VI SA/Wa 689/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2006-08-09
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo o adwokaturzewpis na listę adwokatówzmiana okręguopłatasamorząd adwokackiprawo konstytucyjnewolność wykonywania zawodusądownictwo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił uchwałę Rady Adwokackiej nakładającą opłatę od wpisu na listę adwokatów w związku ze zmianą okręgu, uznając brak podstawy prawnej.

Skarga dotyczyła uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej utrzymującej w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej o nałożeniu na adwokat K. P. opłaty w wysokości 5.000,00 zł z tytułu wpisu na listę adwokatów w związku ze zmianą siedziby zawodowej. Skarżąca argumentowała, że brak jest podstawy prawnej do pobierania takiej opłaty od adwokata przenoszącego siedzibę, a sytuacja ta różni się od ponownego wpisu na listę. Sąd uznał argumentację za zasadną, uchylając zaskarżone uchwały.

Sprawa dotyczyła skargi adwokat K. P. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] stycznia 2006 r., która utrzymała w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia [...] października 2005 r. Uchwała ta obciążyła skarżącą opłatą w wysokości 5.000,00 zł z tytułu wpisu na listę adwokatów Izby Adwokackiej [...] w związku ze zmianą okręgu siedziby zawodowej. Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym Konstytucji RP, wskazując, że przepisy Prawa o adwokaturze oraz uchwały samorządowe nie dają podstawy do nakładania takiej opłaty od adwokata przenoszącego siedzibę. Argumentowała, że jej sytuacja jest odmienna od osób ubiegających się o wpis po raz pierwszy lub ponownie wpisywanych na listę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, analizując sprawę, zwrócił uwagę na nowo dodany art. 71a Prawa o adwokaturze, który szczegółowo reguluje instytucję przeniesienia siedziby zawodowej, nie przewidując przy tym opłaty za wpis. Sąd uznał, że przepisy powołane przez organy samorządu adwokackiego (art. 44 ust. 1, art. 3 ust. 6 w zw. z art. 40 pkt 7 Prawa o adwokaturze) oraz uchwała Zgromadzenia Izby Adwokackiej z dnia [...] czerwca 2004 r. nie stanowią podstawy prawnej do nałożenia takiej opłaty. Sąd powołał się również na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 2006 r. (sygn. akt IIIZS 2/05), który kwestionował legalność pobierania opłat za wpis bez wyraźnej podstawy ustawowej. W konsekwencji Sąd uznał skargę za zasadną i uchylił zaskarżone uchwały, stwierdzając jednocześnie, że nie podlegają one wykonaniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organy samorządu adwokackiego nie mają podstawy prawnej do nakładania opłaty od wpisu na listę adwokatów w związku ze zmianą okręgu siedziby zawodowej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy Prawa o adwokaturze oraz uchwały samorządowe nie dają podstawy do pobierania takiej opłaty od adwokata przenoszącego siedzibę. Instytucja przeniesienia siedziby jest odrębna od ponownego wpisu i nie jest związana z dodatkowymi opłatami. Powołane przepisy są ogólne i nie uprawniają do nakładania tego rodzaju powinności majątkowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

Prawo o adwokaturze art. 71a

Ustawa - Prawo o adwokaturze

Reguluje instytucję przeniesienia siedziby zawodowej adwokata do okręgu innej izby, wprowadzając procedurę i terminy, ale nie przewiduje opłaty za wpis z tego tytułu.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej uchwały.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu.

Pomocnicze

Prawo o adwokaturze art. 44 § 1

Ustawa - Prawo o adwokaturze

Ogólny przepis kompetencyjny, który nie stanowił podstawy do nałożenia opłaty.

Prawo o adwokaturze art. 3 § 6

Ustawa - Prawo o adwokaturze

Ogólny przepis kompetencyjny, który nie stanowił podstawy do nałożenia opłaty.

Prawo o adwokaturze art. 40 § 7

Ustawa - Prawo o adwokaturze

Ogólny przepis kompetencyjny, który nie stanowił podstawy do nałożenia opłaty.

Prawo o adwokaturze art. 73

Ustawa - Prawo o adwokaturze

Reguluje ponowny wpis na listę adwokatów, sytuacja odmienna od przeniesienia siedziby.

Konstytucja RP art. 65 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Gwarantuje wolność wyboru i wykonywania zawodu.

Konstytucja RP art. 31 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenia wolności mogą być ustanowione tylko w ustawie.

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak podstawy prawnej do nakładania opłaty od wpisu na listę adwokatów w związku ze zmianą okręgu siedziby zawodowej. Sytuacja adwokata przenoszącego siedzibę jest odmienna od ponownego wpisu na listę. Uchwały samorządu adwokackiego nie mogą naruszać wolności konstytucyjnych, w tym prawa wyboru miejsca wykonywania zawodu.

Godne uwagi sformułowania

uchwała została podjęta bez jakiejkolwiek podstawy prawnej i uzasadnienia nie można wyprowadzić wniosku, iż organy te mają również kompetencje pozwalające na ograniczenie wolności konstytucyjnych brak jest natomiast delegacji ustawowej do pobierania opłaty wobec adwokatów zmieniających miejsce wykonywania zawodu i izbę adwokacką instytucja przeniesienia siedziby zawodowej adwokata do okręgu innej izby jest instytucją zasadniczo różną od instytucji wpisu na listę adwokatów

Skład orzekający

Ewa Frąckiewicz

przewodniczący

Ewa Marcinkowska

członek

Zbigniew Rudnicki

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie braku podstawy prawnej do nakładania opłat przez samorządy zawodowe, interpretacja przepisów Prawa o adwokaturze dotyczących przeniesienia siedziby zawodowej oraz ochrona konstytucyjnych wolności zawodowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji adwokata przenoszącego siedzibę zawodową do innego okręgu. Interpretacja przepisów Prawa o adwokaturze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego samorządów zawodowych i ich kompetencji do nakładania opłat, co ma znaczenie praktyczne dla członków tych samorządów. Pokazuje, jak sądy administracyjne kontrolują legalność uchwał organów samorządowych.

Czy adwokat musi płacić za zmianę okręgu? Sąd administracyjny odpowiada.

Dane finansowe

WPS: 5000 PLN

Sektor

usługi prawne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 689/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-08-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-04-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Frąckiewicz /przewodniczący/
Ewa Marcinkowska
Zbigniew Rudnicki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Skarżony organ
Rada Adwokacka
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną uchwałę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Protokolant apl. prok. Magdalena Morys po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi K. P. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] stycznia 2006 r. w przedmiocie nałożenia opłaty od wpisu na listę adwokatów 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej [...] z dnia [...] października 2005 roku; 2. stwierdza, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu.
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] września 2005 r. zainteresowana – adwokat K. P. zawiadomiła Okręgową Radę Adwokacką [...] o przeniesieniu siedziby zawodowej do W. oraz złożyła wniosek o wpis na listę adwokatów [...] Izby Adwokackiej. Zarządzeniem z dnia [...] września 2005 r. Dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej [...] wpisał zainteresowaną na listę adwokatów Izby Adwokackiej [...] z dniem [...] października 2005 r. Po otrzymaniu informacji o wpisie zainteresowanej na listę adwokatów Izby Adwokackiej [...] Dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] zarządził skreślenie jej z listy adwokatów Izby Adwokackiej w [...] z dniem [...] września 2005 r.
Uchwałą z dnia [...] października 2005 r. Okręgowa Rada Adwokacka [...], działając na podstawie art. 44 ust. 1, art. 3 ust. 6 w związku z art. 40 pkt 7 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze oraz uchwały nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. Zgromadzenia Izby Adwokackiej [...] obciążyło adwokat K. P. opłatą od wpisu na listę adwokatów Izby Adwokackiej [...] w wysokości 5.000,00 zł.
W uzasadnieniu uchwały wskazano, że zainteresowana została wpisana na listę adwokatów Izby Adwokackiej [...] zarządzeniem dziekana z dnia [...] września 2005 r. w związku z wnioskiem zainteresowanej i skreśleniem z listy adwokatów Izby Adwokackiej w [...].
Odwołanie od powyższej uchwały do Naczelnej Rady Adwokackiej wniosła zainteresowana stwierdzając, iż narusza ona zasadę prawa wyboru miejsca wykonywania zawodu – w związku z nałożeniem obowiązku uiszczenia opłaty w określonej wyżej wysokości wobec zmiany okręgu siedziby i wpisu na listę adwokatów Izby [...], a w swojej istocie, w przypadku jej nieziszczenia, prowadzi do niezawinionej, czasowej niemożności wykonywania zawodu. W związku z tym wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały. Odwołująca się podniosła nadto, że z chwilą składania wniosku o zgodę na zmianę siedziby nie została pouczona i uprzedzona o tym, że może zostać obciążona opłatą od wpisu w tak znaczącej wysokości. Według zainteresowanej, do tej pory, mimo obowiązywania uchwały nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r., na podstawie której dokonano obciążenia opłatą od wpisu, nie było zwyczaju, aby wewnątrz korporacji ograniczać dostęp do zawodu i konstytucyjne prawo wyboru miejsca pracy (art. 65 ust. 1 Konstytucji RP).
Zdaniem zainteresowanej, celem powołanej uchwały z czerwca 2004 r. Zgromadzenia Izby Adwokackiej [...] było ustalenie wysokości wpisu od osób przychodzących spoza adwokatury. Była to m.in. konsekwencja dyskusji medialnej na temat szerokiego dostępu do zawodu adwokata. Natomiast przy podjęciu uchwały z dnia [...] października 2005 r. błędnie zinterpretowano artykuły 72 i 73 ustawy – Prawo o adwokaturze. Uznano bowiem skreślenie z listy w przypadku przeniesienia siedziby zawodowej do innej izb i wpis na listę nowej izby jako ponowny wpis na listę adwokatów. Tymczasem art. 73 powołanej ustawy wyraźnie precyzuje, że ponownemu wpisowi na listę podlega adwokat skreślony z listy adwokatów z przyczyn wymienionych w art. 72 ust. 1 pkt 2, 4 i 5 , tj. z powodu: - wystąpienia z adwokatury; - objęcia stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości, organach ścigania lub rozpoczęcia wykonywania zawodu notariusza; - powołania do wojskowej służby zawodowej; - od 1 styczni 2006 r. – podjęcia pracy w Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. Wskazane okoliczności dotyczą osób, które wystąpiły z adwokatury w celu podjęcia pracy w innym zawodzie i uzyskiwały dochody na podstawie innego zatrudnienia, ubiegających się o ponowny wpis na listę adwokatów z zastosowaniem pełnej procedury wynikającej z działu V ustawy ("Wpis na listę adwokatów.). Sytuacja zainteresowanej różni się od opisanej wyżej, gdyż na listę adwokatów została ona wpisana uchwałą ORA w [...] w październiku 1999 r. po zdanym egzaminie adwokackim. Zawód adwokata, który zaczęła wykonywać w kancelarii indywidualnej w styczniu 2000 r., wykonuje nieprzerwanie, regularnie i systematycznie płacąc składki na samorząd adwokacki. Obecnie zainteresowanej nie stać na zapłatę tak wysokiego wpisu, z czym będzie się wiązać niezawiniona niemożność wykonywania zawodu.
Ponadto odwołująca powołała się na swoje związki z W., w którym nadal zamieszkuje.
Uchwałą Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] stycznia 2006 r., podjętą po rozpatrzeniu złożonego odwołania, jednomyślnie utrzymano w mocy zaskarżoną uchwałę.
W uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu sprawy Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej stwierdziło, że uchwałą nr [...] Zgromadzenia Izby Adwokackiej [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. ustalona została wysokość opłaty od wpisu na listę adwokatów Izby Adwokackiej [...] na kwotę 5000,00 złotych. Uchwała nie różnicuje wysokości tej opłaty w stosunku do adwokatów przenoszących swoje siedziby z okręgu innej izby. W tej sytuacji Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej nie dostrzegło możliwości uwzględnienia odwołania. Zainteresowana miała możliwość wcześniejszego uzyskania informacji o wysokości opłaty od wpisu, zanim podjęła decyzję o przeniesieniu siedziby. Zdaniem Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej jedynym rozwiązaniem sytuacji, w jakiej znalazła się zainteresowana, jest zwrócenie się do Okręgowej Rady Adwokackiej [...] z wnioskiem o rozłożenie obciążającej ją kwoty na stosowne raty.
Skargę na powyższą uchwałę Naczelnej Rady Adwokackiej złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zainteresowana zarzucając zaskarżonej uchwale naruszenie prawa materialnego, a w szczególności: - art. 31 ust. 2 zd.2 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że Okręgowa Rada Adwokacka [...] podejmując zaskarżoną uchwałę miała delegację ustawową do zobowiązania skarżącej do opłaty od wpisu na listę adwokatów [...] izby w związku ze zmianą izby, podczas gdy w powołanej ustawie przepisy art. 44 ust. 1, art. 3 ust. 6 w związku z art. 40 pkt 7 ustawy – Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058, z późn. zm.) oraz uchwały nr [...] Zgromadzenia Izby Adwokackiej [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. nie dają takiej podstawy; - art. 17 ust. 2 zd.2 w związku z art. 65 ust. 1 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie i podjęcie uchwały zobowiązującej skarżącą do uiszczenia opłaty od wpisu na listę adwokatów Izby [...] w związku ze zmianą siedziby wykonywania zawodu adwokata, podczas gdy ustawa – Prawo o adwokaturze nie daje takiego uprawnienia organom korporacji adwokackiej; - art. 40 pkt 7 ustawy – Prawo o adwokaturze poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że Okręgowa Rada Adwokacka ma prawo podejmowania wszelkich uchwał, podczas gdy uchwały te nie mogą być sprzeczne z prawem i nie mogą naruszać wolności konstytucyjnych; - art. 3 ust. 6 ustawy – Prawo o adwokaturze przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, ze skoro zadaniem samorządu adwokackiego jest sprawowanie zarządu majątkiem samorządu i rozporządzanie tym majątkiem, to jest to wystarczająca podstawa do ustalenia opłaty od wpisu na listę adwokatów, podczas gdy przepis ten odnosi się do majątku, który rada już posiada, nie uprawnia natomiast do jego pozyskiwania.
Wobec podniesionych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej [...] z dnia [...] października 2005 r. oraz utrzymującej ją w mocy uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] stycznia 2006 r.
W uzasadnieniu skarżąca rozwinęła przedstawione zarzuty. Wskazała ona m.in., że w odwołaniu kwestionowano zasadę pobierania opłaty od wpisu na listę w przypadku zmiany siedziby wykonywania zawodu adwokata, a nie jego wysokość. Odnosząc się do podstawy prawnej uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej [...], nie zakwestionowanej przez powołaną uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, podniesiono, że przywołane tam przepisy zostały przytoczone bezkrytycznie, gdyż regulują one kompetencje rad adwokackich w sposób ogólny i z żadnego z tych przepisów nie można wyprowadzić wniosku, iż organy te mają również kompetencje pozwalające na ograniczenie wolności konstytucyjnych, w szczególności zaś wolności wyboru miejsca pracy oraz wykonywania zawodu. Wskazano nadto, że przepisy ustawy – Prawo o adwokaturze uprawniają organy korporacji adwokackiej do pobierania opłat za aplikację (art. 76b) oraz składek rocznych na potrzeby izby (art. 40 ust. 3). Brak jest natomiast delegacji ustawowej do pobierania opłaty wobec adwokatów zmieniających miejsce wykonywania zawodu i izbę adwokacką. Powołane uchwały organów samorządu adwokackiego nie mają oparcia w ustawie (delegacji ustawowej), a zatem nie mogą kształtować praw jednostki. Wskazano przy tym, w odniesieniu do rozważanej sytuacji, na gwarancyjną funkcję art. 65 Konstytucji RP
W odpowiedzi na skargę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej stwierdziło, że wobec wysłania odpisu uchwały zainteresowanej przesyłką poleconą bez zwrotnego potwierdzenia odbioru nie jest w stanie stwierdzić, czy został zachowany termin do wniesienia skargi oraz wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie.
Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] stycznia 2006 r., utrzymującą w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej [...] z dnia [...] października 2005 r., którą obciążono adwokat K. P. opłatą od wpisu na listę adwokatów Izby Adwokackiej [...] w wysokości 5.000,00 zł.
Rozpatrując sprawę należy najpierw zwrócić uwagę, że wszystkie czynności związane z przeniesieniem siedziby zawodowej zainteresowanej zostały dokonane już po dniu [...] września 2005 r., tzn. po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 163, poz. 1361), która w art. 1 pkt 12 dodała do Prawa o adwokaturze art. 71a w następującym brzmieniu:
"Art. 71a. 1. Adwokat może przenieść siedzibę zawodową do okręgu innej izby, o ile nie narusza to przepisów art. 4b ust. 1 pkt 2 i ust. 2, z zastrzeżeniem ust. 2.
2. Adwokat nie może przenieść siedziby zawodowej do okręgu innej izby, jeżeli wszczęto przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne.
3. Adwokat o przeniesieniu swojej siedziby zawodowej do okręgu innej izby zawiadamia okręgową radę adwokacką właściwą dla izby adwokackiej, w której obrał siedzibę, oraz okręgową radę adwokacką w okręgu izby adwokackiej, w której dotychczas był wpisany na listę adwokatów.
4. Zawiadomienia o przeniesieniu siedziby zawodowej do okręgu innej izby adwokat dokonuje w formie pisemnej, nie później niż w terminie 30 dni przed dniem rozpoczęcia działalności zawodowej w nowej siedzibie na terenie okręgu innej izby adwokackiej. W zawiadomieniu tym adwokat podaje miejsce nowej siedziby oraz datę rozpoczęcia w niej działalności zawodowej.
5. Okręgowa rada adwokacka właściwa dla izby, do której adwokat przenosi siedzibę zawodową, wpisuje adwokata na listę adwokatów w terminie 30 dni od dnia złożenia zawiadomienia o przeniesieniu siedziby zawodowej do okręgu innej izby oraz zawiadamia w terminie 14 dni od dnia dokonania wpisu okręgową radę adwokacką izby, w której okręgu adwokat poprzednio miał siedzibę zawodową, o dokonanym wpisie na listę adwokatów.
6. Okręgowa rada adwokacka po otrzymaniu zawiadomienia o wpisie na listę adwokatów, o którym mowa w ust. 5, skreśla adwokata z listy adwokatów oraz przekazuje jego akta osobowe i dyscyplinarne okręgowej radzie adwokackiej właściwej ze względu na wpis na listę adwokatów."
Zacytowany przepis, na który nie powołuje się żadna ze stron sprawy, a który powinien mieć w niej w pełni zastosowanie, reguluje w istocie w sposób całościowy instytucję przeniesienia siedziby zawodowej adwokata do okręgu innej izby. Jest to instytucja zasadniczo różna od instytucji wpisu na listę adwokatów, uregulowanej w tym samym Dziale V ustawy – Prawo o adwokaturze. Oczywiście, przy przeniesieniu siedziby zawodowej adwokata do okręgu innej izby ma również miejsce wpis adwokata na listę adwokatów w terminie 30 dni od dnia złożenia zawiadomienia o przeniesieniu siedziby zawodowej do okręgu innej izby oraz związane z tym zawiadomienie w terminie 14 dni od dnia dokonania wpisu okręgowej rady adwokackiej izby, w której okręgu adwokat poprzednio miał siedzibę zawodową, o dokonanym wpisie na listę adwokatów. Jednakże w przypadku przeniesienia siedziby zawodowej adwokata do okręgu innej izby wpis na listę adwokatów okręgu innej izby następuje z urzędu; w tej sytuacji adwokat nie składa odrębnego wniosku o wpis, lecz jedynie zawiadamia o przeniesieniu swojej siedziby zawodowej do okręgu innej izby okręgową radę adwokacką właściwą dla izby adwokackiej, w której obrał siedzibę, oraz okręgową radę adwokacką w okręgu izby adwokackiej, w której dotychczas był wpisany na listę adwokatów. Sam wpis następuje już z urzędu, bez wniosku adwokata o wpis; wpisu dokonuje okręgowa rada adwokacka właściwa dla izby, do której adwokat przenosi siedzibę zawodową. Ma więc rację zainteresowana wskazując na odrębność nie tylko jej sytuacji faktycznej, lecz również sytuacji prawnej w porównaniu do osób po raz pierwszy wpisywanych na listę adwokatów oraz osób ponownie wpisywanych na listę (art. 73 ustawy).
Nadto należy zwrócić uwagę, że przy tak szczegółowym uregulowaniu instytucji przeniesieniu siedziby zawodowej adwokata do okręgu innej izby, z określeniem terminów czynności składających się na tę instytucję włącznie, przepis art. 71a ustawy nie zajmuje w ogóle stanowiska w kwestii opłaty za wpis, a już w żadnym razie nie wynika zeń, że jakakolwiek opłata jest z tego tytułu należna.
Niezależnie od powyższego należy zgodzić się ze skarżącą, że przepisy powołane w podstawie prawnej uchwały z dnia [...] października 2005 r. Okręgowej Rady Adwokackiej [...], tzn. art. 44 ust. 1, art. 3 ust. 6 w związku z art. 40 pkt 7 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze oraz uchwały nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. Zgromadzenia Izby Adwokackiej [...], nie zakwestionowane w zaskarżonej uchwale Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] stycznia 2006 r., utrzymującej w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej [...], również nie mogą stanowić podstawy do nałożenia opłaty za wpis na listę adwokatów. Są to bowiem ogólne przepisy kompetencyjne, z których nie wynika uprawnienie do nakładania tego rodzaju powinności majątkowych.
Znajdująca się w aktach sprawy uchwała nr [...] Zgromadzenia Izby Adwokackiej [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. została podjęta bez jakiejkolwiek podstawy prawnej i uzasadnienia, a jej treść sprowadza się do stwierdzenia: "ustalić wysokość wpisu na listę Izby Adwokackiej [...] w kwocie 5.000,00 zł." Taka "uchwała" nie może stanowić podstawy do nałożenia opłaty za wpis na listę adwokatów w ustalonej w niej wysokości.
Rozpatrywanej sprawy, a w szczególności podstaw prawnych żądania opłat za wpis na listę adwokatów, dotyczy wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 2006 r., sygn. akt IIIZS 2/05, wydany w sprawie ze skargi Ministra Sprawiedliwości na uchwałę Naczelnej Rady Adwokackiej Nr 29/2005 z dnia 8 października 2005 r. w przedmiocie pobierania składek i opłat od osób ubiegających się o wpis na listę adwokatów. Zaskarżona uchwała zawierała ..."zalecenia" w sprawie ujednoliconej maksymalnej wysokości wpisu i jednorazowej składki "w związku z przystąpieniem do majątku oraz świadczeń oferowanych przez samorząd." (...) W ocenie Sądu Najwyższego legalność ustanowienia takich "zaleceń", do których na ogół stosują się okręgowe izby adwokackie podlegające nadzorowi naczelnego organu samorządu adwokackiego, wymagała zatem wskazania podstawy prawnej ustanowienia tego rodzaju obowiązków majątkowych w stosunku do osób ubiegających się o wpis na listę adwokatów. W tych zakresach zaskarżona uchwała nie wskazała podstaw prawnych legalizujących jej wydanie. Sam "brak podstawy prawnej by koszty te nie obciążały osób ubiegających się o wpis na listę adwokatów" nie stanowi wystarczającego uzasadnienia do wprowadzenia dla kandydatów ubiegających się o wpis na listę adwokatów pozaustawowych powinności o charakterze majątkowym. Oznacza to, że opłaty za wpis na listę adwokatów dla kandydatów do tej korporacji samorządowej powinny wynikać z regulacji ustawowych, które bezpośrednio przewidują obowiązek ponoszenia takich kosztów lub co najmniej zawierają ustawowe upoważnienie dla organów korporacji adwokackiej do ich ustanowienia. Taką regulacje zawiera chociażby art. 60 pkt 11 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1059, z późn. zm.), który upoważnia Krajową Izbę Radców Prawnych do określania wysokości składki członkowskiej i zasad jej podziału oraz wysokość opłat związanych z decyzją w sprawie wpisu na listę radców prawnych i aplikantów radcowskich oraz opłat manipulacyjnych. Takiego zapisu w Prawie o adwokaturze brakuje, a organy samorządu adwokackiego nie dopilnowały ich wprowadzenia przy legislacyjnym poszerzeniu możliwości dostępu do wykonywania zawodu adwokata przez osoby spełniające określone wymagania, które ustawodawca uznał za warunki umożliwiające wykonywanie tej kwalifikowanej prawniczej profesji zawodowej."
Podkreślić trzeba, że skarżąca kwestionuje przede wszystkim nie tyle wysokość nałożonej opłaty za ponowny wpis, lecz samą zasadność jej wymagania i pobierania. Zdaniem Sądu, w świetle przedstawionej argumentacji ten pogląd skarżącej jest uzasadniony.
Jednocześnie skarżąca podnosi zarzut, że zaskarżone uchwały organów samorządu adwokackiego nie uwzględniają faktu, iż jest ona od wielu lat członkiem tej korporacji zawodowej, a co za tym idzie –winny być wobec niej stosowane inne kryteria dotyczące wpisu związanego z przeniesieniem siedziby zawodową do okręgu innej izby niż wobec kandydatów do tej korporacji samorządowej, do których nie mają zastosowania przepisy korporacyjne. I ten pogląd trzeba uznać za uzasadniony, gdyż sytuacja faktyczna i prawna skarżącej jest zasadniczo odmienna od sytuacji osób ubiegających się o wpis po raz pierwszy. Wyraźnie to zresztą wynika z treści przywołanego wyżej art. 71a Prawa o adwokaturze.
Należy przy tym podkreślić, że wewnętrzne przepisy korporacyjne powinny być również wydawane na odpowiednich podstawach prawnych, z zachowaniem podstawowych zasad porządku prawnego, np. równego traktowania wszystkich członków korporacji zawodowej. Zwrócono na to uwagę w zakończeniu uzasadnienia powołanego wyżej wyroku Sądu Najwyższego.
Reasumując należało uznać, że zaskarżone uchwały organów samorządu adwokackiego podjęte zostały na podstawie przepisów, które nie mogły stanowić ich podstawy prawnej, bez właściwego zastosowania mającego w rozpatrywanej sprawie istotne znaczenie przepisu art. 71a ustawy - Prawo o adwokaturze.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzeczono, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI