VI SA/Wa 79/24

VI SA/Wa 79/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-05-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska /przewodniczący/
Aneta Lemiesz
Anna Fyda-Kawula. /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
II GSK 2519/24 - Wyrok NSA z 2025-06-26
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędziowie: Sędzia WSA Aneta Lemiesz Asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.) Protokolant ref. staż. Anna Węgorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2024 r. sprawy ze skargi K. M., M. G., H. G. i P. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżoną decyzją z [...] października 2023 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.), art. 13ia ust. 1 w zw. z art. 13k ust. 2a, art. 13k ust. 4 oraz art. 13l ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 645 ze zm.) oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2359 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j i art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2201 ze zm.) w wyniku wniosku K. M., H. G., P. G. i M. G.(Skarżący) o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] października 2022 r. nr [...] nakładającą na stronę Skarżącą karę pieniężną w wysokości 1.500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu wykonywanego pojazdem nr rej. [...] w dniu [...] października 2021 r.
Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym. Organ ustalił, że będący własnością Skarżących ww. pojazd (ciągnik samochodowy), którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony, poruszał się w dniu [...] października 2021 r. po płatnym odcinku drogi krajowej nr [...] (granica państwowa) – węzeł M. Za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna, ponieważ kontrolowany pojazd samochodowy nie został zarejestrowany w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej Krajowej Administracji Skarbowej (SPOE KAS) oraz nie uiszczał opłaty z wykorzystaniem usługi EETS. Przejazd został udokumentowany zdjęciem z urządzenia kontrolnego i zapisany pod numerem ewidencyjnym [...].
Pismem z 1 lipca 2022 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił Skarżących o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia zarejestrowanego podczas ww. przejazdu, pouczając o treści art. 10 § 1 k.p.a.
Skarżący złożyli wyjaśnienia w piśmie, które wpłynęło do Organu w dniu 12 lipca 2022 r.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Główny Inspektor Transportu Drogowego przedstawił treść przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia i stwierdził, że na podstawie danych znajdujących się w systemie e-TOLL ustalono, że kontrolowany pojazd nie został zarejestrowany w SPOE KAS i dlatego właścicielom pojazdu została wymierzona kara pieniężna na podstawie art. 13k ust. 2a ustawy o drogach publicznych, tj. w wysokości 1500 zł. Pojazd ten został zarejestrowany w Systemie SPOE KAS w dniu 12 grudnia
2021 r. Jednocześnie do ww. pojazdu zostało przypisane urządzenie o numerze [...] w dniu 12 grudnia 2021 r. Obowiązek rejestracji w rejestrze uiszczających opłatę został więc wykonany dopiero po stwierdzonym naruszeniu. Odnośnie zarzutu, że Organ nie ocenił w sposób właściwy dowodu z przedłożonego przez strony e-maila z dnia 30 września 2022 r. skierowanego do K. M. od [...] Sp. z o.o. sp. k. stwierdził, że ten mail jest podziękowaniem za skorzystanie z platformy etoll.lontex.pl służącej do nadzorowania statusu pojazdów. Skorzystanie z tej platformy nie jest jednak tożsame z wykonaniem obowiązku polegającego na rejestracji w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną. Organ nie znalazł także przesłanek do zastosowania art. 189f oraz art. 189e k.p.a. Podkreślił, że jeżeli strony uchybiły podstawowym obowiązkom w zakresie uiszczania opłaty elektronicznej, jakimi było zarejestrowanie kontrolowanego pojazdu w Elektronicznym Systemie Poboru Opłat KAS to w żadnym razie nie można mówić o działaniu siły wyższej w rozumieniu art. 189e k.p.a., czy znikomej szkodliwości czynu w rozumieniu art. 189f § 1 k.p.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zaskarżyli powyższą decyzję w całości wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucili naruszenie:
- przepisów prawa, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:
a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., polegające na dokonaniu przez organ błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w oderwaniu od zasad logiki i doświadczenia życiowego, przejawiającej się w uznaniu, iż dowody zgromadzone w postępowaniu nie pozwalają na przyjęcie, że K. M. dokonała rejestracji urządzeń e-TOLL, pomimo przedłożenia wiadomości e-mail z dnia 30 września 2022 r. skierowanej do niej przez [...] Sp. z o.o. sp. k.;
b) art. 189f k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której zgodnie ze stanowiskiem Krajowej Administracji Skarbowej kontrole prawidłowości uiszczania opłat w początkowym okresie funkcjonowania systemu e-TOLL winny odbywać się przede wszystkim w oparciu o działania prewencyjne, których podstawowym elementem będzie pouczanie, a nie karanie uczestnika realizowanego przewozu oraz w pierwszej kolejności inspektorzy winni skorzystać z przewidzianej w przepisach prawa instytucji "odstąpienia" od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej;
c) art. 189e k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której niepobranie opłaty było związane z nieprawidłowościami w systemie (czynnikami zewnętrznymi), bowiem zgodnie z informacjami od dystrybutora urządzenie monitorowało, jednak nie pobierało opłaty;
- błąd w ustaleniach faktycznych, który miał wpływ na treść orzeczenia, polegający na przyjęciu że nie doszło do rejestracji urządzeń e-TOLL, pomimo przedłożenia wiadomości e-mail z dnia 30 września 2022 r. skierowanej do K. M. przez [...] Sp. z o.o. sp. k., z której wynika, że K. M. rejestracji dokonała.
W uzasadnieniu skargi Skarżący przedstawili argumentację na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...).
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z powołanym kryterium Sąd stwierdził, że jest ona zgodna z prawem.
Zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony (...). Z kolei przepis art. 13ia ust. 1 ustawy o drogach publicznych stanowi, że w celu uiszczania opłaty elektronicznej z wykorzystaniem Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu jest obowiązany dokonać rejestracji w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną. Rejestracji nie dokonuje się w przypadku uiszczania opłaty elektronicznej z wykorzystaniem usługi EETS. Rejestr, o którym mowa w ust. 1, jest prowadzony przez Szefa KAS w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (art. 13ia ust. 3 powołanej ustawy).
Stosownie zaś do treści art. 13 ha ust. 1 powołanej ustawy opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 (opłata elektroniczna) jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6, to jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca
2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Z art. 13 ha ust. 3 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, jak i przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 13 ha ust. 6 tej ustawy, wynika, że powyższa opłata elektroniczna pobierana jest za przejazd po płatnych drogach krajowych lub ich odcinkach pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Stosownie natomiast do treści art. 13k ust. 2a powołanej ustawy za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 13ia ust. 1 wymierza się karę pieniężną w wysokości 1500 zł.
Stosownie do treści art. 13k ust. 4 ustawy o drogach publicznych, podmiotem odpowiedzialnym w ww. zakresie jest w pierwszej kolejności właściciel pojazdu samochodowego, którym poruszano się po płatnych odcinkach dróg krajowych.
Należy podkreślić, że odpowiedzialność za naruszenie określonego w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych obowiązku ponoszenia przez korzystającego z dróg publicznych opłat za przejazd po drogach krajowych pojazdu samochodowego ma charakter obiektywny. Przesłankami tej odpowiedzialności są bowiem jedynie przejazd po drodze krajowej objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej i nieuiszczenie opłaty za ten przejazd.
W rozpatrywanej sprawie obie te przesłanki zostały spełnione.
I tak, odcinek drogi krajowej nr [...] (granica państwowa) – węzeł [...], na którym w dniu [...] października 2021 r. poruszał się pojazd Skarżących, został wymieniony w załączniku nr 1 pkt 3 lit. a) do rozporządzenia do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.
Naruszenie, które doprowadziło do nałożenia na Skarżących kary pieniężnej w tej sprawie zostało ujawnione na podstawie danych znajdujących się w systemie e-TOLL. Wynikało z nich, że kontrolowany pojazd nie został zarejestrowany w SPOE KAS i dlatego właścicielom pojazdu została wymierzona kara pieniężna na podstawie art. 13k ust. 2a ustawy o drogach publicznych, tj. w wysokości 1500 zł. Jak ustalił Organ, pojazd ten został bowiem zarejestrowany w Systemie SPOE KAS dopiero w dniu 12 grudnia 2021 r. Obowiązek rejestracji w rejestrze uiszczających opłatę został więc wykonany dopiero po stwierdzonym naruszeniu.
Prawidłowości powyższych ustaleń nie podważył powoływany w skardze wydruk wiadomości e-mail z dnia 30 września 2022 r. skierowanej do K. M. przez [...] Sp. z o.o. sp. k. Jak trafnie ocenił Organ, z wiadomości tej nie można wyprowadzać wniosku, że K. M. dokonała prawidłowej rejestracji kontrolowanego pojazdu w SPOE KAS. Skorzystanie z platformy etoll.lontex.pl - służącej do nadzorowania statusu pojazdów - nie jest bowiem tożsame z wykonaniem obowiązku polegającego na rejestracji w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną, określonym w art. 13ia ust. 1 ustawy o drogach publicznych. Dlatego też niezasadny jest zarzut naruszenia przez Organ art. 189e k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której niepobranie opłaty było związane z "nieprawidłowościami w systemie" (czynnikami zewnętrznymi).
W świetle poczynionych ustaleń organ nie miał podstaw do zastosowania w sprawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Przepis ten obliguje organ do odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Warunkiem jego zastosowania w okolicznościach danej sprawy jest kumulatywne zaktualizowanie się obydwu określonych nim przesłanek. Zastosowaniu przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. sprzeciwia się w tej sprawie brak zaktualizowania się drugiej koniecznej przesłanki, o której stanowi ten przepis prawa, a mianowicie "zaprzestania naruszania prawa" (szerzej na ten temat vide wyrok NSA z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 1091/19).
Z kolei, co do podnoszonej w skardze kwestii odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w początkowym okresie funkcjonowania systemu e-TOLL należy podkreślić, że przyjęcie istnienia podstaw do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej powinno być każdorazowo wynikiem prowadzonego postępowania administracyjnego, nie zaś deklaracji o nieistnieniu takich podstaw składanej przez organ administracji publicznej (Szef Krajowej Administracji Skarbowej) względem podmiotów, które mogłyby zostać objęte sankcją za naruszenie przepisów prawa. Na marginesie tylko Sąd zauważa, że z treści powołanego w skardze pisma z 30 września 2021 r. traktującego o możliwości "odstąpienia" od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej wynika, że nie dotyczy ono sytuacji braku rejestracji w e-TOLL.
Obowiązek rejestracji w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną jest jasno sprecyzowany w art. 13ia ust. 1 ustawy o drogach publicznych i ma bezwzględny charakter. Kara pieniężna za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej jest natomiast sztywna (art. 13k ust. 2a powołanej ustawy), a organ nie może jej miarkować.
Zgromadzone w sprawie dowody pozwalały na stwierdzenie, że stan faktyczny sprawy został wyczerpująco wyjaśniony, a poczynione w sprawie ustalenia faktyczne nie zostały skutecznie zakwestionowane przez Skarżących. Dlatego podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. jest niezasadny.
Jak trafnie przy tym stwierdził Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Skarżący zgodnie z treścią art. 189k § 1 k.p.a. mogą wystąpić do organu administracji publicznej, który nałożył administracyjną karę pieniężną o udzielenie ulgi w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej przez: odroczenie terminu wykonania administracyjnej kary pieniężnej lub rozłożenie jej na raty, odroczenie terminu wykonania zaległej administracyjnej kary pieniężnej lub rozłożenie jej na raty, umorzenie administracyjnej kary pieniężnej w całości lub części, umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub części. Sprawą Skarżących jest w tej sytuacji skorzystanie z tej instytucji, tj. zainicjowanie postępowania administracyjnego w trybie wymienionego przepisu.
Ze wszystkich wskazanych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.