VI SA/WA 711/20

VI SA/Wa 711/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-09-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-03-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska
Jakub Linkowski
Tomasz Sałek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
II GSK 450/21 - Wyrok NSA z 2024-09-10
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2068
art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4, art. 13i ust. 3, art. 13ha ust. 1-2, art. 13i ust. 4a, art. 13l ust. 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.
Dz.U. 2011 nr 80 poz 433
zał. nr 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę  elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej
Dz.U. 2019 poz 2140
art. 50 pkt 1 lit. j, art. 50  pkt 3a, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2020 poz 110
art. 7 ust. 3
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Protokolant ref. staż. Robert Mirończyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2020 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "organ", "GITD") decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...], na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2068 ze zm., dalej "u.d.p.") oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 890), art. 50 pkt 1 lit. j, pkt 3a, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140, dalej: "u.t.d."), po rozpoznaniu wniosku E. B. (dalej: "strona", "skarżący") o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję GITD nr [...] z dnia [...] września 2019 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł.
Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach faktycznych.
W dniu [...] kwietnia 2019 r. o godzinach: 07:03:23; 10:53:26 i 17:16:18, urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy nr [...] znajdującej się w pasie drogowym płatnego odcinka G. (skrzyżowanie z drogą wojewódzką nr [...]) – połączenie z autostradą [...] zarejestrowało przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] poruszającego się wraz z przyczepą o numerze rejestracyjnym [...]. Przejazd został udokumentowany zdjęciami z urządzenia kontrolnego zainstalowanego na bramownicy. Z informacji znajdujących się w systemie elektronicznego poboru opłat wynika, że ww. pojazd nie został wyposażony w urządzenie, o którym mowa w art. 13i ust. 3 u.d.p., co skutkowało naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Z kolei z informacji zgromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) wynika, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekracza 3,5 tony, a właścicielem pojazdu samochodowego w chwili powstania naruszenia była Strona.
GITD pismem z dnia 26 lipca 2019 r. zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu wobec niego postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.
Organ wyjaśnił również, że odcinek drogi krajowej, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego zespołu pojazdów w dniu [...] kwietnia 2019 r., został wyszczególniony w zał. 1 pkt 11 lit. B – G. (skrzyżowanie z drogą wojewódzką nr [...]) – połączenie z autostradą [...] do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.
Następnie organ pismem z dnia 10 października 2019 r. wezwał Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad (dalej "GDDKiA") do wypowiedzenia się w przedmiocie prawidłowości oznakowania drogi krajowej nr [...] na wskazanym wyżej odcinku znakami T-34 oraz D39a. W odpowiedzi, GDDKiA przysłała pismo datowane na 21 października 2019 r. z którego organ wywodzi, że odcinek drogi krajowej nr [...] oznakowany był tabliczkami T-34, zaś znaki informujące o konieczności uiszczenia opłaty elektronicznej umieszczone były prawidłowo, a ich ustawienia nie wykazywały żadnych nieprawidłowości.
Mając na względzie powyższe okoliczności stwierdzono, że korzystający z drogi publicznej w dniu [...] kwietnia 2019 r. naruszył obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej. Konsekwencją tego było nałożenie na stronę decyzją z dnia [...] września 2019 roku kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł, stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p.
Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drodze krajowej wymienionej w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wskazał, że nie zgadza się z nałożeniem na niego kary pieniężnej. Dalej wskazuje, że nie był świadomy obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd, bowiem w dniu naruszenia nie zauważył znaku informacyjnego o płatności trasy. Według skarżącego znak taki powinien być w sposób wyraźny ukazany przed wjazdem na drogę płatną. Brak odpowiedniej informacji o płatnym odcinku drogi uniemożliwia użytkownikowi drogi zorientowanie się, na jakiej drodze się znajduje i dokonania odpowiedniego wyboru pomiędzy drogą płatną, a alternatywną drogą bezpłatną.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w całości w mocy.
Na wstępie uzasadnienia zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji GITD wyraźnie zaznaczył, że z dniem 3 listopada 2018 r. nastąpiła zmiana podmiotu realizującego zadania publiczne związane z poborem opłaty elektronicznej za przejazd po płatnych odcinkach dróg krajowych i opłat za przejazd płatnymi odcinkami autostrad. Organ wskazał, że zgodnie z art. 13hb ust. 1 u.d.p. opłatę elektroniczną pobiera GITD. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r., poz. 1990, dalej "p.r.d."), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony.
Główny Inspektor Transportu Drogowego, ponownie rozpoznając sprawę, stwierdził że w zaskarżonej decyzji prawidłowo ustalono stan faktyczny, gdyż na poczynione ustalenia w pełni pozwalał zgromadzony materiał dowodowy. W ocenie organu z całokształtu zebranego materiału dowodowego, a także wyjaśnień strony w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że w dniu zarejestrowania przedmiotowego naruszenia (tj. [...] kwietnia 2019 r.) kontrolowany samochód ciężarowy wraz z przyczepą poruszał się po płatnym odcinku drogi krajowej z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Poddany kontroli pojazd nie został wyposażony w jednostkę pokładową viabox, służącą do naliczania i pobierania opłaty za przejazd po drogach krajowych, wymienionych w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. W związku z powyższym zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy – w tym wyjaśnienia strony, bezsprzecznie wskazują, że strona w dniu [...] kwietnia 2019 r. nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu płatnym odcinkiem drogi krajowej nr [...] G. – połączenie z autostradą [...]. Organ wyjaśnił również z GDDKiA kwestię dotyczącą oznakowania drogi krajowej nr [...] na odcinku G. (skrzyżowanie z drogą wojewódzką nr [...]) – połączenie z autostradą [...]. Wyjaśnione zostały również zasady stosowania tabliczek informacyjnych (znaków drogowych) T-34 umieszczanych na drogach krajowych. Organ wskazał, że ów znak drogowy T-34 wskazuje odcinek drogi, na którym pobierana jest opłata, i jednocześnie informujący, iż przejazd po drodze nim oznaczonej bez uiszczenia opłaty elektronicznej stanowi naruszenie treści wskazanego znaku. Znak ten obok funkcji informacyjnej w istocie zawiera swoisty zakaz poruszania się po drodze krajowej bez opłaty. W przedmiotowej sprawie strona dokonywała w dniu [...] kwietnia 2019 r. wielokrotnych przejazdów po tym samym docinku drogi. Dalej GITD zauważa, że skarżący w związku z tym miał możliwość powzięcia wiedzy o obowiązku uiszczenia opłaty i zaprzestania dalszych przejazdów jeśli opłaty takiej – wobec braku urządzenia viabox – nie był w stanie uiścić. Zdaniem organu do naruszenia w postaci nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drodze krajowej doszło z uwagi na to, że strona nie zapoznała się z obowiązującymi przepisami prawa. Jak dalej wskazał, nieznajomość prawa nie może być podstawą do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie naruszenia obowiązku opłaty elektronicznej za przejazd płatnym odcinkiem drogi krajowej. Nie ma również znaczenia w jakim celu był wykonywany kontrolowany przejazd (tj. w celu prywatnym, osobistym, czy w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Okoliczności te, jak również motywy jakimi kierowała się strona wjeżdżając na płatny odcinek drogi krajowej, nie wypełniają bowiem przesłanek pozwalających na umorzenie postępowania administracyjnego lub odstąpienie od nałożenia kary, o których w art. 189e k.p.a. i art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Organ uznał, iż w niniejszej sprawie pojazd nie był wyposażony w urządzenie viabox, wobec tego opłata elektroniczna za sporny przejazd w dniu [...] kwietnia 2019 r. nie została uiszczona. W związku z tym stwierdził, że naruszono określony w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej za przejazd po płatnych odcinkach dróg krajowych. Dlatego też organ prawidłowo ocenił materiał dowodowy i wymierzył stronie karę w wysokości 1500 złotych.
Pismem z 10 lutego 2020 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję GITD z dnia [...] stycznia 2020 r., wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W skardze wniósł również o połączenie do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy oraz dwóch innych spraw zawisłych przed tut. Sądem w sprawie w której GITD wydał wobec niego decyzje o numerach: [...] oraz [...].
W skardze zarzucił:
1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 13k ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że dopuszczalne jest nałożenie kary pieniężnej z tytułu nieuiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drodze płatnej w sytuacji, gdy braki oznakowania drogi płatnej uniemożliwia kierowcy realną możliwość wyboru pomiędzy wjazdem na drogę płatną, a jazdą drogą bezpłatną;
2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
art. 7, 77 § 1 i 107 3 k.p.a. przez zaniechanie przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia prawdy obiektywnej poprzez a/ brak odniesienia się organu do kwestii ustalenia przez organ czy skarżący w momencie wjazdu na płatny odcinek drogi miał możliwość z niej zjazdu na drogę bezpłatną, co w konsekwencji doprowadziło do ustalenia błędnego stanu faktycznego oraz niewłaściwego uzasadnienia skarżonej decyzji;
b/ art. 7 w zw. z art. 75 § 1, art. 77 oraz art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuzasadnione pominiecie wniosku dowodowego zgłoszonego na etapie postępowania administracyjnego, tj. zdjęcia ukazującego umiejscowienie znaku T-34.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że na drodze którą jechał [...] kwietnia 2019 r. znak drogowy T-34 informujący o obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej jest umiejscowiony w niewłaściwym miejscu, co uniemożliwia zjazd na drogę bezpłatną. Podczas przedmiotowego przejazdu nie był świadomy wjazdu na drogę płatną. Twierdzi, że taka informacja powinna być w sposób wyraźny ukazana przed wjazdem na tego rodzaju drogę. Brak informacji o płatnym odcinku drogi uniemożliwia użytkownikowi drogi zorientowanie się na jakiej drodze się znajduje i dokonania odpowiedniego wyboru między drogą płatną, a alternatywną drogą bezpłatną. Ponadto, zdaniem skarżącego, umiejscowienie znaku T-34 tuż przed bramką (bez możliwości zawrócenia na drogę bezpłatną), bez wcześniejszego informowania, że kierowca zbliża się do drogi płatnej, stanowi dla kierowcy swoistą pułapkę.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1392, dalej zwana: "p.p.s.a."), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem.
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Mając powyższe na względzie, w ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Podejmując to rozstrzygnięcie organ dochował zadość regułom postępowania administracyjnego przewidzianym w art. 6, 7, 8, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm. — zwanej dalej "k.p.a.") a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada kryteriom art. 107 § 3 k.p.a.
Na skarżącego została nałożona przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego kara pieniężna w wysokości tysiąca pięciuset złotych za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2068 z późn. zm., dalej też jako "udp".).
Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy, o dopuszczalnej masie całkowitej (dmc) powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.
W myśl art. 13ha ust. 1 udp opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6. Wysokość tej opłaty ustala się jako iloczyn liczby kilometrów przejazdu i stawki tej opłaty za kilometr dla danej kategorii pojazdu (art. 13 ha ust. 2 udp). Co do zasady uiszczenie opłaty elektronicznej następuje w systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z art. 13i (art. 13hc ust. 1 udp). Zasadą jest również, że pobranie tej opłaty następuje poprzez urządzenie instalowane w tym celu w pojeździe samochodowym. Obowiązek oferowania takiego urządzenia (na potrzeby pobierania opłat) spoczywa na podmiotach pobierających opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru, zgodnie z art. 13i ust. 3 udp.
Kierujący pojazdem samochodowym wyposażonym w urządzenie na potrzeby pobierania opłat elektronicznych, z mocy art. 13i ust. 4a ustawy udp, obowiązany jest do wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu, o której mowa w art. 13ha ust. 3 udp (odpowiednia kategoria pojazdu).
Zasady wnoszenia opłat elektronicznych oraz ich rozliczania reguluje wydane na podstawie art. 40a ust. 5 udp rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1406).
Stosownie do treści art. 13k ust. 1 udp za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy (pkt 1), 1500 zł - w pozostałych przypadkach (pkt 2).
W myśl art. 13l ust. 1 udp do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz urządzenia, o którym mowa w art. 16l ust. 1, a także nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, jest uprawniony Główny Inspektor Transportu Drogowego.
Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że dopuszczalna masa całkowita (dmc) skontrolowanego zespołu pojazdów, składającego się z samochodu ciężarowego oraz przyczepy przekraczała 3,5 t. Na podstawie danych znajdujących się w CEPiK organ ustalił, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów wynosiła 5 900 kg, w tym pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] zarejestrowanego jako samochód ciężarowy — 3300 kg, zaś przyczepy o numerze rejestracyjnym [...] — 2600 kg. Zespół pojazdów nie podlegał też zwolnieniom, o których mowa w art. 13 ust. 3a udp.
Ponadto nałożona kara pieniężna dotyczyła przejazdu odcinkiem drogi krajowej ujętym w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 890 z późn. zm.). W punkcie 11 lit. b) wspomnianego załącznika zatytułowanego: "DROGI KRAJOWE LUB ICH ODCINKI KLASY A I S, NA KTÓRYCH POBIERA SIĘ OPŁATĘ ELEKTRONICZNĄ" wprost wymieniono odcinek: "G. (skrzyżowanie z drogą wojewódzką nr [...]) - połączenie z autostradą [...]".
Z informacji zarejestrowanych w trakcie kontroli wynika przy tym, że skarżący nie posiadał w samochodzie zainstalowanego urządzenia viabox, służącego do elektronicznego poboru opłat za przejazd odcinkiem płatnym. Tymczasem obowiązujący system pozwala na naliczanie i pobieranie opłaty elektronicznej wyłącznie za pośrednictwem zainstalowanego w pojeździe urządzenia, a co za tym idzie - brak zainstalowanego w pojeździe urządzenia viabox uniemożliwia uiszczenie opłaty elektronicznej.
Dowodem potwierdzającym wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej jest zapis ewidencyjny utworzony w Systemie Elektronicznego Poboru Opłat po zarejestrowaniu przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Zapis ewidencyjny zawiera m.in. informacje o: czasie zarejestrowania naruszenia, lokalizacji urządzenia, które zarejestrowało naruszenie, opis zarejestrowanego naruszenia, dane identyfikacyjne pojazdu, a także informacje na temat właściciela pojazdu, którym popełniono naruszenie. Integralną częścią zapisu ewidencyjnego jest dokumentacja fotograficzna.
W tak ustalonym stanie faktycznym GITD prawidłowo uznał, że istnieje podstawa do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 1 500 złotych, w oparciu o przepis art. 13k ust. 1 pkt 2 udp, zgodnie z którym za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości 1 500 zł - w pozostałych przypadkach (nie ujętych w art. 13k ust. 1 pkt 1 udp). W przedmiotowej sprawie pojazd samochodowy, którym dokonano przejazdu, zarejestrowany jest jako samochód ciężarowy (zgodnie z informacją uzyskaną przez organ z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców), co wyklucza zastosowanie sankcji w wysokości wskazanej w art. 13k ust. 1 pkt 1 udp.
W istocie skarżący nie podważa prawidłowości ustaleń organu zarówno co do tego, że przejazd miał miejsce po płatnym odcinku drogi krajowej, jak również tego, że odbywał się on bez uiszczenia wymaganej przepisami opłaty.
Zarzuty skargi zmierzały w swej istocie do podważenia ustalonego przez GITD stanu faktycznego, z uwagi na pominięcie kwestii zbadania prawidłowości umieszczenia tabliczki T-34, informującej o obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej zarówno w kontekście braku świadomości skarżącego o dokonaniu przez niego wjazdu na odcinek drogi płatnej, jak i braku możliwości zjazdu na drogę bezpłatną, nawet w sytuacji, w której skarżący dostrzegłby wspomniany znak drogowy.
W ocenie Sądu zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Pomimo, że w swej konstrukcji odnoszą się do nieustalenia przez organ stanu faktycznego, to w istocie sprowadzają się one do próby zakwestionowania prawidłowości umieszczenia znaków drogowych, na odcinku, na którym doszło do sankcjonowanego karą pieniężną naruszenia. Jednakże skarżący kwestionuje sposób oznakowania omawianego odcinka drogi - nie w świetle sprzeczności z przepisami prawnymi regulującymi przedmiotową materię - lecz z uwagi na swoje przekonanie o konieczności umieszczenia znaku drogowego w postaci tabliczki informującej o płatnym odcinku drogi krajowej, w sposób zapewniający kierowcom lepszą możliwość zapoznania się z nim a także ewentualny wybór alternatywnej, bezpłatnej drogi przejazdu.
Tymczasem, zarówno wygląd oraz rozmiar poszczególnych znaków drogowych, w tym także tabliczki T-34 informującej o płatnym odcinku drogi, jak i sposób ich umieszczania na drogach, zostały szczegółowo uregulowane w przepisach prawa. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity z 2020 roku, poz. 110 ze zm., dalej tez jako "prd") Minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych, uwzględniając konieczność zapewnienia czytelności i zrozumiałości znaków i sygnałów drogowych dla uczestników ruchu drogowego, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki techniczne dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego, a także warunki ich umieszczania na drogach. Na podstawie powyższej delegacji ustawowej wydane zostało rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. z 2019 roku, poz. 2311 ze zm.). Z kolei w załączniku nr 1 do ww. rozporządzenia zatytułowanym "SZCZEGÓŁOWE WARUNKI TECHNICZNE DLA ZNAKÓW DROGOWYCH PIONOWYCH I WARUNKI ICH UMIESZCZANIA NA DROGACH" w punkcie 6.3.7. uregulowano kwestię "Znaków z numerem drogi", gdzie w podpunkcie 6.3.7.9. wymieniono "Tabliczkę T-34". I tak Tabliczkę T-34 umieszcza się na drogach krajowych objętych systemem elektronicznej opłaty drogowej pod znakiem z numerem autostrady E-15c, drogi ekspresowej E-15d lub innej drogi krajowej E-15a albo E-15f albo E-15g, występującym samodzielnie. Tabliczka T-34 wskazująca pobór opłaty elektronicznej za przejazd drogą publiczną posiada przy tym tło barwy pomarańczowej z białą ramką tarczy tabliczki i symbol urządzenia instalowanego w pojeździe samochodowym na potrzeby systemu poboru opłat barwy czarnej. Lico tabliczki powinno być wykonane z folii odblaskowej typu 2. Z kolei grafika przedstawiająca szczegółowy wygląd tabliczki T – 34 wskazana jest w ramach rysunku 6.3.7.14, gdzie podano wyraźnie jej wymiary, w tym szerokość 320 milimetrów i wysokość – 240 milimetrów.
