VI SA/Wa 1485/20

VI SA/Wa 1485/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-11-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-07-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska /sprawozdawca/
Dorota Dziedzic-Chojnacka /przewodniczący/
Grażyna Śliwińska
Symbol z opisem
6176 Komornicy i syndycy upadłości
Hasła tematyczne
Zawody prawnicze
Sygn. powiązane
II GSK 582/21 - Wyrok NSA z 2021-06-30
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 771
art.19 ust.1 pkt 2, art.281
Ustawa z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych
Dz.U. 2019 poz 2325
art.145
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 listopada 2020 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska komornika sądowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz K. G. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do WSA w Warszawie decyzją z dnia [...] maja 2020r. [...] Minister Sprawiedliwości działając na podstawie art. 104 ustawy
z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256) dalej "k.p.a." i art. 19 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 121 t.j.) dalej "u.k.s.", odwołał K. G. ze stanowiska Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] listopada 2019 r. K. G. powołany decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 1998r.
na stanowisko Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S., ukończył 65. rok życia.
Mając na uwadze, że stosownie do treści art. 19 ust. 1 pkt 2 u.k.s. Minister Sprawiedliwości z urzędu odwołuje, w drodze decyzji, komornika z zajmowanego stanowiska, jeżeli ukończył on 65. rok życia, pismem z dnia [...] listopada 2019r. K. G. został zawiadomiony o wszczęciu z urzędu postępowania
w przedmiocie odwołania go ze stanowiska Komornika Sadowego przy Sądzie Rejonowym w S., a także pouczony zgodnie z art. 10 k.p.a., o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
W oświadczeniu z dnia [...] grudnia 2019 r. K. G. wskazał, że zmiany wprowadzone ustawą z dnia 22 marca 2018 r. pogarszają sytuacje komorników sądowych poprzez skrócenie wieku do wykonywania funkcji komornika
i wprowadzają, poprzez kolejną zmianę tego wieku, chaos prawny. W swoim oświadczeniu strona wskazała, iż przepis art. 19 ust. 1 pkt 2 u.k.s. wskazuje na jego pozornie bezwzględnie obowiązujący charakter - zgodnie z powołanym przepisem Minister Sprawiedliwości odwołuje komornika z zajmowanego stanowiska, jeżeli komornik ukończy 65 rok życia - to jednak zdaniem K. G. - nie można się z takim stanowiskiem zgodzić. W ocenie strony nie można rozpatrywać tego przepisu w oderwaniu od innych aktualnie obowiązujących, a także w szczególności bez uwzględnienia dyrektyw Unii Europejskiej - w tvm dyrektywy 2000/78/WE.
Rozpoznając sprawę Minister Sprawiedliwości stwierdził, że zarzuty podniesione przez Komornika Sądowego K. G., wskazujące na dyskryminujący charakter przepisu art. 19 ust 1 pkt 2 u.k.s. są niezasadne. Przepis art. 19 ust 1 pkt 2 u.k.s. stanowi, że Minister Sprawiedliwości
z urzędu odwołuje, w drodze decyzji, komornika z zajmowanego stanowiska. Ma to miejsce w sytuacji ziszczenia się przesłanki, jaką jest osiągnięcie przez komornika sądowego wieku - 65 lat. Wtedy też następuje obligatoryjność działania Ministra Sprawiedliwości. Z powyższego, zdaniem organu, wynika więc, że ustawodawca
w art. 19 ust. 1 pkt 2 u.k.s. nie pozostawił adresatowi tej normy - Ministrowi Sprawiedliwości, jakiejkolwiek możliwości wyboru działania. Minister Sprawiedliwości jest zatem zobowiązany do podjęcia w. decyzji, gdy komornik skończy 65 rok życia. Wobec tych faktów decyzja o odwołaniu ze stanowiska komornika sądowego jest tzw. decyzją związaną, tj. decyzją podjętą przez właściwy organ administracji publicznej bez możliwości wydania innego rozstrzygnięcia, aniżeli wskazane w przepisie. W rozpoznawanej sprawie nie może więc zapaść inne, niż odwołujące K. G. ze stanowiska komornika sądowego, rozstrzygnięcie.
W ocenie Ministra wprowadzenie górnej granicy wiekowej dla osób wykonujących zawód komornika, które w chwili wejścia w życie ustawy nie miały ukończonego wieku 65 lat, wbrew twierdzeniom K. G., nie stanowi przejawu dyskryminacji. Komornicy, którzy w dniu wejścia w życie ustawy o u.k.s. mieli już ukończony 65 rok życia, objęci zostali przez ustawodawcę ochroną z art. 281 u.k.s., co stanowi realizację zasady demokratycznego państwa prawa. Ponieważ regulacja u.k.s. zmniejszyła o 5 lat maksymalny wiek komorników
w stosunku do rozwiązań przewidzianych w art. 15a ust. 3a ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. (Dz.U. z 2018 r. poz. 1309), zasadne więc było wprowadzenie okresu gwarantującego im, że nie zostaną odwołani przez kolejne 2 lata, chyba, że
w tym czasie ukończą 70 rok życia.
Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że Minister Sprawiedliwości odwołując komornika sądowego z zajmowanego stanowiska, dopuszcza się dyskryminacji ze względu na wiek, i narusza przepisy dyrektywy Rady 2000/78/WE. Dyrektywa ta przewiduje szereg wyjątków od zakazu dyskryminacji, w tym przepis art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 2000/78/WE. Zgodnie z nim niezależnie od przepisów art. 2 ust. 2 tej dyrektywy, Państwa Członkowskie mogą uznać, że odmienne traktowanie ze względu na wiek nie stanowi dyskryminacji, jeżeli w ramach prawa krajowego zostanie to obiektywnie i racjonalnie uzasadnione zgodnym z przepisami celem, w szczególności celami polityki zatrudnienia, rynku pracy i kształcenia zawodowego, i jeżeli środki mające służyć realizacji tego celu są właściwe i konieczne. Państwa członkowskie mogą zgodnie z tym przepisem wprowadzić uregulowania przewidujące odmienne traktowanie ze względu na wiek. Postanowienie art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 2000/78/WE otwiera zatem przed państwami członkowskimi możliwość dalszego stosowania środków bezpośrednio dyskryminujących, pod warunkiem że są one uzasadnione zgodnym z prawem celem, a przy tym są właściwe i konieczne do jego osiągnięcia. Cele wprowadzenia do systemu prawnego regulacji zawartej w art. 19 ust. 1 pkt 2 u.k.s. zostały wprost wskazane
w uzasadnieniu do projektu ustawy o komornikach sądowych i bardzo szeroko w niej uzasadnione.
W ocenie organu nie można więc zgodzić się z zarzutem K. G., że stosując bezwzględnie obowiązujący przepis art. 19 ust. 1 pkt 2 u.k.s., Minister Sprawiedliwości dopuszcza się dyskryminowania komorników sądowych ze względu na ukończony przez nich wiek.
Pismem z dnia [...] czerwca 2020r. K. G. wniósł do WSA w Warszawie skargę na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości zarzucając:
1. naruszenie art. 6, art. 7, art. 7a § 1 , art. 9 oraz art. 8 i art. 80 kpa poprzez ich nieuwzględnienie oraz poprzez zaniechanie kompleksowej wykładni obowiązujących przepisów prawa z uwzględnieniem zasad ogólnych prawa wspólnotowego,
w szczególności zakazów dyskryminacji ze względu na wiek w zakresie warunków wykonywania działalności zawodowej zawartych w ustawie z dnia 3 grudnia 2010r.
o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania ,
2. naruszenie art. 19 ust. pkt 2) ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, gdyż przepis ten jest przejawem dyskryminacji ze względu na arbitralnie ustalony wiek emerytalny komornika (czyli wiek, w którym komornik musi zaprzestać wykonywania pracy zawodowej) i pozostaje w sprzeczności z art. 8 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania, a ponadto różnicuje sytuację zawodową osób wykonujących zawody prawnicze,
3. naruszenie art. 2, art. 65 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP i w zw. z art. 2 ust. 2 dyrektywy Rady UE z dnia 27 listopada 2000 r., 2000/78/WE poprzez ich zignorowanie,
4. naruszenie art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/78/WE - poprzez jego błędne zastosowanie.
Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji
i zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący rozwinął podniesione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonych decyzji był art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz.U. z 2018 r. poz. 771 ze zm.),
Istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy uregulowania art. 19 ust.1 pkt 2 w/w ustawy nie pozostają w sprzeczności
z uregulowaniami art. 2 ust.2, art. 4 ust.1 i art. 6 ust.1 dyrektywy nr 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 roku w sprawie ustanowienia ogólnych norm równego traktowania przy zatrudnianiu i wykonywaniu zawodu (Dz.Urz. WE z 2000 r, L 303, s.16 – sp. 05,t.4, str.79) oraz nie stoją w sprzeczności z art. 21 ust.1 Karty Praw Podstawowych UE (Dz.U UE z 2016 r, C 202,s.1).
Na tak zadane pytanie odpowiedział tut. Sąd w wyroku z dnia 12 grudnia 2019 r. w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 489/19. Stanowisko zawarte w wywodach Sądu zostało zaakceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 sierpnia 2020 r. w sprawie o sygn. II GSK 560/20.
Zgodnie z treścią art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach sądowych Minister Sprawiedliwości z urzędu odwołuje, w drodze decyzji, komornika z zajmowanego stanowiska, jeżeli komornik ukończył 65. rok życia. Poprzednio obowiązujący przepis art. 15a ust. 1 pkt 3a ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, obowiązujący do dnia 1 stycznia 2019 r. (data wejścia w życie ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych) stanowił o obligatoryjnym odwołaniu komornika ze stanowiska, gdy komornik ukończył 70 lat. Zatem ustawodawca postanowił skrócić o 5 lat wiek, z którego upływem następuje odwołanie komornika
z urzędu z zajmowanego stanowiska.
Zgodnie z art. 1 c dyrektywy 2000/78/WE jej celem w odniesieniu do zatrudnienia i pracy jest walka z określonymi rodzajami dyskryminacji, wśród których jest ta ze względu na wiek, w celu realizacji w państwach członkowskich zasady równego traktowania.
Artykuł 2 w/w dyrektywy zatytułowany "Pojęcie dyskryminacji" stanowi w ust. 1 i 2 lit. a), że:
1. Do celów niniejszej dyrektywy »zasada równego traktowania« oznacza brak jakichkolwiek form bezpośredniej lub pośredniej dyskryminacji z przyczyn określonych w art. 1.
2. Do celów ust. 1:
a) dyskryminacja bezpośrednia występuje w przypadku, gdy osobę traktuje się mniej przychylnie niż traktuje się, traktowano lub traktowano by inną osobę w porównywalnej sytuacji, z jakiejkolwiek przyczyny wymienionej w art. 1.
Natomiast art. 6 ust. 1 zatytułowany "Uzasadnienie odmiennego traktowania ze względu na wiek" stanowi, że:
1. Niezależnie od przepisów art. 2 ust. 2, państwa członkowskie mogą uznać, że odmienne traktowanie ze względu na wiek nie stanowi dyskryminacji, jeżeli w ramach prawa krajowego zostanie to obiektywnie i racjonalnie uzasadnione zgodnym z przepisami celem, w szczególności celami polityki zatrudnienia, rynku pracy i kształcenia zawodowego, i jeżeli środki mające służyć realizacji tego celu są właściwe i konieczne.
Takie odmienne traktowanie może polegać między innymi na:
a) wprowadzeniu specjalnych warunków dostępu do zatrudnienia i kształcenia zawodowego, zatrudnienia i pracy, włącznie z warunkami zwalniania i wynagradzania, dla ludzi młodych, pracowników starszych i osób mających na utrzymaniu inne osoby, w celu wspierania ich integracji zawodowej lub zapewnienia im ochrony.
Zgodnie z brzmieniem art. 2 ust. 1 omawianej dyrektywy zasada równego traktowania oznacza brak jakichkolwiek form bezpośredniej lub pośredniej dyskryminacji z przyczyn określonych w art. 1 tej dyrektywy. Artykuł 2 ust. 2 lit. a) cyt. dyrektywy uściśla, że do celów ust. 1 dyskryminacja bezpośrednia występuje w przypadku, gdy osobę traktuje się mniej przychylnie, niż traktuje się inną osobę w porównywalnej sytuacji, z jakiejkolwiek przyczyny wymienionej w art. 1 tejże dyrektywy.
Należy zatem uznać, że przepisy, na podstawie których okoliczność osiągnięcia przez dane osoby wieku określonego przez te przepisy dla celów przejścia na emeryturę pociąga za sobą rozwiązanie z mocy prawa stosunku pracy, są przepisami wprowadzającymi gorsze traktowanie osób, które osiągnęły ten wiek, w stosunku do wszystkich pozostałych osób czynnych zawodowo. Takie przepisy wprowadzają zatem odmienne traktowanie bezpośrednio ze względu na wiek, o którym stanowi art. 2 ust. 1 i art. 2 lit. a) dyrektywy 2000/78/WE (por. wyrok TSUE w sprawie C-286/12, Komisja Europejska przeciwko Węgrom, pkt 51; zob. podobnie wyrok TSUE z dnia 16 października 2007 r. w sprawie C-411/05 Palacios de la Villa, Zb.Orz. s. I-8531, pkt 51).
Ani w treści przyjętej regulacji w ustawie z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych, ani w uzasadnieniu projektu tej ustawy (druk sejmowy nr 1582) nie zostało obiektywnie i racjonalnie uzasadnione zgodnym z przepisami celem zastosowanie zasady odmiennego traktowania ze względu na wiek komorników sądowych w rozumieniu art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/78/WE, co zgodnie z tym przepisem mogłoby stanowić podstawę uchylenia zakazu dyskryminacji, o której stanowi art. 2 cyt. dyrektywy. Ponadto nie można również uznać, że wybrane środki mające służyć do realizacji celu są właściwe i konieczne. W uzasadnieniu projektu u.k.s. stwierdza się, że obniżenie wieku z 70 roku życia do 65 roku życia w odniesieniu do komorników sądowych jest usprawiedliwione: "specyfiką zawodu komornika", który "wymaga szczególnie dobrej kondycji fizycznej i odporności psychofizycznej"; faktem bycia przez komornika funkcjonariuszem publicznym, co miałoby uzasadniać przypuszczenie, że osiągnięcie wieku 65 lat uniemożliwi sprostanie przewidzianym w ustawie obowiązkom, a ponadto "wpłynie negatywnie na prawidłowy przebieg postępowania egzekucyjnego", co z kolei nie zapewnia właściwej ochrony praw i interesów stron postępowania egzekucyjnego. Analiza argumentów wskazywanych przez projektodawcę prowadzi do wniosku, że są one całkowicie nieprzekonujące. Nie zostały wyraźnie sformułowane cele, o których mowa w art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/78/WE, a przede wszystkim nie uzasadniono obiektywnie i racjonalnie zasadności wprowadzenia zmian legislacyjnych. Ponadto, co istotne, nie przedstawiono żadnych dowodów wykazujących na konieczność i niezbędność wprowadzenia zmian w zakresie obniżenia wieku, z którego upływem następuje odwołanie komornika z urzędu z zajmowanego stanowiska. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu projektu dotycząca kwestii negatywnego wpływu osiągnięcia przez komorników 65 roku życia na przebieg postępowania egzekucyjnego nie została poparta żadnymi danymi wskazującymi np. wzrost liczby przypadków istotnych uchybień w pracy komorników, którzy ukończyli 65 rok życia.
W konsekwencji należy uznać, że samo osiągnięcie wieku emerytalnego przez komornika nie może uzasadniać jego odwołania, gdyż ani szybkość ani sprawność postępowania nie jest warunkowana wiekiem, lecz charakterem i celem czynności egzekucyjnych. Żadna z czynności egzekucyjnych nie wymaga od nich szczególnej sprawności fizycznej, która wyróżniałaby ich na tle innych zawodów prawniczych.
Odwołanie komornika sądowego z chwilą ukończenia 65 roku życia skutkuje traktowaniem komorników mniej korzystnie w porównaniu z innymi osobami wykonującymi prawniczą działalność zawodową i posiadającymi również status funkcjonariuszy publicznych lub zawodu zaufania publicznego takimi, jak notariusze, sędziowie, czy prokuratorzy. Mianowicie stosownie do przepisów obowiązujących
w dacie wydania zaskarżonej decyzji: notariuszy odwołuje się po ukończeniu 70 lat; natomiast prokuratorzy mogą nadal zajmować stanowisko po ukończeniu 65 roku życia, jeżeli Prokurator Generalny po zasięgnięciu opinii Prokuratora Krajowego, Krajowej Rady Prokuratorów oraz właściwego prokuratora przełożonego – wyrazi na to zgodę, oczywiście po przedstawieniu zaświadczenia stwierdzającego zdolność do pracy ze względu na stan zdrowia; sędziowie zaś przechodzą w stan spoczynku z dniem ukończenia 65 roku życia, lecz w razie wyrażenia zgody przez Krajową Radę Sądownictwa mogą zajmować stanowisko do ukończenia 70 roku życia.
Podobne regulacje, jak w przypadku notariuszy i prokuratorów mogłyby obowiązywać również komorników sądowych. Jest to uzasadnione tym bardziej, że podstawą odwołania komornika – stosownie do art. 19 ust. 1 pkt 1 u.k.s. – jest stan zdrowia, tzn. organ odwołuje komornika z powodu choroby lub utraty sił kiedy został uznany przez lekarza orzecznika ZUS za całkowicie niezdolnego do pełnienia obowiązków komornika lub bez uzasadnionej przyczyny odmówił poddaniu się badaniom o których mowa w art. 26 ustawy o komornikach.
Reasumując art. 19 ust. 1 pkt 2 u.k.s. stanowi przejaw dyskryminacji bezpośredniej w rozumieniu art. 2 ust. 2 (a) dyrektywy 2000/78/WE. W konsekwencji art. 19 ust. 1 pkt 2 u.k.s. jako przepis niezgodny z wymogami prawa unijnego, tj. dyrektywy 2000/78/WE, nie może być zastosowany.
W związku z powyższym Sąd biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U z 2017 roku, poz. 1369) w związku z art. 19 ust.1 pkt 2 ustawy o komornikach, art. 2 ust.2 i art. 6 ust.1 Dyrektywy 2000/78/WE, art. 21 ust.1 Karty Praw Podstawowych UE w związku z art. 4 ust.3 TUE uchylił zaskarżoną decyzję.
Na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. Sąd umorzył postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a zasądzając na rzecz strony kwotę 200 zł tytułem zwrotu uiszczonego w sprawie wpisu sądowego oraz na podstawie
§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U.2018 poz. 265) kwotę 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika oraz kwotę 17 zł z tytułu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.