VI SA/WA 784/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Prezesa NFZ o objęciu skarżącego obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego jako wspólnika spółki jawnej, uznając, że kluczowe jest faktyczne prowadzenie działalności pozarolniczej, a nie tylko sam status wspólnika, zwłaszcza gdy spółka prowadzi działalność rolniczą.
Skarżący zakwestionował decyzję Prezesa NFZ o objęciu go obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego jako wspólnika spółki jawnej. Sąd administracyjny uchylił tę decyzję, stwierdzając, że organ pominął kluczową kwestię faktycznego charakteru działalności spółki. Sąd podkreślił, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje w związku z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej, a nie samego statusu wspólnika, szczególnie gdy spółka prowadzi działalność rolniczą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, która orzekała o podleganiu skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik spółki jawnej. Sąd uznał, że organ administracji pominął istotne okoliczności faktyczne i prawne, skupiając się jedynie na rejestracji spółki i statusie wspólnika, zamiast na faktycznym charakterze prowadzonej przez spółkę działalności. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy spółka prowadzi działalność pozarolniczą, czy też wyłącznie rolniczą. Sąd podkreślił, że przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej uzależniają powstanie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego od prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, wykluczając tym samym działalność rolniczą. W analizowanej sprawie skarżący przedstawił dowody wskazujące, że spółka jawna zajmuje się głównie działalnością rolniczą, co wyłączało zastosowanie przepisów dotyczących pozarolniczej działalności gospodarczej. Sąd powołał się również na orzecznictwo NSA, które potwierdza, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wspólnika spółki powstaje tylko wtedy, gdy spółka prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, sam status wspólnika spółki jawnej nie stanowi podstawy do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, jeśli spółka nie prowadzi pozarolniczej działalności gospodarczej, a jedynie działalność rolniczą.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej uzależniają powstanie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego od prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, a nie samego faktu bycia wspólnikiem spółki. Kluczowe jest faktyczne prowadzenie działalności, a nie tylko wpis do rejestru. Działalność rolnicza nie jest objęta tym obowiązkiem.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (26)
Główne
u.ś.o.z. art. 66 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi.
u.s.u.s. art. 8 § ust. 6 pkt 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się wspólnika spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej.
Pomocnicze
u.ś.o.z. art. 82 § ust. 5 pkt 2
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Wskazuje na działalność prowadzoną w formie spółki jawnej, będącej podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych, jako jeden z rodzajów pozarolniczej działalności gospodarczej.
u.s.u.s. art. 13 § pkt 4b
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa okresy podlegania obowiązkowi ubezpieczenia dla wspólników spółek jawnych, partnerskich lub komandytowych.
u.ś.o.z. art. 109 § ust. 1 i 4
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
u.ś.o.z. art. 66 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
u.s.u.s. art. 8 § ust. 6 pkt 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.u.s.r. art. 6 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 plt 1 lit. a i c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § par. 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p. art. 36aa
Ustawa Prawo przedsiębiorców
p.p. art. 6 § ust. 1
Ustawa Prawo przedsiębiorców
p.p. art. 3
Ustawa Prawo przedsiębiorców
k.s.h. art. 22
Kodeks spółek handlowych
k.s.h. art. 251 § § 1
Kodeks spółek handlowych
p.o.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c)
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia i subsumpcja przepisów prawa materialnego (art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 82 ust. 5 pkt 2 u.ś.o.z. w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 1 i 4 u.s.u.s.) przez organ, który uznał, że obowiązek ubezpieczenia wspólnika spółki jawnej jest powiązany jedynie z jego statusem, a nie z faktycznie prowadzoną działalnością. Naruszenie prawa materialnego (art. 6 ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s.) poprzez błędne uznanie, że wspólnika spółki jawnej nie można uznać za rolnika, podczas gdy charakter działalności spółki (rolnicza) wyłącza obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego. Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a.) poprzez pominięcie istotnych okoliczności faktycznych i prawnych dotyczących prowadzonej przez skarżącego działalności i wydanie decyzji w oparciu tylko o wpis do rejestru.
