VI SA/Wa 8019/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje dotyczące podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, uznając umowę o opracowanie i wykonanie choreografii za umowę o dzieło, a nie umowę o świadczenie usług.
Sprawa dotyczyła podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego przez osobę wykonującą choreografię na rzecz spółki. Organ administracji uznał umowę za umowę o świadczenie usług, podlegającą przepisom o zleceniu. Sąd administracyjny uchylił tę decyzję, stwierdzając, że umowa o opracowanie i artystyczne wykonanie choreografii, z uwzględnieniem indywidualnych kryteriów oceny, posiada cechy umowy o dzieło, a nie umowy o świadczenie usług.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę spółki [...] S.A. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Mazowieckiego OW NFZ stwierdzającą, że E. N. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej. Organ administracji uznał, że umowa nazwana przez strony 'Umową o dzieło rozporządzającą prawami autorskimi i prawami do artystycznych wykonań' w rzeczywistości stanowiła umowę o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu, ze względu na brak indywidualizacji przedmiotu umowy i nieokreślenie konkretnego rezultatu. Sąd administracyjny uznał jednak, że stanowisko organu jest nieprawidłowe. Sąd podkreślił, że umowa o dzieło jest umową rezultatu, a opracowanie układu choreograficznego, który może być wykorzystywany dla celów fitness, wraz z jego artystycznym wykonaniem i udzieleniem licencji, posiada wszelkie istotne elementy dzieła. Sąd wskazał, że przedmiot umowy precyzował efekt czynności, wymagał od wykonawcy posiadania specjalistycznej wiedzy i doświadczenia, a rezultat był postrzegalny i indywidualnie oznaczony. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną w mocy decyzję organu I instancji, umorzył postępowanie administracyjne oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Umowa o opracowanie i artystyczne wykonanie choreografii, która posiada indywidualny charakter i jest postrzegalnym rezultatem pracy, spełnia cechy umowy o dzieło.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że umowa o choreografię, która określa konkretny rezultat, wymaga specjalistycznej wiedzy i jest postrzegalna, posiada cechy umowy o dzieło, a nie umowy o świadczenie usług. Kluczowe jest ustalenie, czy umowa dotyczy rezultatu, a nie tylko starannego działania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 627
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Definicja umowy o dzieło jako umowy o rezultat.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu administracji.
p.p.s.a. art. 145 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego.
u.ś.o.z. art. 66 § 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Określenie podstawy do wydania decyzji w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu.
Pomocnicze
k.c. art. 734 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Definicja umowy zlecenia jako umowy starannego działania.
k.c. art. 750
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Stosowanie przepisów o zleceniu do umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Szczegółowe zasady zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu art. 40 § 1
Przepis wprowadzający zmiany w ustawach.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa o choreografię, z uwagi na jej specyfikę i cel, powinna być traktowana jako umowa o dzieło, a nie umowa o świadczenie usług. Organ administracji nie przeprowadził wystarczająco wnikliwego postępowania wyjaśniającego i dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
Umowa o dzieło jest umową o 'rezultat usługi'. Przedmiotem umowy jest zatem zobowiązanie do wykonania określonego dzieła, które może mieć charakter materialny jak i niematerialny. W odróżnieniu od umowy o dzieło, przyjmujący zlecenie w umowie zlecenia (umowie o świadczenie usług) nie bierze więc na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności.
Skład orzekający
Danuta Szydłowska
przewodniczący
Sławomir Kozik
sprawozdawca
Bożena Dąbkowska-Mastalerek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Kwalifikacja umów o charakterze artystycznym i twórczym jako umowy o dzieło, a nie umowy o świadczenie usług, w kontekście obowiązków ubezpieczeniowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego rodzaju umowy (choreografia) i może wymagać analizy porównawczej dla innych umów o charakterze twórczym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między umową o dzieło a umową o świadczenie usług, co ma bezpośrednie przełożenie na obowiązki ubezpieczeniowe i podatkowe. Interpretacja sądu jest istotna dla twórców i przedsiębiorców.
