VI SA/Wa 839/22

VI SA/Wa 839/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-05-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska
Sławomir Kozik /sprawozdawca/
Tomasz Sałek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6173 Biegli sądowi i tłumacze przysięgli
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 2182/22 - Wyrok NSA z 2023-11-21
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 77, art. 80 w zw. z art. 107 ust.3 , art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś – Rosińska Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 maja 2022 r. sprawy ze skargi S. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: "Spółka", "Skarżący"), jest postanowienie z 21 stycznia 2022 r. Ministra Sprawiedliwości nr [...], wydane na podstawie art. 134 w zw. z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, z późn. zm., dalej: "K.p.a."), w sprawie odwołania wniesionego przez Spółkę od decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w [...] z 29 listopada 2021 r., [...], odmawiającej zwolnienia K. K. (dalej: "Biegła sądowa") z funkcji biegłego sądowego, stwierdzające niedopuszczalność odwołania.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wskazał, że 25 sierpnia 2021 r. do Prezesa Sądu Okręgowego w [...] wpłynął wniosek Spółki o zwolnienie Biegłej sądowej z funkcji biegłego sądowego przy tym Sądzie z uwagi na nienależyte wykonywanie przez nią czynności oraz działanie niezgodne z etyką biegłego sądowego. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Prezes Sądu Okręgowego w [...] wydał 29 listopada 2021 r. decyzję, w której odmówił zwolnienia Biegłej sądowej z funkcji biegłego sądowego, stwierdzając, że zawarte we wniosku Spółki zarzuty wobec Biegłej sądowej nie znalazły potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym.
Minister Sprawiedliwości rozpatrując odwołanie od powyższej decyzji stwierdził, że Spółka która we wniosku z 25 sierpnia 2021 r. zasygnalizowała Prezesowi Sądu Okręgowego w [...] zaistniałe, w jej ocenie, nieprawidłowości w wykonywaniu obowiązków biegłego sadowego przez Biegłą sądową w postępowaniu karnym prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w [...] nie posiada przymiotu strony postępowania w sprawie zwolnienia Biegłej sądowej z pełnionej funkcji. Skutkiem rozstrzygnięcia wydanego w tym postępowaniu może być bowiem wyłącznie pozbawienie Biegłej sądowej prawa do pełnienia funkcji biegłego sadowego lub zachowanie przez Biegłą sądową dotychczasowych uprawnień. Rozstrzygniecie to nie będzie zatem miało wpływu na sytuację prawną Spółki. Jego konsekwencja nie będzie powstanie po jej stronie, na gruncie prawa materialnego, jakichkolwiek uprawnień lub obowiązków. W tej sytuacji można więc mówić jedynie o interesie faktycznym odwołującej się w rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej w przedmiocie zwolnienia Biegłej sądowej z funkcji biegłego sądowego. Powyższej oceny nie zmienia fakt błędnego uznania Spółki za stronę w postępowaniu administracyjnym przed organem I instancji. Powinnością tego organu było bowiem odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek Spółki z uwagi na brak przymiotu strony w oparciu o art. 61a § 1 K.p.a. Rozstrzygnięcie odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego następuje w formie postanowienia i ma charakter formalny, a więc organ nie dokonuje w nim merytorycznej oceny zgłoszonego żądania (co nie stoi na przeszkodzie zbadaniu z urzędu zasadności zarzutów zgłoszonych pod adresem biegłego).
W skardze z 28 lutego 2022 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżając postanowienie Ministra Sprawiedliwości z 21 stycznia 2022 r. w całości, wniósł o jego uchylenie w całości oraz o zasądzenie zwrot kosztów postępowania według norm prawem przepisanych od organu na rzecz Skarżącego.
Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz. U. Nr 15, poz. 133, dalej: "rozporządzenie w sprawie biegłych sądowych") w zw. z art. 28 w zw. z art. 134 K.p.a. poprzez uznanie, iż Skarżący nie jest stroną postępowania, a w konsekwencji stwierdzenie niedopuszczalności odwołania w sytuacji, gdy:
a) organ I instancji dokonał odmiennej, prawidłowej oceny, bowiem postępowanie o wyłączenie Biegłej sądowej bezpośrednio wpływa na interes prawny Skarżącego, bowiem działania Biegłej sądowej są nierzetelne i stoją w sprzeczności z przepisami prawa. Biegła sądowa próbuje uzyskać dostęp do obszernej dokumentacji medycznej, która to z kolei stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa, a należy podkreślić, że Biegła sądowa prowadzi działalność konkurencyjną, a tym samym należało przyjąć, że Skarżący jest stroną postępowania i wydać decyzję co do istoty sprawy,
b) zgodnie z przyjętym orzecznictwem stwierdzenie niedopuszczalności odwołania nie jest prawidłowym rozstrzygnięciem w sytuacji, gdy zachodzi potrzeba badania interesu prawnego wnoszącego odwołanie, co miało miejsce w niniejszej sprawie,
2) art. 8 K.p.a., poprzez nieodniesienie się przez organ do wniosków dowodowych złożonych przez Skarżącego, a dotyczących działalności Biegłej sądowej i podejmowanych przez nią działań w sytuacji gdy jak wynika z zasady wyrażonej w art. 8 K.p.a., organ jest zobowiązany do "praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy i tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej" (Komentarz do Ustawy, wyd. Hauser 2021, Legalis), co prowadzi do uznania, że organ nie przeprowadził postępowania w zgodzie z zasadami zaufania i pewności prawa, co z kolei stanowiło naruszenie naczelnej zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władz publicznych,
3) art. 7, art. 77, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., poprzez uznanie, że dalsze wykonywanie czynności przez Biegłą sądową nie będzie miało wpływu na sytuację prawną Skarżącego wnoszącego odwołanie, przy jednoczesnym pominięciu istotnych okoliczności oraz przedstawienie twierdzeń, które są wprost sprzeczne z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie oraz zaniechaniu przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący w sytuacji gdy istnieją przesłanki do wyłączenia Biegłej sądowej w sprawie toczącej się z udziałem Skarżącego bowiem biegła ta nie działa zgodnie z literą prawa, a działania podejmowane przez nią stanowczo wykraczają poza tezę dowodową. Ponadto, między Skarżącym, a Biegłą sądową istnieje konflikt interesów, bowiem zajmuje się ona działalnością konkurencyjną, zatem narusza zasadę bezstronności, a więc brak oceny organu w tym zakresie miało istotny wpływ na wynik postępowania skutkiem czego stało się wydanie zaskarżonego postanowienia,
4) art. 7 w związku z art. 77, w z., z art. 80 w zw. 107 § 3 K.p.a., poprzez:
a) pominięcie przez organ I instancji złożonych przez pełnomocnika strony wniosków
dowodowych i nieodniesienia się co do tych wniosków w decyzji,
b) wydania przez organ I instancji decyzji w oparciu wyłącznie o wyjaśnienia złożone
przez Biegłą sądową,
5) art. 7 K.p.a., poprzez uznanie za niezasadne zwracanie się Sądu Rejonowego dla
[...]j w [...] oraz Prokuratury Rejonowej w [...] o udzielenie informacji czy wobec Biegłej sądowej były zgłaszane zastrzeżenia w zakresie sporządzania przez nią opinii w sytuacji, gdy pozwoliłoby to na wydanie decyzji w oparciu o pełny materiał dowodowy,
6) § 6 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych poprzez uznanie, iż nie ma podstaw do zwolnienia Biegłej sądowej z funkcji w sytuacji gdy przyjęła funkcję tę w sprawie, w której podlegała wyłączeniu na podstawie art. 196 § 3 K.p.k. i nie wyłączyła się ze sprawy mimo istnienia okoliczności podważających jej bezstronność. Co więcej, Biegła sądowa wprowadziła w błąd Prezesa Sądu Okręgowego w [...] wskazując, że konkurencyjne laboratorium, w którym zajmuje stanowisko kierownicze nie wykonuje badań genetycznych w kierunku Covid - 19, co jest niezgodne z prawdą.
W uzasadnieniu skargi Skarżący przedstawił argumenty popierające zarzuty skargi.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa w sposób uzasadniający jego uchylenie.
W niniejszej sprawie Minister Sprawiedliwości stwierdził w drodze zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 134 w zw. z art. 28 K.p.a., niedopuszczalność odwołania Skarżącego od decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w [...] z 29 listopada 2021 r., odmawiającej zwolnienia Biegłej sądowej z funkcji biegłego sądowego.
W myśl art. 134 K.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Jak wskazuje się w piśmiennictwie, stwierdzenie dopuszczalności odwołania oraz wniesienia go w terminie jest koniecznym warunkiem dopuszczalności merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy. Niedopuszczalność odwołania i uchybienie terminowi wniesienia odwołania są odrębnymi instytucjami proceduralnymi. Organ odwoławczy wydaje postanowienie o niedopuszczalności odwołania w przypadku stwierdzenia braku spełnienia przesłanek podmiotowych lub przedmiotowych dopuszczalności odwołania. Przesłanki podmiotowe odnoszą się do legitymacji skargowej podmiotu wnoszącego odwołanie, na co słusznie wskazał organ w zaskarżonym postanowieniu.
Zgodnie natomiast z art. 28 K.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Kwestią sporną w przedmiotowej sprawie jest zatem, czy Skarżący posiada status strony w postępowaniu w sprawie zwolnienia biegłego sądowego z pełnionej funkcji.
W niniejszej sprawie Minister Sprawiedliwości uznał, że Skarżący nie jest stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a., postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia Biegłej sądowej z pełnionej funkcji, nie posiada bowiem interesu prawnego w tym postępowaniu.