Godne uwagi sformułowania
Obowiązek ubezpieczenia wspólnika spółki jawnej powiązany jest jedynie z posiadanym przez niego statusem prawnym, nie zaś z prowadzeniem działalności lub faktycznym działaniem w imieniu swojej spółki. Organ nie ma bowiem racji utożsamiając fakt występowania danego podmiotu w rejestrze gospodarczym, niepołączony z faktycznym prowadzeniem działalności, z podstawą do zaistnienia obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. Samodzielne występowanie w rejestrze gospodarczym jako wspólnik spółki jawnej, nie może być uznane za prowadzenie rzeczywistej, faktycznej pozarolniczej działalności gospodarczej.
Skład orzekający
Tomasz Sałek
przewodniczący sprawozdawca
Grzegorz Nowecki
sędzia
Maciej Borychowski
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że sam status wspólnika spółki jawnej nie rodzi obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, jeśli spółka prowadzi działalność rolniczą, a nie pozarolniczą działalność gospodarczą. Podkreślenie znaczenia faktycznego charakteru działalności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wspólnika spółki jawnej prowadzącej działalność rolniczą. Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu interpretacji przepisów o ubezpieczeniu zdrowotnym w kontekście prowadzenia działalności gospodarczej przez spółki, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców. Wyrok podkreśla znaczenie faktycznego charakteru działalności nad formalnym statusem.
“Czy bycie wspólnikiem spółki jawnej automatycznie oznacza obowiązek płacenia składek zdrowotnych? Sąd administracyjny wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 480 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVI SA/Wa 784/25 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2025-07-02 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-03-03 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Grzegorz Nowecki Maciej Borychowski Tomasz Sałek /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 652 Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych Hasła tematyczne Ubezpieczenie społeczne Skarżony organ Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 146 art. 109 ust. 1 i 4 Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.) Dz.U. 2024 poz 935 art. 145 par. 1 plt 1 lit. a i c, art. 200, art. 205 par. 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Asesor WSA Maciej Borychowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 lipca 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. H. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego Z. H. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] grudnia 2024 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej też jako "Prezes NFZ"), działając na podstawie art. 109 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 146 ze zm., zwanej dalej "ustawą o świadczeniach") w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej też jako "k.p.a.") oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach orzekł, że Z. H. (dalej też jako "skarżący") podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik spółki jawnej: Gospodarstwo Rolne "[...]" Spółka Jawna Z. H, W. T., J. M. w okresie "od 1 stycznia 2019 r. do nadal". Powyższa decyzja zapadła wskutek złożenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. Inspektorat w T. (dalej też jako "ZUS") wniosku o ustalenie okresu objęcia skarżącego obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego jako wspólnika spółki jawnej Gospodarstwo Rolne "[...]" Spółka Jawna Z. H., W. T., J. M. w okresie od 1 stycznia 2019 r. do nadal. We wniosku ZUS podał, że: zgodnie z KRS skarżący jest wspólnikiem spółki od 15 lutego 2002 r. do nadal, brak jest zgłoszenia z tego tytułu w ZUS, natomiast z danych na koncie ubezpieczonego wynika, że skarżący od 2005 r. jest zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako emeryt. W piśmie z 4 marca 2024 r. skarżący odniósł się do otrzymanego zawiadomienia o wszczęciu postępowania i wskazał, że jest współwłaścicielem spółki jawnej Gospodarstwo Rolne "[...]" Spółka Jawna Z. H., W. T., J. M. od 15 lutego 2002 roku, przy czym spółka zajmuje się wyłącznie działalnością rolniczą i z tego tytułu w okresie do 12 października 2005 r. był ubezpieczony w KRSU i opłacał składki z tytułu ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego a na emeryturę przeszedł 12 października 2005 r. i od tego czasu odpłaca składkę zdrowotną z tytułu pobieranej emerytury. W uzasadnieniu wspomnianej na wstępie decyzji Prezes NFZ powołał się na brzmienie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach, art. 8 ust. 6 pkt 4, art. 13 pkt 4 i 4b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497 ze zm., dalej też jako "ustawa o systemie ubezpieczeń") oraz wyroki sądów dotyczące kwestii podlegania przez wspólnika spółki jawnej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego – wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsk z 10 kwietnia 2015 r. III Aua 1455/14, wyrok WSA w Warszawie z 19 kwietnia 2017 r. VI SA/Wa 