VI SA/Wa 6570/23

VI SA/Wa 6570/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Cezary Kosterna /przewodniczący/
Danuta Szydłowska
Maciej Borychowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne
Zawody prawnicze
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1166
ART.36[8] UST.1,9 I 12, ART.36[6], ART.3 UST.3,ART.64 ,36
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Asesor WSA Maciej Borychowski (spr.) Protokolant ref. Klaudia Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2024 r. sprawy ze skargi T. K. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 25-28 kwietnia 2023 r. z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest uchwała z dnia [...] września 2023 r., nr [...], Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został wyznaczony w dniach 25 – 28 kwietnia 2023 r. (dalej: "Komisja II Stopnia", "Organ II instancji"), którą po rozpatrzeniu odwołania T. K. (dalej także: "Skarżący", "Zdający", "Odwołujący") została utrzymana w mocy uchwała nr [...] z dnia [...] maja 2023 r. Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2023 r. z siedzibą w [...] (dalej: "Komisja I Stopnia") w sprawie ustalenia wyniku egzaminu (dalej: "Zaskarżona uchwała").
Zaskarżona uchwała została wydana na podstawie art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1166, dalej także: "u.rp.") w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej: "K.p.a.").
Do wydania Zaskarżonej uchwał doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Uchwałą nr [...] z dnia [...] maja 2023 r. Komisja Egzaminacyjna I Stopnia stwierdziła, że Zdający uzyskał wynik negatywny z egzaminu radcowskiego. Z uzasadnienia uchwały wynika, że Zdający z zadania z zakresu prawa karnego otrzymała ocenę dobrą, z zadania z zakresu prawa cywilnego ocenę dostateczną, z zakresu prawa gospodarczego ocenę dobrą, z zadania z zakresu prawa administracyjnego ocenę dostateczną, zaś z zadania z zakresu wykonywania zawodu lub zasad etyki ocenę niedostateczną.
Powołując się na art. 366 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, który to przepis określa, że pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego, otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną, Komisja I Stopnia ustaliła, że Zdający uzyskał wynik negatywny z egzaminu radcowskiego.
Powyższą uchwałę Komisji I Stopnia Zdający zaskarżył odwołaniem, w którym zakwestionowała ocenę części egzaminu z zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki. W uzasadnieniu Zdający podniósł, że praca przez niego sporządzona - projekt opinii prawnej, spełnia zdecydowaną większość z określonych wymagań, dlatego nie można się zgodzić z sumarycznymi ocenami niedostatecznymi wystawionymi przez egzaminatorów.
Komisja II Stopnia rozpoznając odwołanie w pierwszej kolejności dokonała analizy obowiązującego stanu prawnego z punktu widzenia zakresu orzekania przez Komisję II Stopnia. Organ II instancji wyjaśnił, iż rozpoznając odwołanie od wyników egzaminu radcowskiego odpowiednie stosowanie znajdują przepisy K.p.a. Ramy prawne działania Organu II instancji uzupełniają przepisy ustawy o radcach prawnych oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz. U. z 2016 r. poz. 100 z późn. zm.). Przywołane w tym zakresie przepisy regulują sposób postępowania Organu II instancji, tj. w pierwszej kolejności Komisja II Stopnia głosuje nad ostateczną oceną z pracy pisemnej, której dotyczy odwołanie, a następnie głosuje w sprawie zaskarżonej uchwały. Analizując ramy prawne Komisja II Stopnia wskazała na przepisy ustawy o radcach prawnych, określających cel egzaminu radcowskiego oraz kryteria oceny pracy egzaminacyjnej.
Uwzględniając ramy prawne dotyczące celu egzaminu radcowskiego oraz zasad jego oceniania, Komisja II Stopnia podkreśliła, że egzaminatorzy ocenili jednolicie opracowane przez Zdającego rozwiązanie z zakresu zasad wykonywania zawodu.
Komisja II Stopnia po przeprowadzonej analizie odwołania Zdającego odnoszącego się do części piątej egzaminu (zasady wykonywania zawodu lub zasady etyki) uznała, że nie zasługuje ono na uwzględnienie, pomimo tego, że w pewnych aczkolwiek nielicznych aspektach praca jest sporządzona poprawnie. Komisja II Stopnia podzieliła stanowisko egzaminatorów, że nie było to jednak wystarczające dla przyjęcia, iż praca wykazuje przygotowanie Zdającego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.
Komisja II Stopnia wskazała, że zgodnie z treścią zadania Odwołujący sporządził opinię. Opinia ma prawidłową strukturę (wymogi te ukształtowane zostały m.in. w praktyce wykonywania reglamentowanych zawodów prawniczych, w tym zawodu radcy prawnego). Opinia zawiera przedmiot opinii, informację o wysłuchaniu radcy prawnego, podstawę prawną stan faktyczny, lakoniczną analizę prawną, wnioski i podpis. Organ II instancji ponadto zwrócił uwagę, że z punktu widzenia merytorycznego (brak stosownych rozważań) opinia zawiera istotne braki najistotniejszego elementu, tj. analizy (oceny) prawnej, w której powinna zostać dokonana subsumpcja poszczególnych elementów stanu faktycznego pod miarodajne normy prawne. Organ II instancji zauważył, że co prawda Zdający wskazał zachowania radcy prawnego, które w jego ocenie naruszają zasady wykonywania zawodu lub etyki zawodowej z powołaniem naruszonych w ocenie Zdającego przepisów ustawy o radcach prawnych lub aktów wewnątrzsamorządowych normujących zasady wykonywania zawodu lub zasady etyki zawodowej, ale w istocie nie przeprowadził dostatecznej analizy (oceny) prawnej większości elementów stanu faktycznego (poszczególnych opisanych w zadaniu egzaminacyjnym zachowań radcy prawnego). Zdaniem Organu II instancji odwołujący nie przedstawił odzwierciedlającego powinne w danym przypadku rozumowanie prawnicze wywodu prawnego według schematu polegającego w pierwszej kolejności na wskazaniu ocenianego fragmentu stanu faktycznego, w dalszej kolejności wskazaniu mogącego wchodzić w rachubę przepisu, zrekonstruowaniu (w razie takiej potrzeby) w drodze wykładni z ewentualnym powołaniem się na orzecznictwo lub piśmiennictwo w przypadkach wątpliwych lub spornych. Następnie niedostatecznie porównał stan faktyczny z zakresem zastosowania (hipotezą) tej normy i potwierdzenie lub zaprzeczenie, że analizowany fragment stanu faktycznego (w danym przypadku zachowanie radcy prawnego) mieści się w zakresie zastosowania rozważanej normy, innymi słowy - wypełnia jej hipotezę (subsumpcja) i w razie potwierdzenia tej okoliczności wskazanie skutków prawnych wynikających z zakresu normowania tej normy (jej dyspozycji). Komisja II Stopnia stwierdziła, że w opiniowanym przypadku w pracy brak wskazanego powyżej dostatecznie przeprowadzonego wywodu prawnego w odniesieniu do większości deliktów dyscyplinarnych. W ocenie Komisji II Stopnia, umiejętność przeprowadzenia tego rodzaju rozumowania prawniczego i jego odzwierciedlenia w stosownym wywodzie stanowi jedną z podstawowych umiejętności prawniczych niezbędnych do wykonywania zawodu radcy prawnego. Jak wskazała Komisja II Stopnia, brak odzwierciedlenia tej umiejętności w pracy Zdającego sam w sobie dyskwalifikuje tę pracę jako pracę, która może być oceniona oceną co najmniej dostateczną. Trafnie zatem egzaminatorzy zarzucili pracy zdającego brak należytego sformułowania analizy (oceny) prawnej stanu faktycznego, niedostrzeżenie przewinień dyscyplinarnych lub też powołanie niewłaściwych podstaw prawnych, niedostatek merytorycznej treści, uznając to za mankament pracy.
Komisja II Stopnia ponownie rozpoznając sprawę podkreśliła, iż Zdający zupełnie nie dostrzega większości uchybień i w każdym przypadku wskazując na uchybienia zasadom wykonywania zawodu lub zasadom etyki powołał nieprawidłowy przepis aktu normującego ww. zasady. I tak:
1) w analizie prawnej - Zdający zwrócił uwagę na naruszenie art. 6, art. 25 ust. 1, 26 ust. 1 i art. 28 KERP. Skarżący odwołał się przy tym do sytuacji, kiedy radca prawny J. N. świadczył jednocześnie pomoc prawną negocjując warunki tej samej umowy najmu na rzecz M. sp. z o.o. oraz D. sp. z o.o. a także na rzecz M. sp. z o.o. oraz M. G. sp. j. Skarżący twierdzi, że klienci z którymi radca prawny podjął późniejszą współpracę tj. D. Sp. z o.o. i M. G. sp. j. mieli nieuzasadnioną przewagę.
Organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 6 KERP radca prawny, mając na uwadze treść roty ślubowania określonej w ustawie o radcach prawnych, obowiązany jest wykonywać czynności zawodowe rzetelnie i uczciwie, zgodnie z prawem, zasadami etyki zawodowej oraz dobrymi obyczajami. Zgodnie z art. 25 ust. 1 KERP radca prawny nie może prowadzić jakiejkolwiek działalności lub w jakikolwiek sposób uczestniczyć w czynnościach, które ograniczałyby jego niezależność, uchybiałyby godności zawodu, stwarzałyby zagrożenie dla tajemnicy zawodowej lub powodowałoby wystąpienie konfliktu interesów. Zgodnie z art. 26 ust. 1 KERP radca prawny nie może świadczyć pomocy prawnej, jeżeli wykonywanie czynności zawodowych naruszałoby tajemnicę zawodową lub stwarzało znaczne zagrożenie jej naruszenia, ograniczałoby jego niezależność lub stwarzało znaczne zagrożenie jej naruszenia, albo gdy posiadana przez niego wiedza o sprawach innego klienta lub osób, na rzecz których uprzednio wykonywał czynności zawodowe, dawałaby klientowi nieuzasadnioną przewagę. W myśl art. 28 KERP radca prawny nie może być obrońcą lub pełnomocnikiem klientów, jeżeli ich interesy są sprzeczne w tej samej sprawie lub sprawie z nią związanej. Radca prawny nie może być obrońcą lub pełnomocnikiem klienta, jeżeli przeciwnik klienta jest również jego klientem w jakiejkolwiek sprawie. Radca prawny nie może być obrońcą lub pełnomocnikiem klienta, którego interesy są sprzeczne z interesami osób, na rzecz których radca prawny uprzednio wykonywał czynności zawodowe w tej samej sprawie lub w sprawie z nią związanej.
Komisja II Stopnia podniosła, że powyższe stanowisko Skarżącego należy uznać za błędne. Przede wszystkim zupełnie nie mamy tutaj do czynienia z naruszeniem art. 25 i 26 KERP. Natomiast odwołując się do naruszenia z art. 6 KERP to są one ogólne i nie dotykają istoty sprawy. Jeżeli chodzi o art. 28 KERP to ma on zastosowanie w przypadku pomocy prawnej prowadzonej w formie zastępstwa procesowego z czym nie mamy do czynienia w stanie faktycznym zadania. Przede wszystkim Skarżący pominął naruszenie art. 29 ust. 1 pkt 1 KERP, który wprost mówi o zakazie doradzania klientowi, jeżeli jego interesy są sprzeczne w tej samej sprawie lub w sprawie z nią związanej z interesami osoby, na rzecz której radca prawny uprzednio wykonywał czynności zawodowe. Przepis art. 29 ust. 2 KERP wprowadza wyjątek i tak zakazy doradzania, o których mowa w zdaniu poprzednim, nie obowiązują jeżeli klient lub klienci oraz osoby, na rzecz których radca prawny uprzednio wykonywał czynności zawodowe, wyrazili na takie działanie zgodę. Radca takiej zgody nie uzyskał, co Zdający pominął.
Komisja II instancji stwierdziła, że naruszenie więc polegało na doradzaniu M. sp. z o.o., podczas gdy radca prawny wcześniej zawarł umowę o doradztwo prawne z M. G. sp. j. bez uzyskania zgody swoich klientów. Tożsame naruszenie stanowiło doradztwo na rzecz klientów, których interesy były sprzeczne, wykonywane w dniach od [...] stycznia 2020 r. do [...] marca 2020 r. (jednoczesne doradztwo prawne na rzecz M. sp. z o.o. oraz D. sp. z o.o.). Jednakże z uwagi na przedawnienie przewinienia dyscyplinarnego, nie można wszcząć przeciwko radcy prawnemu J. N. postępowania dyscyplinarnego w tym zakresie (art. 70 ust. 1 w zw. w art. 741 ustawy o radcach prawnych i art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.). Pomoc prawna na rzecz klientów, których interesy były sprzeczne, trwała w powyższym okresie, a w przypadku czynu ciągłego, czas działania sprawcy rozciąga się od pierwszego do ostatniego zachowania, a przedawnienie liczy się od daty zakończenia działania sprawcy (orzeczenie Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Krajowej Izby Radców Prawnych z dnia [...] sierpnia 2017 r., [...]).
Skarżący nie zauważył, że doszło do przedawnienia powyższego przewinienia dyscyplinarnego.
2) w analizie prawnej - Zdający zwrócił uwagę na naruszenie art. 44 ust. 1 KERP i art. 45 KERP a także § 23 Regulaminu. Skarżący powołane naruszenia odniósł do sytuacji, kiedy radca prawny J. N. nie zapoznał się z aktami w sprawie R. G. oraz nie skontaktował się z powodem.
Organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 44 ust. 1 KERP radca prawny obowiązany jest informować klienta o przebiegu sprawy i jej wyniku w sposób z nim uzgodniony, w szczególności o skutkach podejmowanych czynności procesowych, chyba że klient wyrazi zgodę na odstąpienie od tego obowiązku. Zgodnie z art. 45 KERP stosunki pomiędzy radcą prawnym a klientem powinny być oparte na zaufaniu. Utrata zaufania może być podstawą wypowiedzenia pełnomocnictwa i rozwiązania umowy przez radcę prawnego. Komisja II Stopnia podniosła, że Skarżący właściwie zauważył, że opisane zachowania radcy prawnego naruszało KERP jednak dokonał niewłaściwej interpretacji stanu faktycznego, dokonał w sposób wadliwy wykładni przepisów i dokonał błędnej subsumpcji. Nie doszło bowiem w przytoczonej sytuacji do naruszenia art. 44 ust. 1 i 45 KERP. Natomiast przytoczono § 23 Regulaminu (wprowadzony w życie uchwałą nr 124/XI/2022 Krajowego Zjazdu Radców Prawnych z dnia 3 grudnia) podczas gdy należało właściwe przytoczyć § 20 Regulaminu wprowadzonego w życie uchwałą nr 94/IX/2015 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 13 czerwca 2015 roku. Treść § 23 (w aktualnej wersji) oraz § 20 Regulaminu (w poprzedniej wersji) jest zbliżona jednak zdający popełnił błąd polegający na subsumpcji Regulaminu, który nie obowiązywał w dniu powiadomienia radcy prawnego (2 grudnia 2022 roku) o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu. Tym samym zdający nie wykazał się umiejętnością z zakresu właściwej identyfikacji okresu popełnienia deliktu dyscyplinarnego przez radcę prawnego i brakiem właściwej subsumpcji obowiązującego Regulaminu. Skarżący powinien powołać § 20 pkt 1 i 2 Regulaminu Nr 94/IX/2015 w związku z niewykonaniem obowiązku niezwłocznego zawiadomienia R. G. o ustanowieniu radcy prawnego J. N. jego pełnomocnikiem z urzędu oraz niewykonaniem obowiązku niezwłocznego zapoznania się z aktami sprawy toczącej się przed Sądem Okręgowym w Z. G. z powództwa R. G. przeciwko Skarbowi Państwa, reprezentowanemu przez Dyrektora Zakładu Karnego w K..
3) w analizie prawnej - Zdający zwrócił uwagę na naruszenie art. 3 ust. 3 ustawy o radcach prawnych oraz art. 15 ust. 1 KERP. Zdaniem skarżącego radca prawny wykorzystując w szpitalu wojewódzkim w Z. G. wiedzę o chorobie swojego mocodawcy w celu uzyskania akt naruszył tajemnicę zawodową.
Komisja II Stopnia zauważyła, że w opisanej sytuacji nie doszło do złamania tajemnicy zawodowej. Natomiast Skarżący zupełnie pominął, że w tym wypadku doszło do naruszenia art. 6 KERP, nakazującego radcy prawnemu wykonywanie czynności zawodowych rzetelnie i uczciwie, zgodnie z prawem, zasadami etyki zawodowej oraz dobrymi obyczajami, poprzez wprowadzenie w błąd pracownika zatrudnionego na stanowisku inspektora do spraw dokumentacji medycznej Szpitala Wojewódzkiego w Z. G. co do posiadania zgody R. G. na udostępnienie dokumentacji medycznej.
4) w analizie prawnej - Zdający zwrócił uwagę na naruszenie art. 11 ust. 1 KERP radca prawny obowiązany jest dbać o godność zawodu nie tylko przy wykonywaniu czynności zawodowych, ale również w działalności publicznej i w życiu prywatnym.
Organ II instancji wskazał, że Skarżący odniósł się w tym zakresie do podania nieprawdy przez radcę prawnego J. N. we wniosku o wyłączenie sędziego z dnia [...] marca 2023 roku. Powołany art. 11 KERP jest ogólny i nie oddaje istoty popełnionego przewinienia dyscyplinarnego przez radcę prawnego. W tym wypadku należało powołać się na naruszenie art. 48 KERP, nakazującego, aby zachowania radcy prawnego nie naruszały powagi sądu, przed którym występuje, a także by jego wystąpienia nie naruszały godności osób uczestniczących w postępowaniu, poprzez złożenie przez radcę prawnego J. N. na rozprawie przed Sądem Okręgowym w Z. G. w dniu [...] marca 2023 r. wniosku o wyłączenie sędziego, w którym świadomie przytoczył nieprawdziwe okoliczności.
5) w analizie prawnej - Zdający zwrócił uwagę na naruszenie art. 36 ust. 1, 36 ust. 6, 31 i 32 KERP.
Komisja II Stopnia wskazała, że wszystkie powołane przez Skarżącego art. KERP odwołują się do zasad informowania o wykonywaniu zawodu oraz zasad ustalania wynagradzania. Zdający błędnie widział przewinienie dyscyplinarne w tym, że Spółka Kancelaria Odszkodowawcza S. sp. z o.o. reklamowała się w prasie. Podczas, gdy radca prawna nie odpowiada za formę reklamy sp. z o.o. Ponadto Skarżący błędnie odnosi się do deliktów związanych z formą i zasadą ustalenia wynagrodzenia przez radcę prawnego. Prawidłowo należało powołać naruszenie art. 25a ust. 2 KERP, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2023 r., zakazującego radcy prawnemu brania udziału lub pomocy w jakiejkolwiek formie, jakimkolwiek charakterze i w jakikolwiek sposób w świadczeniu pomocy prawnej lub prowadzeniu regulowanej działalności prawniczej przez podmioty nieuprawnione, przez które rozumie się osoby lub podmioty świadczące pomoc prawną niezgodnie z przepisami o formach wykonywania zawodu radcy prawnego, w szczególności przez spółki kapitałowe, którą w stanie faktycznym zadania jest Kancelaria Odszkodowawcza S. sp. z o.o.
Ponadto uszło uwagi Zdającego, że radca prawny naruszył również art. 45 KERP, nakazującego kształtowanie stosunków pomiędzy radcą prawnym a klientem na zasadzie zaufania, poprzez przekazanie dokumentacji medycznej do sprawy sądowej z powództwa R. G., toczącej się przed Sądem Okręgowym w Z. G., wbrew woli R. G. w tym zakresie.
Przeprowadzona powyżej analiza w ocenie Organu II instancji wskazuje przy tym, że zdający dokonał oceny zachowań radcy prawnego opisanych w zadaniu egzaminacyjnym wskazując niepełną podstawę prawną i w przeważającej części nietrafnie przywołując stan faktyczny i konkludując niepełne wnioski. Komisja II Stopnia zarzuciła Zdającemu, iż nie wskazał, że powyższe zachowania radcy prawnego, stanowiące naruszenie wskazanych przepisów ustawy o radcach prawnych, postanowień KERP oraz Regulaminu, mogą stanowić podstawę odpowiedzialności dyscyplinarnej radcy prawnego, przewidzianej w art. 64 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.
Organ II Instancji w pełni podzielił argumentację egzaminatorów. Komisja II Stopnia stwierdziła końcowo, iż wbrew stanowisku Skarżącego uchybienia jego pracy, nie były nieistotne - drugorzędne dla prawidłowego rozwiązania. Zaproponowane przez Zdającego rozstrzygnięcie problemu nie było prawidłowe w stopniu dostatecznym - zdający nie zauważył naruszenia 29 ust. 1 pkt 1 KERP, § 20 pkt 1 i 2 Regulaminu Nr 94/IX/2015, art. 6 KERP, 48 KERP, art. 25a ust. 2 KERP, art. 45 KERP. Nie wskazano w sposób prawidłowy żadnego art. KERP lub Regulaminu Nr 94/IX/2015. Zdający nie uzasadnił dostatecznie wniosków opinii również w zakresie dostrzeżonych uchybieniach radcy prawnego zasadom wykonywania zawodu, nie przeprowadził dostatecznej analizy (oceny) prawnej stanu faktycznego lub wskazał błędne postawy prawne. Zdający nie określił w pracy w sposób dostateczny podstawowego elementu opinii prawnej, tj. analizy (oceny) prawnej stanu faktycznego a podstawy prawne wskazał w sposób istotnie niepełny - tym samym nie zachował w stopniu dostatecznym wymogów formalnych sporządzania opinii prawnej.
Z rozstrzygnięciem Komisji II Stopnia nie zgodził się Skarżący i pismem z dnia [...] listopada 2023 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Komisji II Stopnia z dnia [...] września 2023 r. Zaskarżonej uchwale zarzucił:
1) naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
a) art. 7 w zw. z 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez jednostronne i nieobiektywne rozpoznanie sprawy, nieuwzględniające słusznego interesu skarżącego, polegające na niewłaściwym wyważeniu przez Komisję II stopnia elementów negatywnych w stosunku do elementów pozytywnych pracy skarżącego, powodujące uzyskanie przez skarżącego oceny negatywnej z przeprowadzonego w dniach 25 - 28 kwietnia 2023 roku egzaminu radcowskiego,
b) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez jednostronne i nieobiektywne rozpoznanie sprawy, nieuwzględniające słusznego interesu skarżącego, polegające na zastosowaniu przez Komisję I i II stopnia kryteriów arbitralnych, dopuszczających za prawidłowe tylko takie rozwiązania zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki, które w pełni pokrywa się z opisem istotnych zagadnień (zwanym dalej opisem istotnych zagadnień) i uznanie za prawidłowe tylko takich prac, w których znajdują się wszystkie wskazane w treści zadania obligatoryjne założenia modelowej opinii prawnej, pomimo iż oczywistym jest, że właściwe było również takie rozwiązanie zadania, w którym nie muszą się znaleźć wszystkie założenia zgodne z kluczem, jeśli są odpowiednio uzasadnione,
c) art. 80 K.p.a. poprzez dowolną ocenę pracy oraz brak należytego uzasadnienia przez Komisję wystawionej oceny cząstkowej z zakresu zasad wykonywania zawodu lub etyki i wyjaśnienia, dlaczego bezsporne aspekty pozytywne pracy (spełnienie wszelkich wymogów formalnych, prawidłowe zakwalifikowanie zachowań radcy prawnego jako naruszeń norm etycznych, stanowiące 6 (sześć) naruszeń wskazanych w opisie istotnych zagadnień oraz ich właściwe uzasadnienie, a jedyne zabrakło przywołania normy art. 25a KERP, co miałoby nie pozwalać na wystawienie co najmniej oceny dostatecznej z egzaminu, w sytuacji gdy ustawodawca przewidział gradację ocen z poszczególnych części egzaminu, a nie dychotomię: wynik negatywny albo pozytywny;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
a) naruszenie art. 364 ust. 1 ustawy o radcach prawnych poprzez niewłaściwe zastosowanie i ustalenie negatywnego wyniku z egzaminu radcowskiego z uwagi na niedostateczną ocenę z zakresu etyki radcowskiej, oparte na bezpodstawnym stwierdzeniu, jakoby "egzaminowany nie zrealizował w stopniu dostatecznym postawionego żądania", podczas gdy stanowiąca pracę egzaminacyjną opinia spełnia wszelkie wymogi formalne, omawia sprzeczne z etyką zachowania, wskazała zarówno przepisy ustawy jak i Kodeksu Etyki Radców Prawnych oraz przytacza ich uzasadnienie, w tym zawiera zarzuty wskazane w opisie istotnych zagadnień,
b) naruszenie art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych poprzez stwierdzenie, że skarżący uzyskał ocenę negatywną z egzaminu radcowskiego z uwagi niedostateczną ocenę z zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki, w sytuacji gdy sporządzona w ramach egzaminu opinia jest trafna, a stwierdzone uchybienia nie mogły w całości dyskwalifikować pracy, tym samym skarżący wykazał przygotowanie prawnicze do samodzielnego i należnego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania.
Formułując powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie Zaskarżonej uchwały oraz rozważenia przez Sąd uchylenia uchwały Komisji I Stopnia. Wniósł ponadto o orzeczenie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw od organu na rzecz Skarżącego.
W uzasadnieniu skargi Skarżący rozwinął podniesione zarzuty. Wskazał, że zdający ma prawo do popełnienia pewnych błędów albowiem ustawodawca przewidział gradację ocen z poszczególnych części egzaminu, a nie dychotomię: wynik negatywny albo pozytywny. Błędy wskazywane przez Komisję I i II instancji, mogły jedynie stanowić podstawę, co najwyżej do obniżenia oceny a nie dyskwalifikacji całej pracy egzaminacyjnej poprzez postawienie oceny niedostatecznej. W jego ocenie oceny cząstkowe egzaminatorów z zakresu zasad wykonywania zawodu i etyki uznać należy za dowolne i wykraczające szeroko poza tzw. "luz decyzyjny", ponieważ skupiają się na uchybieniach, jak np. brak dokładnego przytoczenia stanu faktycznego (który wszak jest w kazusie, a w pracy zawarto odesłanie do tego załącznika), czy nie do końca prawidłowej kwalifikacji prawnej lecz nie zupełnie błędnej. W ocenie Skarżącego w okolicznościach faktycznych podanych w zadaniu egzaminacyjnym zarzuty postawione przez niego nie są więc chybione, a Skarżący podnosząc je spełnił tym samym "minimalne wymagania" uprawniające do otrzymania oceny pozytywnej z tej części egzaminu. Wymienione przez Skarżącego uchybienia pokrywają się z wytycznymi zawartymi w opisie istotnych zagadnień. Opisowi temu nie został przy tym przyznany przez ustawodawcę żaden walor normatywny i jako taki nie może on stanowić żadnego kryterium ocen. Tym samym Skarżący stoi na stanowisku, iż sporządzenie opinii w ramach zadania egzaminacyjnego, która wykazuje wszystkie uchybienia wskazane w opisie istotnych zagadnień, mimo pewnych uchybień pracy, winno dać podstawę do oceny dostatecznej.
W odpowiedzi na skargę, Komisja II stopnia wniosła o jej oddalenie, wywodząc jak dotychczas.
Pismem z dnia [...] marca 2024 r. Skarżący odniósł się do odpowiedzi na skargę Organu II instancji, podtrzymując zarzuty i wnioski skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu, albowiem Zaskarżona uchwała nie narusza prawa.
Kontrola sądowa sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej: "P.p.s.a."), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Zdaniem Sądu, żadna z wyżej wskazanych przesłanek w sprawie nie zachodzi.
Dokonując oceny zgodności z prawem Zaskarżonej uchwały i działając w granicach sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a), Sąd w składzie rozpoznającym stwierdza, że skarga T. K. nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych, sądowo -administracyjna kontrola uchwał komisji egzaminacyjnych ustalających wynik egzaminu radcowskiego, sprawowana jest - pod względem zgodności z prawem - wyłącznie z punktu widzenia interesu publicznego, polegającego na zapewnieniu legalnego działania organów administracyjnych i przebiega w trzech płaszczyznach, tj.: oceny zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym; dochowania wymaganej prawem procedury; respektowania reguł kompetencji (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 stycznia 2006 r. sygn. akt I GSK 1421/05, wszystkie wyroki krajowych sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń, pod adresem: www.orzeczenia.nas.gov.pl). Należy zatem podkreślić, że rola sądu administracyjnego sprowadza się do badania i ewentualnego korygowania działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Innymi słowy, sąd administracyjny nie jest kolejną komisją egzaminacyjną, lecz ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu (uchwały komisji) i nie zastępuje Komisji II Stopnia w jej czynnościach. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej. Spod kontroli sądowej uchyla się w konsekwencji możliwość merytorycznej analizy zasadności wydanej uchwały, a sąd administracyjny zobligowany jest zbadać, czy uchwała wydana została z zachowaniem reguł prowadzenia postępowania administracyjnego, ze szczególnych uwzględnieniem analizy tego, czy zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia o określonej treści (wyrok NSA z 10 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1930/11, a także wyrok NSA z 10 października 2018 r. sygn. akt II GSK 3313/16).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy oraz rozpatrując ją przez pryzmat przedmiotowych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie jest zasadna, gdyż w trakcie przeprowadzonego postępowania egzaminacyjnego nie doszło do istotnego naruszenia prawa, które mogłoby uzasadniać uchylenie Zaskarżonej uchwały oraz poprzedzającej ją uchwały Komisji I Stopnia, o co wniósł Skarżący.
Poczynając od ram prawnych dotyczących składania egzaminu radcowskiego Sąd wskazuje, iż wynikają one z przepisów ustawy o radcach prawnych – od art. 36 do art. 369. Ponadto problematyka egzaminu radcowskiego regulowana jest rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie zespołu do przygotowania zadań na egzamin radcowski (Dz. U. z 2023 r. poz. 1708), wydanym na podstawie art. 36 ust. 12 u.rp.
Zgodnie z art. 364 ust. 1 u.rp. egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego (zdającego) do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.
Zasady i sposób oceny wiedzy zdającego określono w art. 365 ustawy o radcach prawnych. Należy podkreślić, że oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Oceny rozwiązania zadania z części piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy wyznaczeni przez przewodniczącego komisji egzaminacyjnej, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu publicznego (art. 365 ust. 2). Ostateczną ocenę, zgodnie z ust. 4 art. 365 u.rp., z pracy pisemnej dotyczącej danego zadania z części egzaminu radcowskiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów, przy czym:
1) oceny pozytywne to:
a) celująca - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 6,00,
b) bardzo dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 5,00 lub 5,50,
c) dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 4,00 lub 4,50,
d) dostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 3,00 lub 3,50;
2) ocena negatywna - niedostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 2,00 lub 2,50.
Pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną (art. 366 ust. 1 u.rp.).
Wynik egzaminu radcowskiego ustalany jest w drodze uchwały Komisji Egzaminacyjnej (art. 366 ust. 2 ustawy o radcach prawnych), od której przysługuje zdającemu odwołanie do Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w terminie 14 dnia od dnia otrzymania zaskarżonej uchwały (art. 368 ust. 1 ustawy o radcach prawnych). Natomiast od uchwały komisji odwoławczej służy skarga do sądu administracyjnego (art. 368 ust. 11 ustawy o radcach prawnych)
Zgodnie z art. 368 ust. 14 pkt 4 ustawy o radcach prawnych Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia m.in. tryb i sposób działania komisji odwoławczej. W oparciu o tę delegację ustawową Minister Sprawiedliwości wydał rozporządzenie z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz. U. z 2016 r. poz. 100 z późn. zm.).
Zgodnie z § 5 ust. 3 i 4 tegoż rozporządzenia przewodniczący lub członek komisji odwoławczej, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, sporządza pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu wraz ze stanowiskiem. Głosowanie jest jawne. W pierwszej kolejności komisja odwoławcza głosuje nad ostateczną oceną pracy pisemnej z tej części egzaminu radcowskiego, która została zakwestionowana w odwołaniu, następnie komisja odwoławcza głosuje w sprawie uchwały komisji egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego o wyniku egzaminu radcowskiego. Odwołanie od uchwały pierwszoinstancyjnej jest więc zawsze przedmiotem opinii dotyczącej zasadności zarzutów odwołania, którą sporządza wyznaczony członek komisji, ale jej przyjęcie jest wynikiem głosowania wszystkich członków, poprzedzonego dyskusją. Tryb ten gwarantuje pełne rozpoznanie wszystkich zarzutów odwołania i należytą ich ocenę.
Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 392/11 oraz z dnia 14 grudnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 489/11, postępowanie odwoławcze przed komisją odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres określa strona w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę i tylko pod kątem zarzutów podniesionych przez stronę. Nie jest to zatem drugoinstancyjne postępowanie administracyjne tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie prac egzaminacyjnych.
Jednocześnie Sąd w składzie rozpoznającym sprawę wskazuje, że Naczelny Sąd Administracyjny niejednokrotnie wypowiadał się w sprawach dotyczących ustalenia wyniku egzaminu zawodowego (radcowskiego, adwokackiego), w tym również w kwestii oceny pracy z części od pierwszej do piątej takiego egzaminu. Przykładowo w wyroku z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1959/12 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m. in. że:
• uchwała w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego nie jest decyzją wydawaną w ramach uznania administracyjnego, lecz należy ją zakwalifikować do grupy decyzji związanych,
• nie wszystkie błędy pracy egzaminacyjnej z poszczególnych części od drugiej do piątej egzaminu radcowskiego popełnione przez osobę zdającą mogą dopuszczać wartościowanie tej pracy w ramach skali określonej w art. 364 ust. 10 pkt 1) lit. a) - d) ustawy o radcach prawnych, bowiem stwierdzenie błędu, którego ciężar gatunkowy dyskwalifikuje pracę, skutkować będzie wyłącznie oceną negatywną,
• dokonując oceny pracy egzaminacyjnej, egzaminatorzy i komisja egzaminacyjna podejmująca uchwałę o wyniku egzaminu, muszą rozważyć ciężar gatunkowy błędów popełnionych przez osobę zdającą i ocenić je w perspektywie wypełnienia przez pracę wszystkich kryteriów oceny wskazanych w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych.
Z kolei w wyrokach z 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1037/12 oraz z 10 grudnia 2013 r. sygn. akt II GSK 1340/12 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że gdy proponowane rozwiązanie nie zabezpiecza interesu strony reprezentowanej przez zdającego egzamin, to nawet poprawne rozwiązanie zadania pod względem formalnym i materialnoprawnym, nieuwzględniające interesu strony, którą zgodnie z zadaniem zdający egzamin reprezentuje, świadczy o braku przygotowania do należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela powyższe poglądy i stwierdza, że znajdują one zastosowanie także w niniejszej sprawie.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że różnicowanie ocen pozytywnych (od dostatecznej do celującej) nie oznacza, iż błędy popełnione w rozwiązaniu zadania, świadczące o niespełnieniu podstawowych kryteriów określonych w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych mogą być kwalifikowane w ramach stopniowalności oceny pozytywnej.
W rozpoznawanej sprawie negatywny wynik egzaminu radcowskiego był konsekwencją otrzymania przez Skarżącego oceny niedostatecznej za rozwiązanie zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki. Dokonując oceny pracy egzaminacyjnej, egzaminatorzy i komisja egzaminacyjna podejmująca uchwałę o wyniku egzaminu, muszą rozważyć ciężar gatunkowy błędów popełnionych przez osobę zdającą i ocenić je z punktu widzenia wypełnienia przez pracę kryteriów oceny wymienionych w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych.
Na gruncie rozpatrywanej sprawy z tego obowiązku ww. wywiązali się w sposób należyty.
Zgodnie z art. 364 ust. 8a ustawy o radcach prawnych, rozwiązanie zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu i zasad etyki polega na przygotowaniu opinii w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny należało przygotować opinię prawną, w której należało ocenić zachowanie innego radcy prawnego z punktu widzenia zasad wykonywania zawodu i zasad etyki radcowskiej, z uwzględnieniem interesu publicznego, a w przypadku uznania, że oceniany radca prawny naruszył ww. zasady - wskazać przepisy, które zostały przez niego naruszone oraz opisać, na czym polegało ich naruszenie oraz które z naruszeń mogą stanowić podstawę wszczęcia postępowania dyscyplinarnego do tego radcy.
Zdający nie wykonała ww. zadania prawidłowo. Egzaminatorzy ocenili jednolicie opracowane przez Zdającego rozwiązanie z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki w kontekście przesłanek przewidzianych przez art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, na ocenę niedostateczną.
W uzasadnieniu Zaskarżonej uchwały szczegółowo opisano błędy Skarżącego w dokonywaniu subsumpcji ustalonego stanu faktycznego pod przepisy mające zastosowanie w sprawie. Zaproponowane przez Zdającego rozstrzygnięcie problemu nie było prawidłowe w stopniu dostatecznym. Podkreślono, iż Zdający nie zauważył naruszenia 29 ust. 1 pkt 1 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego przyjętego uchwałą Nr 3/2014 Nadzwyczajnego Krajowego Zjazdu Radców Prawnych z dnia 22 listopada 2014 r., oraz zmienionego uchwałą Nr 1/2022 Nadzwyczajnego Krajowego Zjazdu Radców Prawnych z dnia 8 lipca 2022 r. w sprawie zmiany Kodeksu Etyki Radcy Prawnego (dalej: "KERP"), § 20 pkt 1 i 2 Regulaminu Nr 94/IX/2015, art. 6 KERP, 48 KERP, art. 25a ust. 2 KERP, art. 45 KERP. Nie wskazano w sposób prawidłowy żadnego art. KERP lub Regulaminu Nr 94/IX/2015. Zdający nie uzasadnił dostatecznie wniosków opinii również w zakresie dostrzeżonych uchybieniach radcy prawnego zasadom wykonywania zawodu, nie przeprowadził dostatecznej analizy (oceny) prawnej stanu faktycznego lub wskazał błędne postawy prawne. Zdający nie określił w pracy w sposób dostateczny podstawowego elementu opinii prawnej, tj. analizy (oceny) prawnej stanu faktycznego a podstawy prawne wskazał w sposób istotnie niepełny - tym samym nie zachował w stopniu dostatecznym wymogów formalnych sporządzania opinii prawnej.
Sąd analizując sporządzoną przez Zdającego opinię w kontekście dokonanej przez dwóch egzaminatorów oceny oraz rozstrzygnięcia zawartego w Zaskarżonej uchwale stwierdza, że jest ono prawidłowe.
Odnosząc się po krótce do poszczególnych uchybień, w kontekście podniesionych zarzutów zauważyć należy.
Zdający w przygotowanej opinii zwrócił uwagę na naruszenie art. 6, art. 25 ust. 1, 26 ust. 1 i art. 28 KERP. Skarżący odwołał się przy tym do sytuacji, kiedy radca prawny J. N. świadczył jednocześnie pomoc prawną negocjując warunki tej samej umowy najmu na rzecz M. sp. z o.o. oraz D. sp. z o.o. a także na rzecz M. sp. z o.o. oraz M. G. sp. j. Skarżący twierdzi, że klienci z którymi radca prawny podjął późniejszą współpracę tj. D. Sp. z o.o. i M. G. sp. j. mieli nieuzasadnioną przewagę.
W ocenie Sądu Komisja II Stopnia słusznie dostrzegła, iż stanowisko Skarżącego w tym zakresie było błędne. Organ II instancji prawidłowo uznał, że w analizowanej części zagadnienia egzaminacyjnego brak jest naruszeniem art. 25 i 26 KERP. Natomiast powołanie ogólnego art. 6 KERP nie dotyka istoty sprawy. Z kolei art. 28 KERP ma zastosowanie w przypadku pomocy prawnej prowadzonej w formie zastępstwa procesowego z czym nie mamy do czynienia w stanie faktycznym zadania. Istotne natomiast było, że Zdający sporządzając opinię pominął naruszenie art. 29 ust. 1 pkt 1 KERP, który wprost mówi o zakazie doradzania klientowi, jeżeli jego interesy są sprzeczne w tej samej sprawie lub w sprawie z nią związanej z interesami osoby, na rzecz której radca prawny uprzednio wykonywał czynności zawodowe. W prawdzie przepis art. 29 ust. 2 KERP wprowadza wyjątek i tak zakazy doradzania, o których mowa w zdaniu poprzednim, nie obowiązują jeżeli klient lub klienci oraz osoby, na rzecz których radca prawny uprzednio wykonywał czynności zawodowe, wyrazili na takie działanie zgodę. Radca takiej zgody nie uzyskał, co Zdający pominął. Zatem prawidłowo sporządzając opinie w tym zakresie Zdający winien wskazać, iż naruszenie polegało na doradzaniu M. sp. z o.o., podczas gdy radca prawny wcześniej zawarł umowę o doradztwo prawne z M. G. sp. j. bez uzyskania zgody swoich klientów. Z resztą, tożsame naruszenie stanowiło doradztwo na rzecz klientów, których interesy były sprzeczne, wykonywane w dniach od [...] stycznia 2020 r. do [...] marca 2020 r. (jednoczesne doradztwo prawne na rzecz M. sp. z o.o. oraz D. sp. z o.o.).
W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę Organ II instancji prawidłowo ocenił brak stosownego wniosku Zdającego o przedawnieniu deliktu dyscyplinarnego, który dotyczył jednoczesnego świadczenia pomocy prawnej na rzecz M. sp. z o.o. oraz D. sp. z o.o. w okresie [...] stycznia 2020 r. do [...] marca 2020 r. – w oparciu o art. 70 ust. 1 w zw. w art. 741 ustawy o radcach prawnych i art. 17 § 1 pkt 6 Kodeksu postępowania karnego).
W przygotowanej opinii Zdający zwrócił uwagę na naruszenie art. 44 ust. 1 KERP i art. 45 KERP a także § 23 Regulaminu. Skarżący powołane naruszenia odniósł do sytuacji, kiedy radca prawny J. N. nie zapoznał się z aktami w sprawie R. G. oraz nie skontaktował się z powodem.
Komisja II Stopnia dostrzegła, że opisane zachowania radcy prawnego naruszało KERP jednak Zdający dokonał niewłaściwej interpretacji stanu faktycznego, dokonał w sposób wadliwy wykładni przepisów i dokonał błędnej subsumpcji. Jak podniósł Organ II instancji nie doszło bowiem w przytoczonej sytuacji do naruszenia art. 44 ust. 1 i 45 KERP. Natomiast przytoczono § 23 Regulaminu (wprowadzony w życie uchwałą nr 124/XI/2022 Krajowego Zjazdu Radców Prawnych z dnia 3 grudnia) podczas gdy należało właściwe przytoczyć § 20 Regulaminu wprowadzonego w życie uchwałą nr 94/IX/2015 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 13 czerwca 2015 roku. Treść § 23 (w aktualnej wersji) oraz § 20 Regulaminu (w poprzedniej wersji) jest zbliżona jednak zdający popełnił błąd polegający na subsumpcji Regulaminu, który nie obowiązywał w dniu powiadomienia radcy prawnego (2 grudnia 2022 roku) o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu.
Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania stanowiska Komisji II Stopnia w powyższym zakresie. Nie budzi bowiem wątpliwości, że o poprawności oraz przydatności sporządzonej opinii decyduje nie tylko dostrzeżenie przewinienia dyscyplinarnego lecz przede wszystkim poprawne ustalenie stanu faktycznego oraz właściwe przyporządkowanie i interpretacja normy prawnej, co finalnie przekłada się na poprawność procesu stosowania prawa. Sąd w pełni podziela stanowisko Komisji II Stopnia, że Zdający nie wykazał się w dostateczny sposób umiejętnością z zakresu właściwej identyfikacji okresu popełnienia deliktu dyscyplinarnego przez radcę prawnego i brakiem właściwej subsumpcji obowiązujących przepisów wewnętrznych samorządu radcowskiego, jak też temporalnego ich przyporządkowania do ustalonego stanu faktycznego.
Sporządzając opinię i identyfikując naruszenia opiniowanego radcy Skarżący zwrócił uwagę na naruszenie art. 3 ust. 3 ustawy o radcach prawnych oraz art. 15 ust. 1 KERP. Zdaniem Skarżącego radca prawny wykorzystując w szpitalu wojewódzkim w Z. G. wiedzę o chorobie swojego mocodawcy w celu uzyskania akt naruszył tajemnicę zawodową.
Komisja II Stopnia wskazała natomiast, że w opisanej sytuacji nie doszło do złamania tajemnicy zawodowej. Natomiast Skarżący zupełnie pominął, że w tym wypadku doszło do naruszenia art. 6 KERP, nakazującego radcy prawnemu wykonywanie czynności zawodowych rzetelnie i uczciwie, zgodnie z prawem, zasadami etyki zawodowej oraz dobrymi obyczajami. Przewinienie dyscyplinarne w tym zakresie polegało na wprowadzeniu w błąd pracownika zatrudnionego na stanowisku inspektora do spraw dokumentacji medycznej Szpitala Wojewódzkiego w Z. G. co do posiadania zgody R. G. na udostępnienie dokumentacji medycznej. Ponadto uszło uwadze Zdającego, że radca prawny naruszył również art. 45 KERP, nakazujący kształtowanie stosunków pomiędzy radcą prawnym a klientem na zasadzie zaufania, poprzez przekazanie dokumentacji medycznej do sprawy sądowej z powództwa R. G., toczącej się przed Sądem Okręgowym w Z. G., wbrew woli R. G. w tym zakresie.
Również i w tej materii Sąd nie doszukał się błędów Organu II instancji. Należy bowiem zauważyć, że ciężar gatunkowy deliktu dyscyplinarnego zidentyfikowanego przez Zdającego od faktycznie popełnionego przez redę prawnego J. N. jest istotnie różniący się. Tajemnica zawodowa jest tak ważna, że staje się fundamentem wykonywania zawodu (adwokata czy radcy prawnego), bez niej wypełnianie obowiązków przez wspomniane grupy zawodowe pozbawione byłoby sensu. Stanowi ona przy tym dobro samo w sobie, co ma podstawowe znaczenie dla etycznego wykonywania profesji (Por. M. Wysoczyńska (w:) Etyka adwokacka i radcowska. Komentarz, orzecznictwo, kazusy, opinie, red. M. Król, Warszawa 2017, s. 247; Z. Krzemiński, Uchwała Prezydium NRA z dnia 27 października 1993 r. z glosą aprobującą, "Palestra" 1994/1–2, s. 143 i 144; Z. Klatka, Wykonywanie zawodu radcy prawnego i adwokata, Warszawa 2004, s. 69). Tym samym Skarżący w sporządzonej opinii uznał, że opiniowany radca dopuścił się naruszenia godzącego w podstawy funkcjonowania zawodu zaufania publicznego, gdzie faktycznie delikt dyscyplinarny był mniejszej wagi.
W analizie prawnej Zdający wskazał również naruszenie art. 11 ust. 1 KERP, dotyczący dbałości o godność zawodu nie tylko przy wykonywaniu czynności zawodowych, ale również w działalności publicznej i w życiu prywatnym, odnosząc ów przepis do naruszenia w zakresie podania nieprawdy przez radcę prawnego J. N. we wniosku o wyłączenie sędziego z dnia 3 marca 2023 roku. Zdaniem Sądu Organ II instancji słusznie zauważył, że powołany art. 11 KERP jest ogólny i nie oddaje istoty popełnionego przewinienia dyscyplinarnego przez radcę prawnego., bowiem w tym wypadku należało powołać się na naruszenie art. 48 KERP. Dyspozycja przywołanego przez Komisję II Stopnia przepisu nakazuje, aby zachowania radcy prawnego nie naruszały powagi sądu, przed którym występuje, a także by jego wystąpienia nie naruszały godności osób uczestniczących w postępowaniu, poprzez złożenie przez radcę prawnego J. N. na rozprawie przed Sądem Okręgowym w Z. G. w dniu [...] marca 2023 r. wniosku o wyłączenie sędziego, w którym świadomie przytoczył nieprawdziwe okoliczności.
Zdający zwrócił uwagę na naruszenie art. 36 ust. 1, 36 ust. 6, 31 i 32 KERP, które odwołują się do zasad informowania o wykonywaniu zawodu oraz zasad ustalania wynagradzania. Sąd wskazuje, że Organ II instancji prawidłowo uznał, że Zdający nieprawidłowo zidentyfikował przewinienie dyscyplinarne opiniowanego radcy prawnego w tym, że Spółka Kancelaria Odszkodowawcza S. sp. z o.o. reklamowała się w prasie. Jest to o tyle istotne, że radca prawna nie odpowiada za formę reklamy sp. z o.o. Ponadto Skarżący błędnie odnosi się do deliktów związanych z formą i zasadą ustalenia wynagrodzenia przez radcę prawnego. Komisja II Stopnia trafnie wskazała, że prawidłowa identyfikacja naruszenia wymagała powołania naruszenia art. 25a ust. 2 KERP, w brzmieniu obowiązującym od dnia [...] stycznia 2023 r., zakazującego radcy prawnemu brania udziału lub pomocy w jakiejkolwiek formie, jakimkolwiek charakterze i w jakikolwiek sposób w świadczeniu pomocy prawnej lub prowadzeniu regulowanej działalności prawniczej przez podmioty nieuprawnione, przez które rozumie się osoby lub podmioty świadczące pomoc prawną niezgodnie z przepisami o formach wykonywania zawodu radcy prawnego, w szczególności przez spółki kapitałowe, którą w stanie faktycznym zadania jest Kancelaria Odszkodowawcza S. sp. z o.o.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej uchwały potwierdza końcowe wnioski Organu II instancji. Sąd nie znalazł podstaw do ich zakwestionowania. Prawidłowo oceniła Komisja II Stopnia, że przedstawione w kazusie egzaminacyjnym zachowania radcy prawnego nie zostały prawidłowo zauważone, ocenione i zakwalifikowane pod właściwą podstawę prawną. Opinia prawna Skarżącego wskazuje tylko na niektóre uchybienia radcy prawnego J. N.. Prawidłowo zatem uznał Organ II instancji, iż zaproponowane przez Zdającego rozstrzygnięcie problemu nie było prawidłowe w stopniu dostatecznym - zdający nie zauważył naruszenia 29 ust. 1 pkt 1 KERP, § 20 pkt 1 i 2 Regulaminu Nr 94/IX/2015, art. 6 KERP, 48 KERP, art. 25a ust. 2 KERP, art. 45 KERP. Nie wskazał w sposób prawidłowy żadnego art. KERP lub Regulaminu Nr 94/IX/2015. Zdający nie uzasadnił dostatecznie wniosków opinii również w zakresie dostrzeżonych uchybieniach radcy prawnego zasadom wykonywania zawodu, nie przeprowadził dostatecznej analizy (oceny) prawnej stanu faktycznego lub wskazał błędne postawy prawne. Zdający nie określił w pracy w sposób dostateczny podstawowego elementu opinii prawnej, tj. analizy (oceny) prawnej stanu faktycznego a podstawy prawne wskazał w sposób istotnie niepełny - tym samym nie zachował w stopniu dostatecznym wymogów formalnych sporządzania opinii prawnej.
W ocenie Sądu brak jest podstaw do tego, aby podważyć stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu Zaskarżonej uchwały, w szczególności w kontekście twierdzenia zawartego w skardze, iż zarzuty postawione przez Zdającego w opinii nie są chybione, a Skarżący podnosząc je spełnił tym samym "minimalne wymagania" uprawniające do otrzymania oceny pozytywnej z tej części egzaminu. Sąd w tym zakresie zauważa, że istota i charakter egzaminu zawodowego wymagają, aby zaproponowany sposób rozwiązania zadania egzaminacyjnego nie zawierał błędów. W tym aspekcie nie sposób również pominąć doniosłości opinii prawnych, jak bowiem wynika wprost z art. 6 ust. 1 u.rp. świadczenie pomocy prawnej przez radcę prawnego sprowadza się m.in. do sporządzania opinii prawnych, która jest jednym z najpowszechniejszych w późniejszej praktyce radcy prawnego.
Tym samym, aby radca prawny (tu: Zdający) dawał rękojmię należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, jego umiejętność sporządzania opinii prawnych nie powinna budzić wątpliwości. Co istotne mówiąc o umiejętności sporządzania opinii prawnych Sąd nie ma na myśli wyłącznie spełnienia wymogów formalnych, ale przede wszystkim opinia prawna powinna charakteryzować się prawidłowym rozumowaniem prawniczym, według określonego schematu: (i) prawidłowego zidentyfikowania stanu faktycznego, (ii) wskazania przepisu mogącego mieć zastosowanie w sprawie raz (iii) dokonanie subsumpcji.
Natomiast treść zarzutów skargi wskazuje, że Skarżący usiłuje pomniejszać niedociągnięcia występujące w sporządzonej opinii prawnej kosztem eksponowania walorów jego pracy. W skardze podnosi, że sporządzona opinia wskazała na uchybienia zasadom wykonywania zawodu i etyki radcy prawnego, jakie wskazane są w opisie istotnych zagadnień, będących wskazówką dla Komisji egzaminacyjnej I i II stopnia - w punktach od 1 do 6. Uznać zatem należy, iż opinia identyfikuje wszystkie uchybienia zasadom, wskazane w opisie istotnych zagadnień. W tej sytuacji zakwalifikowanie wskazania niewłaściwej podstawy prawnej jako dyskwalifikujących pracę w całości jest rażąco niewspółmierne i narusza zasadę stosowania skali ocen. Skarżący przeprowadził w sposób dostateczny analizę (ocenę) prawną stanu faktycznego, zachował warunki formalne, co prawda powołał niepełne podstawy prawne, natomiast zidentyfikował w sposób prawidłowy wszystkie uchybienia przedstawione w kazusie, dbając tym samym o interes klienta. Ustawa o radcach prawnych nie dopuszcza tylko jedynej formy rozwiązania zadnia z piątej części egzaminu radcowskiego należy wziąć pod uwagę to, co wynika ze stanu faktycznego zadania, przepisów prawa, doktryny i orzecznictwa.
Sąd zauważa, że w Zaskarżonej uchwale wyraźnie wskazano, iż opinia ma prawidłową strukturę. Opinia zawiera przedmiot zadania, informację o wysłuchaniu radcy prawnego, podstawę prawną stan faktyczny, lakoniczną analizę prawną, wnioski i podpis. Organ, z czym Sąd w składzie rozpoznającym sprawę się zgadza, że z punktu widzenia merytorycznego opinia zawiera istotne braki najistotniejszego elementu, tj. analizy (oceny) prawnej, w której powinna zostać dokonana subsumpcja poszczególnych elementów stanu faktycznego pod miarodajne normy prawne. Co prawda Skarżący wskazał zachowania radcy prawnego, które w jego ocenie naruszają zasady wykonywania zawodu lub etyki zawodowej z powołaniem naruszonych w ocenie skarżącego przepisów ustawy o radcach prawnych lub aktów wewnątrzsamorządowych normujących zasady wykonywania zawodu lub zasady etyki zawodowej (notabene niemalże każdorazowo powołując nieadekwatne przepisy), ale w istocie nie przeprowadził dostatecznej analizy (oceny) prawnej większości elementów stanu faktycznego.
Zdaniem Sądu, Skarżący przyjął błędne założenie, że skoro opinia prawna sporządzona w piątej części egzaminu spełniała wymogi formalne oraz identyfikację, w jego ocenie, naruszeń oraz wskazanie naruszonych przepisów, to w konsekwencji zasługiwał na wystawienie oceny pozytywnej. Jednak negatywnej oceny nie mogły zmienić prawidłowe elementy tej pracy. Gdyby w pracy egzaminacyjnej przeprowadzone były prawidłowe wywody prawnicze co do wszystkich dostrzeżonych naruszeń, to wskazane powyżej prawidłowe aspekty mogłyby mieć wpływ na wysokość oceny pozytywnej z punktu widzenia skali ocen. Błędne jest założenie, iż wskazane i wyszczególnione przez organ w uzasadnieniu uchwały pozytywne aspekty pracy "znoszą" bardzo liczne i istotne błędy i braki pracy dostrzeżone przez egzaminatorów i Komisję II Stopnia.
Nie można również zgodzić się z twierdzeniem Skarżącego, iż jego praca wskazywała na główne naruszenia, których dopuścił się radca prawny J. N.. W uzasadnieniu uchwały organ dokładnie przedstawił uchybienia jakich dopuścił się Skarżący oraz wskazał na pozytywne aspekty pracy Zdającego. Co istotne, Komisja II Stopnia ważąc pozytywne przejawy pracy Zdającego odniosła je do licznych i poważnych uchybień przy sporządzeniu opinii uznała, że nie ma podstaw dokonania gradacji oceny w zakresie ocen pozytywnych, w szczególności ocenienie pracy Skarżącego na ocenę dostateczną. Sąd wskazuje również, iż wbrew stanowisku Skarżącego Komisja II Stopnia w żadnym miejscu Zaskarżonej uchwały nie wskazała, że tylko praca pokrywająca się w pełni z opisem istotnych zagadnień uzyska ocenę pozytywną. Przeciwnie, Organ II instancji wskazał, że opisu istotnych zagadnień nie można traktować jako obowiązującego wzorca ocenianej pracy, co nie oznacza, że nie może być on pomocny przy dokonywaniu tej oceny, zwłaszcza jeżeli Komisja II Stopnia podziela wyrażone w tym opisie uwagi. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przepisy ustawy o radcach prawnych nie nakładają na egzaminatorów obowiązku wypracowania jednolitych zasad i kryteriów wystawiania ocen, to kryteria oceny prac sporządzanych w trakcie egzaminu radcowskiego wymienione zostały wyczerpująco w ustawie o radcach prawnych w art. 364 ust. 1, ust. 10 i art. 365 ust. 2, pomocniczym zaś instrumentem o charakterze wewnętrznym jest tzw. opis istotnych zagadnień, który egzaminatorom ułatwia ocenę, zaś komisjom jej weryfikację. Opisowi temu nie został jednakże przyznany przez ustawodawcę żaden walor normatywny (por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 108/12). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 lipca 2023 r., sygn. akt II GSK 1428/19 stwierdził, że "Jest oczywiste, że w interesie publicznym jest umożliwienie uzyskania prawa wykonywania zawodu radcy prawnego tylko tym osobom, które są wystarczająco przygotowane do świadczenia pomocy prawnej, w ramach której mieści się szerokie spektrum zadań wykonywanych w celu ochrony prawnej interesów reprezentowanych przez radcę prawnego podmiotów (art. 2 i art. 6 ust. 1 w zw. z art. 4 u.r.p.). "Przygotowanie prawnicze" do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego (art. 364 ust. 1 u.r.p.) uwzględniać musi stale poszerzający się katalog zadań związanych z profesjonalnym świadczeniem pomocy prawnej przez radcę prawnego, będący wynikiem rozwoju stosunków społecznych. Z tego powodu poziom "przygotowania prawniczego" osoby zdającej egzamin radcowski jest przedmiotem zindywidualizowanej oceny wyspecjalizowanego organu, jakim jest komisja egzaminacyjna powołana do przeprowadzenia tego egzaminu, według ustawowo określonej formuły egzaminacyjnej (art. 361 ust. 1 u.r.p.). Z tego powodu, oprócz wspomnianej regulacji z art. 364 ust. 1 u.r.p., ustawodawca określił również kryteria, które powinna spełniać praca egzaminacyjna, przewidując w art. 365 ust. 2 u.r.p., że chodzi w nich nie tylko o zachowanie wymogów formalnych, których spełnienie w niniejszej sprawie jest akurat niekwestionowane, lecz także o "zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje".
Sąd w składzie rozpoznającym w pełni podziela pogląd w ww. wyroku NSA, przyjmując, iż dokonana przez Komisję II Stopnia ocena pracy Zdającego jest zgodna z tezą prezentowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Wystawienie dwóch niedostatecznych ocen z części piątej egzaminu nie było wynikiem "niezrealizowania" wytycznych zawartych w opisie istotnych zagadnień, co wynikiem przewagi ilości i wagi istotnych naruszeń popełnionych przez Zdającego przy sporządzeniu opinii i po uwzględnieniu pozytywnych aspektów pracy Skarżącego.
Sąd nie uwzględnił, również zarzutów skargi dotyczących naruszenia przez organ art. 80 K.p.a.
Sąd w tym zakresie zauważa, że zgodnie z art. 365 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej (...). Sąd zauważa, że Zaskarżona uchwała zawiera w swojej treści przytoczenie uzasadnienia oceny pracy Zdającego. Obaj egzaminatorzy w sposób rzeczowy odnieśli się zarówno do elementów formalnych opinii oraz merytorycznej jej poprawności (s. 9-10 Zaskarżonej uchwały). Niezależnie od tego Komisja II Stopnia samodzielnie dokonała ponownej oceny pracy Zdającego. Szczegółowe uzasadnienie w tym zakresie zawiera się na stronach 12 – 15 Zaskarżonej uchwały. Rozważania w aspekcie poprawności sporządzonej opinii Organ II instancji dokonał w dalszej części Zaskarżonej uchwały (s. 16 – 17). Komisja II Stopnia w szczególności dokonała oceny wagi uchybień dokonanych przez Zdającego, w tym czy mimo ich popełnienia praca Skarżącego zasługuje na ocenę pozytywną. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę w pełni podziela tą surową - ale mającą oparcie w pracy Skarżącego - ocenę sposobu rozwiązania przez niego zadania egzaminacyjnego. Sąd wskazuje, że celem egzaminu radcowskiego jest przede wszystkim sprawdzenie umiejętności stosowania przepisów prawa w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego, stanowiącego zadanie egzaminacyjne. Egzamin radcowski nie może więc cechować się tolerancją dla popełnionych błędów.
Zdaniem Sądu wydana przez Organ II instancji Zaskarżona uchwała w pełni odpowiada wymaganiom zawartym w art. 107 K.p.a., w szczególności co do uzasadnienia faktycznego oraz prawnego. Komisja II Stopnia w sposób wnikliwy opisała nieprawidłowości w pracy Skarżącego, uzasadniające niedostateczną ocenę i negatywny wynik z egzaminu, jednocześnie odnosząc się do zarzutów podniesionych przez Skarżącego w odwołaniu. Komisja II Stopnia zastosowała się w pełni do reguł wynikających z art. 7 i art. 77 K.p.a. Organ II instancji oparł się na materiale dowodowym, jaki stanowił materiał zgromadzony przed Komisją I Stopnia. Został on poddany wszechstronnej analizie i ocenie, czego wyrazistą treścią jest sama uchwała i zawarte w niej uzasadnienie. W szczególności przedstawiona argumentacja prawna jest jej integralną częścią i stanowi szczegółowe odniesienie do przedstawionych przez Skarżącego zarzutów. Uzasadnienie prawne, wskazuje wprost na zastosowane przepisy prawa, które zostały przyjęte za podstawę prawną rozstrzygnięcia, zawiera wyjaśnienie dlaczego te przepisy mają zastosowanie.
Stanowisko zaprezentowane przez Komisję II Stopnia jest odmienne od stanowiska Skarżącego jednak tego faktu nie można utożsamiać z naruszeniem zasad wyrażonych we wskazanych przepisach K.p.a.
Skarżący podnosi, iż według niego, zwrócił uwagę na najważniejsze naruszenia zasad etyki rozwiązując kazus z części piątej egzaminu radcowskiego. Jednak nie można zgodzić się z twierdzeniem Skarżącego, iż opinia prawna sporządzana w toku egzaminu radcowskiego jest pracą na tyle subiektywną, iż nie jest w niej konieczne powołanie wszystkich uchybień opisanych w stanie faktycznym sprawy. Nie można zgodzić się, iż wystarczające do wystawienia oceny pozytywnej jest aby opinia, zawierała prawidłową strukturę i dostrzeżenie uchybień przez opiniowanego radcę prawnego, bez poprawnego wskazania naruszonych przepisów i bez przeprowadzenia należytego wnioskowania prawniczego. Nie można bowiem zapominać, iż celem egzaminu radcowskiego jest sprawdzenie przygotowania prawniczego osoby zdającej do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Jeżeli zatem z podanego stanu faktycznego Zdający w prawdzie dokonał częściowo poprawnej identyfikacji naruszeń radcy prawnego, jednak bez właściwego odniesienia do przepisu mającego zastosowanie oraz bez należytej oceny (wnioskowania) w tym zakresie, to oznacza to, iż praca nie może być oceniona pozytywnie. Celem egzaminu nie jest dokonanie subiektywnej opinii prawnej przez Zdającego, a sprawdzenie jego wiedzy z zakresu etyki i zasad wykonywania zawodu, które w przyszłości będą niezbędne do jego samodzielnego wykonywania. Brak zauważania przedawnienia deliktu dyscyplinarnego oraz przypisywania naruszeń, których faktycznie się nie dopuścił wiąże się też z nieodpowiednią ochroną klienta, którego interesy nie będą w pełni zabezpieczone.
Sąd nie zgadza się z twierdzeniem Skarżącego, iż Komisja II Stopnia naruszyła art. 364 ust. 1 u.r.p. i art. 365 ust. 2 u.rp. Egzaminatorzy i Komisja II Stopnia w swoich rozważaniach wzięli pod uwagę zarówno zachowanie wymogów formalnych, jak i dokładnie omówili i przedstawili, to czy Zdający zastosowała właściwe przepisy prawa, jak i to czy posiada umiejętność ich interpretacji.
W treści Zaskarżonej uchwały jak i w uzasadnieniach wystawionych ocen dostrzeżone błędy zostały opisane. Z tych uzasadnień wynika, że Zdający nie uzasadnił dostatecznie wniosków opinii również w zakresie dostrzeżonych uchybieniach radcy prawnego zasadom wykonywania zawodu, nie przeprowadził dostatecznej analizy (oceny) prawnej stanu faktycznego lub wskazał błędne postawy prawne. Zdający nie określił w pracy w sposób dostateczny podstawowego elementu opinii prawnej, tj. analizy (oceny) prawnej stanu faktycznego a podstawy prawne wskazał w sposób istotnie niepełny - tym samym nie zachował w stopniu dostatecznym wymogów formalnych sporządzania opinii prawnej.
Tym samym, w ocenie Sądu, ocena została zatem dokonana w sposób, który nie pozostawia wątpliwości co do charakteru i ważności dostrzeżonych uchybień pracy egzaminacyjnej. Zdaniem Sądu przyjęte przez Organ II instancji stanowisko zostało w sposób jasny i jednoznaczny wyjaśnione w uzasadnieniu Zaskarżonej uchwały. Liczba błędów i niedostrzeżonych naruszeń z uwagi na ich ciężar gatunkowy nie dają podstaw do tego aby ocenić pracę na poziomie co najmniej dostatecznym. Organ II instancji omówił poszczególne elementy pracy z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki, z precyzyjnym wyjaśnieniem, dlaczego ilość i waga stwierdzonych błędów pracy egzaminacyjnej nie pozwoliły na uwzględnienie odwołania i zmianę negatywnej oceny tej części egzaminu.
Treść zarzutów skargi wskazuje, że Skarżący usiłuje pomniejszać błędy swojej pracy dostrzeżone przez egzaminatorów i poparte przez Komisję II Stopnia argumentując, że jego praca spełniała wymogi formalne, sporządzona została w sposób poprawny, wskazuje na znajomość przepisów prawa i zawiera prawidłowe wnioski.
Podniesione przez Skarżącego zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego nie są zatem usprawiedliwione. Komisja II Stopnia odniosła się do wszystkich kwestii podnoszonych przez Skarżącego i szczegółowo wyjaśniła powody, dla których sporna praca egzaminacyjna została oceniona negatywnie. Argumentacja Komisji II Stopnia odnosi się wyczerpująco do wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych i prawnych.
Podkreślić należy, że zgodnie ustawą o radcach prawnych, egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 1929/12, stwierdził, iż "Wychodząc z założeń aksjologicznych ustawy o radcach prawnych, normującej ten zawód zaufania publicznego, niewątpliwie znacznie wyższą wartością, która powinna być braną pod uwagę w pierwszej kolejności przez komisję egzaminacyjną, jest wzgląd, aby wynik egzaminu radcowskiego odpowiadał poziomowi przygotowania prawniczego do wykonywania wspomnianego zawodu, nie zaś, co ma drugorzędne znaczenie, interesowi osoby przystępującej do tego egzaminu, zainteresowanej uzyskaniem wyniku pozytywnego. (...). W postępowaniu dotyczącym ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego obowiązkiem organów administracyjnych jest ochrona interesu publicznego, który w tym wypadku należy rozumieć, jako zapewnienie możliwości wykonywania zawodu zaufania publicznego przez osoby do tego należycie przygotowane.".
Wobec powyższego zarzuty skargi nie mają uzasadnionych podstaw. Sąd nie stwierdził z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a które ma obowiązek badać z urzędu.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.