VI SA/Wa 808/09

VI SA/Wa 808/09 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2009-07-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-05-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Marcinkowska /sprawozdawca/
Grażyna Śliwińska /przewodniczący/
Pamela Kuraś-Dębecka
Symbol z opisem
6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne
Aplikacje prawnicze
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
art. 75i ust. 3, art. 75j ust. 2
Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Protokolant Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2009 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką oddala skargę
Uzasadnienie
K. N. wniosła skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. wydaną w wyniku rozpoznania odwołania od uchwały nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w [...], którą to decyzją Minister Sprawiedliwości działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 75j ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058, ze zm.) utrzymał zaskarżoną uchwałę w mocy.
Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu [...] września 2008 r. K. N. przystąpiła do egzaminu konkursowego dla kandydatów na aplikantów adwokackich, przeprowadzanego przez Komisję Egzaminacyjną do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w [...]
Uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisja Egzaminacyjna ustaliła negatywny wynik egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką K. N. Z uzasadnienia uchwały wynika, że uzyskała ona z testu wyboru 179 punktów.
W uzasadnieniu uchwały Komisja Egzaminacyjna podniosła, iż zgodnie z treścią art. 75i ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (tekst jednolity: Dz. U. 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.), pozytywny wynik z egzaminu konkursowego uzyskuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów, a zatem uzyskana przez K. N. liczba punktów przesądzała o negatywnym wyniku egzaminu.
Od powyższej uchwały K. N. złożyła odwołanie. W odwołaniu zarzuciła zaskarżonej uchwale rażącą obrazę przepisów prawa materialnego:
1. art. 75a ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze poprzez sformułowanie pytań o numerach 191 oraz 193 do 207 z gałęzi prawa nie wymienionej w przedmiotowym przepisie tj. z prawa podatkowego;
2. art. 75i ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze poprzez przyjęcie, że test składał się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, podczas gdy pytania nr: 75, 248, 109, 176, 186, 216, 206, 169, 88, 139, 114, 203, 204, 202, 12 i 200 posiadały bądź więcej niż jedną poprawną odpowiedź, bądź nie posiadały żadnej poprawnej odpowiedzi, bądź zostały sformułowane niezgodnie z zasadami ww. ustawy z uwagi na zawarte błędy i niejasności.
Wniosła w związku z tym o weryfikację testu i uznanie za prawidłowe odpowiedzi udzielonych przez nią na pytania nr: 196, 197, 199, 200, 202, 203, 204, 206 z uwagi na to, że dotyczyły prawa podatkowego i wobec tego wykraczały poza ustawowy zakres egzaminu oraz na pytania nr: 75, 248, 109, 176, 186, 216, 206, 169, 88, 139, 114, 203, 204, 202, 12, 200 z uwagi na ich nieprawidłowe sformułowanie.
Minister Sprawiedliwości rozpoznając odwołanie decyzją z dnia [...] marca 2008 r. utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego skarżącej.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż rozpoznając odwołanie poddał analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także testu egzaminacyjnego), jak i jego przebiegu. W wyniku analizy całości dokumentacji związanej z egzaminem ustalił, że egzamin, którego skarżąca była uczestnikiem, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i adwokackiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2160, ze zm.).
Odnosząc się do podniesionego przez skarżącą zarzutu, że pytania nr: 196, 197, 199, 200, 202, 203, 204, 206 jako dotyczące prawa podatkowego wykraczały poza ustawowy zakres egzaminu organ uznał go za niezasadny wskazując, iż zakres tematyczny egzaminu jest opisany poprzez enumeratywne wyliczenie w ustawie zakresów prawa. Bezspornie zaś pojęcie "zakres prawa" jest pojęciem znacznie szerszym niż "gałąź prawa", obejmuje bowiem gałęzie prawa, których problematyka jest w wielu aspektach zbliżona, czy wręcz wspólna. Nie sposób zatem zaprzeczyć, że prawo podatkowe należy do zakresu prawa finansowego. Organ podniósł też, iż skarżąca sama przyznała, że miała świadomość, że w poprzednich testach egzaminacyjnych znajdowały się pytania z ustaw podatkowych. Tak więc, trudny do przyjęcia jest zarzut przekroczenia materii egzaminacyjnej poprzez zamieszczenie w teście z 2008 r. podobnych pytań, jak w teście z 2007 r. Dodatkowo organ zauważył, że prawo finansowe jest kategorią subiektywną zmienną, która jest zależna od woli ustawodawcy i stąd jego zakres może budzić czasami wątpliwości. Nie może natomiast budzić wątpliwości intencja ustawodawcy objęcia zakresem egzaminu na aplikacje prawnicze prawa podatkowego w ramach prawa finansowego, zwłaszcza, że w latach 2006 i 2007 test egzaminacyjny pytania z prawa podatkowego obejmował i nie było to kwestionowane przez skarżących, ani też nie uznały tego za sprzeczne z prawem sądy administracyjne, które kontrolowały wiele decyzji Ministra Sprawiedliwości.
Odnośnie zakwestionowanego przez skarżącą pytania nr 12, zarzuty strony organ uznał za chybione podkreślając, iż test egzaminacyjny nie służy ocenie przepisów obowiązującego prawa, ale służy sprawdzeniu wiedzy kandydatów z obowiązującego w dniu egzaminu prawa. Prawidłowa odpowiedź na powyższe pytanie wynika natomiast z przepisu art. 193 k.k. w zw. z art. 9 § k.p.k.
Odnośnie pytania nr 75 organ podniósł , iż stosownie do treści art. 923 § 1 k.c. małżonek i inne osoby bliskie spadkodawcy, które mieszkały z nim do dnia jego śmierci, są uprawnione do korzystania w ciągu trzech miesięcy od otwarcia spadku z mieszkania i urządzenia domowego w zakresie dotychczasowym. Istota tego pytania sprowadzała się zaś do ustalenia, czy uprawnienie to dotyczy małżonka, w stosunku do którego orzeczono separację. Sytuację prawną małżonka, w stosunku do którego orzeczono separację reguluje natomiast art. 614 § 1 k.r.i o., który stanowi, że orzeczenie separacji powoduje skutki takie, jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z przepisów tych wprost zatem wynika, że małżonek, w stosunku do którego orzeczono separację nie jest małżonkiem, o którym mowa w treści art. 923 k.c., zatem nie służy mu uprawnienie przewidziane w tym przepisie. Brzmienie przepisów jest jednoznaczne i takie też poglądy są jednogłośnie wypowiadane przez doktrynę i orzecznictwo. Wskazanie zaś w podstawie prawnej w kluczu odpowiedzi również art. 9351 k.c. (obok art. 923 k.c.) odnosiło się do tezy pytania w tej części, w której podkreślono, że dotyczy ono małżonka, który nie jest spadkobiercą po zmarłym małżonku.
Odnośnie pytania nr 88 organ podkreślił, iż jego istotą było wskazanie kategorii podmiotów, które nie wstępują w stosunek najmu, a więc tych, które nie są objęte art. 691 § 1 k.c. W świetle brzmienia tego przepisu w stosunek najmu nie wstąpią więc wnuki najemcy stale zamieszkałe z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci, wobec których najemca nie był zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych, co w pytaniu zostało jednoznacznie zaznaczone, a czego nie dostrzegła skarżąca, skoro przywołuje pogląd E. Gniewka, nieadekwatny do treści pytania. Ustawodawca wprowadzając do porządku prawnego aktualnie obowiązujący art. 691 k.c, przyjął zasadę, która odnosi się do osoby pozostającej z najemcą w faktycznym wspólnym pożyciu, takim jakie charakterystyczne jest dla pożycia małżeńskiego lub osób związanych z faktem konkubinatu.
Organ powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, wskazał na całkowicie chybione poglądy skarżącej, że wnuki mogą pozostawać we wspólnym pożyciu z dziadkami, albowiem "wspólne pożycie" obejmuje taki rodzaj więzi, której ustawodawca w żadnym razie nie może akceptować między dziadkami a wnukami, gdyż taka rozszerzona interpretacja zasadniczo pozostawałaby w sprzeczności z zasadami natury prawno - karnej. Trudno więc sądzić, aby zamysłem ustawodawcy było traktowanie również wnuka spadkodawcy, jako podmiotu, który należałby do ostatniej grupy osób uprawnionych wymienionych w art. 691 k.c.
Odnośnie pytania nr 109 organ podkreślił, iż odpowiedź na to pytanie wynika bezpośrednio z art. 3985 § 1 k.p.c., w którym to przepisie ustawodawca określił wprost, że skargę kasacyjną wnosi się "...w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem stronie skarżącej". W konsekwencji, jeżeli nie nastąpiło takie doręczenie, gdyż strona o nie wnosiła lub uczyniła to nieskutecznie, bo z przekroczeniem siedmiodniowego terminu na zgłoszenie takiego wniosku, dla takiej strony w ogóle nie powstaje możliwość skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej. Skoro zaś ustawodawca wprowadził takie uregulowanie, właściwe jedynie w postępowaniu kasacyjnym (w postępowaniu apelacyjnym przewidział natomiast możliwość wniesienia tzw. apelacji wprost, tj. bez konieczności uprzedniego wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia wyroku sądu I instancji – art. 369 § 2 k.p.c.), to w żadnym też razie w postępowaniu kasacyjnym nie ma możliwość zastosowania art. 39821 k.p.c. Z treści tego pytania wynika ponadto w sposób nie budzący wątpliwości, że dotyczyło ono uprawnienia do skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej wyłącznie przez stronę postępowania, a nie żaden z podmiotów wymienionych w art. 3985 § 2 k.p.c. Poprawność odpowiedzi "A" na to pytanie potwierdza również treść art. 387 § 4 k.p.c.
Odnośnie pytania nr 114 organ wskazał, iż z przepisu art. 5051 k.p.c. wynika, że do postępowania uproszczonego należą tylko sprawy, dla których właściwy jest w pierwszej instancji sąd rejonowy. Chodzi zatem o sprawy, które nie zostały zastrzeżone do właściwości sądów okręgowych na podstawie art. 17 pkt 4 k.p.c. Wynika z tego pierwszy, podstawowy wniosek, że postępowanie uproszczone może się toczyć w pierwszej instancji tylko przed sądem rejonowym, a nie sądem okręgowym. Do właściwości sądu okręgowego pozostaje jedynie rozstrzyganie sporu w trybie postępowania uproszczonego jako sądu apelacyjnego. Jeżeli zatem sprawa ze względu na wartość przedmiotu sporu kwalifikuje się do sprawy przynależnej do właściwości sądu okręgowego, a ze strony przedmiotowej będzie tworzyć jednocześnie stan sprawy o charakterze uproszczonym, to rozpoznanie jej w trybie uproszczonym nie jest możliwe. W takim przypadku zostanie rozpoznana przez sąd okręgowy w trybie zwykłym ze względu na art. 17 pkt 4 k.p.c.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących pytania nr 139 organ wskazał, iż w myśl art. 266 § 1 k.s.h., z ważnych przyczyn dotyczących danego wspólnika, sąd może orzec jego wyłączenie ze spółki na żądanie wszystkich pozostałych wspólników, jeżeli udziały wspólników żądających stanowią więcej niż połowę kapitału zakładowego. Natomiast, zgodnie z § 2 wskazanego przepisu, umowa spółki może przyznać prawo wystąpienia z powództwem, także mniejszej liczbie wspólników, jeżeli ich udziały stanowią więcej niż połowę kapitału zakładowego. W tym przypadku powinni być pozwani wszyscy pozostali wspólnicy. Treść przywołanych przepisów nie pozostawiała zdaniem organu wątpliwości, że organem uprawnionym do wyłączenia wspólnika ze spółki jest sąd, który rozstrzyga o tym w formie wyroku, skoro w art. 266 § 2 k.s.h. mowa jest o powództwie i pozwanych. Użyte w § 2 określenie "powództwo" jednoznacznie wskazuje, iż sąd o wyłączeniu rozstrzyga w postępowaniu procesowym (albowiem w postępowaniu nieprocesowym nie występuje powództwo, lecz wniosek, ani też w tym postępowaniu nie występują pozwani, lecz uczestnicy postępowania).
Wobec zarzutu odnośnie pytania nr 169 organ podniósł, iż w sposób niedopuszczalny strona dokonała rozszerzenia treści pytania, które dotyczyło aktualnego stanu prawnego, na gruncie obowiązującego Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Natomiast przeprowadzona w odwołaniu interpretacja i przywołane różne oceny instytucji przysposobienia nie miały żadnego znaczenia dla prawidłowości odpowiedzi na powyższe pytanie. Organ podkreślił, iż odpowiedź na powyższe pytanie wynika wprost z treści przepisu art. 1251 § 1 k.r.i.o., który został wprowadzony przez ustawę z dnia 19 grudnia 1975 r. o zmianie ustawy kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 45, poz. 234).
Odnosząc się do zarzutów dotyczących pytania nr 176 organ podniósł, iż prawidłowa odpowiedź na to pytanie oparta jest na przepisach art. 7 i art. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej. Zgodnie z art. 7 ww. ustawy działalność wykraczająca poza zadania użyteczności publicznej nie może być prowadzona w formie zakładu budżetowego. Z kolei art. 2 wymienia zakład budżetowy i spółki prawa handlowego jako formy prowadzenia działalności komunalnej przez jednostki samorządu terytorialnego. Niewątpliwie gmina jest jednostką samorządu terytorialnego, ale nie zawsze taka jednostka musi być gminą. Również powiaty i województwa prowadzą działalność komunalną. Określenie "spółka prawa handlowego gminy" nie jest więc ustawowym sformułowaniem odnoszącym się do specyficznej formy spółki. Analogicznie jak sformułowanie "jednoosobowa spółka Skarbu Państwa" podkreśla ono, iż spółka prawa handlowego jest gminną jednostką organizacyjną powołaną do wykonywania zdań samorządu gminnego w sferze gospodarki komunalnej poza zakresem zadań użyteczności publicznej, a gmina jest "ekonomicznym właścicielem" spółki i ma status jej wspólnika.
Odnośnie pytania nr 186 organ wskazał, iż zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego i ustawą - Prawo dewizowe, postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie indywidualnego zezwolenia jest jednoinstancyjne. Przytoczona przez skarżącą argumentacja koncentrowała się natomiast wokół kwestii istoty wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten sam organ jako środka zaskarżenia, co zdaniem organu nie miało znaczenia dla wyboru właściwej odpowiedzi na pytanie testowe, które odnosi się do zagadnienia liczby instancji postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie indywidualnego zezwolenia dewizowego. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Prezesa NBP nie jest dewolutywny. Skoro nie ma organu wyższego (odwoławczego) nad Prezesem banku centralnego, sprawa indywidualnego zezwolenia dewizowego nie może być rozpatrzona ponownie przez inny, drugoinstancyjny organ administracji publicznej. Niewystępowanie cechy dewolutywności środka zaskarżenia powoduje więc ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten sam organ, który prowadził postępowanie w pierwszej instancji. Żaden przepis prawa nie upoważnia zaś do stwierdzenia, że Prezes NBP w sprawach indywidualnych zezwoleń dewizowych jest zarazem organem I i II instancji.
Odnośnie pytania nr 200 organ podkreślił, iż prawidłowa odpowiedź na to pytanie wynika z przepisu art. 12 ust. 6 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym, bowiem oczywiste jest, że wymienione w art. 12 ust. 1 pkt 5 tej ustawy określenie "grunty gospodarstw rolnych powstałe z zagospodarowania nieużytków" oznacza to samo, co użyte w ww. pytaniu określenie "zagospodarowanie nieużytków w celu utworzenia nowego gospodarstwa rolnego". Z treści powyższych przepisów wynika zatem niewątpliwie, że z tytułu zagospodarowania nieużytków w celu utworzenia nowego gospodarstwa rolnego, po upływie 5 letniego okresu zwolnienia stosowana jest ulga, polegająca na obniżeniu podatku w pierwszym roku o 75%, a w drugim o 50%. Pozostałe propozycje odpowiedzi tj. "B" i "C" są w związku z powyższym nieprawidłowe, nie znajdują bowiem odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach.
Odnośnie pytania nr 202 organ podniósł, iż prawidłowa według klucza odpowiedź "A", oparta jest na art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Organ nie zgodził się też z zarzutami skarżącej, że pytanie to wykracza poza zakres przedmiotowy egzaminu na aplikację adwokacką.
Odnośnie pytania nr 203 organ wskazał, iż prawidłowa według klucza odpowiedź "A" oparta jest o przepis art. 18 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług . Organ podkreślił, że istota tego pytania sprowadza się do ustalenia, który z wymienionych w propozycjach podmiotów jest płatnikiem podatku od towarów i usług. Spośród trzech kategorii podmiotów wymienionych jako warianty odpowiedzi na pytanie testowe nr 203 odnoszące się do płatnika podatku od towarów i usług jedynie zaś komornik sądowy ma status płatnika tego podatku.
Odnośnie pytania nr 204 organ wskazał, iż prawidłowa według klucza odpowiedź "B" oparta jest o treść art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym. Przepis ten wprost określa przedmiot akcyzy wymieniając czynności podlegające opodatkowaniu, posługując się przy tym sformułowaniem: "opodatkowaniu akcyzą podlegają", które odpowiada również treści zaskarżonego pytania. Natomiast odpowiedź "B" - zgodna z kluczem odpowiedzi, tj. "produkcja wyrobów akcyzowych zharmonizowanych" jest cytatem ust. 1 pkt 1 ww. przepisu. Do wskazania prawidłowej odpowiedzi na to pytanie wystarcza zatem znajomość zasadniczych przepisów przywoływanej ustawy, do których zaliczyć należy z pewnością art. 4 ust. 1 pkt 1.
Odnośnie pytania nr 206 organ podniósł, że "decyzja ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego" jest pojęciem języka prawnego użytym jednoznacznie w art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Powołany przepis określa następstwa doręczenia decyzji ustalającej poprzez stwierdzenie, iż z dniem doręczenia takiej decyzji powstaje zobowiązanie podatkowe, zaś kandydat miał za zadanie odpowiedzieć, czy decyzja ustalająca jest deklaratoryjna, czy konstytutywna. Skoro Ordynacja podatkowa wiąże z doręczeniem decyzji ustalającej powstanie zobowiązania podatkowego, decyzja taka tworzy nowy stan prawny - ma zatem niewątpliwie charakter konstytutywny. Nie ma przy tym znaczenia, czy podatnik jako dłużnik w stosunku zobowiązania podatkowego jest osobą fizyczną, osobą prawną lub inną jednostką organizacyjną. W świetle obowiązujących przepisów jedynie właściwą odpowiedzią na pytanie o charakter decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego jest zatem odpowiedź "A".
Odnośnie pytania nr 216, organ podkreślił, iż wyraźnie w nim zaznaczono, że chodzi o organ ujęty w Traktacie Ustanawiającym Wspólnotę Europejską (TWE). W tym zaś traktacie (także według wersji ujętej w Dz. U. Nr 90, poz. 864 z 2004 r.) funkcjonuje według skonsolidowanej wersji dokumentów tylko jedna Rada (art. 7) i to bez żadnego normatywnego doprecyzowania i na pewno nie jest to Rada Europejska, która funkcjonuje jako organ Unii Europejskiej (od traktatu z Maastricht), a nie organ Wspólnot Europejskich. Skoro zatem pytanie dotyczyło zapisów Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską, to z oczywistych powodów nie mogło chodzić o Radę Europejską, gdyż pełna jej nazwa to właśnie Rada Europejska - w wersji angielskiej European Council (art. 4 Traktatu o Unii Europejskiej - wersja skonsolidowana) w odróżnieniu od Rady (Council) w art. 7 TWE.
Organ za nieuzasadnione uznał też zarzuty skarżącej odnośnie pytania nr 248 wskazując, iż prawidłowa według klucza odpowiedź "C" oparta jest na art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich. W ocenie organu pytanie zostało sformułowane precyzyjnie i jednoznacznie, gdyż trafna odpowiedź polegała na wskazaniu jednego z trzech organów, który zgodnie z brzmieniem przepisu powołuje zastępców Rzecznika Praw Obywatelskich. Odpowiedź prawidłowa mogła być zaś tylko jedna - Marszałek Sejmu, gdyż wynikało to wprost z przepisu. Nie miało natomiast żadnego znaczenia to, że przepis mówi, iż Marszałek Sejmu czyni to na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich.
Odnosząc się do wniosku skarżącej o uznanie za prawidłowe odpowiedzi udzielonych na zaskarżone pytania organ wskazał, że decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu konkursowego nie jest decyzją uznaniową, w której Minister Sprawiedliwości ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny. Przyjęcie zatem przez Ministra Sprawiedliwości w decyzji, że kandydat uzyskał wynik pozytywny możliwe jest tylko wówczas, jeśli po analizie rozwiązanego przez kandydata testu można ustalić, że uzyskał on 190 punktów, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca.
W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. N., podniosła zarzuty naruszenia zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
- naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów:
1. art. 75a ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze poprzez sformułowanie pytań o numerach 191 i od 193 do 207 z gałęzi prawa nie wymienionej w przedmiotowym przepisie tj. z prawa podatkowego;
2. art. 75i ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze poprzez przyjęcie, że test składał się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, podczas gdy pytania nr: 75, 248, 109, 176, 186, 216, 206, 169, 88, 139, 114, 203, 204, 202, 12, 200 posiadały bądź więcej niż jedną poprawną odpowiedź, bądź nie posiadały żadnej poprawnej odpowiedzi, bądź zostały sformułowane niezgodnie z zasadami ww. ustawy - Prawo o adwokaturze z uwagi na zawarte w nich błędy i niejasności;
- naruszenie prawa procesowego, w tym:
1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak szczegółowej analizy okoliczności i wywodów przedstawionych przez skarżącą, a także wadliwą analizę materiału dowodowego i oparcie rozstrzygnięcia w decyzji na nieuprawnionych wnioskach wypływających z takiej analizy;
2. art. 8 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o wadliwe i powierzchowne uzasadnienie prawne;
3. art. 12 § 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie się przez organ do obowiązku wnikliwego załatwienia sprawy;
4. art. 107 § 1 k.p.a. poprzez brak prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji.
Skarżąca wniosła o weryfikację testu i uznanie za prawidłowe udzielonych przez nią odpowiedzi na pytania o numerach: 196, 197, 199, 200, 202, 203, 204, 206 z uwagi na fakt, iż ich treść wykraczała poza zakres wskazany w art. 75a ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze, a także na pytania o numerach: 75, 248, 109, 176, 186, 216, 206, 169, 88, 139, 114, 203, 204, 202, 12, 200, ponieważ pytania te posiadały więcej niż jedną prawidłową odpowiedź, bądź z treści pytania wynikała inna odpowiedź aniżeli odpowiedź wskazana w tzw. "kluczu odpowiedzi" bądź też ze względu na to, że ich sformułowanie było niezgodne z zasadami wyrażonymi w ustawie - Prawo o adwokaturze, a także z uwagi na zawarte w nich błędy i niejasności.
Wniosła w związku z tym o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako naruszającej prawo oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi, skarżąca podtrzymała argumentację prezentowaną na etapie postępowania administracyjnego oraz odniosła się szeroko do uzasadnienia zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości.
Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w pełni stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutu skargi, że egzamin był zbyt szczegółowy i odbiegał stopniem trudności od pytań testowych z lat ubiegłych, a liczba pytań z zakresu prawa podatkowego była nadmierna, organ stwierdził, iż nie zasługuje on na uwzględnienie, gdyż odwołuje się do subiektywnego odczucia kandydatki na aplikację adwokacką oraz pomija uwarunkowania ustawowe egzaminu konkursowego na tę aplikację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, stosownie do stanu prawnego z daty podjęcia aktu lub czynności, a nie według przesłanek celowości czy słuszności.
Ponadto w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji Sąd nie stwierdził, by zaskarżone orzeczenie naruszało przepisy prawa materialnego lub przepisy procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości z obrotu prawnego.
Minister Sprawiedliwości, rozpoznając odwołanie od uchwały Komisji Egzaminacyjnej, ocenia czy wynik egzaminu został ustalony prawidłowo. Prawidłowe ustalenie wyniku egzaminu zależy od: 1) prawidłowości sformułowania pytań egzaminacyjnych i odpowiedzi w kluczu, 2) prawidłowości odpowiedzi wskazanych przez kandydata oraz 3) prawidłowości zastosowanych procedur egzaminacyjnych. Kwestia oceny merytorycznej poprawności pytań i odpowiedzi wskazanych jako prawidłowe w kluczu testowym, jest istotnym zadaniem tego organu na tym etapie postępowania. Od tej oceny zależy rzetelność ustalenia wyniku egzaminu kandydata i zgodność z prawem decyzji w tym względzie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2008 r. II GSK 473/07). W tych warunkach sąd administracyjny może jedynie zbadać, czy zaskarżona decyzja nie narusza prawa – przez odniesienie się do argumentacji organu odwoławczego zawartej w decyzji, w świetle ustaleń dokonanych przez ten organ w związku z zarzutami zdającego.
Organ odwoławczy reprezentował stanowisko zasadniczo odmienne od przedstawionego przez skarżącą i swoje poglądy w tym zakresie szczegółowo uzasadnił w zaskarżonej decyzji, odwołując się do stosownych aktów prawnych. Fakt wydania rozstrzygnięcia, które jest poparte analizą prawną i które jest jednocześnie niekorzystne dla strony, nie może być utożsamiane z naruszeniem norm procesowych. Minister Sprawiedliwości w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się do wszystkich pytań zakwestionowanych przez skarżącą uznając, że pytania te zostały sformułowane w sposób prawidłowy, zgodnie z zawartym w teście pouczeniem, a spośród zaproponowanych odpowiedzi tylko jedna jest prawidłowa.
Wydając zaskarżone rozstrzygnięcie organ nie naruszył przepisów procesowych enumeratywnie wymienionych w skardze. Wziął przy tym pod uwagę cały istotny w sprawie materiał dowodowy. Okoliczność, że organ nie odniósł się do wszystkich argumentów skarżącej, w tym do przywołanych przez nią poglądów wyrażonych przez doktrynę i wynikających z orzecznictwa sądowego nie oznacza, że pominął materiał dowodowy wskazany przez skarżącą, bądź też jednostronnie i nieobiektywnie rozpatrzył sprawę. Rozpoznając sprawę ponownie organ ma obowiązek uzasadnić swoje stanowisko, a nie ustosunkowywać się szczegółowo do zarzutów zawartych w odwołaniu. Na gruncie rozpoznawanej sprawy oznacza to, że organ dla prawidłowego wypełnienia obowiązku rozpatrzenia sprawy nie musi odnosić się do wszystkich orzeczeń i poglądów doktryny, jeżeli pozostają one bez wpływu na wynik sprawy. W sprawie niniejszej organ przedstawił pełną argumentację o charakterze prawnym, dotyczącą prawidłowości kwestionowanych pytań i stanowiącą jednocześnie odpowiedź na twierdzenia skarżącej. Uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji odnosi się do mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa, jak również wyjaśnia powody wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia i dlatego zarzuty naruszenia art. 107 k.p.a. Sąd uznał za niezasadne. Argumenty strony należy uznać za polemikę z prawidłowym stanowiskiem organu, pamiętać bowiem trzeba, że poprawna odpowiedź na pytanie testowe musi pozostawać w zgodzie z kontekstem i logiką pytania.
Sąd podzielił zarzuty skarżącej dotyczące pytań nr 75, nr 186 i nr 204, jednakże stwierdzone w tym zakresie uchybienia pozostają bez wpływu na wynik sprawy, albowiem skarżącej do uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu brakowało 11 punktów.
Odnośnie pytania nr 75 wskazać należy, iż uprawnienie z art. 923 § 1 k.c. przysługuje wymienionym w tym przepisie osobom bez względu na to, czy dziedziczą po spadkodawcy, zaś rozrządzenie spadkodawcy wyłączające lub ograniczające to uprawnienie jest nieważne. Nadto w przepisie tym wymieniono dwie grupy podmiotów uprawnionych do korzystania z mieszkania po śmierci spadkodawcy, tj. małżonka i "inne osoby bliskie". O ile – w świetle art. 614 § 1 k.r.i o. – małżonek w separacji nie jest małżonkiem, o którym mowa w art. 923 § 1 k.c., o tyle wykluczenie go a priori z kręgu "osób bliskich" może budzić wątpliwości. Stosunek bliskości względem spadkodawcy potwierdzać bowiem mogą nie tylko formalnoprawne więzy rodzinne, ale również więzy faktyczne. A więc, czy małżonek w separacji będzie osobą bliską dla spadkodawcy decydować będą okoliczności faktyczne, a przede wszystkim ocena jego stosunku osobistego ze spadkodawcą. Zatem w pytaniu nr 75 możliwe były dwie odpowiedzi "A" i "C", co narusza art. 75i ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze.
Istotne wątpliwości wywołuje również pytanie nr 186. Pytanie to - zdaniem Sądu – nie powinno znaleźć się w teście egzaminacyjnym, gdyż nie można na nie udzielić odpowiedzi wynikającej wprost z przepisu prawa (chodzi o art. 8 ust. 3 ustawy Prawo dewizowe, w zw. z art. 127 § 3 k.p.a.). Problem w tym pytaniu sprowadza się do kwestii, czy o dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym można mówić wtedy, gdy do kolejnego rozstrzygnięcia sprawy właściwy jest organ wyższego stopnia, czy także wtedy, gdy właściwy jest ten sam organ administracji, który rozstrzygnął sprawę w pierwszej instancji. Dwuinstancyjność postępowania może być rozpatrywana w dwóch aspektach – materialnym oraz formalnym. W aspekcie materialnym dwuinstancyjność postępowania polega na prawnej możności dwukrotnego rozstrzygnięcia tej samej sprawy pod względem merytorycznym. W aspekcie formalnym wyraża się natomiast w konstrukcji toku instancji i zakłada przesunięcie uprawnień do ponownego rozpatrzenia sprawy na organ wyższej instancji.
W doktrynie prezentowane są poglądy, że punkt ciężkości zasady dwuinstancyjności postępowania spoczywa na jej aspekcie materialnym, czyli na prawnej możności dwukrotnego rozstrzygnięcia tej samej sprawy, natomiast rzeczą drugorzędną jest czy właściwy do ponownego rozstrzygnięcia sprawy jest inny organ (wyższego stopnia), czy ten sam, jako że dwuinstancyjność jest pojęciem procesowym, a nie ustrojowym, z tym że zamyka się w systemie organów administracji. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego natomiast (por. uchwałę z dnia 22 lutego 2007 r. II GPS 2/06) istnieją wystarczająco silne przesłanki do przyjęcia, że wniosek strony przewidziany w art. 127 § 3 k.p.a. uruchamia tok instancji w znaczeniu procesowym, który nie musi być zbudowany na hierarchicznej strukturze organów administracji publicznej. W takiej sytuacji sprawa jest drugi raz rozpoznawana z odpowiednim stosowaniem przepisów dotyczących odwołań od decyzji, oczywiście z pominięciem przepisów ściśle powiązanych z procedowaniem w systemie nadrzędności organu wyższego stopnia nad niższym, oraz z wykorzystaniem wprost lub z nieodzowną modyfikacją innych przepisów postępowania odwoławczego.
Przewidziana w art. 127 § 3 k.p.a. instytucja wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w świetle rozbieżnych poglądów doktryny oraz orzecznictwa, nie może więc być uznana jednoznacznie za wyjątek od zasady dwuinstancyjności. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest bowiem szczególnym środkiem odwoławczym występującym w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym i odpowiada swym charakterem pojęciu środka odwoławczego. Środek ten w istocie ma wszystkie cechy odwołania poza dewolutywnością, tj. nie przesuwa sprawy do rozstrzygnięcia przez organ wyższego stopnia.
Za uzasadnione Sąd uznał także zarzuty odnośnie pytania nr 204, które brzmiało:
"Zgodnie z ustawą o podatku akcyzowym opodatkowaniu akcyzą podlega
A) wyrób akcyzowy
B) produkcja wyrobów akcyzowych zharmonizowanych
C) dostawa towarów nie będących wyrobami akcyzowymi."
Według klucza prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "B" podczas, gdy skarżąca zaznaczyła w arkuszu odpowiedź "A".
W myśl art. 1 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym ustawa określa opodatkowanie podatkiem akcyzowym, zwanym dalej "akcyzą", wyrobów akcyzowych oraz samochodów osobowych, organizacje obrotu wyrobami akcyzowymi, a także oznaczanie znakami akcyzy. Ponadto zgodnie z art. 2 ust. 1 użyte w ustawie określenia oznaczają: wyroby akcyzowe - wyroby energetyczne, energię elektryczną, napoje alkoholowe oraz wyroby tytoniowe określone w załączniku nr 1 do ustawy. W myśl natomiast art. 4 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym z dnia 23 stycznia 2004 r. (w brzmieniu na dzień zdawania przedmiotowego egzaminu konkursowego) opodatkowaniu podlega kolejno: produkcja wyrobów akcyzowych zharmonizowanych; wyprowadzenie wyrobów akcyzowych zharmonizowanych ze składu podatkowego; sprzedaż wyrobów akcyzowych na terytorium kraju; eksport i import wyrobów akcyzowych; nabycie wewnątrzwspólnotowe i dostawa wewnątrzwspólnotowa. W ocenie Sądu, z zestawienia powyższych przepisów wynika konieczność drobiazgowego wyjaśnienia na gruncie przywołanej ustawy zakresu pojęcia "wyrób akcyzowy" i wzajemnych relacji pomiędzy przytoczonymi przepisami. Zdaniem Sądu, dopiero zaprzeczenie twierdzeniu "opodatkowaniu akcyzą podlega wyrób akcyzowy" a więc uznanie tego zdania za fałszywe pozwoli na wyeliminowanie jako prawidłowej również odpowiedzi wskazanej pod literą "A". Z uzasadnienia decyzji nie wynika jednak, aby organ skutecznie zaprzeczył prawdziwości powyższego zdania, a odwołanie się w tym zakresie do poglądów doktryny m.in. A. Gorgola cyt. "Należy podkreślić, iż przedmiotem akcyzy nie są wyroby akcyzowe. Podatek akcyzowy jest bowiem podatkiem od obrotu profesjonalnego (...) "nie może zostać uznane za wystarczające dla odparcia zarzutu skarżącej skoro przywołany autor dalej stwierdza "Ze względu na jednofazowy charakter opodatkowania przedmiot akcyzy musi być rozpatrywany z punktu widzenia nie tylko statusu towaru – czy jest to wyrób akcyzowy - ale także z punktu widzenia faz obrotu. Zdarzenie prawne związane z wyrobem akcyzowym opodatkowane są jedynie wówczas, gdy występują w określonej fazie krajowego obrotu towarowego lub wymiany w handlu zagranicznym". W ocenie Sądu powyższe rozważania dowodzą, że wyjaśnienie wzmiankowanej kwestii nie mogło nastąpić jednoznacznie na testowym egzaminie konkursowym, w którym zasadą jest występowanie jednej poprawnej odpowiedzi, niewątpliwie bowiem odpowiedź wskazana w kluczu jako " B" jest prawidłowa. Pytanie nr 204 nie spełnia w związku z tym wymagań o jakich mowa w art. 75i ust. 1 Prawa o adwokaturze.
Przechodząc do pozostałych pytań zakwestionowanych przez skarżącą, co do których Sąd podzielił stanowisko organu w kwestii ich prawidłowości, to – przy uwzględnieniu w całości wcześniejszych uwag podkreślenia wymaga, że pytania te zostały oparte na przepisach prawa wchodzących w zakres egzaminu. Zostały też sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź.
Skarżąca w bardzo obszernej argumentacji wywodziła, że prawo podatkowe, którego dotyczyły pytania o numerach 191 i od 193 do 207, nie zostało wymienione w przepisie art. 75a ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze, a ponadto od dłuższego czasu prawo podatkowe oddala się od klasycznie pojmowanego prawa finansowego i stanowi odrębną gałąź prawa. Odnosząc się do powyższego zarzutu wskazać należy, iż zgodnie z powołanym przepisem egzamin konkursowy ma za zadanie i polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta adwokackiego, z zakresu prawa: konstytucyjnego, karnego, postępowania karnego, karnego skarbowego, wykroczeń, cywilnego, postępowania cywilnego, gospodarczego, spółek prawa handlowego, pracy i ubezpieczeń społecznych, rodzinnego i opiekuńczego, administracyjnego, postępowania administracyjnego, finansowego, europejskiego, ustroju sądów, samorządu adwokackiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu adwokata i etyki tego zawodu.
Zgodzić należy się z Ministrem Sprawiedliwości, iż pytania konkursowe zakwestionowane przez skarżącą w uzasadnieniu tego zarzutu (z prawa podatkowego) oparte były na przepisach prawa wchodzących w zakres egzaminu. Podkreślić przy tym należy, iż nie budzi wątpliwości, że prawo podatkowe jest odrębną gałęzią prawa, zwłaszcza od prawa cywilnego, karnego, czy też administracyjnego. Wskazane przez skarżącą poglądy doktryny i orzecznictwa, potwierdzające ten oczywisty fakt, nie budzą żadnych wątpliwości i nie są w żadnym wypadku kwestionowane ani przez organ ani przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznający niniejszą sprawę. Jednakże poglądy te, w żadnym wypadku nie wskazują, iż prawo podatkowe nie mieści się w pojęciu prawa finansowego, na które składa się szereg gałęzi prawa. W ogólnym pojęciu prawa finansowego mieszczą się bowiem takie dziedziny jak np. prawo dewizowe, prawo budżetowe, prawo bankowe. Wobec powyższego całkowicie prawdziwe jest stwierdzenie, iż prawo podatkowe mieści się w zakresie pojęciowym prawa finansowego, i nie ma w tym przypadku znaczenia, iż traktowane jest jako odrębna gałąź prawa. Zwrócić ponadto należy uwagę, iż treść art.75a ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze nie odnosi się do gałęzi prawa, rozumianych jako wyodrębnionych kompleksów norm prawnych, natomiast wskazuje na określone dziedziny prawa, które jak np. prawo administracyjne, prawo konstytucyjne skupiają w sobie szereg aktów prawnych, które również można by określić jako autonomiczne gałęzie prawa posiadające własną aparaturę pojęciową i dogmatykę. Reasumując, o ile zgodzić się można z poglądem prezentowanym przez skarżącą, że prawo podatkowe jest osobną gałęzią prawa, nie zmienia to jednak faktu, iż jest częścią prawa finansowego, a co za tym idzie pytania z prawa podatkowego bez wątpienia mieszczą się w zakresie egzaminu konkursowego.
Podkreślić też należy, iż ustawa - Prawo o adwokaturze wyczerpująco reguluje organizację i sposób przeprowadzenia egzaminu konkursowego; przedmiotowy zakres egzaminu określa przez wymienienie w art. 75a ust. 3 Prawa o adwokaturze dziedzin prawa, z których wiedza kandydata na aplikanta adwokackiego podlega sprawdzeniu w tym trybie. Przepis ten wyznacza zatem merytoryczne ramy konstruowania pytań egzaminacyjnych w formie testu wyboru. Ustawa ani rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i adwokackiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2160, ze zm.) w żadnym ze swoich przepisów nie wypowiada się natomiast na temat struktury tych pytań, stopnia szczegółowości czy poziomu trudności. Nie precyzuje też aktów prawnych z danej dziedziny prawa, wyłącznie na podstawie których pytania te miałyby być przygotowywane. Kwestie te pozostawia zespołowi do przygotowania pytań na egzamin konkursowy - zespołowi konkursowemu, który przygotowuje jeden zestaw pytań w formie testu wyboru, mając na uwadze konieczność zapewnienia jednakowego poziomu sprawdzenia wiedzy kandydatów. Pytania egzaminacyjne nie mogą wychodzić poza akty prawne, składające się na dziedziny prawa, wymienione w art. 75a ust. 3 powołanej ustawy. Niewątpliwie przepis ten szeroko i ogólnie definiuje dziedziny prawa służące przygotowaniu pytań, posługując się sformułowaniem "z zakresu prawa: konstytucyjnego, cywilnego (...)" itd., jednak taka a nie inna była w tym względzie wola ustawodawcy. Nie wydaje się poza tym, żeby przepis ten nasuwał trudności interpretacyjne, aczkolwiek stwarza komisji konkursowej możliwość przygotowania pytań z rozległych przedmiotowo zakresów wiedzy prawniczej, co wpływa niewątpliwie na poziom trudności egzaminu. Jednak sama trudność egzaminu (przy uwzględnieniu, że zawsze takiej ocenie towarzyszą subiektywne odczucia zdającego) nie wpływa na kwestię jego prawidłowości, jeżeli organ zapewnił jednakowy dla wszystkich poziom sprawdzenia kandydatów.
Odnosząc się do zarzutów skarżącej dotyczących pytania nr 12 należy zgodzić się ze stwierdzeniem organu, iż test egzaminacyjny nie służy ocenie przepisów obowiązującego prawa, ale służy sprawdzeniu wiedzy kandydatów z obowiązującego w dniu egzaminu prawa. Skoro zaś przy przestępstwie naruszenia miru domowego nie zawarto regulacji trybu ścigania, to zgodnie z ogólnymi regułami procesowymi (art. 9 k.p.k.) przestępstwa te są ścigane z urzędu, a ewentualny wniosek pokrzywdzonego nie ma znaczenia dla trybu ścigania.
Zdaniem Sądu, w sposób prawidłowy organ wyjaśnił również wątpliwości skarżącej wobec pytania nr 88 z powołaniem się na treść przepisów art. 691 § 1 i 2 k.c. W świetle powyższych przepisów nie znajduje uzasadnienia pogląd skarżącej, aby zamysłem ustawodawcy było traktowanie również wnuka spadkodawcy, jako podmiotu, który należałby do ostatniej grupy osób uprawnionych wymienionych w art. 691 § 1 k.c.
Wskazana w kluczu odpowiedź "A" na pytanie nr 109 wynika natomiast z art. 3985 § 1 k.p.c. Skarżąca swoje odmienne stanowisko, odnośnie prawidłowej odpowiedzi na to pytanie, uzasadniała czyniąc dodatkowe założenia, które pozostają poza logiką i kontekstem tego pytania. Tymczasem zdający ma za zadanie dostosować odpowiedź do pytania bez czynienia takich dodatkowych założeń.
Odnosząc się do pytań nr 114,139 i 169, Sąd podziela stanowisko organu, gdyż odpowiedzi na wskazane pytania mają swoje źródło wprost w przepisach prawa.
Zdaniem Sądu, zarzut skarżącej, iż żadna z odpowiedzi w pytaniu nr 176 nie jest prawidłowa należy także uznać za chybiony, gdyż zgodnie z art. 7 ustawy o gospodarce komunalnej działalność wykraczająca poza zadania użyteczności publicznej nie może być prowadzona w formie zakładu budżetowego. Z kolei art. 2 ustawy o gospodarce komunalnej wymienia zakład budżetowy i spółki prawa handlowego jako formy prowadzenia działalności komunalnej przez jednostki samorządu terytorialnego, którymi są niewątpliwie także gminy. Biorąc zatem pod uwagę fakt, iż działalność gospodarcza gminy, wykraczająca poza zadania o charakterze użyteczności publicznej nie może być prowadzona ani w formie państwowego zakładu budżetowego, ani w formie komunalnego zakładu budżetowego, jedyną prawidłową odpowiedzią na to pytanie była wskazana w kluczu odpowiedź "C".
W kontekście zarzutów skarżącej wobec prawidłowości sformułowania pytań nr 200, 202, 203 i 206 Sąd analizując powyższe zagadnienia uznał, iż organ w sposób prawidłowy odniósł się do stawianych zarzutów. Pytania te zostały sformułowane zgodnie z dyspozycją przepisu art. 75i ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, a ich problematyka odwołuje się bezpośrednio do określonych przepisów prawa.
Odnośnie wątpliwości skarżącej wobec pytania nr 216 organ zasadnie podniósł, iż w treści tego pytania wyraźnie zaznaczono, że chodzi o organ ujęty w Traktacie Ustanawiającym Wspólnotę Europejską, a więc o Radę Unii Europejskiej.
Istota pytania nr 248 sprowadzała się natomiast do wskazania organu uprawnionego do powołania zastępców Rzecznika Praw Obywatelskich, a nie do trybu ich powołania – czy odbywa się to obligatoryjnie, czy też fakultatywnie. Zgodnie zaś z art. 20 ust. 3 ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich zastępców Rzecznika powołuje Marszałek Sejmu, co oznacza, że odpowiedzią prawidłową na to pytanie była odpowiedź "C".
Nie ulega wątpliwości, że pytania egzaminacyjne powinny być zredagowane dostatecznie precyzyjnie, aby uniknąć wątpliwości ze strony egzaminowanego co do przedmiotu pytania. Relacja pomiędzy odpowiedzią, a pytaniem musi być zawsze sprawdzalna na podstawie jednoznacznych kryteriów wynikających ze stanu prawnego, do którego nawiązuje pytanie. Poza tym pytania winny być testem wyłącznie na wiedzę, wynikającą z określonych dziedzin prawa i instytucji prawnych ukształtowanych przez prawo pozytywne. Niedopuszczalne jest, aby w pytaniach pojawiały się zagadnienia sporne w doktrynie i orzecznictwie.
W ocenie Sądu zakwestionowane przez skarżącą pytania, za wyjątkiem pytań nr 75, nr 186 i nr 204, spełniają powyższe kryteria. Oparte były na przepisach wchodzących w zakres egzaminu i zostały sformułowane w sposób poprawny, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź. Minister Sprawiedliwości w sposób wystarczający, na potrzeby rozpoznawanej sprawy i nie budzący wątpliwości natury procesowej, przedstawił swoje argumenty, wskazując konkretne przepisy, z których wynikała prawidłowa odpowiedź. Organowi nie można postawić zarzutu, na co wskazano we wstępie, że załatwił sprawę z naruszeniem norm procesowych. Minister Sprawiedliwości swoje stanowisko szczegółowo uzasadnił, wyjaśnił przesłanki swojego działania, a przytoczona w tym zakresie argumentacja nie nasuwa istotnych zastrzeżeń. Powyższe stanowisko Sądu nie dotyczy pytań nr 75, nr 186 oraz nr 204, ale jak wskazano powyżej uchybienia, których dopuścił się organ w tym zakresie pozostają, bez wpływu na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.