2153/16. Prezes NFZ wskazał, że obowiązek ubezpieczenia wspólnika spółki jawnej powiązany jest jedynie z posiadanym przez niego statusem prawnym, nie zaś z prowadzeniem działalności lub faktycznym działaniem w imieniu swojej spółki a zgodnie z danymi zawartymi w Krajowym Rejestrze Sądowym skarżący posiada status wspólnika przedmiotowej spółki od 15 lutego 2002 r. W konsekwencji organ stwierdził, że skarżący podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem, zarzucił zaskarżonej decyzji: - naruszenia prawa materialnego: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz art. 82 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 1 i 4 ustawy o systemie, przez błędną ich wykładnię prowadzącą do błędnej subsumcji tych przepisów do ustalonej przez organ rolniczej działalności skarżącego wskazanej w decyzji i uznanie przez organ, że obowiązek ubezpieczenia wspólnika spółki jawnej powiązany jest jedynie z posiadanym przez niego statusem wspólnika tej spółki, a nie z prowadzoną przez niego faktycznie działalnością, podczas gdy powołane przepisy wymieniają rodzaje działalności stanowiących tytuł objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym danej osoby i jednoznacznie wskazują na działalność gospodarczą prowadzoną w formie spółki jawnej, a nie działalność jedynie zarejestrowaną w formie spółki jawnej, a to miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ organ dokonując uchybienia w subsumcji tych przepisów pominął istotne okoliczności faktyczne i prawne rozpoznawanej sprawy, skupiając się na jednej przesłance, którą jest rejestracja spółki jawnej; - naruszenie prawa materialnego, a to art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2024 r. poz. 90, zwanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu rolników") w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej poprzez błędną ich wykładnię prowadzącą organ do wniosku, iż wspólnika spółki jawnej nie można uznać za rolnika, podczas gdy art. 82 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach wskazuje na objęciem obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego działalności gospodarczej prowadzonej w formie spółki jawnej, będącej podatnikiem podatku dochodowego, a to miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ organ dokonując powyższego uchybienia błędnie przyjął, że skarżący jak wspólnik spółki jawnej podlega obowiązkowi ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego na tych samych zasadach co przedsiębiorcy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą bez względu na charakter tej działalności; - naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie przez organ istotnych okoliczności faktycznych i prawnych co do prowadzonej przez skarżącego działalności i wydanie decyzji w oparciu tylko i wyłącznie na wpisie do rejestru przedsiębiorców spółki jawnej, której wspólnikiem jest skarżący, a to miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ organ dokonując powyższego uchybienia błędnie przyjął za podstawę prawną i faktyczną w decyzji, że skarżący jako wspólnik spółki jawnej podlega obowiązkowi ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego bez ustalania przez organ rodzaju prowadzonej przez niego działalności. Wobec tak sformułowanych zarzutów pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepianych, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów znajdujących się w aktach sprawy, obejmujących pismo skarżącego z 4 marca 2024 r. oraz pełny odpis z rejestru przedsiębiorców KRS. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. W piśmie z 3 kwietnia 2025 r. pełnomocnik skarżącej wniósł m. in. o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a.") Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. W ramach tej kontroli sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie i w konsekwencji uchyleniu podlega zaskarżona decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia orzekająca, że skarżący podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik spółki jawnej: Gospodarstwo Rolne "[...]" Spółka Jawna Z. H., W. T., J. M. w okresie od 1 stycznia 2019 r. do nadal. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowi art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników. W myśl zaś art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej. Ponadto obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych (art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach). W myśl ustawy o systemie obowiązkowemu ubezpieczeniu podlegają osoby fizyczne: - do 17 września 2021 r. - osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie art. 36aa oraz przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (art. 13 pkt 4); - od dnia 18 września 2021 r. do 31 grudnia 2022 r. - wspólnicy spółki jawnej, partnerskiej lub komandytowej - od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego albo od dnia nabycia ogółu praw i obowiązków w spółce do dnia wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego albo zbycia ogółu praw i obowiązków w