Tryb ustanawiania biegłym sądowym, jak i zwalniania z tej funkcji regulują przepisy rozporządzenia w sprawie biegłych sądowych. Jak wynika z § 1 ust. 1 tego rozporządzenia, biegłych sądowych ustanawia przy sądzie okręgowym prezes tego sądu. Zgodnie natomiast z § 6 ust. 1 tego rozporządzenia, prezes zwalnia z funkcji biegłego: 1) na jego prośbę; 2) jeżeli biegły utracił warunki do pełnienia tej funkcji albo gdy zostanie stwierdzone, że w chwili ustanowienia warunkom tym nie odpowiadał i nadal im nie odpowiada. Ust. 2 tego § stanowi, że prezes może zwolnić z funkcji biegłego z ważnych powodów, w szczególności jeżeli nienależycie wykonuje on swoje czynności.
Z powyższej regulacji nie można wyprowadzić wniosku, że każdy kto kwestionuje rzetelność biegłego sądowego wnosząc stosowny wniosek do prezesa sądu okręgowego przy którym ustanowiony jest dany biegły sądowy, posiada status strony w postępowaniu w przedmiocie zwolnienia z funkcji tego biegłego. Z przytoczonej regulacji nie wynika, aby poza sytuacją z § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie biegłych sądowych, postępowanie w przedmiocie zwolnienia z funkcji biegłego było wszczynane na wniosek. W związku z czym, wniosek podmiotu kwestionującego rzetelność biegłego sądowego może pełnić funkcję sygnalizacyjną dla prezesa sądu okręgowego, przy którym ustanowiony jest dany biegły sądowy, ale nie wszczyna postępowania w przedmiocie zwolnienia z funkcji tego biegłego.
W związku z powyższym Skarżący nie posiadał legitymacji prawnej do wszczęcia postępowania w przedmiocie zwolnienia z funkcji Biegłej sądowej, a w konsekwencji legitymacji do wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w [...] z 29 listopada 2021 r., w tym przedmiocie, co oznacza, że niezasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia przez Ministra Sprawiedliwości § 6 ust. 2 rozporządzenia w sprawie biegłych sądowych w zw. z art. 28 w zw. z art. 134 K.p.a. Kwestia komu przysługuje przymiot strony postępowania administracyjnego została wyjaśniona w cyt. powyżej art. 28 K.p.a. Podstawowe znaczenie dla wykładni tego przepisu ma pojęcie interesu prawnego. Zarówno w literaturze jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości teza, iż kategoria interesu prawnego, na której oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym, należy do prawa materialnego. Czynnikiem różnicującym interes prawny i interes faktyczny jest istnienie lub brak normy prawnej przyznającej ochronę danemu podmiotowi. O istnieniu interesu prawnego decydują, zatem przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga zatem, ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawną, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. Od tak pojętego interesu prawnego należy natomiast, odróżnić interes faktyczny, tj. sytuację, w której dany podmiot jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz nie znajduje to oparcia w przepisach prawa materialnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1668/14).
Kwestionowanie przez Skarżącego rzetelności Biegłej sądowej oraz podnoszenie konfliktu interesów pomiędzy Skarżącym i Biegłą sądową w innym postępowaniu, w niniejszej sprawie o zwolnienie Biegłej sądowej z pełnionej funkcji realizuje jedynie interes faktyczny Skarżącego nie stanowi natomiast o interesie prawnym Skarżącego w tym postępowaniu. Brak jest bowiem związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawną, a sytuacją prawną Skarżącego w postępowaniu o zwolnienie Biegłej sądowej z pełnionej funkcji. Normy takiej nie stanowi § 6 rozporządzenia w sprawie biegłych sądowych, co Sąd wyjaśnił powyżej.
Sąd stwierdza, że niezasadne są również zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ art. 7, art. 77, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie czy Skarżący posiada interes prawny w postępowaniu o zwolnienie Biegłej sądowej z pełnionej funkcji, co jest warunkiem dopuszczalności odwołania od decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w [...] z 29 listopada 2021 r. Sprawa zatem rozstrzygnięta zaskarżonym postanowieniem dotyczy kwestii formalnej – dopuszczalności odwołania, a nie merytorycznej zasadności podnoszonych przez Skarżącego zarzutów wobec Biegłej sądowej. Minister Sprawiedliwości w związku z tym wydając zaskarżone postanowienie nie mógł rozstrzygać o zasadności tych zarzutów.
Z tych samych powodów Sąd nie może odnieść się do zarzutów skargi sformułowanych przez Skarżącego odnośnie Prezesa Sądu Okręgowego w [...] i decyzji z 29 listopada 2021 r., która nie jest przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego.
Niezasadny jest także zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art. 8 K.p.a., który w istocie Skarżący wiąże z naruszeniem przez organ przepisów wymienionych w pozostałych zarzutach skargi. Sąd wyjaśnił niezasadność pozostałych zarzutów skargi, stwierdza w związku z tym, że wydając zaskarżone postanowienie Minister Sprawiedliwości nie naruszył zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władz publicznych.
Sąd nie stwierdził naruszenia przez organ innych przepisów prawa zarówno postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), orzekł jak w sentencji wyroku.