“Choreografia jako dzieło? Sąd rozstrzyga o ubezpieczeniu zdrowotnym.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVI SA/Wa 8019/22 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2023-02-14 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2022-11-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Bożena Dąbkowska-Mastalerek Danuta Szydłowska /przewodniczący/ Sławomir Kozik /sprawozdawca/ Symbol z opisem 652 Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych Hasła tematyczne Ubezpieczenie społeczne Skarżony organ Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1740 art. 645, art. 627, art. 637 ust.1 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j. Dz.U. 2022 poz 329 art. 145 ust.1 pkt.1 lit.a, art. 200, art.205 ust.2 , art. 209 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Asesor WSA Bożena Dąbkowska - Mastalerek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 lutego 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 26 września 2022 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną w nią mocy decyzję z dnia 26 lutego 2020 roku Dyrektora Mazowieckiego Wojewódzkiego Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasadzą od Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej [...] S.A. z siedzibą w W. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z 26 września 2022 r., nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ"), działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1285 z późn. zm., dalej: "ustawa o świadczeniach") w związku z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu (Dz. U. poz. 1493) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm., dalej: "K.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania, wniesionego 12 marca 2020 r. przez płatnika składek [...] S.A. (dalej: "Płatnik", "Skarżący"), utrzymał w mocy decyzję nr [...] z 26 lutego 2020 r. dyrektora Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia stwierdzającą, że E. N.(dalej: "Zainteresowana", "Uczestniczka"), jest objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej, na rzecz Płatnika, w okresach od 1 listopada 2015 r. do 31 lipca 2017 r. i od 1 maja 2018 r. do 31 maja 2018 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes NFZ wyjaśnił, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie, wnioskiem z 25 listopada 2019 r., zwrócił się do Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia o rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji dotyczącej objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym Zainteresowanej z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z K.c. stosuje się przepisy dotyczące zlecenia na rzecz Płatnika w okresach: od 1 listopada 2015 r. do 31 lipca 2017 r., od 1 maja 2018 r. do 31 maja 2018 r. Organ rozpatrując odwołanie od decyzji I instancji, dokładnie opisał przebieg postępowania administracyjnego zarówno w I, jak i w II instancji. Po przytoczeniu mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa, wyjaśnił, że z Zainteresowaną została zawarta 1 listopada 2015 r. umowa, nazwana przez strony: " Umowa o dzieło rozporządzająca prawami autorskimi i prawami do artystycznych wykonań", w której jako przedmiot wskazano: 1) Wykonanie oraz dostarczenie dzieła (...) polegającego na: a) opracowaniu układu choreograficznego, który może być wykorzystywany także dla celów ćwiczeń fitness i udzielenie zamawiającemu licencji wyłącznej na korzystanie Choreografii stanowiącej utwór w rozumieniu prawa autorskiego, b) artystycznym wykonaniu Choreografii (...) w czasie i miejscu uzgodnionym pomiędzy Zamawiającym a Wykonawcą i przeniesienie na rzecz Zamawiającego praw do rozporządzania i korzystania z Wykonania, 2) Choreografia (...) będzie obejmować elementy i techniki taneczne i ruchowe (wraz z autorskim doborem podkładu muzycznego