spółce, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności przez spółkę zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (art. 13 pkt 4b), - od dnia 1 stycznia 2023 r. - wspólnicy spółki jawnej, partnerskiej lub komandytowej oraz spółki z Krajowego Rejestru Sądowego albo zbycia ogółu praw i obowiązków w spółce z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności przez spółkę zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (art. 13 pkt 4b). Wskazanie powyższych okresów wynika, ze zmiany brzemienia art. 13 ustawy o systemie ubezpieczeń. Przywołane powyżej przepisy, na których oparł się Prezes NFZ, wydając zaskarżoną decyzję, należy odnieść do art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym osobą prowadzącą działalność pozarolniczą jest osoba, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń, czyli: 1) osoba prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych, z wyjątkiem ust. 6a; 2) twórca i artysta; 3) osoba prowadzącą działalność w zakresie wolnego zawodu: a) w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, b) z której przychody są przychodami z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych; 4) wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólnicy spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej; 4a) akcjonariusz prostej spółki akcyjnej wnoszącego do spółki wkład, którego przedmiotem jest świadczenie pracy lub usług; 4b) komplementariusz w spółce komandytowo-akcyjnej; 5) osoba prowadząca publiczną lub niepubliczną szkołę, inną formę wychowania przedszkolnego, placówkę lub ich zespół, na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737, 854, 1562, 1635 i 1933). Wspomniany przepis definiuje osobę prowadzącą pozarolniczą działalność w zakresie zarówno ubezpieczeń społecznych, jak i ubezpieczenia zdrowotnego. Z kolei w myśl art. 4 ust. 1 Prawa przedsiębiorców przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą, zdefiniowaną w art. 3 jako zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Zgodnie zaś z art. 22 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodek spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 18, dalej też "k.s.h.") spółką jawną jest spółka osobowa, która prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą, a nie jest inną spółką handlową. Każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką, z uwzględnieniem art. 31. Skarżący od 15 lutego 2002 r. figuruje jako wspólnik spółki Gospodarstwo Rolne "[...]" Spółka Jawna Z. H., W. T., J. M. z siedzibą w W. Powyższe nie jest sporne w sprawie – informację o pozostawaniu wspólnikiem spółki jawnej zawarł w swoim wniosku ZUS, następnie skarżący potwierdził ją w piśmie procesowym, a organ uwzględnił w zaskarżonej decyzji. Przy czym w tym miejscu należy zwrócić uwagę, że w aktach administracyjnych nawet nie znalazł się odpis pełny z Krajowego Rejestru Sądowego dotyczący ww. spółki, co należy ocenić jako ewidentny brak w materialne dowodowym sprawy. Jednakże z informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców, przedstawionej przez samego skarżącego jako załącznik do skargi wynika, że wspomniana wcześniej spółka jawna została wpisana do rejestru 15 lutego 2002 r. Zgodnie zaś z art. 251 § 1 k.s.h. spółka jawna powstaje z chwilą wpisu do rejestru. I we wniosku ZUS wnosił o ustalenie okresu obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez skarżącego właśnie z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki jawnej. Następnie Prezes NFZ w decyzji orzekł o podleganiu przez skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik spółki jawnej od 1 stycznia 2019 r. do nadal. Jednakże art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, wprost wskazuje na warunek konieczny obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, jakim jest prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej a nie jakiejkolwiek działalności. Przepis ten wyklucza zatem objęcie obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego podmiotu prowadzącego działalność rolniczą. W ocenie Sądu, przepisy ustawy o świadczeniach uzależniają powstanie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, od rodzaju prowadzonej przez spółkę działalności tj. wyłącznie pozarolniczej działalności gospodarczej, z wyłączeniem działalności rolniczej, co wynika wprost z wykładni językowej powołanych wyżej przepisów ustawy o świadczeniach. Tezy tej w żaden sposób nie zmienia treść art.82 ust. 5 pkt 2 ww. ustawy, który jako jeden z rodzajów pozarolniczej działalności gospodarczej wymienia działalność prowadzoną w formie spółki jawnej, będącej podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych. To, że ustawodawca w tym przepisie wskazał na jedną z form działalności gospodarczej nie oznacza, że wykluczył faktyczne prowadzenie tejże działalności. Nie można bowiem nie zauważyć, że ustawodawca wprost wskazał w tym samym przepisie, iż jednym z rodzajów pozarolniczej działalności gospodarczej jest działalność prowadzona w formie spółki jawnej, będącej podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych. W ocenie Sądu organ, wydając zaskarżoną decyzję, pominął istotne pojęcia tj. "pozarolnicza działalność gospodarcza" oraz "działalność prowadzona w formie spółki jawnej, będącej podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych". Organ nie ma bowiem racji utożsamiając fakt występowania danego podmiotu w rejestrze gospodarczym, niepołączony z faktycznym prowadzeniem działalności, z podstawą do zaistnienia obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. Samodzielne występowanie w rejestrze gospodarczym jako wspólnik spółki jawnej, nie może być uznane za prowadzenie rzeczywistej, faktycznej pozarolniczej działalności gospodarczej. Ustawa o świadczeniach nie zawiera przepisów, które pozwalałaby na uznanie, iż podstawą podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego jest sam fakt posiadania statusu wspólnika spółki jawnej. Wykładnia przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w sprawie, jaką prezentuje organ ogranicza się w zasadzie do jednego przepisu tj. art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie z pominięciem powołanych przez Sąd przepisów ustawy o świadczeniach w szczególności art. 82 ust. 5 pkt 2, który jednoznacznie wskazuje wymieniając rodzaje działalności stanowiących tytuł objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym danej osoby: na działalność gospodarczą prowadzoną w formie spółki jawnej, a nie działalność jedynie zarejestrowaną w formie spółki jawnej. Warto w tym miejscu powołać się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 października 2024 r. sygn. akt II GSK 1047/24 dotyczący obowiązku podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego wspólnika spółki komandytowej. W wyroku tym zostało wskazane, że warunkiem koniecznym obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego jest prowadzenie przez spółkę pozarolniczej działalności gospodarczej. NSA wskazywał, że jeżeli spółka prowadzi działalność pozarolniczą, to jej wspólnik jest osobą prowadzącą działalność pozarolniczą, natomiast jeżeli spółka prowadzi działalność rolniczą, to jej wspólnik uważany jest za prowadzącego działalność rolniczą. NSA stwierdził, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika z mocy prawa, z samego statusu osoby jako wspólnika spółki, ale dotyczy to jedynie tych przypadków, gdy spółka prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą a powyższy obowiązek nie dotyczy wspólników spółek prowadzących działalność rolniczą. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, co najmniej przedwczesne było przyjęcie przez organ, że samo posiadanie przez skarżącego statusu wspólnika spółki jawnej, bez odniesienia się do podnoszonych przez skarżącego twierdzeń dotyczących prowadzenia wyłącznie działalności rolniczej, jest podstawą do stwierdzenia obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. Prezes NFZ pominął istotne okoliczności faktyczne i prawne sprawy, skupiając się jedynie na jednej przesłance tj. rejestracji spółki jawnej, której skarżący jest wspólnikiem, pomijając ponadto i przede wszystkim rodzaj prowadzonej działalności tj. działalności rolniczej, która nie została objęta obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach. Skarżący przedłożył bowiem do akt sprawy zaświadczenie o numerze identyfikacyjnym REGON, z którego wynika, że rodzajem przeważającej działalności spółki jawnej jest uprawa zbóż, roślin strączkowych i roślin oleistych na nasiona, z wyłączeniem ryżu oraz uprawa zbóż. Przedmiot prowadzonej działalności, wskazany jest także w przedstawionej przez skarżącego Informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców i obejmuje: uprawę zbóż, roślin strączkowych i roślin oleistych na nasiona, z wyłączeniem ryżu; uprawę warzyw, wyłączając melony oraz uprawę roślin korzeniowych i roślin bulwiastych; pozostałe uprawy rolne inne niż wieloletnie; chów i hodowlę bydła mlecznego; chów i hodowlę pozostałego bydła i bawołów; działalność usługową wspomagającą produkcję roślinną; działalność usługową następującą po zbiorach; obróbkę nasion dla celów rozmnażania roślin. Tym samym Prezes NFZ dokonał ustaleń i oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik postępowania, wobec niewyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, w szczególności charakteru prowadzonej działalności przez spółkę jawną, a konkretnie wyjaśnienia, czy można jej przypisać cechy "pozarolniczej działalności", czy była to wyłącznie działalność o charakterze rolniczym. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ ustali wskazane wyżej okoliczności faktyczne, mające znaczenie z punktu widzenia hipotezy normy art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach i dokona subsumpcji ustalonego stanu faktycznego. Następnie, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. wyjaśni w uzasadnieniu decyzji podstawę faktyczną wydawanego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję, natomiast o kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 480 zł, obejmującą wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI