VI SA/WA 319/07

VI SA/Wa 319/07 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-04-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-02-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Maria Jagielska
Pamela Kuraś-Dębecka
Zbigniew Rudnicki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ
Rada Radców Prawnych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Jagielska Sędzia WSA Pamela Kuraś – Dębecka Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi I. M. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę radców prawnych oddala skargę
Uzasadnienie
Uchwałą Nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] października 2006 r. w sprawie wpisu na listę radców prawnych, podjętą na podstawie art. 24 ust. 2c w związku z art. 24 ust. 1 pkt. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059, z późn. zm.), po rozpatrzeniu wszczętej wnioskiem z dnia [...] maja 2006 r.. sprawy wpisu p. I. M. na listę radców prawnych Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K., odmówiono wpisania wnioskodawcy na listę radców prawnych.
W uzasadnieniu wskazano, że z przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów oraz ustaleń wyznaczonego przez dziekana Zespołu, opartych na zbadaniu akt osobowych oraz przeprowadzonej rozmowy wynika, iż wnioskodawca nie spełnia warunków, o których mowa w art. 24 ust. 1 pkt. 5 ustawy o radcach prawnych.
W szczególności ustalono, że wnioskodawca ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie [...] w K. w 1986 r. z wynikiem dostatecznym. W latach 1994-1996 wnioskodawca odbywał aplikację sędziowską, zakończoną w 1996 r. egzaminem sędziowskim zdanym na ocenę mierną. Wnioskodawca w trakcie całej swojej kariery zawodowej - od 1979 r. - pracował wyłącznie w S. Spółdzielni Mieszkaniowej w S. - m.in. na stanowiskach: pracownik fizyczny, pracownik ds. szkód górniczych, przewodniczący związku zawodowego, kierownik działu ds. pracowniczych, zastępca dyrektora ds. techniczno-eksploatacyjnych, a od 1993 r. jako prezes zarządu - dyrektor. Dane odnośnie zatrudnienia ustalono w oparciu o kwestionariusze osobowe złożone przez wnioskodawcę oraz na podstawie przeprowadzonej z wnioskodawcą rozmowy.
Wnioskodawca złożył wniosek o wpis na listę radców prawnych w trybie w art. 24 i art. 25 ust. 1 pkt. 2 ustawy o radcach prawnych.
W toku postępowania przed organem wpisowym wnioskodawca uczestniczył w rozmowie kwalifikacyjnej przed Zespołem organu wpisowego w dniu [...] września 2006 r., podczas której miał możliwość odpowiedzi na pytania członków organów samorządowych i samodzielnego składania oświadczeń dotyczących złożonego wniosku (art. 50 K.p.a.).
Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych odmówiła wpisu wskazując na to, że wnioskodawca nie spełnia przesłanki rękojmiowej z art. 24 ust. 1 pkt. 5 ustawy o radcach prawnych. Jako przyczynę Rada wskazała brak praktyki zawodowej, na co wskazuje dotychczasowy przebieg pracy zawodowej wnioskodawcy, nie gwarantujący rękojmi właściwego wykonywania zawodu radcy prawnego. Wnioskodawca pracował dotychczas jedynie w jednej instytucji - spółdzielni mieszkaniowej i nie zajmował nigdy stanowiska związanego ze świadczeniem pomocy prawnej. Od 1993 r. zajmuje stanowisko prezesa zarządu tejże spółdzielni, korzystając z usług radców prawnych, a więc nie rozwiązuje problemów prawnych samodzielnie, a jedynie korzysta z porad profesjonalistów. Badając, czy wnioskodawca "swoim dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego", Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych przede wszystkim odniosła się do ustawowego znaczenia zwrotu "wykonywanie zawodu radcy prawnego".
I tak, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o radcach prawnych - "wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej z wyjątkiem występowania w charakterze obrońcy w postępowaniu karnym i w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe". Tak rozumiana pomoc prawna świadczona przez radcę prawnego ma na celu ochronę interesów podmiotów, na których rzecz jest wykonywana (art. 2 ustawy o radcach prawnych) i polega w szczególności na udzielaniu porad i konsultacji prawnych, opinii prawnych oraz zastępstwie prawnym i procesowym (art. 7 ustawy). Rękojmię "prawidłowego" wykonywania zawodu daje ten, kto wykazuje się cechami, od których uzależniona jest "prawidłowość" świadczenia pomocy prawnej w celu ochrony prawnej interesów podmiotów, na rzecz których jest wykonywana. Rolę wiodącą należy tu przypisać bez wątpienia odpowiedniemu poziomowi przygotowania, kwalifikacji i wiedzy zawodowej. Trudno bowiem uznać, że pomoc prawna może być świadczona w sposób "prawidłowy" przez osobę nie posiadającą dostatecznych kwalifikacji i wiedzy zawodowej. Wyrażona przez wnioskodawcę wola świadczenia pomocy prawnej w sytuacji, gdy nie dysponuje dostateczną wiedzą i kwalifikacjami, stanowią same w sobie przedmiot ujemnej oceny predyspozycji wnioskodawcy do wykonywania zawodu radcy prawnego. Odmawiając wpisu na listę radców prawnych, Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych miała na uwadze i to, że na organie wpisowym ciąży odpowiedzialność nie tylko za wpisanie na listę konkretnej osoby, ale również obowiązek ochrony interesu publicznego. Z powyższych względów, mając na uwadze konstytucyjne i ustawowe obowiązki samorządu zawodowego co do dbałości o zdobytą formę i jakość wykonywania zawodu - art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, art. 41 pkt. 5 i art. 52 ust. 3 pkt. 3 ustawy korporacyjnej - odmówiono wnioskodawcy wpisu na prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych listę radców prawnych.