dopasowanego do opracowanej Choreografii), które mogą być wykorzystywane dla celów fitness, 3) Choreografia zostanie utrwalona na odpowiednim nośniku w sposób pozwalający na dokładne zapoznanie się z nią lub zostanie opisana z wyszczególnieniem poszczególnych elementów Choreografii (...). Strony mogą dopuścić także, by choreografia została jedynie ustalona poprzez jej artystyczne wykonanie Zamawiającemu, 4) Wykonawca oświadcza, że opracowana Choreografia będzie stanowić przejaw jego działalności twórczej o indywidualnym charakterze w rozumieniu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a Zamawiający wymaga aby Choreografia stworzona przez Wykonawcę spełniała definicję utworu, 5) Wykonawca oświadcza, iż każdorazowe wykonanie Choreografii będzie stanowić artystyczne wykonanie utworu w rozumieniu art. 85 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Prezes NFZ dodał, że w umowie zostały ponadto zawarte dodatkowe zobowiązania oraz zapisy dotyczące praw autorskich, wynagrodzenia (obejmującego jednorazowe wynagrodzenie za opracowanie choreografii, opłatę licencyjną za każdorazowe korzystanie z praw autorskich do Choreografii oraz przeniesienie wyłącznych praw do każdego artystycznego wykonania Choreografii), stosunku pomiędzy stronami, odstąpienia od umowy, czasu trwania umowy i pozostałych postanowień. Organ stwierdził następnie, że niezindywidualizowanie przedmiotu umowy, niedookreślenie go i niewystarczające jego oznaczenie, z góry skutkuje w niniejszym przypadku brakiem możliwości zweryfikowania otrzymanego świadczenia w oparciu o przepisy, regulujące umowę o dzieło. Skutkiem powyższego nie istnieje możliwość obciążenia Zainteresowanej odpowiedzialnością na zasadzie ryzyka za wykonanie umowy, albowiem ryzyko polega w tym przypadku na poniesieniu odpowiedzialności za nieosiągnięcie ściśle określonego skutku, niezależnie od przyczyny. Z samych umów nie wynika, iż to Zainteresowana - w przeciwieństwie do Płatnika miała brać na siebie odpowiedzialność wobec firmy, za prawidłowe wykonanie dzieła. Stąd należy uznać, iż to Płatnik jako zlecający wykonanie prac, a nie Zainteresowana, jako osoba wykonująca określone prace, podlegał odpowiedzialności za wady dzieła. Natomiast Zainteresowana zobowiązana była wykonać swoją pracę sumiennie według swojej najlepszej wiedzy, ze starannością, jakiej wymaga zakres i charakter pracy. Zdaniem Prezesa NFZ, prawidłowo ustalił organ I instancji, iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy, praca wykonywana przez Zainteresowaną, nie może zostać zakwalifikowana jako wykonywana w ramach umowy o dzieło w myśl. K.c., gdyż polegała ona na prowadzeniu zajęć ruchowych z należytą starannością. Zdaniem organu czynności wykonywane przez Zainteresowaną, w żaden sposób nie zmierzają do powstania nowego bądź zmodyfikowanego w sposób stanowiący o jego indywidualnym charakterze, samoistnego dzieła, które zostało zdefiniowane w momencie zawierania umowy. W przypadku wykonywanej przez Zainteresowaną pracy wyżej opisany rodzaj wymaganego rezultatu nie występuje. W niniejszym przypadku, przedmiot umowy został określony w sposób ogólny, abstrakcyjny i bez specyfikacji pozwalających na wskazanie parametrów, którymi miałby się charakteryzować ich rezultat. Organ dodał, że przedmiotem przeważającej działalności Płatnika jest "działalność obiektów służących poprawie kondycji fizycznej", natomiast Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 18 maja 2017 r. sygn. akt 1 UK 269/16 wyjaśnił, iż zawierane umowy przez płatnika składek na czynności, które należą do bieżącej działalności profilu jego firmy nie mogą być umowami o "dzieło". Zdaniem organu, samo uznanie, że stworzenie układu tanecznego czy programu zajęć fitness automatycznie posiada przymiot waloru artystycznego, jest nadużyciem, tym bardziej, że przygotowane w opisany sposób "dzieła" miały stanowić materiał pomocniczy do prowadzenia zajęć, stanowiąc element szerszego procesu, jakim było świadczenie usług trenerskich i szkoleniowych w zakresie fitness, a w przypadku innych osób zawierających umowy z Płatnikiem, również jogi, poprawy kondycji, treningu na rowerach. Oczywiście naturalne jest, że każda osoba prowadząca szeroko rozumiane zajęcia fitness korzysta z dowolnie wybieranych przez siebie podkładów muzycznych, ćwiczeń, układów ruchowych, tanecznych itp., jednakże nie przesądza to o autorskim i artystycznym wymiarze tych opracowań, skutkujących uznaniem, że powinny być kwalifikowane jako dzieło. Zdaniem organu, zaprezentowanie układu tanecznego i odtwarzanie tego układu w ramach prowadzonych zajęć fitness nie ma waloru wykonania artystycznego. Organ doszedł do wniosku, że zebrany materiał dowodowy jednoznacznie prowadzi do konstatacji, że na podstawie zawartej umowy doszło do przygotowania materiałów służących realizacji celu, jakim było prowadzenie zajęć fitness i że zawarta w ten sposób umowa nie stanowi dzieła, lecz nosi cechy umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący, reprezentowany przez adwokata, zaskarżając decyzję Prezesa NFZ z 19 września 2022 r., w całości wniósł o jej uchylenie w całości oraz o zwrot kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie w sposób wnikliwy i rzetelny postępowania wyjaśniającego oraz postępowania dowodowego w sprawie, co doprowadziło do wydania błędnego rozstrzygnięcia w oparciu o nieustalony stan faktyczny, w tym w szczególności nieustalenie, w jakich warunkach oraz w jaki sposób Zainteresowana świadczyła czynności na podstawie umowy o dzieło, faktycznych warunków i sposobu świadczenia czynności przez Zainteresowaną oraz nie zebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2) art. 80 K.p.a., poprzez dowolne, a nie swobodne uznanie, nie znajdujące oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym oraz ustaleniach dokonanych w toku kontroli przeprowadzonej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, iż czynności wykonywane przez Zainteresowaną miały charakter zlecenia a nie umowy o dzieło, 3) art. 136 K.p.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 12 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, poprzez niepodjęcie przez Prezesa NFZ jako organ odwoławczy, jakichkolwiek czynności mających na celu uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie, w tym w szczególności nie podjęcie jakichkolwiek czynności zmierzających do wyjaśnienia, w jakich warunkach oraz w jaki sposób Zainteresowana wykonywała czynności objęte umową o dzieło. W uzasadnieniu skargi Skarżący rozwinął powyższe zarzuty przedstawiając argumentację na ich poparcie. W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie, w sprawie bowiem doszło do wadliwego zastosowania art. 734 § 1 i art. 750 K. c. oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach. Zgodnie z art. 627 K.c., przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Elementami przedmiotowo istotnymi umowy o dzieło jest określenie dzieła, do którego wykonania zobowiązany jest przyjmujący zamówienie, a także, z uwzględnieniem regulacji art. 628 w związku z art. 627 K.c., wynagrodzenia, do którego zapłaty zobowiązany jest zamawiający. Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". Rezultat, o który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu. Umowa o dzieło zakłada swobodę i samodzielność w wykonywaniu dzieła, a jednocześnie nietrwałość stosunku prawnego, gdyż wykonanie dzieła ma charakter jednorazowy i jest zamknięte terminem wykonania. Wykonanie umowy o dzieło ma doprowadzić w przyszłości do powstania konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, jako koniecznego do osiągnięcia zgodnie z treścią umowy. Przedmiotem umowy jest zatem zobowiązanie do wykonania określonego dzieła, które może mieć charakter materialny jak i niematerialny. Rezultat pracy wykonującego stanowi wytworzenie dzieła o cechach zindywidualizowanych, nieistniejącego w takiej postaci przed rozpoczęciem wykonywania umowy. Wykonanie dzieła najczęściej przybiera postać wytworzenia rzeczy lub dokonania zmian w rzeczy już istniejącej (naprawienie, przerobienie, uzupełnienie). Poza rezultatami materialnymi istnieją także postacie (rezultaty) niematerialne, które mogą, ale nie muszą, być ucieleśnione w jakimkolwiek przedmiocie materialnym (rzeczy). Rezultatem nieucieleśnionym w rzeczy nie może być natomiast czynność, a jedynie wynik (skutek) tej czynności (por. W. Wyrzykowski [w:] M. Fraś, M. Habdas, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom IV. Zobowiązania. Część szczególna, LEX 2021). Dzieło musi istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu (por. A. Brzozowski [w:] K. Pietrzykowski, Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 2005, s. 351-352). Istota umowy zlecenia, w świetle art. 734 K.c. i nast., wyraża się w tym, że przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Umowę zlecenia zalicza się przy tym do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. Chociaż sama definicja zakłada dążenie do osiągnięcia określonego rezultatu – dokonania czynności prawnej, jednakże w razie jego nieosiągnięcia, ale jednoczesnego dołożenia wszelkich starań w tym kierunku, przy zachowaniu należytej staranności, zleceniobiorca nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania (tak m.in. K. Kołakowski [w:] G. Bieniek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 2006, s. 387). Innymi słowy, odpowiedzialność kontraktowa przyjmującego zlecenie powstanie wówczas, gdy przy wykonaniu zlecenia nie zachował wymaganej staranności, niezależnie od tego, czy oczekiwany przez dającego zlecenie rezultat nastąpił, czy nie. Wykonanie określonej czynności, bez względu na to, jaki rezultat czynność ta przyniesie, jest natomiast cechą charakterystyczną tak dla umów zlecenia (gdy chodzi o czynności prawne - art. 734 § 1 K.c.), jak i dla umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami (gdy chodzi o czynności faktyczne - art. 750 K.c.). W odróżnieniu od umowy o dzieło, przyjmujący zamówienie w umowie zlecenia (umowie o świadczenie usług) nie bierze więc na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności. Jego odpowiedzialność za właściwe wykonanie umowy oparta jest na zasadzie starannego działania (art. 355 § 1 K.c.), podczas gdy odpowiedzialność strony przyjmującej zamówienie w umowie o dzieło niewątpliwie jest odpowiedzialnością za rezultat. W wypadku umowy o dzieło niezbędne jest zatem, aby starania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca 2012 r., sygn. akt II UK 60/12 - niepublikowane). Z kolei, jak stanowi art. 750 K.c., do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Przedmiotowa norma o charakterze generalnym, w myśl której do umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu, oznacza, że– w zależności od treści i charakteru konkretnej umowy – niektóre przepisy będą stosowanie wprost, inne z pewnymi modyfikacjami, a jeszcze inne w ogóle nie znajdą zastosowania. Należy podkreślić, że przyjmujący zlecenie nie jest odpowiedzialny za każdy przypadek niedojścia do skutku zleconej czynności prawnej, tj. braku rezultatu (por. P. Nazaruk [w:] J. Ciszewski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, LEX 2021). Przedmiotem spornej w niniejszej sprawie umowy było opracowanie układu choreograficznego, który może być wykorzystywany także dla celów ćwiczeń fitness, a także do udzielenia Skarżącemu licencji wyłącznej na korzystanie z choreografii. Uczestnik postępowania zobowiązał się także do artystycznego wykonania choreografii w czasie