VI SA/Wa 710/12

VI SA/Wa 710/12 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2012-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-04-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek /przewodniczący/
Jolanta Królikowska-Przewłoka /sprawozdawca/
Piotr Borowiecki
Symbol z opisem
6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne
Aplikacje prawnicze
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
art. 36(5) ust. 2, art. 36(6) ust. 1, art. 36(1) ust. 9.
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Protokolant ref. staż. Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi A. J. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną uchwałą Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości ds. odwołań od wyników egzaminu radcowskiego utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. stwierdzającą, że A. J., skarżąca w niniejszej sprawie, uzyskała wynik negatywny z egzaminu radcowskiego.
Uchwała została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniach [...] czerwca - [...] czerwca 2011 r. skarżąca przystąpiła do egzaminu radcowskiego przed Komisją Egzaminacyjną do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...].
Uchwałą nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. ww. Komisja na podstawie art. 366 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65) stwierdziła, że skarżąca uzyskała wynik negatywny z egzaminu radcowskiego.
Po sprawdzeniu testu z pierwszej części egzaminu oraz po dokonaniu oceny każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu, Komisja Egzaminacyjna, jak podała w uzasadnieniu, ustaliła bowiem, że z pierwszej części egzaminu radcowskiego, stanowiącej zestaw pytań testowych skarżąca otrzymała ocenę dobrą (76 pkt), z drugiej części egzaminu radcowskiego (prawo karne) - ocenę niedostateczną, z trzeciej części egzaminu radcowskiego (prawo cywilne) - ocenę dostateczną, z czwartej części egzaminu radcowskiego (prawo gospodarcze) - ocenę dostateczną z piątej części egzaminu radcowskiego (prawo administracyjne) - ocenę niedostateczną.
W odwołaniu od powyższej uchwały skarżąca kwestionując oceny niedostateczne wniosła o uchylenie uchwały, w części dotyczącej oceny niedostatecznej z zakresu prawa administracyjnego i ustalenie, że otrzymała z piątej części egzaminu radcowskiego ocenę pozytywną, oraz uchylenie uchwały, w części dotyczącej oceny niedostatecznej z zadania z prawa karnego i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Komisji Egzaminacyjnej I stopnia, z zaleceniem umożliwienia stronie ponownego rozwiązania zadania z zakresu prawa karnego.
Skarżąca odnosząc się do oceny pracy z zakresu prawa administracyjnego wskazała, że trafnie oceniła stan faktyczny otrzymanego zadania i trafnie wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a sporządzona przez nią skarga spełniała wszystkie wymogi formalne, przewidziane przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto zarzuty skargi były uzasadnione i słusznie wnosiła o uchylenie przez Sąd zaskarżonego postanowienia organu II instancji oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji.
Zdaniem skarżącej, egzaminatorzy zadania z części piątej egzaminu radcowskiego uznali, że praca winna zostać ocenioną jako niedostateczna tylko z tego względu, że w opisie istotnych zagadnień dla komisji egzaminacyjnych jako prawidłowe rozwiązanie zadania z prawa administracyjnego postulowano konieczność sformułowania zarzutu naruszenia przepisów o wznowieniu postępowania. Skarżąca wskazała, że nie sposób zgodzić się z kierunkiem rozwiązania zadania z prawa administracyjnego zaproponowanym przez jego autora, który to kierunek bezkrytycznie został zaaprobowany przez egzaminatorów.
Strona podniosła również, że linia orzecznicza sądów administracyjnych na tle realiów postawionego zdającym zadania z prawa administracyjnego nie jest jednolita, Powołała wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, z dnia 30 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 1158/10 (niepubl.), z którego wynika, że organ jest uprawniony do dokonania oceny posiadania przez stronę legitymacji przed formalnym wszczęciem postępowania wznowieniowego. W świetle powyższego zasadnymi były wszystkie zarzuty postawione przez nią w postanowieniu.
Odnosząc się do oceny z zakresu prawa karnego, skarżąca wskazała, że w dniu [...] czerwca 2011 r., przystąpiła do rozwiązania zadania z drugiej części egzaminu radcowskiego, przy użyciu własnego sprzętu komputerowego. Jej komputer spełniał wszelkie wymogi określone w wytycznych Ministerstwa Sprawiedliwości, co jednoznacznie potwierdziła ekspertyza Izby Rzeczoznawców Polskiego Towarzystwa Informatycznego. Komputer skarżącej został włączony o godzinie 9.42 i bez żadnych problemów strona uruchomiła otrzymaną aplikację do zdawania egzaminów prawniczych, zainstalowaną na nośniku - pendrive. Od momentu uruchomienia aplikacji do około godziny 13.27, nie korzystała z aplikacji, ponieważ zapoznawała się z aktami zadania i zastanawiała się nad jego rozwiązaniem. Około godziny 13.30, kiedy chciała przystąpić do pisania pracy już na komputerze, okazało się - że aplikacja nie reaguje na podjętą próbę pisania. O powyższym fakcie skarżąca powiadomiła Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej, który sporządził stosowny protokół na tą okoliczność, wskazując w nim dokładny czas stwierdzonych problemów z aplikacją oraz opatrując adnotacją - że z przyczyn "obiektywnych" aplikacja nie działa. Podległe więc Komisji Egzaminacyjnej służby informatyczne przystąpiły do usunięcia zaistniałego problemu, podejmując - bez jakiegokolwiek udziału strony - czynności zmierzające do ponownego uruchomienia aplikacji. Służby te wyciągnęły pendrive (nośnik) z portu USB komputera strony, a następnie ponownie umieściły pendrive w danym porcie.
Po wykonaniu tej czynności służby informatyczne stwierdziły, że strona może kontynuować pisanie pracy przy użyciu własnego sprzętu komputerowego, ponieważ ponowne uruchomienie aplikacji miało zostać wykonane pomyślnie. Jednocześnie jednak zdaniem skarżącej służby te - po ponownym uruchomieniu aplikacji nie sprawdziły, czy aplikacja poza edytowaniem pisanego tekstu działa prawidłowo, a w szczególności - czy zapisuje redagowane teksty i pliki.
Po zakończeniu czasu przeznaczonego na sporządzenie zadania z drugiej części egzaminu radcowskiego, to jest po komendzie Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej, że należy zakończyć pisanie prac, poprzez kliknięcie na ikonkę "KONIEC", strona zgodne z instrukcją zawartą w aplikacji do zdawania egzaminów prawniczych, zamknęła aplikację w ten właśnie sposób. Jednak na ekranie monitora strony nie pojawiło się kolejne zapytanie programu (aplikacji) - "Czy jesteś pewien zakończenia egzaminu (tak) lub (nie)", a zamiast tego komunikatu pojawiło się kilka ikon w języku angielskim. Ten fakt został natychmiast zgłoszony Komisji Egzaminacyjnej, która poleciła służbom informatycznym sprawdzenie i usunięcie zaistniałego problemu. Informatyk, zamknął powyższe ikonki, i polecił stronie wyciągnięcie pendrive z portu USB, w celu wydrukowania pracy.
Następnie podczas próby wydrukowania pracy przez służby informatyczne z nośnika, okazało się, że na nośniku nie został zapisany żaden tekst. Podjęta próba odtworzenia pracy strony z kopii zapasowej zakończyła się niepowodzeniem, a służby informatyczne stwierdziły, że kopie zapasowe również są puste.
Zdaniem skarżącej w chwili zakończenia części drugiej egzaminu jej praca była ujawniona na ekranie komputera i została przez nią przekazana do wyłącznej dyspozycji działających z ramienia Komisji służb informatycznych. Nie oceniono więc pracy z tej tylko przyczyny, że w związku z wadliwym funkcjonowaniem aplikacji lub nośnika, bądź też niewłaściwymi działaniami służb informatycznych, Komisja nie odebrała od strony w sposób należyty napisanej przez nią pracy.
Uchwałą z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości ds. odwołań od wyniku egzaminu radcowskiego na podstawie art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.
Organ odnosząc się do oceny zadania z zakresu prawa karnego wskazał, że została wystawiona ocena niedostateczna bowiem egzaminatorzy nie dysponowali pracą skarżącej z tej części egzaminu. Stało się tak, ponieważ po zakończeniu rozwiązywania zadania nie doszło do zapisania pracy w formacie PDF i dlatego praca nie mogła zostać wydrukowana.