Odwołanie od powyższej uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. złożył wnioskodawca wnosząc – alternatywnie – o jej uchylenie oraz orzeczenie co do istoty sprawy lub o uchylenie i przekazanie do ponownego rozpatrzenia przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. ze względu na naruszenie prawa materialnego (w szczególności art. 24 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych).
W uzasadnieniu wnioskodawca podniósł, iż właśnie jako prezes zarządu spółdzielni mieszkaniowej każdego dnia był zmuszony rozwiązywać problemy prawne tak z zakresu prawa spółdzielczego, budowlanego – w szerokim znaczeniu, cywilnego (stosunki własnościowe nieruchomości i lokali), osobowego, spadkowego czy administracyjnego. Przewodnicząc zarządowi spółdzielni podejmował szereg decyzji dotyczących stosunków wewnątrzspółdzielczych oraz związanych z reprezentacją spółdzielni na zewnątrz, po ich uprzednim przeanalizowaniu i zbadaniu stanu prawnego. Wnioskodawca podniósł, iż radcy prawnemu spółdzielni zleca jedynie te przypadki, które wynikają z konieczności posiadania wpisu na listę radców prawnych
Uchwałą Nr [...] Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] grudnia 2006 r. w sprawie odmowy wpisu na listę radców prawnych, podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a. oraz art. 31 ust 2 w związku z art. 24 ust. 1 i art. 25 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawcy, utrzymano w mocy uchwałę nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] października 2006 r. w sprawie odmowy wpisu na listę radców prawnych.
W uzasadnieniu stwierdzono, iż rozpoznając odwołanie Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych potwierdziło ustalenia co do stanu faktycznego dokonane przez organ pierwszej instancji, a dotyczące wykształcenia i praktyki zawodowej wnioskodawcy. (Użyto sformułowania: "...zerowy zakres doświadczeń zawodowych wnioskodawcy w świadczeniu pomocy prawnej w rozumieniu ustawy korporacyjnej...").
Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych rozpatrując wniesione odwołanie uznało, iż w przedmiotowej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające odmowę wpisu z powodu niespełnienia przesłanki ustawowej z art. 24 ust. 1 pkt. 5 ustawy o radcach prawnych, w związku z czym odwołanie nie jest zasadne.
Organy wpisowe oraz organ odwoławczy kierują się przy ocenie spełniania przez kandydatów przesłanek rękojmiowych (art. 24 ust. 1 pkt. 5 ustawy o radcach prawnych), zasadą odrębnej weryfikacji przesłanki "charakterologicznej" (nieskazitelny charakter) oraz przesłanki "zachowania dającego rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu". Jakkolwiek przy ocenie charakteru wnioskodawców według kryterium "nieskazitelności" analizowane jest to samo "dotychczasowe postępowanie" (działania, zaniechania, oświadczenia, uzewnętrznione stany emocjonalne, itd.), to - w pierwszym wypadku przedmiotem oceny są postawy kandydata weryfikowane pod kątem wzorców uczciwości, rzetelności, sumienności, odpowiedzialności, itd.; w drugim zaś - przedmiotem oceny jest suma dotychczasowych zachowań, pozwalających na wydanie werdyktu z punktu widzenia obiektywnie istniejących uwarunkowań osobistych kandydata, które przekonują organ wpisowy o tym, czy daje on rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Postulowane "dotychczasowe zachowania" kandydata, rzutujące na pozytywną ocenę "rękojmiową", to przede wszystkim wykazanie się znajomością zasad wykonywania zawodu radcy prawnego, znajomość zasad etyki zawodowej, wymierna w dłuższym czasie praktyka zawodowa przy wykonywaniu obsługi prawnej (elementów "pomocy prawnej" w rozumieniu ustawy o radcach prawnych), samoszkolenie celem uzupełnienia wiedzy i praktyki zdobytej w innym niż radcowski zawodzie prawniczym, słowem - obiektywnie istniejące uwarunkowania intelektualne, zawodowe i osobiste kandydata, które łącznie pozwalają na nabranie przekonania, że "swym dotychczasowym postępowaniem" daje on wspomnianą "rękojmię". Kwalifikacja kandydata dokonywana z punktu widzenia "rękojmi" wolna jest od ocen etycznych, oceniane jest bowiem "dotychczasowe zachowanie dające rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu"; oceną objęta jest tu prognozowana sprawność zawodowa, umiejętność świadczenia pomocy prawnej, profesjonalne załatwianie spraw klientów. Przesłanka "rękojmiowa" jest typowym przypadkiem klauzuli generalnej; przepisy tego rodzaju mają na celu uelastycznienie stosowania prawa poprzez skierowany do organów stosujących prawo nakaz wzięcia pod uwagę konkretnych, szczególnych okoliczności każdego indywidualnego przypadku i dokonanie ich własnej oceny (zob. J. Nowacki, O przepisach zawierających klauzule generalne, (w:) Studia z teorii prawa, Kraków 2004, s. 133 i n.). Przesłanki "rękojmiowe" z art. 24 ust. 1 pkt. 5 ustawy korporacyjnej są klauzulami generalnymi, których treść w konkretnej sprawie wypełnia postępowanie prowadzone przez Radę OIRP danego okręgu i wobec braku dalszych wskazówek ustawowych co do rozumienia "nieskazitelnego charakteru" i "dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego" kandydata do wpisu, jedynie ten organ władny jest ocenić postawę konkretnej osoby z powyższego punktu widzenia. Oceniając wnioski wpisowe, organy pierwszej instancji stosują obowiązujące przepisy prawa, uwzględniają orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i sądów oraz ustalone poglądy doktryny.
