VI SA/WA 8225/22

VI SA/Wa 8225/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-04-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Szydłowska
Sławomir Kozik /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Sałek
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
II GSK 1691/23 - Wyrok NSA z 2024-01-30
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1740
art. 750, art. 734 ust.1, art. 627, art. 628 ust.1, art. 629, art. 632
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art.7, art. 12, art. 77 ust.1, art. 80, art. 136, art. 107 ust.3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędzia WSA Danuta Szydłowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi C. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2022 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 17 października 2022 r., nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ"), działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1285 z późn. zm., dalej: "ustawa o świadczeniach") w związku z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu (Dz. U. poz. 1493) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm., dalej: "K.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania, wniesionego 2 lipca 2020 r. przez płatnika składek [...] S.A. (dalej: "Płatnik", "Skarżący"), utrzymał w mocy decyzję nr [...] z 19 czerwca 2020 r. dyrektora Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia stwierdzającą, że A. U.(dalej: "Zainteresowana", "Uczestniczka"), podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej, na rzecz Płatnika, w okresie od 24 kwietnia 2017 r. do 31 maja 2017 r.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes NFZ wyjaśnił, że dyrektor Mazowiecki Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia, pismem z 6 grudnia 2019 r., przekazał zgodnie z właściwością dyrektorowi Śląskiego Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie, z 25 listopada 2019 r., o rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji dotyczącej objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym Zainteresowanej, z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z K.c. stosuje się przepisy dotyczące zlecenia na rzecz Płatnika.
Organ rozpatrując odwołanie od decyzji I instancji, dokładnie opisał przebieg postępowania administracyjnego zarówno w I, jak i w II instancji. Po przytoczeniu mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa, wyjaśnił, że z Zainteresowaną została zawarta 24 kwietnia 2017 r. umowa, nazwana przez strony: "Umowa o dzieło rozporządzająca prawami autorskimi i prawami do artystycznych wykonań", w której jako przedmiot wskazano:
1) Wykonanie oraz dostarczenie dzieła (...) polegającego na:
a) opracowaniu układu choreograficznego, który może być wykorzystywany także dla celów ćwiczeń fitness (zwanego dalej: "Choreografią") i udzielenie zamawiającemu licencji wyłącznej na korzystanie Choreografii stanowiącej utwór w rozumieniu prawa autorskiego,
b) artystycznym wykonaniu Choreografii (...) w czasie i miejscu uzgodnionym pomiędzy Zamawiającym a Wykonawcą i przeniesienie na rzecz Zamawiającego praw do rozporządzania i korzystania z Wykonania,
2) Choreografia (...) będzie obejmować elementy i techniki taneczne i ruchowe (wraz z autorskim doborem podkładu muzycznego dopasowanego do opracowanej Choreografii), które mogą być wykorzystywane dla celów fitness,
3) Choreografia zostanie utrwalona na odpowiednim nośniku w sposób pozwalający na dokładne zapoznanie się z nią lub zostanie opisana z wyszczególnieniem poszczególnych elementów Choreografii (...). Strony mogą dopuścić także, by Choreografia została jedynie ustalona poprzez jej artystyczne wykonanie Zamawiającemu,
4) Wykonawca oświadcza, że opracowana Choreografia będzie stanowić przejaw jego działalności twórczej o indywidualnym charakterze w rozumieniu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a Zamawiający wymaga aby Choreografia stworzona przez Wykonawcę spełniała definicję utworu,
5) Wykonawca oświadcza, iż każdorazowe wykonanie Choreografii będzie stanowić artystyczne wykonanie utworu w rozumieniu art. 85 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
Prezes NFZ dodał, że w umowie zostały ponadto zawarte dodatkowe zobowiązania oraz zapisy dotyczące praw autorskich, wynagrodzenia (obejmującego jednorazowe wynagrodzenie za opracowanie choreografii, opłatę licencyjną za każdorazowe korzystanie z praw autorskich do Choreografii oraz przeniesienie wyłącznych praw do każdego artystycznego wykonania Choreografii), stosunku pomiędzy stronami, odstąpienia od umowy, czasu trwania umowy i pozostałych postanowień.
Organ stwierdził następnie, że niezindywidualizowanie przedmiotu umowy, niedookreślenie go i niewystarczające jego oznaczenie, z góry skutkuje w niniejszym przypadku brakiem możliwości zweryfikowania otrzymanego świadczenia w oparciu o przepisy, regulujące umowę o dzieło. Skutkiem powyższego nie istnieje możliwość obciążenia Zainteresowanej odpowiedzialnością na zasadzie ryzyka za wykonanie umowy, albowiem ryzyko polega w tym przypadku na poniesieniu odpowiedzialności za nieosiągnięcie ściśle określonego skutku, niezależnie od przyczyny. Z samych umów nie wynika, iż to Zainteresowana - w przeciwieństwie do Płatnika miała brać na siebie odpowiedzialność wobec firmy za prawidłowe wykonanie dzieła. Stąd należy uznać, iż to Płatnik jako zlecający wykonanie prac, a nie Zainteresowana, jako osoba wykonująca określone prace, podlegała odpowiedzialności za wady dzieła. Natomiast Zainteresowana zobowiązana była wykonać swoją pracę sumiennie według swojej najlepszej wiedzy, ze starannością, jakiej wymaga zakres i charakter pracy.
Zdaniem Prezesa NFZ, prawidłowo ustalił organ I instancji, iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy, praca wykonywana przez Zainteresowaną, nie może zostać zakwalifikowana jako wykonywana w ramach umowy o dzieło w myśl. K.c., gdyż polegała ona na prowadzeniu zajęć ruchowych z należytą starannością. Zdaniem organu czynności wykonywane przez Zainteresowaną, w żaden sposób nie zmierzają do powstania nowego bądź zmodyfikowanego w sposób stanowiący o jego indywidualnym charakterze, samoistnego dzieła, które zostało zdefiniowane w momencie zawierania umowy. W przypadku wykonywanej przez Zainteresowaną pracy wyżej opisany rodzaj wymaganego rezultatu nie występuje. W niniejszym przypadku, przedmiot umowy został określony w sposób ogólny, abstrakcyjny i bez specyfikacji pozwalających na wskazanie parametrów, którymi miałby się charakteryzować ich rezultat.
Organ dodał, że przedmiotem przeważającej działalności Płatnika jest "działalność obiektów służących poprawie kondycji fizycznej", natomiast Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 18 maja 2017 r. sygn. akt 1 UK 269/16 wyjaśnił, iż zawierane umowy przez płatnika składek na czynności, które należą do bieżącej działalności profilu jego firmy nie mogą być umowami o "dzieło".
Zdaniem organu, samo uznanie, że stworzenie układu tanecznego czy programu zajęć fitness automatycznie posiada przymiot waloru artystycznego, jest nadużyciem, tym bardziej, że przygotowane w opisany sposób "dzieła" miały stanowić materiał pomocniczy do prowadzenia zajęć, stanowiąc element szerszego procesu, jakim było świadczenie usług trenerskich i szkoleniowych w zakresie fitness, a w przypadku innych osób zawierających umowy z Płatnikiem, również jogi, poprawy kondycji, treningu na rowerach. Oczywiście naturalne jest, że każda osoba prowadząca szeroko rozumiane zajęcia fitness korzysta z dowolnie wybieranych przez siebie podkładów muzycznych, ćwiczeń, układów ruchowych, tanecznych itp., jednakże nie przesądza to o autorskim i artystycznym wymiarze tych opracowań, skutkujących uznaniem, że powinny być kwalifikowane jako dzieło. Zdaniem organu, zaprezentowanie układu tanecznego i odtwarzanie tego układu w ramach prowadzonych zajęć fitness nie ma waloru wykonania artystycznego.
Organ doszedł do wniosku, że zebrany materiał dowodowy jednoznacznie prowadzi do konstatacji, że na podstawie zawartej umowy doszło do przygotowania materiałów służących realizacji celu, jakim było prowadzenie zajęć fitness i że zawarta w ten sposób umowa nie stanowi dzieła, lecz nosi cechy umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący, reprezentowany przez adwokata, zaskarżając decyzję Prezesa NFZ z 17 października 2022 r., w całości wniósł o jej uchylenie w całości oraz o zwrot kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:
1) art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie w sposób wnikliwy i rzetelny postępowania wyjaśniającego oraz postępowania dowodowego w sprawie, co doprowadziło do wydania błędnego rozstrzygnięcia w oparciu o nieustalony stan faktyczny, w tym w szczególności nieustalenie, w jakich warunkach oraz w jaki sposób Zainteresowana świadczyła czynności na podstawie umowy o dzieło, faktycznych warunków i sposobu świadczenia czynności przez Zainteresowaną oraz nie zebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy
2) art. 80 K.p.a., poprzez dowolne, a nie swobodne uznanie, nie znajdujące oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym oraz ustaleniach dokonanych w toku kontroli przeprowadzonej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, iż czynności wykonywane przez Zainteresowaną miały charakter zlecenia a nie umowy o dzieło,
3) art. 136 K.p.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 12 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, poprzez niepodjęcie przez Prezesa NFZ jako organ odwoławczy, jakichkolwiek czynności mających na celu uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie, w tym w szczególności nie podjęcie jakichkolwiek czynności zmierzających do wyjaśnienia, w jakich warunkach oraz w jaki sposób Zainteresowana wykonywała czynności objęte umową o dzieło.
W uzasadnieniu skargi Skarżący rozwinął powyższe zarzuty przedstawiając argumentację na ich poparcie.
W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, jak również decyzja I instancji nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
W działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest, czy umowa zawarta przez Skarżącego z Uczestniczką, była umową o dzieło, czy też inną umową o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami ustawy Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Istota sprawy sprowadza się więc do zweryfikowania stanowisk stron i udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w zaistniałym stanie faktycznym Uczestniczka podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zawartej umowy.
Podstawę prawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowi art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, którymi są m.in. osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami K.c., stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, lub osoby z nimi współpracujące. W związku z powyższym osoba spełniająca przesłanki do podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu umowy zlecenia podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych stwierdza wprost w art. 6 ust. 1 pkt 4 rozdziału 2, regulującego "Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym", że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają (...) osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są m.in. osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia (...). Brzmienie tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o tę samą kategorię osób, podlegających ubezpieczeniu społecznemu, a tym samym kwalifikujących się do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. Wyjaśnienia też wymaga, że zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Natomiast na podstawie art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający. Z kolei według art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009, z poźn. zm.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.
Jednocześnie do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, na podstawie art. 750 K.c., stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Oznacza to, że sam fakt nazwania umowy między jej stronami "umową o dzieło" nie przesądza o jej charakterze. W tej sytuacji ustalenie, że jakaś konkretna umowa i stosunek zobowiązaniowy jest "umową o świadczenie usług, która nie jest regulowana innymi przepisami", pociąga za sobą obowiązek odpowiedniego zastosowania przepisów o zleceniu. Przy czym należy wskazać, iż subsumcja zawartej umowy pod przepis art. 750 K.c. nie czyni takiej umowy umową zlecenia, w rozumieniu art. 734 K.c. (vide: L. Ogiegło /w:/ System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, ..., s. 573 i nast.). Decydująca okazuje się treść zawartej umowy. Zatem, nie nazwa umowy, lecz jej cel i przedmiot decydują o faktycznym charakterze współpracy.
Zgodnie z art. 734 § 1 K.c., przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Umowę zlecenia zalicza się przy tym do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. Chociaż sama definicja zakłada dążenie do osiągnięcia określonego rezultatu - dokonania czynności prawnej, jednakże w razie jego nieosiągnięcia, ale jednoczesnego dołożenia wszelkich starań w tym kierunku, przy zachowaniu należytej staranności, zleceniobiorca nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania (tak m.in. K. Kołakowski /w:/ G. Bieniek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 2006, s. 387; podobnie: M. Nesterowicz /w:/ J. Winiarz (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 1989, s. 685). Innymi słowy, odpowiedzialność kontraktowa przyjmującego zlecenie powstanie wówczas, gdy przy wykonaniu zlecenia nie zachował wymaganej staranności, niezależnie od tego, czy oczekiwany przez dającego zlecenie rezultat nastąpił, czy nie.
Natomiast zgodnie z art. 627 K.c., przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.. Elementami przedmiotowo istotnymi umowy o dzieło jest określenie dzieła, do którego wykonania zobowiązany jest przyjmujący zamówienie, a także, z uwzględnieniem regulacji art. 628 w zw. z art. 627 K.c., wynagrodzenia, do którego zapłaty zobowiązany jest zamawiający. Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". Rezultat, o który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu. Przy umowie o dzieło chodzi o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu Kodeksu cywilnego, jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady (por. A. Brzozowski /w:/ System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, wydanie 3, pod red. J. Rajskiego, Wydawnictwo C.H. Beck - Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2011, s. 390-391).
Co do zasady, w praktyce obrotu gospodarczego uznaje się, że w odróżnieniu od umowy zlecenia czy umowy o świadczenie usług, umowa o dzieło wymaga, by czynności przyjmującego zamówienie (najczęściej nazywanego w umowie o dzieło – "wykonawcą") doprowadziły do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu. Istotą umowy o dzieło jest zatem osiągnięcie określonego, zindywidualizowanego rezultatu w postaci materialnej lub niematerialnej. Umowa zlecenia jest z kolei umową starannego działania, w której co prawda rezultat może być przedmiotem starań, lecz nie daje się z góry przewidzieć, a często nie sposób określić, w jakim stopniu zostanie osiągnięty. Dlatego też w umowie zlecenia rezultat nie został objęty treścią świadczenia. Zaakcentować należy, że zasadniczo w treści umowy o dzieło istnieje konieczność opisania rezultatu, ponieważ to rezultat kreuje stosunki zobowiązaniowe między stronami tej umowy.
Zarówno w judykaturze, jak i w literaturze przyjmuje się, że kwestia prawidłowej kwalifikacji umowy może być w praktyce znacznie utrudniona, albowiem, o ile w odniesieniu do prostych sytuacji faktycznych i prawnych nazwanie faktycznej umowy o dzieło w inny sposób nie powoduje wielkich trudności w ustaleniu rzeczywistej konstrukcji umowy, o tyle w wypadku umów bardziej złożonych zasadne jest rozważenie, czy wola stron w tym zakresie (nazwanie umowy w określony sposób, odesłanie do określonych przepisów) nie powinna być podstawą rozstrzygnięcia wątpliwości (tak m.in. G. Kozieł /w:/ A. Kidyba (red.), Z. Gawlik, A. Janiak, K. Kopaczyńska-Pieczniak, G. Kozieł, E. Niezbecka, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część szczególna, LEX 2010, komentarz do art. 627 k.c., t. 36). Kwestia złożoności interpretacji tego rodzaju umów została wzięta pod uwagę przez organ przy wydawaniu decyzji i poddana analizie także z punktu widzenia bogatego orzecznictwa sądowego.
Obszerną analizę cech umowy o dzieło i umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy umowy zlecenia, przeprowadził Sąd Najwyższy w wyroku z 4 lipca 2013 r., sygn. akt II UK 402/12 (opubl. www.sn/sites/orzecznictwo): "Umowę o dzieło zdefiniowano w art. 627 k.c. jako zobowiązanie do wykonania oznaczonego dzieła za wynagrodzeniem. Starania przyjmującego zamówienie w umowie o dzieło mają doprowadzić w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, za wynagrodzeniem zależnym od wartości dzieła (art. 628 § 1, art. 629, art. 632 k.c.). Umowa o dzieło zakłada swobodę i samodzielność w wykonywaniu dzieła, a jednocześnie nietrwałość stosunku prawnego, gdyż wykonanie dzieła ma charakter jednorazowy i jest zamknięte terminem wykonania. Przyjmuje się przy tym, że rezultat, o który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny. Wykonanie dzieła najczęściej przybiera postać wytworzenia rzeczy, czy też dokonania zmian w rzeczy już istniejącej (naprawienie, przerobienie, uzupełnienie). Tego rodzaju postacie dzieła są rezultatami materialnymi umowy zawartej między stronami, weryfikowalnymi ze względu na istnienie wad (por. wyrok Sądu Najwyższego z 3 listopada 1999 r., IV CKN 152/00, OSNC 2001 Nr 4, poz. 63). (...) Wykonanie określonej czynności (szeregu powtarzających się czynności), bez względu na to, jaki rezultat czynność ta przyniesie, jest natomiast cechą charakterystyczną tak dla umów zlecenia (gdy chodzi o czynności prawne - art. 734 § 1 k.c.), jak i dla umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami (gdy chodzi o czynności faktyczne - art. 750 k.c.). W odróżnieniu od umowy o dzieło, przyjmujący zamówienie w umowie zlecenia (umowie o świadczenie usług) nie bierze więc na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności. Jego odpowiedzialność za właściwe wykonanie umowy oparta jest na zasadzie starannego działania (art. 355 § 1 k.c.), podczas gdy odpowiedzialność strony przyjmującej zamówienie w umowie o dzieło niewątpliwie jest odpowiedzialnością za rezultat. W wypadku umowy o dzieło niezbędne jest zatem, aby starania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 3 lipca 2012 r., II UK 60/12 - niepublikowane)". Ponadto w wyroku z 28 sierpnia 2014 r. Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, dzieło jest wytworem, który w momencie zawierania umowy nie istnieje (sygn. akt II UK 12/14).