Organ podkreślił, że w przypadku wyboru rozwiązywania zadań z drugiej do piątej części egzaminu radcowskiego przy użyciu własnego sprzętu komputerowego zdający składa pisemne oświadczenie o akceptacji warunków związanych z użyciem własnego sprzętu komputerowego, które zawierają deklarację, że znane są mu zagrożenia, o których mowa w § 9a ust. 4 i 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie przeprowadzenia egzaminu radcowskiego. Niezłożenie tego oświadczenia oznacza wybór formy odręcznej rozwiązywania zadań z drugiej do piątej części egzaminu radcowskiego.
Skarżąca wybrała rozwiązanie zadań z drugiej do piątej części egzaminu radcowskiego przy użyciu własnego sprzętu komputerowego i złożyła pisemne oświadczenie o akceptacji warunków związanych z użyciem własnego sprzętu komputerowego, zawierające deklarację, że znane są jej zagrożenia związane z rozwiązywaniem zadań w tej formie. Po zakończeniu egzaminu radcowskiego, na zlecenie Ministerstwa Sprawiedliwości, przeprowadzona została ekspertyza w zakresie zbadania przyczyn niezapisania się pliku z pracą egzaminacyjną i próba jej odtworzenia na komputerze przenośnym, na którym uruchomiona była aplikacja komputerowa.
Organ wskazał na znajdującą się w aktach sprawy opinię Polskiego Towarzystwa Informatycznego, z której wynika, że pendrive jest sprawny i nie zawiera błędów, a aplikacja z pendrive uruchomiona w komputerze testowym pracuje poprawnie. W konkluzji opinii stwierdzono, że z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością przyczyną niezapisania się plików podsumowujących egzamin było nieprawidłowe zamknięcie aplikacji (np. poprzez wyłączenie zasilania komputera, a nie przez wybór opcji zakończenia egzaminu).
Organ wskazał, że z uwagi na dysponowanie przez zespół opiniujący pendrivem oraz komputerem zdającej, Komisja Egzaminacyjna II stopnia nie uznała za zasadne przeprowadzenie uzupełniającej opinii, bowiem konkluzja o sprawności pendriva i aplikacji nie uległaby zmianie, a pracy skarżącej i tak nie udałoby się odzyskać. Odnosząc się do wniosku skarżącej, że powinna mieć możliwość ponownego napisania pracy z zakresu części drugiej egzaminu, organ wskazał, że zgodnie z art. 361 ust. 9 ustawy o radcach prawnych, egzamin radcowski przeprowadza się raz w roku w terminie wyznaczonym przez Ministra Sprawiedliwości w porozumieniu z Krajową Radą Radców Prawnych. Tak więc zarówno Komisja Egzaminacyjna I stopnia, jak i Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego nie jest uprawniona do powtórnego przeprowadzenia egzaminu radcowskiego.
Organ odnosząc się do zarzutów skarżącej dotyczących egzaminu z zakresu prawa administracyjnego, z którego skarżąca otrzymała ocenę niedostateczną przyznał, że orzecznictwo sądów administracyjnych w kwestii na jakim etapie postępowania o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną następuje badanie legitymacji wnioskodawcy do złożenia takiego wniosku, w tym przymiotu strony, jest rozbieżne i zróżnicowane.
Organ uznał więc za słuszny zarzut skarżącej, że wskazała na badanie przez organ przyczyny wznowienia bez wznowienia postępowania i naruszenie przez to art. 149 § 2 i § 3 k.p.a., co oznacza, że nie zgłoszenie zarzutu naruszenia art. 149 § 2 i § 3 k.p.a. w sporządzonej skardze nie może stanowić podstawy wystawienia oceny niedostatecznej. Ponadto zdaniem organu z uwagi na staranność pracy, dobry styl i język uznać należało, że praca skarżącej z zakresu prawa administracyjnego zasługuje na ocenę dostateczną. Jednak z uwagi na fakt, iż skarżąca otrzymała ocenę niedostateczną z zakresu prawa karnego to należało stwierdzić wynik negatywny z egzaminu radcowskiego.
W obszernej skardze na powyższą uchwałę skarżąca zarzuciła jej naruszenie:
- przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 364 ust. 1 i 5 ustawy o radcach prawnych polegające na pozbawieniu skarżącej możliwości poddania jej przygotowania prawniczego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w konsekwencji bezzasadnego uznania, że niezapisanie się zredagowanej przez skarżącą pracy na pendrivie miało być jednoznaczne z nieoddaniem pracy przez skarżącą,
- art. 365 ust. 2-4 pkt 2 ustawy o radcach prawnych poprzez wystawienie oceny niedostatecznej za pracę nie sprawdzoną przez Komisję Egzaminacyjną,
- art. 366 ust. 1 a contrario ustawy o radcach prawnych poprzez ustalenie negatywnego wyniku egzaminu radcowskiego, podczas gdy: praca skarżącej z prawa karnego nie została zapisana na pendrivie i komputerze skarżącej z przyczyn od niej niezależnych, praca ta - wskutek nierzetelnego badania jej komputera przez biegłych z Izby Rzeczoznawców Polskiego Towarzystwa Informatycznego nie została odzyskana,
- art. 369 ustawy o radcach prawnych poprzez uniemożliwienie skarżącej powtórzenia części drugiej egzaminu radcowskiego,
- § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie przeprowadzenia egzaminu radcowskiego poprzez pozbawienie skarżącej możliwości faktycznego rozwiązywania zadania z prawa karnego przez 360 minut, co przejawiało się w fakcie, że od godziny co najmniej 13:15 praca pisana przez skarżącą nie była zapisywana, co okazało się dopiero po zakończeniu egzaminu i tym samym czas trwania tej części egzaminu powinien być odpowiednio przedłużony,
- § 9a ust. 3 - 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie przeprowadzenia egzaminu radcowskiego, skutkujące dowolnym uznaniem, że złożone przez skarżącą oświadczenie o akceptacji ryzyk związanych z używaniem podczas egzaminu własnego sprzętu komputerowego miałoby skutkować poniesieniem przez skarżącą odpowiedzialności za wadliwe działanie aplikacji do zdawania egzaminów prawniczych i wchodzącego w jej skład nośnika pendrive,
- § 9a ust. 4-5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie przeprowadzenia egzaminu radcowskiego poprzez uniemożliwienie skarżącej napisania pracy w formie odręcznej z uzasadnieniem, że czas trwania egzaminu już upłynął w sytuacji, w której okoliczność wyłączająca możliwość korzystania z własnego sprzętu komputerowego jakkolwiek zaistniała w trakcie egzaminu, to faktycznie została ujawniona po jego zakończeniu,
- przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 7, 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 368 ust. 12 ustawy o radcach prawnych poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności: pominięcia przez organ II instancji treści protokołu z przebiegu egzaminu, z którego wynika, że nie zapisanie się plików podsumowujących egzamin było całkowicie niezależne od skarżącej, niewyjaśnienie kto ponosi odpowiedzialność za to, że praca skarżącej nie została zapisana, odmowę dopuszczenia dowodu z opinii uzupełniającej Izby Rzeczoznawców Polskiego Towarzystwa Informatycznego,
- art. 80 k.p.a. w zw. z art. 368 ust. 12 ustawy o radcach prawnych poprzez obrazę zasady swobodnej oceny dowodów, przejawiające się w oparciu zaskarżonej uchwały na wadliwie zgromadzonym materiale dowodowym,
- art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 368 ust. 12 ustawy o radcach prawnych poprzez odmowę dopuszczenia dowodu z opinii uzupełniającej Izby Rzeczoznawców Polskiego Towarzystwa Informatycznego,
- art. 6 i 8 k.p.a. w zw. z art. 368 ust. 12 ustawy o radcach prawnych poprzez złamanie zasady zaufania obywatela do organów administracji, polegającej na przerzuceniu na skarżącą konsekwencji wadliwego funkcjonowania aplikacji do zdawania egzaminów prawniczych,
- art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 368 ust. 12 ustawy o radcach prawnych poprzez pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały rozważenia zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu.
Mając na względzie powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie uchwały Komisji II stopnia oraz poprzedzającej ją uchwały organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżąca wniosła także o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci Instrukcji Obsługi Aplikacji do Zdawania Egzaminów Prawniczych na okoliczność ustalenia prawidłowości postępowania skarżącej przy obsłudze tej aplikacji oraz zagrożeń/działań niepożądanych dla należytego funkcjonowania tej aplikacji.
W odpowiedzi na skargę organ wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 powołanego artykułu, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. p.p.s.a. - Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).
Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona uchwała nie narusza bowiem prawa w stopniu uzasadniającym w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. jej uchylenie.
Egzamin radcowski składa się z pięciu części pisemnych i polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu radcowskiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej oraz warunków wykonywania zawodu radcy prawnego i etyki tego zawodu, (art. 364 ust. 1 ustawy o radcach prawnych).
Stosownie do art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji oraz poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.
W myśl art. 366 ust. 1 tej ustawy pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie przeprowadzenia egzaminu radcowskiego (dalej: rozporządzenie wykonawcze) stanowi w § 9a ust. 1. iż rozwiązanie zadań z drugiej do piątej części egzaminu radcowskiego może nastąpić w formie odręcznej lub przy użyciu własnego sprzętu komputerowego.
Według § 9a ust. 2 tego rozporządzenia, nie później niż 30 dni przed terminem egzaminu radcowskiego przewodniczący komisji egzaminacyjnej lub jego zastępca informuje zdających przez zamieszczenie ogłoszenia na stronach internetowych poszczególnych okręgowych izb radców prawnych lub pisemnie o wymogach technicznych dotyczących przygotowania i przeprowadzenia egzaminu radcowskiego przy użyciu własnego sprzętu komputerowego oraz o sposobie użycia tego sprzętu przy rozwiązywaniu zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego, uniemożliwiającego przekaz lub odbiór informacji, zaś zdający - stosownie do ust. 2 omawianego przepisu - nie później niż 21 dni przed terminem egzaminu radcowskiego zdający składa przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej lub jego zastępcy pisemną informację o wyborze sposobu rozwiązywania zadań z drugiej do piątej części egzaminu radcowskiego w formie odręcznej albo przy użyciu własnego sprzętu komputerowego. W przypadku wyboru rozwiązywania zadań z drugiej do piątej części egzaminu radcowskiego przy użyciu własnego sprzętu komputerowego zdający składa także pisemne oświadczenie o akceptacji warunków związanych z użyciem własnego sprzętu komputerowego, zawierające deklarację, że znane są mu zagrożenia, o których mowa w § 9a ust. 4 i 5 rozporządzenia wykonawczego.
Jak stanowi § 9a ust. 4 powołanego rozporządzenia zdający ponosi ryzyko związane z użyciem własnego sprzętu komputerowego i zainstalowanego na nim oprogramowania, powodujące brak możliwości rozwiązania zadania z drugiej do piątej części egzaminu radcowskiego przy użyciu własnego sprzętu komputerowego.
W takim przypadku zdający może przystąpić do rozwiązywania zadania w formie odręcznej, jednakże czas trwania tej części egzaminu radcowskiego nie ulega odpowiedniemu przedłużeniu, co odnotowuje się w protokole z przebiegu egzaminu radcowskiego (§ 9a ust. 5 rozporządzenia). Zaistnienie powyższego faktu odnotowuje się w protokole z przebiegu egzaminu radcowskiego.
Każdy ze zdających rozwiązując zadanie przy użyciu własnego sprzętu komputerowego, w każdym momencie zdawania egzaminu radcowskiego może, na podstawie § 9a ust. 6 rozporządzenia wykonawczego, zrezygnować z tej formy rozwiązywania i sporządzić pracę zawierającą rozwiązanie zadania w formie odręcznej, jednakże czas trwania tej części egzaminu radcowskiego nie ulega przedłużeniu.
Skarżąca, co w sprawie jest bezsporne, zdecydowała się rozwiązywać zadanie z zakresu prawa karnego przy użyciu własnego sprzętu komputerowego i złożyła oświadczenie o akceptacji warunków związanych z użyciem tego sprzętu, zawierającego m. in. deklarację iż akceptuje ryzyko związane z użyciem własnego sprzętu komputerowego i zainstalowanego na nim oprogramowania, powodujące brak możliwości rozwiązania zadania z drugiej do piątej części egzaminu radcowskiego oraz możliwość wystąpienia jakichkolwiek okoliczności wyłączających możiliwość korzystania z własnego sprzętu komputerowego.
Komisja Egzaminacyjna wystawiła skarżącej ocenę negatywną za drugą część egzaminu, bowiem po zakończeniu rozwiązywania zadania egzaminacyjnego z zakresu prawa karnego nie doszło do zapisania się pracy w formacie pozwalającym na jej wydruk i ocenę.
Podkreślenia wymaga, że organy administracji publicznej zobowiązane są do działania na podstawie i w granicach obowiązujących przepisów prawa. Z art. 365 ust. 4 ustawy o radcach prawnych wynika, iż druga część egzaminu radcowskiego dotyczyła rozwiązania zadania z zakresu prawa karnego, polegającego na przygotowaniu aktu oskarżenia lub apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny. Ocenie egzaminatorów oraz Komisji II stopnia w zakresie drugiej części egzaminu podlegały więc, co wynika z art. 364 ust. 10 ustawy o radcach prawnych, tylko i wyłącznie te pisma. Aby uzyskać wynik pozytywny z egzaminu radcowskiego,skarżąca musiała uzyskać ocenę pozytywną za wszystkie prace, co wynika z art. 366 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Brak pracy egzaminacyjnej powoduje, iż niemożliwym było dokonanie sprawdzenia przygotowania prawniczego skarżącej do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego i tym samym brak było podstaw do wystawienia skarżącej oceny pozytywnej z drugiej części egzaminu radcowskiego.
Ponadto zgodnie z art. 361 ust. 9 ustawy o radcach prawnych, egzamin radcowski przeprowadza się raz w roku w terminie wyznaczonym przez Ministra Sprawiedliwości i w porozumieniu z Krajową Radą Radców Prawnych. Tak więc zarówno Komisja Egzaminacyjna do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...], jak i Komisja II stopnia nie były uprawnione ani do wyznaczenia dodatkowego terminu egzaminu radcocowskiego, ani też do przedłużenia trwania drugiej części egzaminu, o co wnosiła skarżąca.
Sąd odnosząc się do zarzutów skarżącej odnośnie naruszenia przepisów postępowania, wskazuje, iż zarówno organ I, jak i II instancji podjął niezbędne i celowe działania zmierzającego do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, na co wskazuje m. In. fakt zlecenia uprawnionemu podmiotowi sporządzenia ekspertyzy na okoliczność przyczyny niezapisania się plików z pracami skarżącej z części drugiej egzaminu. Jak wynika z Ekspertyzy Izby Rzeczoznawców Polskiego Towarzystwa Informatycznego "z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością przyczyną niezapisania się plików podsumowujących egzamin było nieprawidłowe zamknięcie aplikacji (np. poprzez wyłączenie zasilania komputera, a nie poprzez wybór opcji zakończenia egzaminu)". Pendrive, na którym miała się zapisywać praca skarżącej z prawa karnego był sprawny i nie zawierał błędów, a aplikacja z tego pendriva uruchomiona w komputerze testowym pracowała poprawnie. Tym samym za nieusprawiedliwiony uznać należy zarzut skarżącej dotyczący nieprzeprowadzenia dowodu z opinii uzupełniającej.
Ekspertyza stanowi również, że nie wszystkie ustawienia w komputerze skarżącej były skonfigurwone prawidłowo, bowiem opcja (schemat) zasilania była ustawiona na funkcję "prezentacja", zamiast na funkcję "zrównoważony" W tym kontekście zwrócić należy uwagę na niekwestionowaną przez skarżącą okoliczność, iż przyczyną pierwszej awarii, zgłoszonej przez skarżącą w trakcie egzaminu, było niezauważenie przez nią komunikatu "przegrzanie systemu".
Podkreślić przy tym ponownie należy, iż stosownie do § 9a ust. 4 powołanego rozporządzenia to zdający ponosi ryzyko związane z użyciem własnego sprzętu komputerowego i zainstalowanego na nim oprogramowania a zatem przyjąć należy, iż tym ryzykiem objęte są wszystkie okoliczniości i przyczyny powodujące brak możliwości tak, jak w tym przypadku, rozwiązania zadania przy użyciu tego sprzętu. Nie chodzi bowiem o wirtualne rozwiązanie zadania (napisanie na komputerze) tylko przedstawienie w postaci pisemnej pracy podlegającej ocenie przez Komisję. Taka praca nie została jednak Komisji przedstawiona. Skoro zatem nie było możliwości tej oceny a tym samym możliwości sprawdzenia przygotownia prawniczego skarżącej z zakresu prawa karnego, to w świetle powołanych przepisów ustawy o radcach prawnych brak było podstaw do wystawienia oceny pozytywnej za tą część egzaminu a ta okoliczność skutkuje negatywnym wynikiem egzaminu.
Zarzuty skargi co do wadliwości oceny, jak i dotyczące naruszeń prawa procesowego są zatem nieuzasadnione.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.