Zatem, nie ma możliwości umieszczania znaków drogowych, w tym także tabliczki T – 34, w jakikolwiek inny sposób, niż przewidziany przywołanymi powyżej przepisami, jak również zmiany ich gabarytów. Tym samym, obowiązkiem organów Inspekcji Transportu Drogowego, w toku postępowania dotyczącego prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, jest upewnienie się, czy droga na odcinku, na którym stwierdzono naruszenie, była oznakowana w sposób prawidłowy, czyli odpowiadający wymaganiom ujętym w ww. rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. I powyższy obowiązek organ w ramach niniejszego postępowania wypełnił. Na taki też obowiązek po stronie organu wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym w skardze wyroku 18 kwietnia 2019 roku sygn. akt II GSK 1256/17, gdzie, zdaniem NSA, Główny Inspektor Transportu Drogowego winien przeprowadzić postępowanie dowodowe w kierunku ustalenia, czy odcinek drogi był w dacie wjazdu skarżącego prawidłowo oznaczony tabliczką informacyjną T-34. NSA wyraźnie podkreślił przy tym, że stosowne informacje organ powinien uzyskać od zarządcy drogi.
W realiach przedmiotowej sprawy organ zwrócił się natomiast do GDDKiA, jako zarządcy drogi krajowej, w przedmiocie prawidłowości oznakowania drogi krajowej na odcinku, na którym doszło do naruszenia przez skarżącego obowiązku uiszczenia opłaty. Był to właściwy adresat zapytania, skoro zgodnie z art. 10 ust. 3 prd to właśnie Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zarządza ruchem na drogach krajowych. W odpowiedzi Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad poinformował, że odcinek drogi krajowej, na którym zarejestrowano naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w niniejszej sprawie był prawidłowo oznakowany i w wyniku przeprowadzonych kontroli (w dniach 12 grudnia 2018 roku i 24 czerwca 2019 roku) nie stwierdzono występowania nieprawidłowości w oznakowaniu systemu poboru opłat.
W konsekwencji, zdaniem Sądu, informacje zawarte w piśmie urzędowym GDDKiA potwierdzają fakt prawidłowego oznakowania drogi [...], informującym o konieczności ponoszenia opłaty elektronicznej, na spornym odcinku. Postulowana w skardze konieczność dokonania przez GITD, swej własnej oceny prawidłowości oznakowania danej drogi krajowej znakami informującymi o płatnym jej odcinku, w sposób pomijający odpowiednie wymogi wprowadzone właściwym rozporządzeniem, prowadziłaby wprost do działania organów administracji publicznej w sposób sprzeczny z przepisami prawa. Pamiętać tymczasem należy, że zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W odniesieniu do organów administracji publicznej nie obowiązuje zasada, że mogą one podejmować każde działanie, które nie jest zabronione przez przepisy prawa. Działanie organu administracji zostanie zatem zakwalifikowane jako niezgodne z prawem, gdy zostało podjęte niezgodnie z obowiązującym prawem, jak i wówczas, gdy nie było podstawy prawnej do danego działania. Przez przepisy prawa należy rozumieć przepisy powszechnie obowiązującego prawa. Źródła powszechnie obowiązującego prawa zostały wskazane w art. 87 Konstytucji RP. Tak więc należą do nich: Konstytucja RP, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe, rozporządzenia oraz akty prawa miejscowego (p. Przybysz Piotr Marek, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2019).
Organy Inspekcji Transportu Drogowego zobligowane są więc do respektowania obowiązujących przepisów prawa, w tym także przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. W przedmiotowej sprawie, kompetentny w zakresie zarządzania ruchem na drogach krajowych Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, potwierdził zgodność umieszczenia tabliczki T-34 na odcinku, na którym skarżący dopuścił się naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty drogowej, z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 roku a skarżący w żaden sposób nie wykazał, że oznakowanie drogi było sprzeczne z wymogami prawnymi statuowanymi w cyt. rozporządzeniu. Skarżący mógł bowiem w toku postępowania przed organem, do czasu wydania zaskarżonej decyzji, przedstawiać własne wnioski dowodowe, w tym zmierzające do podważenia wyjaśnień Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, czego nie uczynił.
Wobec powyższego Sąd stwierdza, że w okolicznościach niniejszej sprawy organ Inspekcji Transportu Drogowego, przeprowadził postępowanie dowodowe potwierdzające w sposób niebudzący wątpliwości okoliczności prawidłowego oznakowania drogi [...], którą poruszał się skarżący, tabliczką T-34, informującą o konieczności uiszczenia za przejazd opłaty elektronicznej, określonej w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. W ocenie Sądu, okoliczność ta została dostatecznie wyjaśniona przez organ administracji i w związku z tym nie wymagała dalszego prowadzenia postępowania dowodowego. Wbrew stanowisku skarżącego GITD wyjaśnił stan faktyczny, prawidłowo ocenił zgromadzony materiał dowodowy i ocenę tę przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło więc do naruszenia art. 7, art. 77 §1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Warto zauważyć, że stanowisko Sądu, odnośnie konieczności zwrócenia się przez organ Inspekcji Transportu Drogowego do Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, w kwestii prawidłowości oznakowania danej drogi krajowej znakami informującymi o płatnym charakterze oraz relewantny charakter odpowiedzi zarządcy drogi w tym zakresie, znajduje poparcie w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2018 roku sygn. akt II GSK 2322/16 oraz z dnia z 13 lutego 2019 roku sygn. akt II GSK 5409/16.
Finalnie podkreślić należy, odpowiedzialność podmiotów wykonujących przejazd po drogach publicznych bez dopełnienia stosownego obowiązku opłat, które nakładają na nich przepisy u.d.p., ma charakter obiektywny i jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Nie zmienia charakteru odpowiedzialności administracyjnej za delikt administracyjny na odpowiedzialność subiektywną determinowaną winą i przyczynami naruszenia, przepis art. 189e k.p.a. Przepis ten jedynie wyłącza możliwość ukarania strony w bardzo szczególnej sytuacji, jaką jest siła wyższa. Z kolei art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. obliguje organ do odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Nie zmienia to jednak samej zasady zastosowania przez organ prawem przewidzianych dolegliwości wobec podmiotów wykonujących przejazd po drogach publicznych bez dopełnienia stosownego obowiązku opłaty, jako wyłącznie konsekwencji samego faktu naruszenia obowiązującego prawa. Fakt naruszenia prawa jest w takim stanie rzeczy podstawą zastosowania sankcji, jako skutku zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, jednakże przy równoczesnym rozważeniu wystąpienia szczególnych sytuacji, o których mowa w ww. przepisach k.p.a. i ich wpływu na odpowiedzialność strony. Organy Inspekcji Transportu Drogowego obowiązane są, w toku postępowania administracyjnego, zbadać okoliczności, które takie sytuacje kreują i ocenić ich konsekwencje dla odpowiedzialności strony w kwestii ustalonego naruszenia. W tej sprawie obowiązek ten został wykonany. W świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznoprawnego organ miał podstawy do konstatacji, że w sprawie nie zaistniała zarówno szczególna sytuacja z art. 189e, jak również z art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. W ocenie Sądu waga nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd nie może zostać uznana za znikomą, skoro obwiązek ten należy do podstawowych obowiązków korzystającego z drogi publicznej. Należyta staranność w przygotowaniu przejazdu po takiej drodze winna być udziałem każdego, kto skutecznie dba o swoje interesy.
Reasumując, Sąd uznał, że poczynione przez organ administracji ustalenia w zakresie stwierdzonych podstaw do nałożenia wspomnianej kary pieniężnej wynikają z prawidłowo zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez organ ocena tego materiału, w kontekście zastosowanych przepisów prawa materialnego, nie budzi jakichkolwiek zastrzeżeń.
Organ oparł swoje rozstrzygnięcie na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji organ uzasadnił w sposób prawidłowy, przestrzegając zasad określonych szczegółowo przez ustawodawcę w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.
Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona przez organ argumentacja w tym zakresie jest wyczerpująca. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 k.p.a., w szczególności decyzja zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne, skonstruowane zgodnie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. - w uzasadnieniu prawnym przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono podstawy prawne decyzji.
W takim stanie rzeczy, wydaną w sprawie decyzję należy uznać za prawidłową, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy i skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.