej skardze (cytat): Ponadto informuję, iż wielokrotnie zwracałem się do rzeczników patentowych z prośbą o pomoc formalno-prawną na etapie opracowywania wniosku, a także później - po ogłoszeniu... We wszystkich przypadkach nie uzyskałem pomocy...(koniec cytatu). Zgłaszający nie informuje, z jakiego powodu rzecznicy patentowi nie decydowali się na udzielenie mu takiej pomocy. Można jedynie przypuszczać, że oceniali, iż nie ma szans na to, by Urząd Patentowy udzielił ochrony patentowej na to rozwiązanie, ze względu na jego bezużyteczność. Ponieważ taka ocena wynalazku na ogół jest traktowana jako nie do przyjęcia przez określonego typu zgłaszających, więc istniejące zarzuty formalne mogą stanowić łagodną z ludzkiego punktu widzenia formę, umożliwiającą umorzenie tego typu pomysłów. Problem pomysłów nienadających się do praktycznej realizacji a określanych jako "perpetuum mobile" został uwzględniony w Międzynarodowej Klasyfikacji Patentowej poprzez utworzenie podklasy F 03 B 17/04, do której klasyfikowane są urządzenia, z rzekomym ruchem perpetum mobile. Do tej kategorii należy zakwalifikować przedmiotowe zgłoszenie. Wiadomym jest, że we wszystkich narodach występuje mniejszość owładnięta taką lub podobną ideą - możliwą według niej do zrealizowania. Prawo patentowe niektórych państw np. USA, Wielkiej Brytanii, Japonii przewiduje udzielanie patentów na rozwiązania zaklasyfikowane jako "perpetuum mobile". Pomysły te oceniane są tam pod kątem nowości i poziomu wynalazczego, a udzielenie patentu w jakimś sensie rozwiązuje problem tego typu zgłoszeń. W Polsce, poprzednia ustawa o wynalazczości i obecna ustawa Prawo wynalazcze, nie pozwala na udzielenie patentu na urządzenia typu "perpetuum mobile".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie i podlega oddaleniu.
Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...]lutego 2006 r. utrzymująca w mocy decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2005 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wynalazku pt.: "Napęd inercyjny".
Na wstępie należy zauważyć, że wniosek o rejestrację wynalazku skarżący złożył dnia [...] kwietnia 1996 r., czyli w czasie, gdy obowiązywała ustawa z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. z 1993 r., Nr 26, poz. 117, ze zm.). Jednakże postępowanie toczyło się w dalszym ciągu także po dniu 22 sierpnia 2001 r. to jest po wejściu w życie ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117, ze zm.).
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (tekst. jedn. Dz. U. 2003, Nr 119, poz. 1117) w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, w myśl której zdolność patentową wynalazku zgłoszonego do ochrony przed wejściem w życie tej ustawy (22 sierpnia 2001 r.) ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów. Przepisami stanowiącymi podstawę do oceny zdolności ochronnej spornego wynalazku są zatem przepisy ustawy o wynalazczości (Dz. U. z 1993 r., Nr 26, poz. 117), gdyż przedmiotowy wynalazek "Napęd inercyjny" został zgłoszony przez K. L. do ochrony [...] kwietnia 1996 r.
Cytowany przepis intertemporalny ustanawia zasadę stosowania dotychczasowych przepisów ustawowych do oceny zdolności patentowej wynalazku. Jednakże postępowanie w przedmiocie uzyskania patentu toczyć się powinno według procedury wskazanej w ustawie obecnie obowiązującej, gdyż stare przepisy proceduralne straciły swoją moc.
Stosownie do art. 10 ustawy o wynalazczości wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania.
W świetle powołanego wyżej przepisu wynalazek podlegający opatentowaniu powinien:
- posiadać przymiot nowości o charakterze technicznym,
- posiadać poziom wynalazczy (nieoczywistość rozwiązania),
- nadawać się do zastosowania w określonej dziedzinie techniki,
- jest rozwiązaniem o charakterze technicznym.
Z uwagi na specyfikę wynalazku i praw wynikających z patentu, wniosek o udzielenie patentu musi spełniać rygorystyczne wymagania formalne, których celem jest zapewnienie jasności i jednoznaczności opisu wynalazku tak, by można było ocenić, czy nie zawiera się on w istniejącym stanie techniki, jak również by można było go na podstawie opisu odtworzyć.
I tak, zgodnie z art. 31 ust. 1 i 2 p.w.p., zgłoszenie wynalazku w celu uzyskania patentu powinno obejmować:
1) podanie zawierające co najmniej oznaczenie zgłaszającego, określenie przedmiotu zgłoszenia oraz wniosek o udzielenie patentu lub patentu dodatkowego;
2) opis wynalazku ujawniający jego istotę;
3) zastrzeżenie lub zastrzeżenia patentowe
4) skrót opisu;
a także rysunki, jeżeli są one niezbędne do zrozumienia wynalazku.
Opis wynalazku powinien przy tym, jak stanowi art. 33 p.w.p., przedstawiać wynalazek na tyle jasno i wyczerpująco, aby znawca mógł ten wynalazek urzeczywistnić. W szczególności opis powinien zawierać tytuł odpowiadający przedmiotowi wynalazku, określać dziedzinę techniki, której wynalazek dotyczy, a także znany zgłaszającemu stan techniki oraz przedstawiać w sposób szczegółowy przedmiot rozwiązania, z objaśnieniem figur rysunków (jeżeli zgłoszenie zawiera rysunki) i przykładem lub przykładami realizacji bądź stosowania wynalazku.
Z kolei zastrzeżenia patentowe, zgodnie z ust. 3 artykułu 33, powinny być w całości poparte opisem wynalazku i określać w sposób zwięzły, lecz jednoznaczny, przez podanie cech technicznych rozwiązania, zastrzegany wynalazek oraz zakres żądanej ochrony patentowej (część znamienna zastrzeżenia), przy czym każde zastrzeżenie powinno być ujęte jasno, w jednym zdaniu lub równoważniku zdania (art. 33 ust. 31 p.w.p.).
Powyższe wymogi zostały doprecyzowane w aktach wydanych na podstawie delegacji ustawowej. I tak w dniu dokonanego przez skarżącego zgłoszenia kwestie te uregulowane były w zarządzeniu Prezesa Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 marca 1993 r. (M. P. nr 18, poz. 179) w sprawie ochrony wynalazków i wzorów użytkowych. Natomiast w okresie rozpatrywania wniosku przez Urząd Patentowy, na skutek uchylenia decyzji z dnia [...] września 2000 r. o odmowie udzielenia patentu, wymogi, jakim powinien odpowiadać wniosek, uregulowane były w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. (Dz. U. Nr 102, poz. 1119, ze zm.) w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych.
Zgodnie z art. 46 ust. 1 p.w.p., w uzasadnionych przypadkach Urząd Patentowy, sprawdzając, czy spełnione zostały ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu, może wezwać zgłaszającego do nadesłania w wyznaczonym terminie, pod rygorem umorzenia postępowania, dokumentów i wyjaśnień dotyczących tego zgłoszenia oraz do wprowadzenia określonych poprawek lub uzupełnień w dokumentacji zgłoszenia, a także do nadesłania rysunków, które są niezbędne do zrozumienia wynalazku, jeżeli jest to potrzebne dla należytego przedstawienia wynalazku lub konieczne z innych względów.
W przypadku stwierdzenia, że zgłoszenie nie odpowiada wymogom formalnym, organ mógł wezwać zgłaszającego do udzielenia wyjaśnień, co też uczynił postanowieniami z dnia [...] stycznia, [...] maja 2003 r., [...] lipca, [...]listopada 2004 r. i [...] kwietnia 2005 r. Prawidłowo zatem zastosował przepisy ustawy - Prawo własności przemysłowej w postępowaniu toczącym się od dnia 22 sierpnia 2001 r., a dokładniej wspomniany wyżej art. 46 ust. 1, wzywając na jego podstawie skarżącego do wyjaśnień dotyczących zgłoszenia.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 r., organ wezwał skarżącego do wprowadzenia określonych poprawek i uzupełnień w dokumentacji zgłoszenia wskazując między innymi, że zastrzeżenia patentowe wielokrotnie zależne nie mogą być powoływane w innych zastrzeżeniach wielokrotnie zależnych, a w przedmiotowym zgłoszeniu zastrzeżenia od 4 do 16, niezależnie od innych wad, posiadały taką wadę uzależnienia. Jako przykład podał wielokrotnie zależne zastrzeżenie nr 4, które odwoływało się do zastrzeżenia nr 3, które samo również było wielokrotnie zależne. Urząd Patentowy powołał się przy tym na § 8 ust. 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów, zgodnie z którym "zastrzeżenie zależne może być zależne od dwóch lub większej liczby innych zastrzeżeń. W takim przypadku zastrzeżenia patentowe powinny być pogrupowane w sposób jasno wskazujący na ich wzajemne powiązanie, jak i na chroniony tymi zastrzeżeniami przedmiot wynalazku. Zastrzeżenie patentowe nie powinno być zależne od więcej niż jednego zastrzeżenia niezależnego".
K. L. nie zastosował się w pełni do sformułowanego w nim wezwania. W dokumentacji, złożonej na skutek tego wezwania, skarżący powtórzył bowiem zakwestionowany przez Urząd Patentowy sposób sformułowania zastrzeżeń zależnych.
Organ ponownie - postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2005 r. - wezwał skarżącego do wprowadzenia określonych poprawek i uzupełnień w dokumentacji zgłoszenia. I tym razem wskazał między innymi, że zastrzeżenia patentowe wielokrotnie zależne nie mogą być powoływane w innych zastrzeżeniach wielokrotnie zależnych.
K. L. nie zastosował się także do tego wezwania, składając dokumentację zawierającą już dwukrotnie wytknięte przez organ uchybienie.
Oba postanowienia - z dnia [...] listopada 2004 r., jak i z dnia [...] kwietnia 2005 r., opatrzone były rygorem umorzenia postępowania, przewidzianym w art. 46 ust. 1 p.w.p., zatem skarżący został prawidłowo pouczony o konsekwencjach prawnych niezastosowania się do wezwań wyrażonych w treści wspomnianych orzeczeń.
Zatem decyzja Urzędu Patentowego z dnia [...] września 2005 r., umarzająca postępowanie w sprawie wynalazku pt.: "Napęd inercyjny" oznaczonego nr P-313808, wydana została zgodnie z prawem. Prawidłowo przy tym wskazano jako jej podstawę art. 46 ust. 1 p.w.p., zaś uzasadnienie decyzji czyni zadość wymogom wyrażonym w art. 107 k.p.a.
Niewadliwa była również decyzja z dnia [...] lutego 2006 r., utrzymująca w mocy ww. orzeczenie, wydana w oparciu o art. 245 ust. 1 p.w.p.
W tym miejscu należy zauważyć, że zgodnie z przytoczoną wyżej regułą wynikającą z art. 315 ust. 3 p.w.p., do oceny, czy dokonane przez skarżącego zgłoszenie spełnia wymogi formalne, Urząd Patentowy winien był stosować przepisy ustawy o wynalazczości. Jednakże wymogi formalne dotyczące kwestii technicznych zgłoszenia, takich jak sposób sformułowania zastrzeżeń, marginesy na kartach zgłoszenia, wielkość znaków czy odstępy pomiędzy liniami tekstu, nie stanowią o spełnianiu wymogów do uzyskania patentu. Dlatego też, pomimo, że zgłoszenie zostało dokonane na gruncie ustawy o wynalazczości, to wzywając skarżącego do usunięcia braków i wad zgłoszenia - postanowieniami z dnia [...] stycznia, [...] maja 2003 r., 14 lipca, [...]listopada 2004 r. oraz [...] kwietnia 2005 r. - organ prawidłowo powołał się na przepisy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów.
Ponadto wspomniane rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów oraz zarządzenie Prezesa Urzędu Patentowego zawierają w istocie analogiczne uregulowania, nie odbiegające od siebie w sposób istotny. W szczególności treść § 8 ust. 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów (w brzmieniu obowiązującym w chwili wzywania skarżącego do usunięcia wadliwych sformułowań zastrzeżeń), określająca sposób sformułowania zastrzeżeń zależnych, jest dosłownym powtórzeniem § 7 ust. 4 zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego. Oba przepisy zawierają stwierdzenie, że zastrzeżenie wielokrotnie zależne nie może być powoływane w innym zastrzeżeniu wielokrotnie zależnym, jak również nie może być uzależnione od więcej niż jednego zastrzeżenia niezależnego.
To zaś prowadzi do wniosku, że zgłoszenie nie spełniało wymogów formalnych zarówno na gruncie ustawy o wynalazczości, jak i ustawy - Prawo własności przemysłowej.
Z powyższych rozważań wynika jednoznacznie, że skarżona decyzja nie stanowiła rozstrzygnięcia merytorycznego. Umorzenie postępowania nastąpiło ze względu na nieusunięcie przez skarżącego wskazanych przez organ usterek zgłoszenia, a więc z przyczyn formalnych, pozamerytorycznych. Organ nie oceniał czy wynalazek "Napęd inercyjny" spełnia ustawowe wymogi do uzyskania patentu.
Wobec tego argumentacja podniesiona przez Urząd Patentowy w odpowiedzi na skargę, zaliczająca zgłoszony przez skarżącego wniosek do kategorii "perpetuum mobile", jest co najmniej zbędna. Ponadto trzeba podkreślić, że treść odpowiedzi na skargę, w szczególności sformułowania odnoszące się bezpośrednio do osoby skarżącego oraz stwierdzenie, że zarzuty formalne stanowią "łagodną z ludzkiego punktu widzenia formę umożliwiającą umorzenie tego typu (perpetuum mobile) pomysłów", nie licuje z poziomem i powagą centralnego organu administracji rządowej, jakim jest Urząd Patentowy.
Ponadto niezaprzeczalnym faktem jest, że postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się przed organem przez ponad 10 lat. Tylko częściowo wywołane to było zachowaniem skarżącego, który nie przedstawiał skonstruowanego w prawidłowy sposób wniosku o udzielenie patentu. Jednakże opieszałość organu, nie przystająca do dyrektywy wynikającej z art. 12 k.p.a., w niniejszej sprawie nie może stanowić podstawy do uwzględnienia skargi.
Dla przeciwwagi należy zaznaczyć, że w przeprowadzonym postępowaniu Urząd Patentowy podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś zebrany materiał dowodowy rozpatrzył zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 77 k.p.a.
Mając na względzie powyższe, nie stwierdzając podstaw do uwzględnienia skargi, w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.