W dotychczasowym orzecznictwie, zapadłym na gruncie art. 24 ustawy korporacyjnej oraz analogicznego postanowienia art. 65 pkt. 1 prawa o adwokaturze sformułowano tezy pozwalające na: (1) rozwinięcie treści normatywnej art. 24 ust. 1 pkt. 5 ustawy o radcach prawnych, na którą składają się dwie niezależne przesłanki, (2) dookreślenie sposobu badania przez organ wpisowy spełniania przesłanek rękojmiowych przez kandydata do wpisu, (3) sformułowanie kryteriów oceny spełniania przez kandydata przesłanki "nieskazitelnego charakteru" i przesłanki "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu".
W obszernym uzasadnieniu omówiono kolejno przedstawione wyżej kwestie, nawiązując do orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego - wyroku z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt. K 6/06 i z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt. K 30/06, a także orzecznictwa sądów administracyjnych, z których, zdaniem organu odwoławczego, wynika m.in., że: "Przy odmowie wpisania konkretnej osoby na listę radców prawnych, dokonanej na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 5, należy wskazać i udowodnić okoliczności lub powody, które faktycznie nie dadzą możliwości wykonywania przez nią tego zawodu. Nie ulega zatem wątpliwości, że przy odmowie wpisania konkretnej osoby na listę radców prawnych, dokonanej na podstawie art. 24 ust. 1 pkt. 5, należy wskazać i udowodnić okoliczności lub powody, które faktycznie nie dadzą możliwości wykonywania przez nią zawodu. Słowem chodzi o udokumentowanie twierdzenia, że osoba taka nie poradzi sobie w zawodzie radcy prawnego." (wyrok NSA z dnia 4 maja 1992, sygn. akt II SA 1143/91, dodatek do Radcy Prawnego 6/1994, poz. 20) oraz "Rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, w rozumieniu art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, ocenia się według cech charakteru i dotychczasowego zachowania mogącego świadczyć o poziomie umiejętności udzielenia pomocy prawnej" (wyrok z dnia 18 sierpnia 1994 r., II SA 860/93, Wokanda 1995/3/28).
Biorąc pod uwagę powyższe względy natury systemowej, organ odwoławczy zważył, co następuje.
Uwzględniając tezy przyjęte przez Trybunał i sądy w orzeczeniach powołanych w niniejszym uzasadnieniu, organ odwoławczy - potwierdzając zasadność ustaleń organu wpisowego stwierdza, że odmienność kwalifikacyjna złożonego egzaminu zawodowego oraz zerowa praktyka zawodowa przy wykonywaniu obsługi prawnej uzasadnia pogląd, że "udowodniono okoliczności i powody, które faktycznie nie dadzą wnioskodawcy możliwości wykonywania przez niego zawodu". Zebrany przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy w pełni dokumentuje twierdzenie, że "nie poradzi on sobie z wykonywaniem zawodu radcy prawnego", zaś niestwierdzenie zachowań wiodących wnioskodawcę do uzupełniania wiedzy i praktyki zawodowej do poziomu określonego w art. 4, art. 6 i art. 7 ustawy o radcach prawnych nakazuje ujemnie ocenić (prognozować) jego "umiejętności udzielania pomocy prawnej".
Przekładając powyższe tezy na grunt zebranego w sprawie materiału dowodowego należy stwierdzić, co następuje.
Wnioskodawca posiada zdobyte przed wieloma laty (1996 r.) w trybie pozaetatowej aplikacji sądowej kwalifikacje sędziowskie, które - biorąc pod uwagę uregulowania prawa o ustroju sądów powszechnych nie dają mu nawet prawa ubiegania się o możliwość sprawowania funkcji orzeczniczych. Z tych także powodów wnioskodawca nie może się powoływać na ideę "przepływu międzyzawodowego", albowiem nie ma uprawnień zawodowych, przysługujących mu w związku ze złożonym przed laty egzaminem sędziowskim.
Niezależnie od bezskuteczności formalnej złożonego egzaminu sędziowskiego podnieść należy, że zdobytą przez wnioskodawcę przed ponad dziesięcioma laty wiedzę z "innej specjalności prawniczej" należy ocenić jako co najmniej zdezaktualizowaną, co jest istotne w kontekście braku jakichkolwiek form samoszkolenia zawodowego, którymi wnioskodawca uzupełniał i aktualizował zdobyte kwalifikacje. Organy obu instancji dostrzegły, iż wnioskodawca w swoim wniosku wpisowym nie wykazał – do czego był zobowiązany charakterem tego postępowania (zainteresowany ma wykazać, że spełnia ustawowe przesłanki do wpisu na listę zawodową), że posiada on jakąkolwiek praktykę w świadczeniu pomocy prawnej. Wniosek złożony przez zainteresowanego nie zawiera jakiegokolwiek dowodu, że posiada on w ogóle jakąkolwiek praktykę w świadczeniu pomocy prawnej. Jedynym ewentualnym dowodem, że wnioskodawca zetknął się w swojej praktyce zawodowej kierownika spółdzielni z sytuacjami, w których świadczył pomoc prawną, jest nieudokumentowane oświadczenie zawarte w treści odwołania, przy czym twierdzenie to nie zostało udowodnione żadnym dokumentem, wskazującym na zakres wykonywanych czynności, rodzaj pomocy prawnej, osobę mocodawcy lub określającym inne okoliczności z których można by wywodzić, że świadczył on kiedykolwiek obsługę, względnie pomoc prawną.
Oświadczenia wnioskodawcy, że w praktyce kierownika Spółdzielni Mieszkaniowej styka się on z wieloma dziedzinami prawa, samodzielnie podejmuje decyzje dotyczące Spółdzielni, ma do czynienia z załatwianiem spraw w postępowaniu członkowskim i wewnątrzspółdzielczym nie pozostają w żadnej relacji z wymaganą przez ustawę o radcach prawnych wiedzą i praktyczną umiejętnością świadczenia pomocy prawnej w rozumieniu art. 4, art. 6 i art. 7 tej ustawy. Bez wątpienia wnioskodawca nie wykazał, co biorąc pod uwagę wnioskowy charakter postępowania wpisowego było jego obowiązkiem, że posiada wiedzę i praktykę z zakresu np. szeroko rozumianego prawa cywilnego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, prawa i procedury administracyjnej, prawa konstytucyjnego, przede wszystkim zaś - wiedzy i praktyki w zakresie sprawowania zastępstw procesowych w postępowaniach sądowych i administracyjnych.
Reasumując - organ odwoławczy podziela ocenę organu wpisowego, że wnioskodawca nie posiada wystarczającej wiedzy teoretycznej i praktycznej do wykonywania tak rozległych przedmiotowo czynności zawodowych, jakie od radcy prawnego wymaga ustawa korporacyjna i inne ustawy systemowe. Przesłanki formalne wpisu na listę radców prawnych zostały w noweli czerwcowej (2005 r.) znacznie zliberalizowane, bo zwalniają wnioskodawcę z wymogu odbycia aplikacji zawodowej w obrębie zawodu, który wnioskodawca pragnie wykonywać, tym bardziej więc powinny być precyzyjnie oceniane przez organ wpisowy te przesłanki, które umożliwiają realne dostosowanie abstrakcyjnych norm prawnych do stanu faktycznego sprawy wnioskowej. Z powyższego punktu widzenia nie ma racji skarżący gdy twierdzi, że spełnia wszystkie przesłanki, w tym rękojmiową z art. 24 ust. 1 pkt. 5 ustawy korporacyjnej, albowiem to nie wnioskodawca a organ wpisowy dokonuje oceny przesłanki "rękojmiowej", tak samo ważnej i obowiązującej jak pozostałe przesłanki formalne (wykształcenie prawnicze, zdany egzamin innej korporacji prawniczej). Wnioskodawca ma prawo podnosić wszystkie okoliczności przemawiające za uznaniem za zasadny jego wniosku o wpis, jednakże uznać należy, że wnioskodawca nie wykazał obrazy przez organ wpisowy norm art. 24 ust. 1 pkt. 5 ustawy o radcach prawnych.
Dowodem podlegającym ocenie organu wpisowego był jedynie wskazany przez wnioskodawcę fakt pracy na stanowisku prezesa zarządu - dyrektora spółdzielni; podobnie organ odwoławczy ocenił nieudokumentowane twierdzenia i opisy zajęć, zawarte w treści odwołania. Zarówno organ wpisowy, jak i organ odwoławczy podlegają regułom postępowania administracyjnego, określonym w art. 7, art. 8, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a. Organy samorządowe mają obowiązek wszechstronnego rozpatrzenia sprawy w duchu zaufania obywatela do procedującego organu, szczegółowego przeanalizowania i oceny materiału dowodowego, a także dania wyrazu poczynionym ustaleniom w treści wydanych decyzji; nie można jednak twierdzić, że wnioskodawca przedstawił jakiekolwiek wiarygodne dowody na spełnienie wymogu "dawania rękojmi prawidłowego wykonywania w przyszłości zawodu radcy prawnego" poprzez samo powołanie się na fakt zatrudnienia na stanowisku zarządcy spółdzielni mieszkaniowej.
Skargę na powyższą uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zainteresowany zarzucając jej obrazę przepisów prawa materialnego poprzez nadinterpretację przepisu art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych i w związku z tym wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały z jednoczesnym uchyleniem uchwały nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] października 2006 r. w sprawie odmowy wpisu na listę radców prawnych oraz zobowiązanie Okręgowej Rady Izby Radców Prawnych w K. do dokonania takiego wpisu względnie przekazanie do ponownego rozpoznania. Ponadto, już w zakończeniu uzasadnienia skargi skarżący uznał, iż uzasadnienia obu decyzji odmownych naruszają zasady art. 17 ust. 2 w związku z art. 2 i 7 Konstytucji RP.
W uzasadnieniu zainteresowany podniósł, iż organy obu instancji nawiązując do treści art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy korporacyjnej starały się "wykazać, że swym dotychczasowym zachowaniem wnioskodawca nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego." W uzasadnieniu stwierdzono, że jego "dotychczasowe zachowania", rzutujące na pozytywną ocenę "rękojmiową", to przede wszystkim brak wykazania się znajomością zasad wykonywania zawodu radcy prawnego, wymierna w dłuższym czasie praktyka zawodowa przy wykonywaniu obsługi prawnej.
Zasady wykonywania zawodu radcy prawnego określa ustawa o radcach prawnych oraz akty prawa wewnętrznego korporacji i są one znane skarżącemu. Natomiast wymaganie od niego odbycia (czy też odbywania) w dłuższym czasie praktyki zawodowej przy wykonywaniu obsługi prawnej jest irracjonalne. Nie można wykonywać obsługi prawnej, czy też świadczyć pomocy prawnej, nie będąc radcą prawnym.
Skarżący stwierdził, że zakres merytoryczny i praktyczny odbytej przez niego aplikacji sędziowskiej, zakończonej egzaminem sędziowskim, był o wiele szerszy niż obejmuje aplikacja radcowska i daje mu ona na pewno solidne podstawy do wykonywania zawodu radcy prawnego.