i miejscu uzgodnionym pomiędzy stronami umowy, a także do przeniesienia, na rzecz Skarżącego, praw do rozporządzania i korzystania z tego wykonania. Organ przyjął, że umowy ta nie wyczerpują pojęcia umowy o dzieło z uwagi na to, że ich wykonanie nie polegało na wytworzeniu nowego, unikatowego wytworu o zindywidualizowanych cechach oraz właściwościach określonych w umowie. W ocenie Sądu, stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji odnośnie charakteru prawnego zawartej przez Skarżącego i Uczestniczkę umowy jest nieprawidłowe. Zdaniem Sądu zastosowanie przez organ w niniejszej sprawie art. 750 K.c. w związku z art. 734 § 1 i 2 K.c. i nast. i w związku z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach było przedwczesne. Organ nie pochylił się bowiem nad istotą stosunku zobowiązaniowego łączącego Skarżącego i Uczestniczkę. W ocenie Sądu bowiem tak określony przedmiot umowy – opracowaniu układu choreograficznego, który może być wykorzystywany także dla celów ćwiczeń fitness, która będzie obejmować elementy i techniki taneczne i ruchowe (wraz z autorskim doborem podkładu muzycznego dopasowanego do opracowanej Choreografii) i udzielenie zamawiającemu licencji wyłącznej na korzystanie Choreografii stanowiącej utwór w rozumieniu prawa autorskiego oraz przeniesienie na rzecz Zamawiającego praw do rozporządzania i korzystania z Wykonania – posiada wszelkie istotne elementy dzieła. Przygotowanie układu choreograficznego, zgodnie z treścią zwartej przez strony umowy i z uwzględnieniem przygotowanych indywidualnie kryteriów oceny wskazuje, że sporna umowa precyzowała efekt czynności podjętych przez Uczestniczkę celem wykonania umowy. Należy podkreślić, że przedmiotem umowy o dzieło może być wytwór pracy intelektualnej człowieka, a więc rezultat niematerialny, m.in. wykonanie koncertu, inscenizacja, przygotowanie produkcji artystycznej czy wykład. Za dzieło można uznać także przygotowanie autorskiego spektaklu tanecznego - układu choreograficznego, w tym mającego spełniać przygotowane, specyficzne kryteria oceny artystycznej, gdy opracowania te są jednorazowym, kompleksowym efektem pracy, wymagającym od prowadzącego posiadania i wykorzystania szczególnych właściwości – profesjonalnej wiedzy i niepowtarzalnych doświadczeń wykorzystanych w sposób swoisty i indywidualny, a jednocześnie odróżnia się od prezentowanych wcześniej wytworów pracy intelektualnej w tej dziedzinie (por. wyrok NSA z 17 grudnia 2019 r., sygn. akt II GSK 1308/19). Sąd podziela zatem stanowisko Skarżącego, iż opracowanie i artystyczne wykonanie choreografii stanowi konkretny rezultat. Kryteria, jakimi charakteryzować się miała przedmiotowa choreografia określone zostały przez strony w treści umowy. Wskazać ponadto należy, że z art. 645 K.c. wynika, że w przypadku umowy o dzieło istotne są często osobiste przymioty wykonawcy. Tymczasem nie ulega wątpliwości, że umowa, której przedmiotem jest opracowanie i wykonanie choreografii, zawierana jest z uwzględnieniem konkretnych umiejętności strony tego rodzaju umowy. Podkreślenia wymaga, że prawidłowe wywiązanie się z umowy wymagało posiadania przez wykonawcę stosownej wiedzy i umiejętności, a także zastosowania odpowiednich metod i narzędzi. Rezultatem czynności podjętych przez Uczestniczkę jest dzieło w postaci układu choreograficznego, które zostało dostarczone i przedstawione Skarżącemu. Dokumentacja znajdująca się w aktach administracyjnych sprawy wskazująca na zapłatę przez Skarżącego za dostarczone dzieło oraz za kolejne wykonania świadczy, że choreografia została wykonana zgodnie z zawartą między stronami umową. Przedmiot spornej umowy wskazuje na wolę stron zawarcia umowy o dzieło, w rozumieniu w art. 627 K.c. Nie można bowiem uznać, że istotą umowy pozostawało jedynie staranne dążenie Uczestniczki do osiągnięcia pewnego rezultatu. Gdyby bowiem Uczestniczka nie przygotowała choreografii w formie określonej w umowie, nie wykonałaby tej umowy, choćby podjęła stosowne czynności z najwyższą starannością. Wobec tego należy uznać, że to określony rezultat, a nie czynności do niego prowadzące, stanowiły przedmiot umowy stron, zawartej i ukształtowanej w granicach zakreślonych przez prawo i naturę (właściwość) danego stosunku prawnego. Istotnym elementem umowy o dzieło jest wynagrodzenie, bowiem umowa ta jest umową odpłatną. Ustalenie formy zapłaty wynagrodzenia może zostać określone przez wskazanie podstaw (parametrów), według których obliczone zostanie wynagrodzenie należne za wykonane dzieło (por. J. Ciszewski, P. Nazaruk, Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, art. 628, LEX 2021). W przypadku umowy o dzieło strony powinny określić wysokość wynagrodzenia albo wskazać podstawy do jego ustalenia. W rozpoznawanej sprawie wynagrodzenie z tytułu zawartej umowy zostało ustalone poprzez wskazanie konkretnych kwot, które zostaną wypłacone Uczestniczce po wykonaniu dzieła zgodnie z zawartą umową. Znajdujący się w aktach sprawy rachunek wskazuje, że przedmiotowe wynagrodzenie wypłacone zostało po wykonaniu dzieła. Należy zatem stwierdzić, że wypłata wynagrodzenia jest ściśle związana z wykonaniem dzieła, nie mają przy tym znaczenia same czynności podjęte celem jego wykonania. Postanowienia tego rodzaju nie występują zazwyczaj przy umowie zlecenia. W sytuacji gdy zlecona czynność nie została dokonana, przyjmującemu zlecenie należy się wynagrodzenie, jeżeli wykaże, że dołożył należytej staranności w celu wykonania umowy (był gotów do jej wykonania), zaś niedokonanie czynności nastąpiło na skutek okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności, w szczególności wskutek przeszkód spowodowanych przez dającego zlecenie (wyrok SA w Warszawie z 24 sierpnia 2012 r., sygn. akt I ACa 67/12, LEX nr 1220685). Kolejnym elementem charakteryzującym umowę o dzieło jest możliwość oceny wykonania umowy z punktu widzenia tego, czy można taką ocenę przeprowadzić pod kątem wystąpienia wad efektu pracy (art. 637 § 1 K.c.). Zleceniobiorca nie odpowiada bowiem za wady określonego rezultatu, ale jedynie za należyte staranie przy wykonywaniu czynności. Natomiast w przypadku zamawiającego jako strony umowy o dzieło istotne jest nie tyle, czy wykonawca należycie się starał, ale to czy dzieło w ogóle powstało oraz czy jest prawidłowe. Tym samym przeprowadzenie oceny, czy Uczestniczka należycie wykonała umowę, opiera się właśnie na ocenie rezultatu jej pracy. Zdaniem Sądu, wszelkie ewentualnie mogące powstać wątpliwości w tej mierze niweluje protokół odbioru dzieła, stanowiący załączniki do zawartej umowy, w którym odbiór pracy stanowiącej dzieło, potwierdziła osoba wyznaczona do odbioru dzieła. Uwzględniając powyższe argumenty należy stwierdzić, że opracowanie układu choreograficznego, który może być wykorzystywany także dla celów ćwiczeń fitness, a także do artystycznego wykonania choreografii w czasie i miejscu uzgodnionym pomiędzy stronami umowy – posiada wszelkie istotne elementy dzieła, gdyż charakteryzuje się oryginalnym i niepowtarzalnym charakterem. Ponadto, przedmiotowa choreografia istnieje w postaci postrzegalnej, pozwalającej odróżnić ją od innych tego rodzaju przedmiotów, a także wskazać istotę osiągniętego rezultatu, który jest konkretny i widoczny. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. Sąd na podstawie art. 145 § 3 tej ustawy umorzył postępowanie administracyjne, bo brak jest podstaw do jego kontynuowania poprzez wydanie decyzji merytorycznej. O zwrocie kosztów postępowania (punkt 3 sentencji wyroku) Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2. oraz art. 209 tej ustawy. w związku z § 14 ust.1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI