III SA/Po 140/20

III SA/Po 140/20 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2020-07-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-03-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Marzenna Kosewska
Mirella Ławniczak
Walentyna Długaszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 972/20 - Wyrok NSA z 2023-11-09
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 58
art. 92b, art. 92c
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
Sentencja
Dnia 8 lipca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Mirella Ławniczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 lipca 2020r. przy udziale sprawy ze skargi J. M. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2020 roku nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z [...] września 2019 r. nr [...] W.-M. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, wskazując na art. 92a ust. 1, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 58, z późn. zm., dalej jako u.t.d.) nałożył karę pieniężną w wysokości [...] zł na J. M., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] Usługi Transportowe i Ogólnobudowlane Roboty Ziemne Komunalne J. M..
Uzasadniając decyzję napisał, że [...] lipca 2019 r. na drodze wojewódzkiej numer [...], w okolicach miejscowości L. kontroli drogowej poddano samochód ciężarowy, do którego sprzężona była naczepa. Kierowcą ww. pojazdu był Ł. G., który wykonywał przewóz drogowy w imieniu przedsiębiorcy, J. M..
Dalej organ napisał, że analiza danych zawartych na karcie kierowcy Ł. G. i K. P. (w wyniku użytkowania przez jednego kierowcę dwóch kart, informacje na nich zapisane zostały zsumowane) oraz w pamięci urządzenia rejestrującego, po uwzględnieniu zdarzeń lub błędów w postaci: przerwa napięcia, wykazała, iż w dniu [...] lipca 2019 r. o godzinie 06:09 rozpoczął się 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego kierowca powinien odebrać minimum 11-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W okresie tym kierowca odebrał jedynie 10 godzin i 22 minuty nieprzerwanego odpoczynku co oznacza, że kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 38 minut. Kierowca podczas kontroli nie okazał dokumentu (wykresówki/wydruku/karty dziennej), uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. Organ wskazał, że zgodnie z naruszeniem określonym w lp. 5.5.1 załącznika nr 3 do u.t.d., kara pieniężna za skrócenie wymaganego regularnego okresu odpoczynku dziennego o czas do 1 godziny wynosi [...] zł i wymierzył karę pieniężną w tej wysokości.
Dalej organ napisał, że analiza danych zawartych na obu ww. kartach kierowcy oraz w pamięci urządzenia rejestrującego, po uwzględnieniu zdarzeń lub błędów w postaci: przerwa napięcia, wykazała, że:
1) w dniu [...] lipca 2019 r. o godzinie 07:57 rozpoczął się 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego kierowca powinien odebrać minimum 9-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W okresie tym kierowca odebrał jedynie 8 godzin i 37 minut nieprzerwanego odpoczynku co oznacza, że kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 23 minuty, przy czym w niniejszym przypadku dopuszczalnym było odebranie przez kierowcę odpoczynku w wymiarze skróconym do 9 godzin;
2) w dniu [...] lipca 2019 r. o godzinie 09:21 rozpoczął się 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego kierowca powinien odebrać minimum 9-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W okresie tym kierowca odebrał jedynie 7 godzin i 21 minut nieprzerwanego odpoczynku co oznacza, że kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 1 godzinę i 39 minut, przy czym w niniejszym przypadku dopuszczalnym było odebranie przez kierowcę odpoczynku w wymiarze skróconym do 9 godzin.
Organ zaznaczył, że kierowca podczas kontroli nie okazał dokumentu (wykresówki/wydruku/karty dziennej), uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. Organ wskazał, że zgodnie z naruszeniem określonym pod pozycją Ip. 5.7 załącznika nr 3 do u.t.d., kara pieniężna za skrócenie wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego - zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej, wynosi: 1) 150 zł o czas do 1 godziny, 2) 350 zł o czas od 1 godziny do 2 godzin, 3) 550 zł za każdą rozpoczętą godzinę od 2 godzin. Organ wymierzył karę pieniężną w wysokości łącznie [...] zł za skrócenie wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego (150 zł + [...] zł).
Następnie organ napisał, że dalsza analiza danych cyfrowych wykazała, iż kierowca [...] lipca 2019 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy, o 1 godzinę i 8 minut. Kierowca prowadził pojazd przez 5 godzin i 38 minut w okresie od godziny 11:24 do godziny 19:41. W okresie tym kierowca nie odebrał żadnej przerwy, która trwałaby przynajmniej 15 minut. Kierowca podczas kontroli nie okazał dokumentu (wykresówki, wydruku, karty dziennej), uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. Zgodnie z l.p. 5.11.1 i lp. 5.11.2 załącznika nr 3 do u.t.d. wysokość kary pieniężnej za przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o 1 godzinę i 16 min. wynosi: o czas do mniej niż 30 minut - 100 zł, o czas od 30 minut do mniej niż 1 godziny 30 minut - 250 zł. Łączna kara za powyższe naruszenie wynosi [...] zł.
Dalej organ napisał, że na podstawie analizy danych zapisanych na karcie kierowcy, w pamięci urządzenia rejestrującego zainstalowanego w kontrolowanym pojeździe oraz okazanych dokumentów ustalono, że kierowca w dniach [...] i [...] lipca 2019 r. wykonywał przewóz drogowy na opisanej trasie. Ponadto z okazanego kwitu wagowego wynika, że o godz. 20:22 dnia [...] lipca 2019 r. dokonano ważenia kontrolowanego pojazdu. Na karcie kierowcy zarejestrowano łącznie 170 km. Natomiast
trasa jaką faktycznie przejechał kierowca w tym okresie powinna wynieść ok 198 km. Ponadto, w okresie od godz. 23:11 dnia [...] lipca 2019 r. do godz. 01:10 dnia [...] lipca 2019 r. w tachografie została zalogowana karta innego kierowcy, tj. K. P.. W trakcie dalszych czynności kontrolnych Ł. G. przyznał się do posługiwania się nie swoją kartą kierowcy. Zgodnie z naruszeniem określonym pod pozycją lp. 6.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d., posługiwanie się przez kierowcę kartą kierowcy, która nie jest jego własnością zagrożone jest sankcją w wysokości 3000 zł. Organ wymierzył karę pieniężną w tej wysokości.
W odwołaniu od opisanej decyzji J. M. napisał, że przywołane przez organ akty prawne nie znajdują uzasadnienia, a interpretacja przepisów została wydana na potrzeby organu, o czym strona nie została powiadomiona. Zdaniem odwołującego się brak jest uzasadnienia w tym względzie, w wydanym protokole kontroli, w przedmiotowej sprawie. Organ w swym postępowaniu, zamiast skupić się na właściwym wskazaniu przesłanek oraz zbadaniu problemu związanego z kierowcą, tendencyjnie dążył wyłącznie do nałożenie sankcji finansowych na przedsiębiorstwo. W ocenie przedsiębiorcy należało podczas kontroli, jak również postępowania administracyjnego wykazać należycie i jednoznacznie powód oraz okoliczności użycia drugiej karty kierowcy w tachografie, posłużyć temu mogłaby jedna z najprostszych form procesowych, czyli przesłuchanie właściciela użytej karty kierowcy w charakterze świadka, czego jednak organ I instancji nie zrobił. Zdaniem odwołującego się miałoby to wpływ na rozstrzygnięcie ewentualnych wątpliwości, nie narażając budżetu państwa oraz przedsiębiorcy na wszelkie dodatkowe koszty związane z postępowaniem administracyjnym. Zaniechanie tych procedur nazwał niedopełnieniem obowiązków służbowych, czego konsekwencje są dość dotkliwe. Odwołujący się uznał, że decyzja organu opiera się tylko i wyłącznie na domniemaniu popełnienia naruszenia przez przedsiębiorcę. Pomimo, iż wskazał na fakt celowego działania obu pracowników, gdzie w zasadzie został oszukany przez nich z pełną premedytacją, nie miał żadnych podstaw aby sądzić, iż jest inaczej niż twierdzą obaj kierowcy równocześnie (co zostało udokumentowane załączonym do sprawy oświadczeniem K. P.).
Decyzją z [...] stycznia 2020 r. nr [...] Inspektor Transportu Drogowego, wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm., dalej jako K.p.a.) – utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, w całości.
Z uzasadnienia wynika, że organ wyższego stopnia podzielił ocenę prawną organu I instancji. Nadto organ wyższego stopnia napisał, że postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów K.p.a., i organ ten działał na podstawie przepisów prawa, podejmując wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a także czyniąc zadość obowiązkowi zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Dalej napisał, że analizując całość materiału dowodowego nie stwierdził istnienia okoliczności pozwalających na zastosowanie art. 92b oraz art. 92c u.t.d. Także przedsiębiorca nie przedstawił żadnych wiarygodnych dowodów potwierdzających istnienie okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie ww. przepisów. Nadto organ wyższego stopnia wskazał, że nie dokonał przesłuchania drugiego kierowcy w charakterze świadka, ponieważ ocenił, że ogół okoliczności sprawy oraz zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do ustalenia prawidłowego stanu faktycznego.
Na opisaną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł J. M., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia od strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie:
- art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak jednoznacznych ustaleń faktycznych w sprawie oraz wyjaśnienia zachowania organu w sytuacji stwierdzenia wystąpienia niebezpiecznej usterki w kontrolowanym pojeździe;
- art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań właściciela drugiej karty kierowcy, mimo iż okoliczności faktyczne ustalone na podstawie zeznań miały – zdaniem skarżącego - istotne znaczenie dla sprawy;
- art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez bezpodstawne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy organ zobligowany był na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Uzasadniająca napisał, że organ wyższego stopnia nie zawarł żadnych wyjaśnień podnoszonych przez stronę w odwołaniu tj. konieczności wyjaśnienia użycia drugiej karty i przesłuchania jej właściciela, co w ocenie skarżącego pozwala uznać za zasadny zarzut braku wszechstronnych wyjaśnień w sprawie. To na organie spoczywa obowiązek zebrania całego materiału dowodowego, a następnie jego wszechstronnej oceny. Organ odwoławczy, rozpoznając odwołanie, winien odnieść się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu. W ocenie skarżącego nie było żadnej podstawy, aby
ww. dowodu nie przeprowadzać. W szczególności, skoro strona zamierza za jego pomocą wykazać fakty przeciwne do przyjętych za ustalone przez organ, dowód uznać trzeba za przydatny do wyjaśnienia sprawy, być może bowiem stan faktyczny nie został prawidłowo wyjaśniony. Skarżący zastrzegł przy tym, że dopuszczenie danego dowodu nie oznacza wcale, że organ ma obdarzyć go wiarygodnością. Wprost przeciwnie, organ na podstawie wiedzy, doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania wskazuje, którym dowodom dał wiarę, a których nie przyjął za podstawę ustaleń faktycznych. Jednakże ocena mocy dowodowej poszczególnych dowodów musi odbyć się w kontekście całego i prawidłowo zgromadzonego materiału. Odnosić się może tylko do dowodów dopuszczonych i przeprowadzonych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako P.p.s.a., następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z unormowania art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika nadto, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że kierowca Ł. G., zatrudniony przez skarżącego, wykonywał w dniach [...]-[...] lipca 2019 r. przewóz na rzecz skarżącego, posługując się przy wykonywaniu przewozu także kartą innego kierowcy, K. P.. Ł. G. przyznał się do tego podczas kontroli,
zeznając do protokołu (k. 10v), po czym potwierdził tą okoliczność w toku postępowania (k. 22). Co istotne, Ł. G. zeznał do protokołu, że kartę K. P. używał jeszcze dwa razy, w dniach [...] i [...] lipca 2019 r. Nadto ów drugi kierowca potwierdził fakt udostępnienia swojej karty kierowcy jak i daty jej udostępnienia (k. 21).
Posługiwanie się przez kierowcę kartą kierowcy, która nie jest jego własną kartą stanowi naruszenie, wymienione pod poz. Lp. 6.3.4 załącznika nr 3 do u.t.d., zagrożone kara pieniężną 3000 zł.
Konsekwencją powyższego zachowania, polegającego na posługiwaniu się przez Ł. G. także kartą kierowcy należącą do innego kierowcy było to, że w rzeczywistości w dniu [...] lipca 2019 r. kierowca prowadził pojazd ze skróceniem wymaganego regularnego okresu odpoczynku dziennego o 38 minut, które to naruszenie wymienione jest pod poz. Lp. 5.5.1. załącznika nr 3 do u.t.d. i zagrożone karą 100 zł. Z kolei w dniu [...] lipca i w dniu [...] lipca 2019 r. kierowca skrócił wymagany minimum 9-godzinny nieprzerwany wypoczynek, o 23 minuty oraz o 1 godzinę i 39 minut, które to naruszenia są wymienione w Lp. 5.7.1. i 5.7.2. załącznika nr 3 do u.t.d. i zagrożone łączną karą 650 zł. Z kolei w dniu [...] lipca 2019 r. kierowca przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu, o 1 godzinę i 8 minut, które to naruszenie jest wymienione w Lp. 5.11.1. i 5.11.2. załącznika nr 3 do u.t.d., zagrożone łączną karą 350 zł. Okoliczności te w sposób naturalny wynikały z ustalenia, że ten sam kierowca prowadził pojazd posługując się dwoma różnymi kartami. Organy zatem prawidłowo dokonały zsumowania danych cyfrowych w zakresie czasu prowadzenia pojazdu zarejestrowanego na obu tych kartach (por. prawomocny wyrok WSA w Kielcach z 07 czerwca 2017 r., II SA/Ke 241/17, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej NSA, dalej jako CBOSA). Sąd stwierdza, że organ I instancji nałożył kary pieniężne za poszczególne naruszenia w prawidłowych wysokościach.
Zasadniczą kwestią sporną w niniejszej sprawie jest istnienie podstaw faktycznych i prawnych do zastosowania zapisów art. 92b i art. 92c u.t.d., które to przepisy przewidują możliwość uwolnienia się od odpowiedzialności administracyjnej za stwierdzone naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Zgodnie z art. 92b ust. 1 u.t.d. nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz drogowy zapewnił: 1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia
przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów: a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006, b) rozporządzenia (UE) nr 165/2014, c) Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. poz. 1086 i 1087), d) ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców; 2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.
Zgodnie zaś z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Sąd wskazuje, że w kontekście ww. regulacji zebranie dowodów w sprawie, której przedmiotem jest naruszenie przepisów u.t.d. oraz odpowiednich przepisów unijnych, jest obowiązkiem organu dokonującego kontroli. Natomiast wykazanie okoliczności objętych hipotezami art. 92b i art. 92c u.t.d., a więc okoliczności pozwalających na wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy za ujawnione naruszenia, a tym samym uniknięcie obowiązku zapłaty kary pieniężnej, obciążają przedsiębiorcę. Obowiązkiem organu jako gospodarza postępowania administracyjnego jest natomiast przeprowadzenie dowodów zawnioskowanych przez stronę, których celem jest zdaniem strony wykazanie istotnych okoliczności dla zwolnienia się z odpowiedzialności administracyjnoprawnej. Organ ma bowiem działać racjonalnie, a nie – arbitralnie. Jeżeli zatem organ odstępuje od przeprowadzenia dowodu zawnioskowanego przez stronę to musi należycie wykazać, ewentualnie musi należycie wynikać z akt sprawy to, że odstąpienie od przeprowadzenia dowodu zawnioskowanego przez stronę jest racjonalne.
W kontrolowanej sprawie na etapie postępowania przed organem I instancji załączono do akt sprawy pisemne oświadczenie drugiego kierowcy, że użyczał kartę kierowcy (k. 21). Co istotne w sprawie, kierowca Ł. G. przekraczał dopuszczalne normy prowadzenia pojazdu bez przerwy jak i skracał obowiązkowe czasy odpoczynku. Czyli kierowca używał dwóch kart kierowcy po to, aby nie dochować obowiązujących norm, co do długości kierowania pojazdem i długości odpoczynku; kierowca zeznał do protokołu, że chciał szybciej zakończyć przewozy drogowe, szybciej wrócić do domu na odpoczynek tygodniowy, a nie chciał aby na karcie kierowcy zarejestrowały się naruszenia (k. 10v). Racjonalny przedsiębiorca powinien dokonywać systematycznej kontroli długości czasu pracy kierowców, właśnie po to, aby tego typu zachowania kierowców eliminować, egzekwować przestrzeganie zasad poprzez analizę danych zawartych w karcie kierowcy oraz w pamięci urządzenia rejestrującego, jak uczynili to inspektorzy transportu drogowego, podczas kontroli. Skarżący tego nie czynił, zatem ponosi odpowiedzialność za ww. działania kierowcy - osoby, którą się posługuje w wykonywaniu działalności. Nie ma przy tym znaczenia fakt, że Ł. G. posługiwał się kartą kierowcy należącą do innego pracownika zatrudnionego przez skarżącego. Ujawnione podczas kontroli naruszenie stanowi dowód na brak właściwej organizacji pracy, świadczy o braku przeprowadzania skutecznych kontroli przez przedsiębiorcę, a także o braku właściwego doboru pracowników.
Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sadu, brak podstaw do uwzględnienia podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przez organ administracyjny przepisów postępowania.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.