Ponadto zainteresowany stwierdził, że dążył do uzupełnienia wiedzy i praktyki zawodowej do poziomu określonego w ustawie o radcach prawnych. W aktach osobowych wnioskodawcy, znajdujących się w OIRP w K., znajdują się dokumenty stwierdzające, że 3 - krotnie w latach 1997 – 2000 r. starał się on o wpis na aplikację radcowską, ale zawsze po przeprowadzonym postępowaniu konkursowym dowiadywał się o odmowie. Podstawą odmowy wpisu był zawsze ograniczony limit przyjęć określony przez Radę OIRP.
Ponadto w tych aktach znajdują się pełne informacje o przebiegu pracy zawodowej wnioskodawcy i jego kwalifikacjach w tym zakresie, które uważa on za wysokie i wystarczające - także dla wykonywania zawodu radcy prawnego.
Jeżeli organy korporacyjne uważają, że pełnienie funkcji Prezesa Zarządu i Dyrektora podmiotu gospodarczego nie wymaga od niego bardzo dobrej znajomości prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, prawa cywilnego, gospodarczego i innych a także innych dziedzin prawa, twierdzenie to należy uznać za nieprawdziwe, świadczące o braku wiedzy co do zakresu wykonywanych zawodów, posługujących się w swoim działaniu szerokim spektrum wiedzy prawniczej.
Wnioskodawca zaznaczył, że na temat jego zakresu czynności zawodowych wielokrotnie mówił i odpowiadał na pytania podczas wielu rozmów kwalifikacyjnych, konkursów w Okręgowej Izbie Radców Pranych (jak również składał odpowiednie wymagalne dokumenty przy tej okazji, które znajdują się w jego aktach osobowych w Izbie). Zresztą nikt nie wymagał od niego jakichkolwiek dodatkowych dokumentów i wyjaśnień w tym zakresie, a także złożone dokumenty nie były kwestionowane przez organ.
Samorządy zawodowe są zobowiązane do przestrzegania prawa i nienaruszania wolności wykonywania zawodu.
Wszystkie przesłanki wynikające z art. 24 ustawy o radcach prawnych pozwalające na podjęcie decyzji o wyborze prawa wykonywania zawodu radcy prawnego zostały, w ocenie wnioskodawcy, spełnione.
W odpowiedzi na skargę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych wniosło o jej oddalenie w części dotyczącej wniosków kasacyjnych.
W uzasadnieniu podniesiono, że skarżone uchwały zapadły w niespornym stanie faktycznym, przedstawionym szczegółowo w uzasadnieniu uchwały organu odwoławczego.
W przekonaniu Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia oraz jest merytorycznie niezasadna.
Odpowiadając na zarzuty naruszenia prawa materialnego, roli orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w wykładni przepisów art. 24 ust. 1 pkt. 5 i art. 25 ust. 1 pkt. 2 oraz rzekomej zasady wpisu na listę radców prawnych "ex lege", organ odwoławczy zajął się nimi kolejno, nawiązując do ustaleń uchwały podjętej w wyniku odwołania strony i stwierdzając co następuje.
1. Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego ostatecznie zerwało z monistycznym ujęciem normy art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, uznając, że w przepisie tym zawarte są dwie przesłanki oceny wniosków wpisowych: subiektywna (optyka etyczno-moralna) oraz obiektywna (dawanie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego).
W praktyce ocena przesłanki gwarancyjnej, "rękojmiowej", następuje poprzez analizę zebranych w sprawie dowodów, odnoszących się do okresów pracy wnioskodawcy, a także oceny wykonywanych przez niego poszczególnych czynności zawodowych; z tego punktu widzenia nie jest wystarczające zatrudnienie wnioskodawcy jako "prawnika", istotne jest, by jako "prawnik" wykonywał zawodowo (stale i odpłatnie) czynności pozostające w obrębie ustawowego pojęcia "pomocy prawnej", względnie by praca wnioskodawcy polegała na zawodowym "tworzeniu lub stosowaniu prawa" w sposób umożliwiający nabycie praktyki w zakresie obsługi (pomocy) prawnej.
2. Jeszcze przed ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego ze skargi adwokackiej organy wpisowe odmawiały wpisów na listę zawodową osób "po innych egzaminach", które nie wykazały się odpowiednią, tj. obiektywnie poświadczoną w dłuższym czasie, z reguły nie krótszym niż trzy lata - praktyką w osobistym, stałym i odpłatnym świadczeniu pomocy prawnej, względnie taką praktyką, opartą o pracę w organach stanowienia lub stosowania prawa albo pracą w organach wymiaru sprawiedliwości. Wyroki Trybunału Konstytucyjnego niczego nie zmieniły w praktyce wpisowej Rad OIRP z terenu całego kraju, jednakże bez wątpienia przyczyniły się do potwierdzenia prawidłowości takiej praktyki wpisowej, która dla pozytywnego przyjęcia "rękojmi wykonywania zawodu radcy prawnego" wymaga od kandydata realnie posiadanej wiedzy i praktyki świadczenia pomocy prawnej.
3. Wskazane zasady oceny wniosków wpisowych w żaden sposób nie naruszały i naruszają norm ustawy o radcach prawnych - tak w brzmieniu dawnym, jak i według treści określonej "nowelą czerwcową". Powyższe zasady weryfikacji wniosków wpisowych - w całości mieszczące się w ramach stosowania klauzul generalnych z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy (przesłanka "charakterologiczna" i przesłanka "gwarancyjna") - nie są w żaden sposób "dowolne" lub "woluntarystyczne", nie stanowią swoistego "prawotwórstwa" czy też wprost zarzucanej przez skarżącego - "nadinterpretacji", natomiast w całości oparte są na kryteriach zbudowanych w procesie sądowej kontroli wydawanych decyzji wpisowych, wypracowanych w orzecznictwie NSA i TK. Ocena tych obiektywnie istniejących w sprawie okoliczności nie wypadła dla kandydata pozytywnie.
4. Odnośnie zarzutu obrazy art. 25 ustawy o radcach prawnych organ odwoławczy stwierdził, iż wpis na listę radców prawnych ma znaczenie podwójne. W wymiarze indywidualnym potwierdza powagą decyzji organu samorządowego, działającego na mocy imperium udzielonego przez ustawodawcę, że osoba wpisana na listę posiada umiejętności i praktykę wymaganą od "radcy prawnego". W wymiarze publicznoprawnym - wpis na listę radców prawnych stwarza działające erga omnes domniemanie, że osoba legitymująca się tytułem zawodowym "radcy prawnego" posiada wyżej wskazane umiejętności i dysponuje wiedzą oraz praktyką, która umożliwi każdej osobie prawnej i fizycznej odpłatne uzyskanie pomocy prawnej; biorąc pod uwagę wysokie standardy kwalifikacyjne określone w ustawie korporacyjnej oraz rozległą deontologię zawodu - każda z tych osób (potencjalni klienci) może oczekiwać, że jej sprawa będzie prowadzona kompetentnie, profesjonalnie oraz w sposób maksymalnie chroniący interes powierzającego zlecenie jej prowadzenia.
5. Odnośnie zarzutu pominięcia faktów świadczących o posiadaniu przez skarżącego kwalifikacji w pełni upoważniających go do starania się o wpis na listę radców prawnych, organ odwoławczy stwierdził, że nowelizacja czerwcowa (2005 r.) ustawy o radcach prawnych wprowadziła do czytelnego systemu szkolenia i certyfikowania radców prawnych (trwająca 3,5 roku aplikacja z kilkudziesięcioma egzaminami wewnętrznymi i stałą praktyką, zakończona czteroelementowym, trzydniowym egzaminem zawodowym) wyjątki, polegające na umożliwieniu dokonania wpisu na listę radców prawnych osobom, co do których ustawodawca ustanowił domniemanie, iż ich wiedza i praktyka są porównywalne z postulowaną przez ustawę i deontologię zawodową wiedzą i praktyką osoby, która odbyła szkolenie aplikacyjne i zdała pozytywnie egzamin zawodowy. Powoływanie się przez skarżącego na ukończoną w 1996 r. aplikację sądową oraz fakt nieprzerwanego wykonywania funkcji kierowniczych w spółdzielni mieszkaniowej, co pozostaje bez jakiegokolwiek związku ze "świadczeniem pomocy prawnej" - skutkuje ustaleniem, że "nie daje on rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu w przyszłości" oraz obala powyższe domniemanie, tym bardziej, że było to szkolenie oparte na zupełnie odmiennym programie nauki i praktyki, aniżeli szkolenie aplikantów radcowskich.
6. Co do twierdzeń autora skargi w kwestii rzekomego trybu "wpisu ex lege" organ odwoławczy stwierdza, co następuje.
Tryb wnioskowy wszystkich wpisów na listę radców prawnych - zarówno tych podstawowych (dla aplikantów radcowskich), jak i realizowanych na podstawie "przepływu międzyzawodowego", oparty na prawnym założeniu równoważności wiedzy i praktyki "osób po innych aplikacjach" z wiedzą i praktyką wyszkolonego i pozytywnie przeegzaminowanego aplikanta radcowskiego - jest zawsze taki sam, tj. kandydat do wpisu na listę powinien spełniać przesłanki formalne (kwalifikacje) i rękojmiowe (nieskazitelny charakter i rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu w przyszłości). Nowela czerwcowa (2005) nie wprowadziła żadnego "automatyzmu wpisu na listę radcowską"" osób, które kiedykolwiek zdały inny prawniczy egzamin zawodowy (sędziowski, notarialny, prokuratorski), a także nie odjęła organom wpisowym prawa - ale i obowiązku - badania, czy kandydat do wpisu "swym postępowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego". Stosownie do art. 24 ust. 1 pkt 1 do 5 kandydat "może być" wpisany na listę radców prawnych, tym bardziej "może" - a nie "musi" być wpisany na tę listę kandydat określony w hipotezie normy art. 25 ust. 1 pkt 2, tj. osoba "po innym egzaminie" zawodowym. Zdaniem organów samorządowych obu instancji, w pojęciu "dawania rękojmi" przez osoby starające się o wpis w trybie, nie będącym podstawowym trybem wpisowym (odbyta aplikacja radcowska i zdany egzamin radcowski), zawarty jest także wymóg wykazania przez kandydata swoich - aktualnie posiadanych - umiejętności (wiedzy i praktyki), porównywalnych z wiedzą i umiejętnościami osób wpisanych w trybie podstawowym.
W konkluzji organ wniósł o oddalenie skargi, albowiem nie ma ona usprawiedliwionych podstaw prawnych, zaś korzystanie z uznanej za niekonstytucyjną drogi dla osiągnięcia skutku w postaci wpisu na listę radców prawnych (jakkolwiek formalnie dozwolone na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r.) - jest przede wszystkim sprzeczne z oczywistą wadą prawną wniosku wpisowego (brak rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu w związku z brakiem jakiejkolwiek praktyki w świadczeniu pomocy prawnej w rozumieniu ustawy o radcach prawnych). Odmowa wpisu skarżącego na listę radców prawnych wynika ze stwierdzonego braku kwalifikacji merytorycznych (inny profilowo zawodowy egzamin prawniczy), nie uzupełnionych jakąkolwiek zaliczaną do "pomocy prawnej" praktyką zawodową.
Z tych też powodów nie jest zasadny zarzut skarżącego obrazy art. 2 i 17 ust. 2 Konstytucji RP, wskazanych w uzasadnieniu skargi. Skarżący nie jest radcą prawnym, zaś obowiązek pozytywnego przeprowadzenia procedury certyfikacyjnej ustawowo określonej w ustawie korporacyjnej, nie może w żadnej mierze być traktowany jako ograniczanie dostępu do zawodu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na uchwałę Nr [...] Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] grudnia 2006 r., utrzymującą w mocy uchwałę nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] października 2006 r. w sprawie odmowy wpisu na listę radców prawnych zainteresowanego – p. I. M.
Podstawowy problem prawny w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do pytania, czy w świetle art. 25 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych w związku z wnioskiem o wpis na listę radców prawnych w trybie art. 25 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, tzn. w trybie szczególnym, bez odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego, organy wpisowe są uprawnione – w ramach badania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego – nie tylko do badania cech charakteru kandydata, jego nieskazitelności, lecz również do badania i oceny jego kwalifikacji zawodowych. I – już dalej – czy negatywna ocena tych kwalifikacji może stanowić podstawę odmowy wpisu na listę radców prawnych kandydata wnioskującego o ten wpis na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy o radcach prawnych.
W ocenie Sądu odpowiedź na tak postawione pytania jest pozytywna.
Udzielając odpowiedzi na te pytania organy wnioskowe odwołały się do wykładni powołanych przepisów, tj. art. 25 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, lecz również art. 2, art. 4 i art. 7 tej ustawy, określających m.in. cel pomocy prawnej wykonywanej przez radcę prawnego, jej zakres oraz szczególnie charakterystyczne formy, a także do art. 17 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 41 pkt 5 i art. 52 ust. 3 pkt 3 ustawy o radcach prawnych, określających zadania samorządu radcowskiego w zakresie nadzoru nad należytym wykonywaniem zawodu przez radców prawnych. Ponadto organy wnioskowe odwołały się do orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w sprawach adwokackich i radcowskich (wyroku z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt. K 6/06 i z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt. K 30/06) oraz wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z początku lat 90-tych (z dnia 4 maja 1992, sygn. akt II SA 1143/91, oraz z dnia 18 sierpnia 1994 r., II SA 860/93).
Rozpatrując kolejne wnioski o wpis na listę radców prawnych na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych organy samorządu radcowskiego rozwijały stopniowo argumentację i uzasadnienia swoich decyzji w tych sprawach – zwłaszcza rozpatrując ten przepis w związku z art. 24 ust. 1 pkt 5 powołanej ustawy. W myśl tego ostatniego przepisu na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto (ust. 5) "jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego." Przepis ten stanowi podstawę tzw. przesłanki rękojmiowej. W rozpatrywanej sprawie organy samorządu radcowskiego stworzyły wręcz rozróżnienie sposobu, w jaki przesłanka ta może być rozumiana, mówiąc o monistycznym i dualistycznym znaczeniu tego pojęcia, bądź też stwierdzając, że przepis ten zawiera dwie niezależne od siebie przesłanki ocenne - przesłankę "subiektywną", odnoszącą się do właściwości charakteru kandydata, który zgodnie z założonym wzorcem ustawowym powinien spełniać kryterium "nieskazitelności" oraz przesłankę "obiektywną", dotyczącą takiego dotychczasowego zachowania kandydata, które daje gwarancję, że będzie on w przyszłości wykonywał zawód radcy prawnego "prawidłowo", a więc zgodnie z prawem i zasadami deontologii zawodowej. Mówiąc prościej, organy samorządu radcowskiego uznały, iż pojęcie rękojmi (zwłaszcza związane z pojęciem zdefiniowanego w ustawie "wykonywania zawodu radcy prawnego" – w sposób prawidłowy) obejmuje nie tylko kwalifikacje etyczno - moralne osoby ubiegającej się o wpis w trybie art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy, lecz również jej kwalifikacje zawodowe. O kwalifikacjach tych rozstrzyga m.in. właściwa, tzn. odpowiednio długa i ukierunkowana praktyka w zawodzie prawniczym, obejmująca elementy właśnie "wykonywania zawodu radcy prawnego".
W ocenie organów orzekających w sprawie art. 25 ust. 1 ustawy o radcach prawnych zwalnia niektóre grupy osób z wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego, natomiast żaden z przepisów ustawy nie wyłącza obowiązku badania, czy osoby te "swym dotychczasowym zachowaniem dają rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu". Z tego założenia organy samorządu radcowskiego wyprowadziły wniosek, że niezbędne jest – w oparciu o orzecznictwo sądowe i trybunalskie – określenie wzorców zachowań (w rozumieniu art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych), i to prognozowanych, których spełnienia oczekuje organ wpisowy od osoby ubiegającej się o wpis z wykorzystaniem domniemania z art. 25 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.
Jest to znów sformułowany w sposób dość skomplikowany wymóg posiadania przez ubiegającego się o wpis w trybie art. 25 ust. 1 pkt 2 właściwej praktyki w zawodzie prawniczym – w podanym wyżej rozumieniu.
W ocenie Sądu rozstrzygające znaczenie w rozpatrywanej sprawie mają powołane wyżej dwa wyroki Trybunału Konstytucyjnego w sprawach adwokackich i radcowskich - z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt. K 6/06 i z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt. K 30/06, których zastosowanie nie wymaga użycia tak złożonego instrumentarium pojęciowego.
Należy przede wszystkim zauważyć, że uchwały organów samorządu adwokackiego zapadają w określonym terminie, w czasie obowiązywania porządku prawnego, który kształtuje również orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Właśnie w państwie prawa nie ma możliwości wydania decyzji (uchwały o wpisie na listę adwokatów) w oparciu o przepis, który został przez ten Trybunał uznany za niezgodny z Konstytucją RP.
Jeżeli chodzi o zarzut naruszenia przepisów stanowiących podstawę wpisu na listę adwokatów bez egzaminu, to należy zauważyć, że uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w K. (z dnia [...] października 2006 r.) została podjęta już po wejściu w życie w dniu 4 maja 2006 r. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. (sygn. akt K 6/06)., zaś uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (z dnia [...] grudnia 2006 r.) została podjęta także po podjęciu przez Trybunał wyroku w sprawie radcowskiej (z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt K 30/06). Zresztą, jak stwierdził Trybunał, ratio legis rozstrzygnięcia Trybunału w obydwu sprawach jest tożsame.
Trybunał Konstytucyjny orzekał w kwestii zgodności z Konstytucją art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 7 lit a ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw. Przepis ten ma następujące brzmienie: "Wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego nie stosuje się do (...) osób, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, radcowski lub notarialny". Trybunał orzekł, że powołany przepis w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji (podobnie I. pkt 4 wyroku TK w sprawie radcowskiej).
W uzasadnieniu powołanego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "W toku postępowania zainicjowanego wnioskiem osoby wymienionej w art. 66 ust. 1 pkt 2 o wpis na listę adwokatów samorząd adwokacki może, a nawet powinien badać, czy konkretna osoba ubiegająca się o wpis na listę adwokatów daje rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata. Trybunał Konstytucyjny stoi na stanowisku, że możliwy jest (także w świetle zasady wolności wyboru i wykonywania zawodu, ustanowionej w art. 65 ust. 1 Konstytucji) przepływ z jednego do innego zawodu prawniczego. Nie oznacza to jednak, że przepływ taki ma następować automatycznie, bez oceny umiejętności niezbędnych do należytego wykonywania nowego dla danej osoby zawodu prawniczego. W warunkach obowiązywania konstytucyjnej zasady równości i równego traktowania, przesłankami oceny winny być m.in. czas trwania aplikacji, zakres przedmiotowy szkolenia oraz praktyczny kontakt z wykonywaniem danego zawodu prawniczego. Kwestie te winien rozstrzygnąć jednoznacznie ustawodawca."
W konkluzji uzasadnienia Trybunał stwierdził, iż "Mankamentem art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy znowelizowanej jest brak ustawowego wymogu jakiegokolwiek stażu zawodowego, a nadto – nieokreślenie maksymalnego okresu, jaki upłynął od momentu złożenia – przez ubiegającego się o wpis na listę adwokatów – innego niż adwokacki egzaminu prawniczego. Dopuszcza to ubieganie się o wpis na listę adwokatów przez osoby, które uzyskały przed wielu laty dyplom ukończenia wyższych studiów prawniczych i odbyły inną niż adwokacka aplikację w całkowicie odmiennym systemie prawnym, bez jakiejkolwiek weryfikacji znajomości aktualnie obowiązującego prawa. Nadto umożliwia dostęp do zawodu adwokata osobom bez jakiegokolwiek praktycznego doświadczenia prawniczego, w tym – profilującej umiejętności praktyczne aplikacji zakończonej egzaminem. Sytuacja ta stwarza niebezpieczeństwo nienależytego wykonywania zawodu. W tym zakresie, jako nieodpowiadająca wymogom art. 17 ust. 1 Konstytucji, wina być poddana przez ustawodawcę stosownej modyfikacji."
W rezultacie Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. ( a także art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych) w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. Inaczej mówiąc, Trybunał stwierdził niekonstytucyjność powołanego przepisu nie z tego powodu, co w nim jest, ale z powodu jego niedookreśloności, odnoszącej się do wymaganego okresu stażu zawodowego, maksymalnego okresu, jaki upłynął od momentu złożenia przez ubiegającego się o wpis innego niż adwokacki egzaminu prawniczego, weryfikacji znajomości aktualnie obowiązującego prawa oraz praktycznego doświadczenia prawniczego. Trybunał nie podważył natomiast samej możliwości wpisu na listę adwokatów/radców prawnych – bez wymogu odbycia aplikacji i złożenia stosownego egzaminu.
W zaskarżonej uchwale Nr [...] Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] grudnia 2006 r., trafnie odwołano się do powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w którym jednoznaczne stwierdzono, że art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych w brzmieniu nadanym przez art. 2 pkt 6 lit a ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw, w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji.
W przedstawionej sytuacji, stwierdzając:
- szczególny profil ukończonej w latach 1994 – 1996 (a więc przed ponad 10-ciu laty) przez skarżącego pozaetatowej aplikacji sądowej, zakończonej w 1996 r. egzaminem sędziowskim zdanym na ocenę mierną,
- brak praktyki związanej z wykonywaniem prac mieszczących się w pojęciu świadczenia pomocy prawnej, będący m.in. następstwem związania zawodowego kandydata z jednym podmiotem – spółdzielnią mieszkaniową, w której przeszedł w zasadzie wszystkie szczeble kariery,
- brak dowodów, niezbędnych w postępowaniu wnioskowym (które powinien dostarczyć ubiegający się o wpis) samokształcenia lub innych form doskonalenia zawodowego (np. w formie skończenia odpowiednich studiów podyplomowych, publikacji w czasopismach prawniczych, glos, itp.)
organy samorządu radcowskiego słusznie uznały, że wnioskodawca nie wykazał się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, a więc jego wpis na listę radców prawnych byłby niezgodny z obwiązującymi, zgodnymi z Konstytucją RP, przepisami ustawy.
W tej sytuacji Sąd nie podzielił również zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia zaskarżonymi uchwałami zasad ustanowionych w art. 17 ust. 2 w związku z art. 2 i 7 Konstytucji RP.
Zarzut dotyczący "automatyzmu" wpisu w trybie art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych oraz wpisu "ex lege" został wyczerpująco wyjaśniony w powołanym wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.