VI SA/Wa 726/10

VI SA/Wa 726/10 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2010-07-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2010-04-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Czarnecki /przewodniczący sprawozdawca/
Ewa Frąckiewicz
Halina Emilia Święcicka
Symbol z opisem
6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne
Zawody prawnicze
Sygn. powiązane
II GSK 1289/10 - Wyrok NSA z 2011-12-13
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną uchwałę
Powołane przepisy
Dz.U. 2008 nr 189 poz 1158
ART. 74F PAR.1
Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2010 r. sprawy ze skargi P. G. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego 1. uchyla zaskarżoną uchwałę; 2. stwierdza, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego na rzecz skarżącego P. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2009 r. ustaliła, że P.G. uzyskał wynik negatywny z egzaminu notarialnego złożonego w dniach 21-23 października 2009 r.
W uzasadnieniu uchwały wskazano, że zdający z części pierwszej egzaminu (zestaw pytań testowych) otrzymał ocenę dostateczną, z drugiej części egzaminu notarialnego (dwa projekty aktów notarialnych) otrzymał ocenę niedostateczną oraz z trzeciej części egzaminu (opinia prawna) - ocenę dostateczną, co zgodnie z art. 74f § 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 ze zm.) – dalej u.p.n., stanowiło wynik negatywny z egzaminu.
P. G. w odwołaniu do Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości poniósł, iż nieprawidłowo oceniono drugą cześć jego egzaminu. W uzasadnieniu podkreślał, iż w § 2 projektu aktu notarialnego wymienił prawie wszystkie wskazane przez egzaminatorów niezbędne dokumenty, nie przywołał jedynie kartoteki lokali, gdyż w K., podanym jako miejsce sporządzania projektu, z dużym prawdopodobieństwem można było przyjąć, iż dokument tego rodzaju byłby nieosiągalny. Nie powołane zostały także zaświadczenia organów podatkowych, ale nie powodowało to zdaniem strony, nieważności czynności prawnej.
Odnośnie ceny sprzedaży udziału w prawie własności nieruchomości, strona wskazywała, iż cena została podana w § 5 projektu, a w celu wyjaśnienia użytych w tym paragrafie niedookreśleń (kto i komu płaci) zdający odsyłał do treści § 3.
Z kolei przedmiot umowy sprzedaży zawarty w § 3 wynikał z § 1 projektu aktu notarialnego.
Odnośnie wątpliwości, jakie nasuwało użycie w § 4 określenia "Stawający" skarżący podniósł, że za stronę umowy o ustanowieniu odrębnej własności lokali nie mógłby być uznany użytkownik, gdyż po wyżej wymienionym słowie zostały wskazane osoby uczestniczące w tej czynności prawnej. W zakresie zarzutu merytorycznego skierowanego do zapisu § 4 skarżący podkreślał, że zawarcie przez współwłaścicieli nieruchomości umowy ustanowienia odrębnej własności lokali znajduje swoją podstawę prawną w art. 7 ustawy o własności lokali.
Odnośnie pozostałych zarzutów dotyczących zapisów § 8, rygoru z art. 777 § 1 pkt 4 k.p.c, nieprawidłowego zredagowania wniosku wieczysto-księgowego, określenia sposobu ponoszenia kosztów – zdający wyjaśnił, że były one bezprzedmiotowe. Zdaniem strony przygotowany projekt był czytelny i nie zawierał żadnych skreśleń.
Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości uchwałą z dnia [...] stycznia 2010 r., na podstawie art. 74h § 1, § 9 i § 12 ustawy Prawo o notariacie w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.
W uzasadnieniu uchwały Komisja wskazała, że druga część egzaminu notarialnego polegała na sporządzeniu dwóch aktów notarialnych.
Za sporządzenie pierwszego projektu – testamentu – zdający otrzymał ocenę dostateczną jednak drugi projekt aktu oceniono jako sporządzony na ocenę niedostateczną. Zdający miał bowiem sporządzić akt zawierający umowę zbycia udziału w prawie własności zabudowanej nieruchomości na rzecz spółki komandytowej oraz umowę zniesienia współwłasności poprzez ustanowienie odrębnej własności lokali. Komisja podkreślała, iż prace oceniane były przez dwóch niezależnych od siebie członków komisji egzaminacyjnej, którzy za drugi projekt wystawili ocenę niedostateczną. Uzasadnienia ocen obu aktów były zbieżne. Wskazując na poszczególne błędy zdającego Komisja II Stopnia stwierdziła, iż przygotowany przez niego projekt aktu notarialnego był napisany nieprecyzyjnie, co mogłoby doprowadzić do nieważności samej czynności prawnej.
Zdaniem Komisji II Stopnia w § 3 pracy egzaminacyjnej nie wskazano ceny, która w myśl art. 535 k.c. należy do istotnych postanowień umowy nazwanej, co wywołało skutek w postaci nieważności czynności prawnej. Odwoływanie się przez zdającego w tym zakresie do § 5 projektu aktu notarialnego nie zmieniało faktu braku wymaganego zapisu o cenie w § 3, a nadto zapis w § 5 projektu aktu był na tyle nieczytelny i nieprecyzyjny, że nie byłoby wiadomo, kto komu płaci oraz z jakiego tytułu — czy chodzi o umowę sprzedaży, czy może o odpłatność za nabycie "nadudziału w nieruchomości wspólnej" w następstwie ustanowienia odrębnej własności lokali. Organ odwoławczy podkreślał, że w § 3 projektu nie został także w sposób prawidłowy określony przedmiot umowy sprzedaży, jak również nie omówiono zagadnienia przejścia uprawnień do współposiadania i do korzystania z rzeczy. Przedmiotem czynności prawnej nie mógł być udział w działce (jak określił zdający) lecz udział w prawie własności zabudowanej nieruchomości. Odesłanie w tym zakresie do treści § 1 aktu było nie do zaakceptowania, gdyż akt notarialny nie powinien wymagać dodatkowej jego interpretacji lub analizy.
Rozwiązanie przyjęte przez zdającego w § 4 projektu aktu notarialnego zdaniem Komisji nie znajdowało oparcia w obowiązujących przepisach prawa (art. 8 ust. 3 ustawy o własności lokali), i z tych względów oceniono je jako konstrukcję prawnie wadliwą. Zdaniem organu odwoławczego zdający zapomniał o przepisie art. 535 k.c., co niejako próbował naprawić w § 6 lecz usytuowanie tego zapisu odnosić się powinno raczej do objęcia w posiadanie poszczególnych nieruchomości lokalowych.
Komisja II Stopnia uznała także, iż przy sporządzaniu aktu doszło do naruszenia przepisu art. 121 § 2 k.s.h. Do dokonania bowiem czynności prawnej w postaci zniesienia współwłasności nieruchomości poprzez ustanowienie odrębnej własności lokali, jako czynności przekraczającej zakres zwykłych czynności spółki, wymagana była zgoda komandytariuszy. Natomiast zgoda tych osób, na którą powoływał się skarżący odwołując się do § 2 projektu aktu, dotyczyła jedynie nabycia udziału w prawie własności zabudowanej nieruchomości.
Odnosząc się do zapisu § 5 projektu stwierdzono, że nieprawidłowo w tym przepisie doszło do połączenia przepisów o ustanowieniu tytułu egzekucyjnego z opisem wartości lokalu, co uznano za poważny błąd konstrukcyjny aktu. Skarżący polemizując z ocenami cząstkowymi jednocześnie zauważył, że nie wskazał osoby wierzyciela, co jak oceniła Komisja II Stopnia, w świetle art. 783 § 2 oraz 788 k.p.c. jest na tyle istotne, iż brak ten czynił czynność nieważną.
Za kolejny poważny błąd uznano postanowienia dotyczące ustanowienia hipoteki kaucyjnej w celu zabezpieczenia wierzytelności w związku ze sprzedażą udziału w prawie własności nieruchomości. Zapis § 7, w świetle art. 65 ust. 1 i art. 102 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, uznano również za wadliwy gdyż, wierzytelność z tytułu niezapłaconej ceny sprzedaży stanowi wierzytelność o wysokości ustalonej, a zatem powinna zostać zabezpieczona hipoteką zwykłą, nie zaś kaucyjną.
Komisja II Stopnia również oceniła § 8 jako zapis zawierający błąd natury merytorycznej, polegający na tym, że S. R. "zwalnia" dwa lokale z przysługującego mu prawa użytkowania i "zachowuje" prawo do korzystania z lokalu trzeciego, co wskazywało na nieznajomość przepisów art. 252 k.c, art. 296 w zw. z art. 285 § 1 k.c. autora projekt aktu. S. R., jak wynikało z casusu, posiadał jedynie prawo udziału we własności zabudowanej nieruchomości, natomiast z zapisu zredagowanego przez zdającego nie wynikało, by doszło do ustanowienia na rzecz tej osoby ograniczonego prawa rzeczowego do lokalu przez tą osobę dotychczas użytkowanego.
Podniesiono ponadto, że z projektu aktu notarialnego nie wynikało, aby notariuszowi okazano wszystkie niezbędne dokumenty do sporządzenia umów nim objętych. Z zapisu § 2 o brzmieniu "wypis i wyrys dla działki nr 350/1" nie sposób wyciągnąć prezentowanego w odwołaniu wniosku, iż przedstawiono notariuszowi także wypis z rejestru gruntów dotyczący nieruchomości, będącej przedmiotem zamierzonych czynności prawnych. Wyjaśnienia zawarte w odwołaniu, iż w tak małej miejscowości jak K. można było przyjąć, że kartoteki lokali były nieosiągalne uznano za dowolne, nie wynikające z opisu stanu faktycznego zadania egzaminacyjnego. Jako oczywisty i rażący błąd wskazano pominięcie zaświadczenia naczelnika właściwego urzędu skarbowego w zakresie uregulowania zobowiązania podatkowego z tytułu spadku i darowizny (art. 19 ust. 6 ustawy o podatku od spadków i darowizn).
Również negatywnie oceniony został przez Komisję II Stopnia wniosek do sądu wieczysto-księgowego, który pomijał istotę problemu wynikającego z brzmienia § 49 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dn. 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (Dz. U. z 2001 r. Nr 9, poz. 17) w zakresie tzw. "ksiąg budynkowych", ale także nie zastosowano § 37 ust. 1 pkt 3 powołanego rozporządzenia w zakresie tzw. "ksiąg lokalowych".
Strona nie odniosła się także do kwestii związanej ze zmianą udziałów właścicieli poszczególnych lokali w nieruchomości wspólnej, a zmiana taka wymagała, w świetle art. 1 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 7 ust. 6 ustawy o podatku od spadków i darowizn, wyjaśnienia.
Komisja odwoławcza podkreśliła dodatkowo, iż projekt omawianego aktu notarialnego nie zawierał wymaganego pouczenia o treści art. 9 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, ani uprzedzenia o odpowiedzialności z art. 56 k.k.s., co stanowiło naruszenie obowiązku wynikającego z § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnej (Dz. U. z 2008 r. Nr 234, poz. 1577). Komisja powołała się również na fakt, że z zapisu aktu notarialnego wynika, iż pobrano podatek od czynności cywilnoprawnych w kwocie niższej niż należna, tj. w kwocie 12 019 zł, zamiast 12 600 zł.
Komisja II Stopnia uznała, iż określenie wynagrodzenia notariusza w wysokości 1 zł mijało się z celem egzaminu, do którego to celu należało m.in. sprawdzenie umiejętności liczenia tej należności, a poza tym wskazywało na naruszenie art. 41 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, gdyż od wynagrodzenia tego nie został pobrany należny podatek VAT.
Organ odwoławczy uznał za zasadne zarzuty skarżącego odnoszące się do niewłaściwej interpretacji przez egzaminatorów określenia statusu S. R. ("Stawającego") oraz co do zarzutu jednego z oceniających o braku w pracy § 7, jednakże stwierdził, że zarzuty te nie miały wpływu na wynik sprawy, który mógłby skutkować zmianą negatywnej oceny projektu aktu notarialnego sporządzonego przez stronę, gdyż projekt ten zawierał prawie w każdym swoim postanowieniu błędy i to natury merytorycznej, które skutkowałyby nie tylko koniecznością dokonywania interpretacji poszczególnych zapisów aktu, ale także nieważnością zawartych w nim czynności prawnych.
P. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpatrywania odwołań od wyników egzaminu notarialnego z dnia [...] stycznia 2010 r., zaskarżając ją w zakresie oceny niedostatecznej z drugiej części egzaminu notarialnego, za drugi projekt aktu notarialnego (umowa sprzedaży udziału w prawie własności zabudowanej nieruchomości oraz umowa zniesienia współwłasności poprzez ustanowienie odrębnej własności lokali), domagając się wystawienia za ten projekt aktu notarialnego oceny pozytywnej.
W uzasadnieniu zarzucił uchwale:
- naruszenie art. 535 k.c. poprzez błędne przyjęcie, iż w drugim projekcie aktu notarialnego nie wskazano ceny sprzedaży udziału w prawie własności zabudowanej nieruchomości, nie określono w sposób prawidłowy przedmiotu umowy sprzedaży oraz nie określono wydania rzeczy kupującemu;
- naruszenie art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali oraz art. 121 § 2 k.s.h. poprzez błędne przyjęcie, iż rozwiązanie przyjęte w § 4 projektu aktu notarialnego jest konstrukcją prawną wadliwą oraz nie przedłożono zgody komandytariuszy;
- naruszenie art. 777 § 1 pkt 4 k.p.c. poprzez błędne przyjęcie, iż nieprawidłowo skonstruowano rygor egzekucji;
- naruszenie art. 265 § 1 i § 2 k.c., art. 252 k.c. poprzez błędne przyjęcie, iż § 8 projektu aktu notarialnego zawiera błąd natury merytorycznej;
- naruszenie § 29 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów poprzez błędne przyjęcie, iż nie przedstawiono notariuszowi wypisu z rejestru gruntów dotyczącego działki nr [...];
- naruszenie § 49 ust. 1 pkt 2 oraz § 37 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów poprzez błędne przyjęcie, iż wniosek wieczysto księgowy sformułowano nieprawidłowo;
- naruszenie art. 1 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 7 ust. 6 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn poprzez błędne przyjęcie, iż skarżący nie odniósł się do kwestii związanej ze zmianą udziałów właścicieli poszczególnych lokali w nieruchomości wspólnej;
- naruszenie § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych poprzez błędne przyjęcie, iż projekt aktu notarialnego powinien zawierać pouczenie o treści art. 9 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych oraz uprzedzenie o odpowiedzialności z art. 56 k.k.s.;
- naruszenie § 3, § 6,i § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej poprzez błędne przyjęcie, iż nieprawidłowo określono wynagrodzenie notariusza;
- naruszenie art. 80 ust. 1 ustawy Prawo o notariacie poprzez błędne przyjęcie,
iż projekt aktu notarialnego napisano językiem potocznym, z nieznajomością zasad
techniki prawodawczej oraz w sposób mało estetyczny, a wręcz niestaranny.
Skarżący podkreślał, że cena sprzedaży udziału w prawie własności zabudowanej nieruchomości została określona w § 5 projektu aktu w sposób prawnie skuteczny. Wątpliwości kto i komu płaci, kto oświadczenie w tym przedmiocie składa oraz o jaki udział chodzi określa zdanie trzecie § 5 i treść § 3 projektu aktu. Użyty w § 5 zwrot "udział" nie budzi wątpliwości, że chodzi o umowę sprzedaży, a nie o odpłatność za "nadudział". Z § 3 w związku z § 1 projektu aktu wynika także niezbicie, że przedmiotem sprzedaży jest udział w prawie własności działki, zatem prawidłowo określono przedmiot umowy podając w § 6 informację o wydaniu rzeczy.
Rozwiązanie przyjęte w § 4 projekty aktu jest, zdaniem skarżącego, w świetle art. 8 ust. 3 ustawy o własności lokali prawidłowe, gdyż przez ustanowienie odrębnej własności lokali dokonano zniesienia współwłasności nieruchomości. Przy czym zgoda komandytariuszy na nabycie lokalu użytkowego została wskazana w § 2 aktu.
Jeżeli chodzi o rygor egzekucji z § 5 projektu aktu to spełnia on warunki art. 777 § 1 pkt 4 k.p.c. natomiast z treści § 3 i § 5 tego projektu wynika kto jest wierzycielem.
Omawiając § 8 aktu skarżący stwierdził, że zgodnie z zasadami ustanowienia w umowie darowizny prawa użytkowania udziału prawo to obciąża udziały obdarowanych zgodnie z zasadą wspólności ustawowej. W takim razie ciężary i obciążenia ustanowione na nieruchomości przechodzą na wyodrębnione lokale. Dlatego w § 8 aktu postanowiono, że S. R., który miał zachować zgodnie z casusem uprawnienia do korzystania z lokalu nabytego przez obdarowanych, zwalnia lokale nr 2 i nr 3 z przysługującego mu prawa użytkowania zachowując uprawnienie do korzystania z lokalu nr 1.
Natomiast dokumenty "wypis i wyrys dla działki nr [...]" zacytowano w taki sposób w jaki zostały one nazwane, gdyż były to odpowiednio wypis z ewidencji gruntów i wyrys z mapy ewidencyjnej nieruchomości.
Podkreślał również, że wniosek wieczystoksięgowy został sporządzony prawidłowo i mimo, że nie zamieszczono w nim żądania ujawnienia udziału w nieruchomości wspólnej, jako prawa związanego z własnością lokalu, to i tak sąd dokona tego wpisu.
Zdaniem skarżącego odniósł się na końcu aktu do kwestii związanej ze zmianą udziałów właścicieli poszczególnych lokali w nieruchomości wspólnej, w kontekście przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn stwierdzając, że czynność jest zwolniona od tego podatku.
Ponadto zgodnie z § 7 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych płatnicy pouczają podatników ustnie o skutkach przewidzianych w ustawie Kodeks karny skarbowy. Nie było zatem konieczności zawarcia tego pouczenia w projekcie aktu.
Także wynagrodzenie notariusza zostało określone zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej.
W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości wniosła o jej oddalenie.
W piśmie złożonym na dzień przed rozprawą skarżący kwestionował ocenę za zadanie pierwsze z części drugiej egzaminu (testament) wnosząc o podwyższenie oceny za to zadanie co najmniej do oceny dobrej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna.
Egzamin wstępny przeprowadzają komisje egzaminacyjne do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości, powołane w drodze zarządzenia, zwane dalej "komisjami kwalifikacyjnymi". Właściwość komisji kwalifikacyjnej obejmuje obszar właściwości jednej lub kilku izb notarialnych. Siedziba komisji kwalifikacyjnej mieści się w siedzibie izby notarialnej (art. 71b § 1 ustawy Prawo o notariacie – dalej jako u.p.n.). Egzamin wstępny polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta notarialnego, zwanego dalej "kandydatem", z zakresu: materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa finansowego, prawa prywatnego międzynarodowego, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu notarialnego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej (art. 71b § 4 u.p.n.).
Egzamin notarialny składa się z trzech części pisemnych (art. 74 § 4 u.p.n.). Pierwsza część egzaminu notarialnego polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 100 pytań zawierających po 3 propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, oraz z karty odpowiedzi. Zdający może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi. Za każdą prawidłową odpowiedź zdający uzyskuje 1 punkt (art. 74d § 1 u.p.n.). Ponieważ z części pierwszej egzaminu skarżący uzyskał ocenę pozytywną nie kwestionowała tego ustalenia Komisji.
Druga część egzaminu notarialnego składa się z 2 zadań polegających na opracowaniu projektów aktów notarialnych na podstawie opisanego przypadku (casusu) – art. 74d § 3 u.p.n. Natomiast trzecia część egzaminu notarialnego polega na opracowaniu opinii prawnej na podstawie przedstawionego problemu prawnego (art. 74d § 4 u.p.n.).
Stosownie do art. 74f § 1 u.p.n. pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu notarialnego otrzymał ocenę pozytywną.
Egzamin został przeprowadzony przez właściwą Komisję Egzaminacyjną ds. aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Izby Notarialnej w [...], która uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2009 r. stwierdziła uzyskanie przez P. G. wyniku negatywnego. Komisja ustaliła, że zdający uzyskał z części pierwszej egzaminu ocenę dostateczną, z części drugiej ocenę niedostateczny, a z części trzeciej ocenę dostateczną.
Stosownie do art. 74e § 2 u.p.n. oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej i trzeciej egzaminu notarialnego dokonują niezależnie od siebie dwaj członkowie komisji, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu. Przepis ten wyraźnie wskazuje, że oceny dokonuje się oddzielnie za każde zadanie z części drugiej i trzeciej egzaminu.
W myśl art. 74e § 4 u.p.n. ostateczną ocenę z pracy pisemnej z każdego z zadań z części drugiej i trzeciej egzaminu notarialnego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego członka komisji sprawdzającego pracę pisemną, przy czym: oceny pozytywne to: celująca - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 5,51 do 6,00; bardzo dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 4,51 do 5,50; dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 3,51 do 4,50; dostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 3,00 do 3,50 oraz ocena negatywna - niedostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi poniżej 3,00.
Cytowany przepis określa w jaki sposób Komisja ustala poszczególne oceny, których skalę precyzuje przepis art. 74d § 6 stanowiąc, że członkowie komisji dokonują oceny za część drugą i trzecią egzaminu notarialnego przy zastosowaniu następującej skali ocen: oceny pozytywne: celująca (6), bardzo dobra (5), dobra (4), dostateczna (3) i ocena negatywna - niedostateczna (2).
Skarżący otrzymał z części drugiej egzaminu oceny cząstkowe dostateczny i dostateczny i dwie oceny niedostateczny, czyli otrzymał za sporządzenie pierwszego projektu aktu notarialnego (testament) średnią ocenę cząstkową (3 + 3 = 6 / 2 = 3) oraz za sporządzenie drugiego projektu aktu notarialnego (umowa) otrzymał średnią ocenę cząstkową (2 + 2 = 4 / 2 = 2). Zatem otrzymał ostateczną ocenę z części drugiej egzaminu (3 + 2 = 5 / 2 = 2,5). Ponieważ zgodnie z art. 74d § 6 u.p.n. skala ocen nie przewiduje ocen ułamkowych, ostateczna ocena z części drugiej egzaminu wyniosła 2, tj. niedostateczny.
W części drugiej egzaminu notarialnego zdający był obowiązany sporządzić projekt testamentu i umowę zbycia udziału w prawie własności zabudowanej nieruchomości na rzecz spółki komandytowej oraz umowę zniesienia współwłasności poprzez ustanowienie odrębnej własności lokali. To drugie zadanie egzaminacyjne zostało ocenione na niedostateczny.
Powołując się na rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 lipca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego (Dz. U. Nr 114, poz. 955), dalej jako rozporządzenie – wydanego na podstawie art. 74h § 14 ustawy Prawo o notariacie – oraz na przepisy tej ustawy Komisja II Stopnia stwierdziła, że do postępowania toczącego się przed nią w trybie odwoławczym, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosują się nie wprost, a jedynie odpowiednio. Wskazując zatem na przepisy § 4 i § 5 rozporządzenia uznała, że wobec niezakwestionowania przez skarżącego ocen za pierwsze zadanie z części drugiej egzaminu i ocen za część pierwszą i trzecią egzaminu, organ odwoławczy zbadał jedynie zasadność zarzutów zdającego dotyczących oceny za zadanie drugie z części drugiej egzaminu notarialnego. W ocenie Sądu w składzie orzekającym ta interpretacja przepisów rozporządzenia z dnia 16 lipca 2009 r. jest nietrafna, tak jak i przyjęcie, że do postępowania odwoławczego przed Komisją II Stopnia nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Stosowanie do § 7 ust. 2 rozporządzenia Minister Sprawiedliwości powoła komisję odwoławczą w celu rozpatrzenia odwołań od wyniku egzaminu notarialnego, dla aplikantów notarialnych, którzy egzamin konkursowy zdali w dniu [...] grudnia 2005 r., w terminie 14 dni od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Z powołanego przepisu wynika, że organ odwoławczy (Komisja II Stopnia) ma za zadanie rozpatrzenie odwołania, a nie jedynie rozpatrzenie zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu. Ten sam zakres postępowania odwoławczego nakreślają przepisy art. 74h § 1 i § 9 u.p.n. jednocześnie wskazując w § 12 na odpowiednie stosowanie w tym postępowaniu przepisów k.p.a. przez co należy rozumieć, że przepisów k.p.a. nie stosuje się co do spraw uregulowanych w ustawie Prawo o notariacie. Dostrzegając te zasady postępowania Komisja II Stopnia powołała w rozstrzygnięciu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymując zaskarżoną uchwałę w całości w mocy. Dokonując takiego rozstrzygnięcia Komisja II Stopnia utrzymała w mocy nie tylko samo rozstrzygnięcie Komisji Egzaminacyjnej lecz również prawidłowość ocen tej komisji, które otrzymał skarżący za poszczególne części egzaminu. Innymi słowy Komisja II Stopnia utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji utrzymała w mocy również prawidłowość tego rozstrzygnięcia z tym jednak, że uchyliła się od obowiązku zbadania tej prawidłowości, co doprowadziło do naruszenia przepisów postępowania – art. 77 § 1 k.p.a. przez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz art. 80 k.p.a. przez oparcie rozstrzygnięcia bez dokonania oceny na podstawie całokształtu tego materiału. W konsekwencji doszło również do naruszenia zasady z art. 107 § 3 k.p.a. o prawidłowym uzasadnieniu uchwały. Naruszenie wymienionych przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Jak już zaznaczono, w myśl § 7 ust. 2 rozporządzenia Minister Sprawiedliwości powołał Komisję II Stopnia jako organ odwoławczy od uchwał komisji egzaminacyjnej. Zgodnie zatem z zasadą dwuinstancyjności wyrażoną w art. 15 k.p.a. organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpatrzyć i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą przez organ I instancji. Oznacza to, że sprawa rozpoznana i rozstrzygnięta przez organ I instancji podlega w postępowaniu odwoławczym ponownemu rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji, gdyż wniesienie odwołania uruchamia administracyjny tok instancji co nakłada na organ II instancji obowiązek rozpatrzenia sprawy w granicach wyznaczonych rozstrzygnięciem organu I instancji. Zasada ta powoduje, że składający odwołanie nie może również skutecznie ograniczyć zakresu kontroli organu odwoławczego w stosunku do rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji wydanego w formie decyzji, postanowienia lub uchwały. W postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje bowiem zasada związania organu II instancji granicami odwołania, co przyjęła, jako zakres swojego działania w swojej uchwale Komisja II Stopnia. W konsekwencji należy stwierdzić, że wniesienie odwołania, niezależnie od wskazanych w nim zarzutów, nakłada na organ odwoławczy obowiązek ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, gdyż z istoty administracyjnego toku instancji wynika konieczność dwukrotnego rozstrzygnięcia tej samej sprawy, nie zaś jedynie obowiązek organu odwoławczego sprowadzający się do kontroli zasadności argumentów i zarzutów podnoszonych przez odwołującego się w stosunku do orzeczenia organu I instancji (por. przykładowo wyroki NSA z dnia 22 marca 1996 r. w sprawie SA/Wr 1996/96; z dnia 17 marca 2008 r. w sprawie II GSK 473/07; z dnia 18 grudnia 2007 r. w sprawie II GSK 276/07 i z dnia 27 kwietnia 20101 r. w sprawie II GSK 1005/08).
W ocenie Sądu w składzie orzekającym nastąpiło także naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 lipca 2009 r. Stosownie bowiem do jego § 5 ust. 4 w pierwszej kolejności komisja odwoławcza głosuje nad ostateczną oceną testu lub pracy pisemnej z tej części egzaminu notarialnego, która została zakwestionowana w odwołaniu, następnie komisja odwoławcza głosuje w sprawie uchwały komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości o wyniku egzaminu notarialnego. Z cytowanego przepisu oraz mając na uwadze wskazane wyżej przepisy należy wyprowadzić uprawniony wniosek, że komisja odwoławcza, głosując ("następnie") w sprawie uchwały komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej o wyniku egzaminu notarialnego w głosowaniu tym dokonuje rozpatrzenia całego rozstrzygnięcia komisji egzaminacyjnej, gdyż, jak wskazuje wymieniony przepis, głosowanie to odbywa się w sprawie uchwały komisji egzaminacyjnej, a nie w sprawie zarzutów podniesionych w odwołaniu. Zarzuty te są przedmiotem rozpatrzenia "w pierwszej kolejności" przez komisję odwoławczą natomiast w drugiej kolejności komisja odwoławcza rozpatruje, tak jak organ odwoławczy w postępowaniu regulowanym przepisami k.p.a., uchwałę organu I instancji o wyniku egzaminu. Na wynik ten składają się oceny za poszczególne części egzaminu i zadania egzaminacyjne, co powoduje, że komisja odwoławcza może oceny te zmienić, oczywiści z ograniczeniem wskazanym w art. 139 k.p.a.
W związku z powyższym, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, Komisja II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości skontroluje w całości uchwałę nr [...] z dnia [...] października 2009 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...], mając na uwadze wskazania podane w uzasadnieniu wyroku.
W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.