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że organ prawidłowo ustalił, że Uczestniczka podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umowy o świadczenie usług zawartej ze Skarżącym.
Przedmiotem spornej w niniejszej sprawie umowy było opracowanie układu choreograficznego, który może być wykorzystywany także dla celów ćwiczeń fitness, a także do udzielenia Skarżącemu licencji wyłącznej na korzystanie z choreografii. Uczestniczka postępowania zobowiązała się także do artystycznego wykonania choreografii w czasie i miejscu uzgodnionym pomiędzy stronami umowy, a także do przeniesienia, na rzecz Skarżącego, praw do rozporządzania i korzystania z tego wykonania.
Organ przyjął, że umowa ta nie wyczerpuje pojęcia umowy o dzieło z uwagi na to, że jej wykonanie nie polegało na wytworzeniu nowego, unikatowego wytworu o zindywidualizowanych cechach oraz właściwościach określonych w umowie.
W ocenie Sądu, stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji odnośnie charakteru prawnego zawartej przez Skarżącego i Uczestniczkę umowy jest prawidłowe, choć Sąd nie zgadza się z całością argumentacji podniesionej przez organy.
W ocenie Sądu bowiem tak określony przedmiot umowy – opracowaniu układu choreograficznego, który może być wykorzystywany także dla celów ćwiczeń fitness, która będzie obejmować elementy i techniki taneczne i ruchowe (wraz z autorskim doborem podkładu muzycznego dopasowanego do opracowanej Choreografii) i udzielenie zamawiającemu licencji wyłącznej na korzystanie Choreografii stanowiącej utwór w rozumieniu prawa autorskiego oraz przeniesienie na rzecz Zamawiającego praw do rozporządzania i korzystania z Wykonania – można by uznać, że posiada istotne elementy dzieła. Przygotowanie układu choreograficznego, zgodnie z treścią zwartej przez strony umowy i z uwzględnieniem przygotowanych indywidualnie kryteriów oceny wskazuje, że sporna umowa precyzowała w zakresie przygotowania Choreografii efekt czynności podjętych przez Uczestniczkę celem wykonania w tym zakresie umowy. Należy podkreślić, że przedmiotem umowy o dzieło może być wytwór pracy intelektualnej człowieka, a więc rezultat niematerialny, m.in. wykonanie koncertu, inscenizacja, przygotowanie produkcji artystycznej czy wykład. Za dzieło można uznać także przygotowanie autorskiego spektaklu tanecznego - układu choreograficznego, w tym mającego spełniać przygotowane, specyficzne kryteria oceny artystycznej, gdy opracowania te są jednorazowym, kompleksowym efektem pracy, wymagającym od prowadzącego posiadania i wykorzystania szczególnych właściwości – profesjonalnej wiedzy i niepowtarzalnych doświadczeń wykorzystanych w sposób swoisty i indywidualny, a jednocześnie odróżnia się od prezentowanych wcześniej wytworów pracy intelektualnej w tej dziedzinie (por. wyrok NSA z 17 grudnia 2019 r., sygn. akt II GSK 1308/19).
Sąd podziela zatem stanowisko Skarżącego, iż opracowanie i artystyczne wykonanie choreografii stanowi konkretny rezultat. Kryteria, jakimi charakteryzować się miała przedmiotowa choreografia określone zostały przez strony w treści umowy. Ponadto z art. 645 K.c. wynika, że w przypadku umowy o dzieło istotne są często osobiste przymioty wykonawcy. Tymczasem nie ulega wątpliwości, że umowa, której przedmiotem jest opracowanie i wykonanie choreografii, zawierana jest z uwzględnieniem konkretnych umiejętności strony tego rodzaju umowy, prawidłowe zatem wywiązanie się z umowy wymagało posiadania przez wykonawcę stosownej wiedzy i umiejętności, a także zastosowania odpowiednich metod i narzędzi. Sam zatem rezultat w postaci przygotowanego układu choreograficznego, mógłby stanowić dzieło w rozumieniu art. 627 K.c.
Przedmiotem jednak spornej umowy nie było jedynie przygotowanie i artystyczne wykonanie Choreografii, lecz również wykorzystywanie Choreografii dla celów ćwiczeń fitness. Dokumentacja znajdująca się w aktach administracyjnych sprawy wskazuje na późniejsze wykorzystanie przez Uczestniczkę przygotowanej choreografii do celów ćwiczeń fitness, za które Uczestniczce zostało wypłacone wynagrodzenie. Sposób wykonania zatem spornej umowy wskazuje, że w istocie dominującym jej elementem jest właśnie wykonywanie powtarzających się czynności polegających na odtwarzaniu przygotowanej Choreografii w celu przeprowadzenia ćwiczeń fitness z udziałem uczestników ćwiczeń. Celem spornej umowy nie było samo przygotowanie choreografii, która w istocie stanowiła narzędzie do wykonania umowy, której faktycznym celem było kilkukrotne zorganizowanie i przeprowadzenie zajęć fitness.
Z tych względów, Sąd podzielając stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażone w wyrokach z 14 lutego 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 8007/22 i VI SA/Wa 8019/22 w zakresie oceny przygotowania samej Choreografii, uznał jednak za niewłaściwą ocenę charakteru prawnego umów będących przedmiotem kontrolowanych w tych sprawach decyzji administracyjnych.
Pomimo zatem, że strony spornej umowy podkreślają wolę zawarcia umowy o dzieło, w rozumieniu w art. 627 K.c. należy jednak uznać, że istotą umowy pozostawało jedynie staranne dążenie Uczestniczki do osiągnięcia pewnego rezultatu w ramach zorganizowanych zajęć fitness, którego w istocie rzeczy nie można było z góry określić, sam przebieg zajęć i ich skutek bowiem był zależny nie tylko od starań Uczestniczki ale również od pozostałych ich uczestników ich zaangażowania w ćwiczenia i indywidualnych możliwości. Jak natomiast podnosi się w orzecznictwie rezultat, o który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny. Powyższych cech nie można przypisać spornej umowie polegającej na kilkukrotnym przeprowadzeniu ćwiczeń fitness. Podkreślenia przy tym wymaga, że samoistność rezultatu oznacza, że musi on być identyfikowalny nie tylko w trakcie wykonywania umowy, a więc realizacji ćwiczeń przez Uczestniczkę ale również po ich zakończeniu niezależnie od dalszych działań Uczestniczki.
Ponadto umowa o dzieło zakłada nietrwałość stosunku prawnego, gdyż wykonanie dzieła ma charakter jednorazowy i jest zamknięte terminem wykonania. W przedmiotowej sprawie wykonanie umowy nie miało jednorazowego charakteru lecz powtarzalny w zakresie wykonywania choreografii w celu przeprowadzenia kolejnych zajęć fitness.
W ocenie Sądu, w spornej umowie przeważają elementy umowy o świadczenie usług, celem bowiem jej wykonania było przeprowadzenie powtarzalnych zajęć fitness, przy wykorzystaniu przygotowanej w ramach tej umowy choreografii.
Sąd stwierdza w związku z tym, że niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ art. 7, art. 12, art. 77 § 1, art. 80 i art. 136 K.p.a. Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził uchybień w zakresie stosowania przez organ przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy lub których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. Organ rozstrzygając o kwalifikacji prawnej spornych umów oparł się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, z uwzględnieniem w szczególności zapisów zawartej umowy. Na podstawie treści umowy oraz innych okoliczności sprawy organ dokonał merytorycznej oceny z uwzględnieniem ogólnych zasad proceduralnych określonych w ar. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., a podjęte w tym zakresie rozstrzygniecie zostało uzasadnione w sposób wymagany przez normę prawa określoną w art. 107 § 3 K.p.a.
Sąd nie stwierdził również w niniejszej sprawie naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), orzekł jak sentencji wyroku.