VI SA/Wa 665/24

VI SA/Wa 665/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-06-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Magdalena Maliszewska
Szczepan Borowski
Tomasz Sałek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1993
art. 5 ust. 5, ust. 3b;
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 2, art. 18, art. 71 ust. 1, art. 72 ust. 1-3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2011 nr 30 poz 151
art. 5 ust. 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Asesor WSA Szczepan Borowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę
Uzasadnienie
R. S. (dalej też jako "skarżący" lub "strona") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. (dalej też jako "SKO", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia [...] grudnia 2023 roku numer [...]. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 17 pkt 1 i art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej także jako "k.p.a."), art. 2 w związku z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 570) oraz art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 775, zwanej dalej "ustawą o pomocy" lub "p.o.u.a."), utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] (dalej też jako "organ I instancji") z dnia [...] października 2023 r. numer [...] w przedmiocie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy kategorii B o numerze [...].
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym:
W dniu 31 sierpnia 2023 r. do Starosty [...] wpłynął wniosek Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o zatrzymanie prawa jazdy skarżącemu, jako dłużnikowi alimentacyjnemu. Z powyższego wniosku wynikało, że skarżący został uznany za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych na podstawie ostatecznej decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2023 roku nr [...] (przy czym odpis ww. decyzji został załączony do powyższego wniosku).
W związku z powyższym Starosta [...] pismem z dnia 6 września 2023 roku zawiadomił skarżącego o wszczęciu wobec niego z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zatrzymania prawa jazdy kategorii B a kolejnym pismem z dnia 25 września 2023 r. poinformowano skarżącego o możliwości zapoznania się przez niego z aktami sprawy w terminie siedmiu dni od jego doręczenia. Obydwa pisma doręczono skarżącemu, przy czym nie zajął on stanowiska w sprawie.
Starosta [...] decyzją z dnia [...] października 2023 r. orzekł o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kategorii B o numerze [...]. Organ I instancji podkreślił, że zgodnie z art. 5 ust. 3b pkt 1-2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika, składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (tekst jednolity Dz. U. z 2024 roku, poz. 17, dalej także jako "k.k.") (pkt 1) oraz po uzyskaniu z centralnej ewidencji kierowców informacji, że dłużnik alimentacyjny posiada uprawnienie do kierowania pojazdami, kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego wraz z odpisem tej decyzji (pkt 2). Z kolei w myśl ust. 5 ww. artykułu, na podstawie tego wniosku starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Organ I instancji zaznaczył, że brzmienie przywołanego powyżej przepisu art. 5 ust. 5 ustawy p.o.u.a. nie pozostawia zatem wątpliwości, że ma on charakter bezwzględnie obowiązującej normy, która w przypadku spełnienia wymienionych w niej przesłanek nie pozostawia właściwemu organowi żadnego zakresu uznania administracyjnego, lecz obliguje go do wydania takiego rozstrzygnięcia. Inaczej mówiąc, decyzja w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy ma charakter związany. Wydanie więc przez Starostę [...] przedmiotowej decyzji stanowi konsekwencję uprzedniego wydania przez Burmistrza Gminy i Miasta [...] decyzji o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego, uzyskania przez tę decyzję przymiotu ostateczności i skierowania przez organ właściwy dłużnika wniosku o zatrzymanie ww. osobie prawa jazdy.
Z kolei w odwołaniu od decyzji organu I instancji, skarżący zarzucił naruszenie art. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, a co za tym idzie wydanie decyzji zatrzymującej skarżącemu prawo jazdy, podczas gdy prawidłowa interpretacja wspomnianego przepisu, w odniesieniu do istniejącego stanu faktycznego skutkować powinna nieuwzględnieniem wniosku Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o zatrzymanie prawa jazdy. Skarżący zarzucił nadto naruszenie art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie, co w konsekwencji skutkowało zatrzymaniem skarżącemu jego prawa jazdy, podczas gdy w odniesieniu do decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2023 r. nie zakończyło się jeszcze postępowanie odwoławcze, a w toku procedowany jest wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a zatem decyzja Starosty [...] jest przedwczesna. W odwołaniu podkreślono nadto, że aktywność zawodowa skarżącego wymaga posiadania prawa jazdy. Z chwilą, kiedy doszło do zatrzymania prawa jazdy został on bowiem pozbawiony możliwości zarobkowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. nie zgodziło się jednakże z powyższymi zarzutami, uznając, że w niniejszej sprawie zaszły okoliczności uzasadniające zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy, jako dłużnikowi alimentacyjnemu. SKO podkreśliło, że w aktach sprawy znajduje się wniosek o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego oraz decyzja o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego, uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Tymczasem w ustawie z dnia 7 września 2007 r. wyraźnie wskazano, iż w przypadku, kiedy zajdą łącznie powyższe przesłanki tj. decyzja o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego stanie się ostateczna i zostanie wydany wniosek o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, starosta ma obowiązek wydać decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Jednocześnie organ ten, nie ma w tym przypadku luzu decyzyjnego.
Ponadto, jak podkreśliło SKO, w niniejszym postępowaniu nie podlegają badaniu okoliczności uznania osoby za dłużnika alimentacyjnego, uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, skoro kwestia ta rozstrzygnięta jest ostateczną decyzją o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Tym samym, w ocenie SKO, w omawianej sprawie organ I instancji nie miał podstaw do badania i oceniania, czy skarżący jest osobą uchylającą się (czy też nie) od obowiązku alimentacyjnego i czy też zatrzymanie prawa jazdy spowoduje brak możliwości prowadzenia działalności gospodarczej i odwołujący się nie będzie osiągał przychodów służących do zaspokajania roszczeń alimentacyjnych. Sprawę dotyczącą spłaty zobowiązań alimentacyjnych przed wydaniem decyzji o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych prowadził Burmistrz Gminy i Miasta [...]. Jednocześnie po wydaniu decyzji z dnia [...] czerwca 2023 r. i uznaniu skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, nie złożył on w wymaganym terminie odwołania od ww. decyzji. Natomiast zaskarżono rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] sierpnia 2023 r., odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2023 r. Tak więc SKO wskazało, iż przytoczone w odwołaniu przez skarżącego okoliczności nie mogą mieć wpływu na wydanie decyzji z dnia [...] października 2023 r., ponieważ kwestia oceny zasadności uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wykracza poza przedmiot postępowania w niniejszej sprawie. Została już bowiem rozstrzygnięta ostateczną decyzją Burmistrza Gminy i Miasta [...], a toczące się postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] czerwca 2023 r. o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego nie może być podstawą do wstrzymania wydania decyzji o zatrzymaniu mu prawa jazdy.
We wspomnianej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] grudnia 2023 roku, skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 5 ustawy o pomocy poprzez przyjęcie, że wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy skarżącemu jest konieczne, podczas gdy w przedmiotowej sprawie prawidłowa interpretacja ww. przepisu, w odniesieniu do istniejącego stanu faktycznego, skutkować powinna nieuwzględnieniem wniosku Kierownika Miejsko- Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o zatrzymanie prawa jazdy;
- art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i analizę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, który to materiał, przy jego prawidłowej analizie, winien skutkować wnioskiem, że prawo jazdy skarżącego nie powinno zostać zatrzymane.
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej jej decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2023 r. a także zasądzenie od organu odwoławczego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że w obecnym stanie prawnym zatrzymanie prawa jazdy na podstawie art. 5 ustawy o pomocy, powinno służyć realizacji celów ustawy czyli zapewnieniu, aby dłużnik realizował swoje zobowiązanie wobec uprawnionego do alimentacji. Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 maja 2011 r. III SA/Łd 40/2011 oraz wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 lutego 2021 r. III SA/Kr 1415/10 celu tego nie można osiągnąć poprzez zatrzymanie prawa jazdy zobowiązanemu, którego aktywność zawodowa wiąże się z posiadaniem prawa jazdy. W chwili obecnej aktywność zawodowa skarżącego wymaga bowiem posiadania przez niego prawa jazdy. Skarżący zamieszkuje obecnie w [...], a działalność gospodarczą prowadzi w Bieżuniu a zatem codziennie do pracy dojeżdżać musi ok. 15 kilometrów w jedną stronę, przy czym na terenie powiatu [...] nie funkcjonuje komunikacja publiczna, która umożliwiałaby skarżącemu dojeżdżanie do pracy np. autobusem. Jednocześnie skarżący cierpi na liczne choroby skóry, które uniemożliwiają podjęcie mu innej np. fizycznej pracy. Poprzez zatrzymanie prawa jazdy skarżący w zasadzie pozbawiony został jakiejkolwiek możliwości zarobkowania. Decyzja ta spowoduje więc, że zadłużenie alimentacyjne skarżącego będzie wzrastać, gdyż bez prawa jazdy de facto nie będzie on mógł prowadzić działalności i osiągać przychodów służących do zaspokojenia roszczeń alimentacyjnych. Co więcej zadłużenie wzrośnie także o należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Skarżący zaznaczył, że organ II instancji w istocie w ogóle nie pochylił się nad analizą podniesionej w odwołaniu argumentacji, co do braku konieczności zatrzymywania mu prawa jazdy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. W ramach tej kontroli sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej zwana "p.p.s.a.").
Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W działaniu organów wydających powyższe decyzje Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.
W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że podstawę materialnoprawną skarżonej decyzji stanowi art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zaznaczyć należy, że w myśl art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, dołączając odpis tej decyzji. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 5 ustawy na podstawie powyższego wniosku starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Treść powołanych wyżej przepisów wskazuje jednoznacznie, że decyzja wydana na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest decyzją związaną. Oznacza to, że organ wydając decyzję na podstawie tego przepisu nie ma luzu decyzyjnego i w sytuacji wystąpienia wskazanych w nim przesłanek obowiązany jest wydać decyzję odpowiadającą treści regulacji zawartej w art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ orzekający o zatrzymaniu prawa jazdy nie może ponownie weryfikować sytuacji materialnej i osobistej dłużnika, skoro tego rodzaju okoliczności powinny być uprzednio ustalone w odrębnym postępowaniu, dotyczącym uznania za dłużnika alimentacyjnego. Jest on związany ostateczną już decyzją o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz wnioskiem o zatrzymanie prawa jazdy. Tymczasem, jak ustalono w niniejszym postępowaniu, Burmistrz Gminy i Miasta [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2023 roku uznał skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Skarżący złożył co prawda wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od powyższej decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] z [...] czerwca 2023 r., nr [...], jednakże Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] sierpnia 2023 r., nr [...], odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zatem decyzja Burmistrza Gminy i Miasta [...] z [...] czerwca 2023 r., na moment orzekania przez SKO w przedmiocie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy stała się ostateczna. Z tego też względu Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wystąpił do Starosty Powiatu [...] o zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy. Skoro przesłankami podlegającymi badaniu w postępowaniu w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy, są: wydanie ostatecznej decyzji o uznaniu danej osoby za dłużnika alimentacyjnego, uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, oraz wystąpienie przez właściwy organ z wnioskiem do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu, to stwierdzić należy, iż w tej sprawie niewątpliwie zostały one spełnione. Tym samym zaskarżona decyzja, wydana na podstawie art. 5 ust. 3b i ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, odpowiada prawu.
Nie ma zatem racji skarżący, zarzucając Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w C., że nie pochyliło się nad argumentacją skarżącego, co do braku konieczności zatrzymywania mu prawa jazdy, w kontekście pozbawienia go możliwości zarobkowania. Te kwestie nie mogą być bowiem rozstrzygane w niniejszym postępowaniu, czyli postępowaniu w przedmiocie zatrzymania prawa jazy dłużnikowi alimentacyjnemu. Kwestia bilansowania interesu społecznego z interesem skarżącego została bowiem rozstrzygnięta w przepisach prawa, nie pozostawiając orzekającym w sprawie organom żadnej przestrzeni na własne oceny w tym zakresie. Organ orzekający o zatrzymaniu prawa jazdy nie mógł więc ponownie weryfikować sytuacji materialnej i osobistej dłużnika, skoro tego rodzaju okoliczności były uprzednio ustalone w odrębnym postępowaniu, dotyczącym uznania go za dłużnika alimentacyjnego. Starosta był jednocześnie związany ostateczną decyzją o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz wnioskiem o zatrzymanie prawa jazdy. O zasadności podniesionych w skardze zarzutów nie może przy tym świadczyć teza o sprzeczności z celami zatrzymania prawa jazdy zobowiązanemu, którego aktywność zawodowa wiąże się z jego posiadaniem, wywiedziona na kanwie zacytowanych w niej wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 maja 2011 r. sygn. akt III SA/Łd 40/2011 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 lutego 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 1415/10. Wyroki te zapadły bowiem na gruncie poprzedniego stanu prawnego, sprzed, obowiązującej do dnia 1 stycznia 2012 r., nowelizacji ustawy o pomocy, wprowadzonej na mocy ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205, poz. 1212). Nowelizacja przepisu art. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dokonana ustawą zmieniającą z dnia 19 sierpnia 2011 r. wprowadziła istotne, zdaniem Sądu, zmiany mechanizmu zatrzymywania dłużnikom alimentacyjnym prawa jazdy. Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej (zamieszczonego w systemie informacji prawnej LEX), wprowadzenie nowych rozwiązań w procedurze zatrzymywania prawa jazdy dłużnikom alimentacyjnym, nastąpiło w wykonaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 września 2009 r. sygn. akt P 46/07. Od 1 stycznia 2012 r. postępowanie w sprawie zatrzymania dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy poprzedzone być musi postępowaniem w sprawie uznania go za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Należy mieć również na względzie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 lutego 2014 r., sygn. akt K 23/10, zgodnie z którym art. 5 ust. 3b ustawy w zakresie, w jakim stanowi, że organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, jest zgodny z wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP zasadą proporcjonalności. Trybunał Konstytucyjny przed oceną konstytucyjności zakwestionowanych we wniosku regulacji podkreślił, że przywoływany wyrok o sygn. P 46/07 wydany został w innym stanie prawnym. Mocą ustawy zmieniającej z 2011 r. w ustawie alimentacyjnej dokonano zmian mających na celu realizację zasady proporcjonalności oraz sprawiedliwej procedury, przez wprowadzenie nowych rozwiązań w procedurze zatrzymywania prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego. Trybunał, orzekając o art. 5 ust. 3b ustawy alimentacyjnej w zakwestionowanym zakresie, wziął pod uwagę zmianę otoczenia normatywnego, która wynikała z powyższej nowelizacji. Trybunał zwrócił uwagę, że zakwestionowany środek nie jest stosowany automatycznie w sytuacji niewywiązywania się dłużnika ze zobowiązań alimentacyjnych. Zatrzymanie prawa jazdy następuje jedynie wówczas, gdy dłużnik alimentacyjny uporczywie utrudnia egzekucję lub nie podejmuje żadnej aktywności w celu aktywizacji zawodowej, a proponowane przez właściwe instytucje prace bez uzasadnionej przyczyny odrzuca. Jeśli dłużnik alimentacyjny nie jest w stanie wywiązać się z alimentów, a współpracuje z właściwymi organami, prawa jazdy nie można mu zatrzymać. W tym kontekście traci na znaczeniu argument, że prawo jazdy może mieć niekiedy znaczenie podczas wykonywania określonej pracy. Ponadto Trybunał podkreślił, że to od zachowania samego dłużnika (polegającego na wykonywaniu obowiązków prawnych) zależy zwrot zatrzymanego prawa jazdy. W ocenie Trybunału, powyższe argumenty łagodzą ocenę dolegliwości przewidzianej przez ustawodawcę i przemawiają za uznaniem, że zakwestionowana instytucja nie stanowi nadmiernej ingerencji w interes prawny dłużnika alimentacyjnego. Zdaniem Trybunału, celem uchwalenia art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów było zwiększenie stopnia wywiązywania się dłużników z ustalonego przez sąd zobowiązania alimentacyjnego. Cel, którym kierował się ustawodawca, wiąże się z ochroną wyrażonych w Konstytucji wartości, które zostały wymienione w art. 18 (ochrona i opieki małżeństwa, rodziny, macierzyństwa i rodzicielstwa), art. 71 ust. 1 (ochrona dobra rodziny i prawa rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietnych i niepełnych, do szczególnej pomocy władz publicznych) i art. 72 ust. 1-3 Konstytucji (ochrona praw dziecka). Trybunał wskazał, że instytucja zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu polega na czasowym zatrzymaniu dokumentu, który zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 ze zm.) stwierdza posiadanie uprawnienia do kierowania określonymi pojazdami na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bądź w ruchu międzynarodowym. Nie jest ona tożsama z zakazem prowadzenia pojazdów, który jest środkiem karnym określonym w art. 39 pkt 3 Kodeksu karnego, orzekanym przez sąd wobec osób skazanych za przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji (spowodowanie katastrofy, bezpośredniego niebezpieczeństwa katastrofy, spowodowanie wypadku, prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego). Oceniając zakwestionowaną instytucję w aspekcie jej przydatności i konieczności, Trybunał zauważył, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy jest wydawana wobec szczególnej kategorii adresatów. Są nimi rodzice, którzy swoim zachowaniem powszechnie uznawanym za społecznie naganne, nie wykonują wobec dziecka szeregu obowiązków zarówno o charakterze moralnym jak i prawnym. Po pierwsze, nie wykonują wobec dziecka dobrowolnie obowiązku alimentacji wobec swoich dzieci, zmuszając drugie z rodziców do podjęcia działań mających na celu ustalenie relacji alimentacyjnych przez wyrok sądu rodzinnego. Po drugie, nie wykonują dobrowolnie wydanego wobec nich prawomocnego wyroku sądowego ustalającego relacje alimentacyjne, mimo iż mają zdolność świadczenia alimentów. Powyższe względy, w ocenie Trybunału, przemawiają za tym, że środek w postaci zatrzymania prawa jazdy w stosunku do tej kategorii podmiotów, którą są uchylający się od zobowiązań alimentacyjnych dłużnicy, można uznać za konieczny dla osiągnięcia określonego wyżej poziomu skuteczności w realizacji podstawowego celu ustawy alimentacyjnej. Ponadto, zdaniem Trybunału, istotne jest również to, że od zachowania samego dłużnika (polegającego na wykonywaniu obowiązków prawnych) zależy zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Tym samym, w ocenie Trybunału, zakwestionowana instytucja nie stanowi nadmiernej ingerencji w interes prawny dłużnika alimentacyjnego. Skoro zatem wyrok TK nie wyeliminował z systemu prawa art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który pozostaje w bezpośrednim związku z art. 5 ust. 5 tej ustawy, stanowiącym podstawę prawną decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, to należy uznać konstytucyjność wskazanych przez organy podstaw materialnoprawnych, a tym samym prawidłowość zaskarżonych w niniejszej sprawie decyzji.
Reasumując, stwierdzić należy, iż w sprawie zaistniały przesłanki, które z mocy art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów obligowały organ I instancji do wydania decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., wydając zaskarżoną decyzję nie dopuściło się ani naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy wyczerpująco zbadał przy tym istotne okoliczności faktyczne, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) i ocenił je bez przekraczania granic swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Reasumując, wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.