VI SA/Wa 653/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2016-06-30
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo farmaceutycznereklama aptekizakaz reklamyinspektor farmaceutycznykara pieniężnaprawo administracyjnesąd administracyjnyspółka jawnamarketing apteki

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki farmaceutycznej na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego, uznając umieszczenie na bilbordach hasła "Ceny Hurtowe" za niedozwoloną reklamę apteki.

Spółka farmaceutyczna zaskarżyła decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego, która nakazywała zaprzestanie prowadzenia reklamy apteki i nałożyła karę pieniężną za umieszczenie na bilbordach hasła "Ceny Hurtowe". Spółka argumentowała, że jest to jedynie informacja o lokalizacji i nazwie apteki. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że hasło "Ceny Hurtowe" stanowi niedozwoloną reklamę, ponieważ sugeruje niższe ceny niż w innych aptekach i zachęca do zakupów, naruszając tym samym Prawo farmaceutyczne.

Sprawa dotyczyła skargi wniesionej przez T. Spółka jawna z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego, która utrzymała w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego. Organy farmaceutyczne uznały, że spółka naruszyła zakaz reklamy aptek (art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego) poprzez umieszczenie na bilbordach w K. napisów o treści "Ceny Hurtowe". Organy uznały, że takie hasło stanowi reklamę, ponieważ zachęca do zakupów, sugerując niższe ceny niż w innych aptekach, a apteka nie może oferować cen hurtowych. Spółka argumentowała, że jest to jedynie informacja o nazwie i lokalizacji apteki, a nie reklama. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że nawet jeśli nazwa apteki została zarejestrowana zgodnie z prawem, jej używanie w formie reklamy naruszającej przepisy jest niedopuszczalne. Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i własne, wskazując, że reklama apteki to każde działanie skierowane do publicznej wiadomości, którego celem jest zwiększenie sprzedaży, a hasło "Ceny Hurtowe" ewidentnie wykracza poza funkcję informacyjną. Sąd uznał również, że kara pieniężna w wysokości 20 000 zł została nałożona zasadnie, biorąc pod uwagę ponowne naruszenie przepisów przez spółkę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, stanowi niedozwoloną reklamę.

Uzasadnienie

Hasło "Ceny Hurtowe" wykracza poza funkcję informacyjną o lokalizacji i godzinach pracy apteki. Sugeruje niższe ceny niż w innych aptekach, co jest zachętą do zakupów i ma na celu zwiększenie sprzedaży, naruszając tym samym zakaz reklamy aptek.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

Pf. art. 94a § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne

Zakazuje reklamy aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego.

Pf. art. 129b § ust. 1 i ust. 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne

Reguluje nakładanie kar pieniężnych za naruszenie zakazu reklamy aptek.

Pomocnicze

Pf. art. 100 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne

Określa elementy wniosku o zezwolenie na prowadzenie apteki, w tym nazwę apteki.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Określa możliwość utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej.

Konstytucja RP art. 22

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada wolności prowadzenia działalności gospodarczej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Hasło "Ceny Hurtowe" na bilbordach stanowi niedozwoloną reklamę apteki, ponieważ wykracza poza funkcję informacyjną i ma na celu zachęcenie do zakupów. Apteka nie może oferować cen hurtowych, gdyż nie posiada zezwolenia na prowadzenie działalności hurtowej. Używanie nazwy apteki w formie reklamy naruszającej przepisy jest niedopuszczalne, nawet jeśli nazwa została zarejestrowana zgodnie z prawem.

Odrzucone argumenty

Bilbordy stanowiły jedynie informację o nazwie i lokalizacji apteki, a nie reklamę. Zakaz reklamy aptek jest niezgodny z konstytucyjną zasadą wolności gospodarczej. Organ I instancji naruszył art. 8 k.p.a. poprzez niezastosowanie zasady pogłębienia zaufania.

Godne uwagi sformułowania

za reklamę działalności apteki należy uznać każde działanie, skierowane do publicznej wiadomości, niezależnie od sposobu i metody jego przeprowadzenia oraz środków użytych do jego realizacji, jeżeli jego celem jest zwiększenie sprzedaży produktów leczniczych i wyrobów medycznych oferowanych w danej aptece. nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego. nie można byłoby uznać, iż wyeksponowanie w ten sposób nazwy apteki na bilbordach miałoby jedynie indywidualizujący charakter. każde przedstawienie (wypowiedź) w jakiejkolwiek formie w ramach działalności handlowej, gospodarczej, rzemieślniczej lub wykonywania wolnych zawodów, dokonane w celu wspierania zbytu towarów lub usług.

Skład orzekający

Magdalena Maliszewska

przewodniczący

Izabela Głowacka-Klimas

sprawozdawca

Andrzej Wieczorek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zakazu reklamy aptek, w szczególności w kontekście haseł sugerujących niższe ceny (np. \"Ceny Hurtowe\"), oraz zasady stosowania przepisów Prawa farmaceutycznego w kontekście wolności gospodarczej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umieszczenia bilbordów z hasłem "Ceny Hurtowe" i może być stosowane analogicznie do innych form reklamy aptek, które wykraczają poza informację o lokalizacji i godzinach pracy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia reklamy aptek i interpretacji przepisów Prawa farmaceutycznego, co jest istotne dla branży farmaceutycznej i prawników. Pokazuje, jak sądy podchodzą do granic między informacją a reklamą.

Czy "Ceny Hurtowe" na bilbordzie to już reklama apteki? Sąd Administracyjny rozwiewa wątpliwości.

Sektor

medycyna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 653/15 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2016-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-03-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek
Izabela Głowacka-Klimas /sprawozdawca/
Magdalena Maliszewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 15/17 - Wyrok NSA z 2019-03-20
II GZ 752/15 - Postanowienie NSA z 2015-11-26
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2008 nr 45 poz 271
art. art. 94a ust. 1, 100 ust. 1 pkt 4, 129b ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi T. Spółka jawna z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia prowadzenia reklamy apteki, nakazu zaprzestania jej prowadzenia oraz nałożenia kary pieniężnej oddala skargę w całości
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. Główny Inspektor Farmaceutyczny, działając na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 oraz art. 115 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271 ze zm.) dalej Pf. oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 (dalej "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez [...] sp. j. z siedzibą w W. (dalej: "spółka", "skarżąca") od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] (dalej "organ I instancji") z dnia [...] lipca 2014 r., [...] w sprawie:
I. stwierdzenia naruszenia przez przedsiębiorcę [...] sp. jawna z siedzibą w [...] zakazu reklamy aptek zawartego w art. 94a ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne, poprzez prowadzenie reklamy apteki o nazwie "[...]" położonej w K., przy Al. [...] oraz jej działalności za pomocą umieszczenia na terenie K. bilbordów o treści: [...], ul. [...], w [...]";
II. zakazania jej prowadzenia;
III. nałożenia na stronę kary pieniężnej w kwocie 20.000 zł (dwadzieścia tysięcy) z tytułu naruszenia zakazu reklamy apteki;
IV. nadania decyzji w pkt II rygoru natychmiastowej wykonalności,
utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Do wydania przedmiotowej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu [...] maja 2014 r. Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w [...] otrzymał pisemną informację o umieszczeniu na terenie miasta K. oraz okolic banerów reklamowych przez przedsiębiorcę prowadzącego aptekę "[...]", zlokalizowaną przy ul. [...] w K.. W przedmiotowym piśmie zamieszczono kopie zdjęć banerów reklamowych, zlokalizowanych w K.: na skrzyżowaniu ul. [...] i [...], przy Alei [...] oraz przy ul. [...]. W dniu [...] maja 2014 r. została sporządzona notatka służbowa przez wojewódzkich inspektorów farmaceutycznych, na okoliczność przeprowadzenia [...] maja 2014 r. dokumentacji fotograficznej wyszczególnionych w zgłoszeniu miejsc bilbordów. Wskazano, że na bilbordach zamieszczono informacje o treści: ul. [...] (w [...])[...]. Jednocześnie dołączono dokumentację fotograficzną. Ponadto pismem z dnia [...] maja 2014 r., sześciu właścicieli aptek z K. złożyło do organu I instancji zawiadomienie o podejrzeniu naruszenia art. 94 a ust. 1 Pf przez [...], z uwagi na wywieszenie bilbordów o treści: "[...]".
Pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. organ I instancji zawiadomił spółkę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie podejrzenia naruszenia art. 94a Pf polegającego na umieszczeniu na terenie K. bilbordów o treści: "[...], ul. [...], w [...]" oraz w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Wskazał, że postępowanie dotyczy działalności apteki o nazwie "[...]", położonej w K. przy Al. [...].
Organ I instancji w dniu [...] lipca 2014 r. Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w [...] wydał decyzję, którą stwierdził naruszenie przez spółkę zakazu reklamy aptek zawartego w art. 94a ust. 1 Pf, poprzez prowadzenie reklamy apteki o nazwie "[...]" położonej w K., przy Al. [...] oraz jej działalności za pomocą umieszczenia na terenie K. bilbordów o treści: "[...], ul. [...], w [...]" oraz zakazał jej prowadzenia. Ponadto nałożył na stronę karę pieniężną w kwocie 20.000 złotych z tytułu naruszenia zakazu reklamy apteki a także nadał decyzji w pkt II rygor natychmiastowej wykonalności.
Od powyższej decyzji spółka złożyła odwołanie do Głównego Inspektora Farmaceutycznego. Wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego w części, w której stwierdzono naruszenie zakazu, o którym mowa w art. 94a ust. 1 Pf poprzez prowadzenie reklamy apteki [...], zlokalizowanej w K. przy Al. [...] oraz w części, której nałożono karę w wysokości 20.000 złotych oraz nakazania zaprzestania umieszczenia nazwy apteki na billboardach. W uzasadnieniu podniesiono, że organ I instancji naruszył art. 94a ust. 1 Pf. Uznała, że bilbordy stanowiły w rzeczywistości informację o lokalizacji apteki, która jest dozwolona.
Po rozpatrzeniu odwołania Główny Inspektor Farmaceutyczny uznał za zasadne utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji.
Główny Inspektor Farmaceutyczny podzielił ocenę organu pierwszej instancji, co do zakwalifikowania działalności polegającej na usytuowaniu na bilbordach reklamowych napisów o treści "[...]" jako prowadzenie niedozwolonej reklamy apteki oraz jej działalności.
Następnie organ II instancji przywołał treść art. 94a ust. 1 Pf i wskazał, że w świetle orzecznictwa sądu administracyjnego za reklamę działalności apteki należy uznać każde działanie, skierowane do publicznej wiadomości, niezależnie od sposobu i metody jego przeprowadzenia oraz środków użytych do jego realizacji, jeżeli jego celem jest zwiększenie sprzedaży produktów leczniczych i wyrobów medycznych oferowanych w danej aptece.
Jak podał Główny Inspektor Farmaceutyczny, w niniejszej sprawie za działania reklamowe uznano eksponowanie na bilbordach napisów o treści: "[...]".
Dodał, że utrwalona linia orzecznicza w zakresie rozumienia pojęcia reklamy apteki oraz jej działalności, o której mowa w art. 94a ust. 1 Pf, pozwala na przyjęcie, że reklamą może być również nazwa apteki zawierająca zwroty wartościujące, czy sugerujące korzyść związaną z zakupem w tej konkretnej aptece.
Nie ulega wątpliwości, jak podał organ, że powyższa treść jest hasłem reklamowym, które wprost informuje o atrakcyjnych cenach obowiązujących w aptece, zachęcając przez to do dokonywania w niej zakupów. Odpowiada to zaś definicji reklamy apteki wykształconej w orzecznictwie sądów administracyjnych.
Jeśli zatem spółka eksponowała na bilbordach hasło reklamowe, które informuje potencjalnych konsumentów (pacjentów), iż w tej aptece można dokonać zakupów w cenach hurtowych, prowadziła działania naruszające zakaz reklamy aptek wynikający z art. 94a ust. 1 Pf. Zasadnym było zatem nakazanie zaprzestania jej prowadzenia oraz nałożenie na spółkę kary pieniężnej.
Główny Inspektor Farmaceutyczny zgodził się ze stwierdzeniem spółki, że zwrot umieszczony na bilbordach nie miał charakteru reklamowego. Treść wywieszonych banerów reklamowych informowała potencjalnych klientów o możliwości dokonania w tej aptece zakupów w niższych - hurtowych cenach. Celem takiego działania nie jest tylko informowanie o adresie apteki, ale zachęcanie do zakupu produktów leczniczych. Zasadnie organ I instancji uznał, że zamieszczenie hasła reklamowego "CENY HURTOWE" miało zachęcić osoby do zakupów w aptece zlokalizowanej w K. przy Al. [...], poprzez sugestię, że ceny produktów w tej aptece są znacząco niższe niż w innych aptekach, które stosują ceny detaliczne. Wyrażenie "CENY HURTOWE" może wprowadzać w błąd co do cen stosowanych w aptece. Ponadto nie bez znaczenia pozostaje kwestia, że wyeksponowane hasło zawarte na bilbordach posiada duże, jaskrawe rozmiary - co dodatkowo wskazuje na zamiar wywołania u odbiory przekazu innego niż informacyjny.
Ponadto organ nie uznał argumentu spółki, że hasło zawarte na bilbordzie stanowi jedynie informację o lokalizacji. Podkreślił, że napis "ul. [...] (w [...]) "[...]" wykracza poza dopuszczalne przez prawo informowanie "o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego."
Dalej Główny Inspektor Farmaceutyczny wskazał, że jak podała spółka, napis mieszczący się na bilbordach nawiązuje do nazwy apteki, która brzmi: "[...]" i miał charakter indywidualizujący, a nie marketingowy. Zdaniem Głównego Inspektora Farmaceutycznego, nawet jeżeli napis na bilbordzie zawierałby ww. hasło, tj. "hurtowe czwartki" również należałoby stwierdzić, iż zawiera ono hasło reklamowe i pozostaje w sprzeczności z zakazem reklamy aptek. Nie można byłoby uznać, iż wyeksponowanie w ten sposób nazwy apteki na bilbordach miałoby jedynie indywidualizujący charakter.
Główny Inspektor Farmaceutyczny podkreślił, że w świetle orzecznictwa za reklamę apteki uznaje się wszelkie działania wykraczające poza informacje o lokalizacji i godzinach otwarcia apteki, które zachęcają potencjalnych klientów do korzystania z usług danej apteki. Stosowanie obowiązujących przepisów, zawartych w innych ustawach, winno być realizowane z poszanowaniem zapisów art. 94a ust. 1 Pf. Organ przywołał wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2007 r. (sygn. akt II CSK 289/07), gdzie Sąd Najwyższy opierając się na definicji zawartej w art. 52 ustawy - Prawo farmaceutyczne oraz na podstawie art. 16 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji stwierdził: "Reklama oznacza każde przedstawienie (wypowiedź) w jakiejkolwiek formie w ramach działalności handlowej, gospodarczej, rzemieślniczej lub wykonywania wolnych zawodów, dokonane w celu wspierania zbytu towarów lub usług. Powszechnie przyjmuje się, że reklamą są wszelkie formy przekazu, w tym także takie, które nie zawierając w sobie elementów ocennych ani zachęcających do zakupu, mogą jednak zostać przyjęte przez ich odbiorców jako zachęta do kupna. Wskazuje na to m.in. także art. 16 ust. 1 pkt 4 ZNKU, uznający za czyn nieuczciwej konkurencji wypowiedź, która zachęcając w istocie do nabycia towarów lub usług, sprawia wrażenie neutralnej informacji. (...) przy rozróżnieniu informacji od reklamy trzeba mieć na względzie, że podstawowym wyznacznikiem przekazu reklamowego jest nie tylko mniej lub bardziej wyraźna zachęta do kupna towaru, ale i faktyczne intencje podmiotu dokonującego przekazu oraz odbiór przekazu przez podmioty, do których jest kierowany. Wypowiedź jest reklamą, gdy nad warstwą informacyjną przeważa zachęta do nabycia towaru - taki cel przyświeca nadawcy wypowiedzi i tak odbiera ją przeciętny odbiorca, do którego została skierowana."
Mając na uwadze powyższe organ za uprawnione uznał twierdzenie, że za reklamę apteki należy uznać każde działanie, również takie, które przybiera formę neutralnej informacji, mające na celu zachęcenie pacjenta do korzystania z usług konkretnej apteki.
Z uwagi na powyższe Główny Inspektor Farmaceutyczny uznał, że organ I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 94a ust. 1 Pf oraz prawidłowo go zastosował.
Główny Inspektor Farmaceutyczny podzielił stanowisko organu I instancji co do stwierdzenia, że spółka naruszyła zakaz reklamy aptek, określony w art. 94a ust. 1 Pf. Tym samym zasadne było nałożenie na spółkę kary pieniężnej. Oceniając jej wysokość Główny Inspektor Farmaceutyczny stwierdził, że została ona nałożona w prawidłowej wysokości.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 129b ust. 2 Pf "karę pieniężną, określoną w ust. 1 (za naruszenie zakazu reklamy aptek), nakłada wojewódzki inspektor farmaceutyczny w drodze decyzji administracyjnej. Przy ustalaniu wysokości kary uwzględnia się w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów. Od przedsiębiorcy uzyskującego zezwolenie na prowadzenie apteki wymagana jest znajomość przepisów regulujących ten rodzaj działalności gospodarczej, w szczególności art. 94a Pf.
Główny Inspektor Farmaceutyczny, utrzymując wysokość kary pieniężnej wyjaśnił, że reklama była prowadzona co najmniej od [...] maja 2014 r. i do chwili wydania decyzji przedsiębiorca nie powiadomił organu o usunięciu materiałów reklamowych. Ponadto pomimo, że reklama dotyczyła jednej apteki wyeksponowana została w dwóch miejscach, przy skrzyżowaniu ulic [...] i [...] oraz przy Alei [...] w K.. Istotne jest, jak podał organ, że przedsiębiorca ponownie naruszył zakaz reklamy, gdyż uprzednio został ukarany na podstawie decyzji z dnia [...] marca 2012 r., która dotyczyła zakazania reklamy apteki, za pomocą [...] nr [...], zawierającego listę cenową produktów leczniczych obowiązującą od [...] stycznia do [...] stycznia 2012 roku. Przedsiębiorca pomimo znajomości przepisów regulujących ten rodzaj działalności gospodarczej, w szczególności art. 94a Pf, dopuścił się ponownego naruszenia zakazu reklamy.
W skardze na powyższą decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego spółka zarzuciła:
1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 94a ust. 1 Pf poprzez błędną wykładnię wskazanego przepisu i uznanie, że informacja o nazwie i lokalizacji apteki jest reklamą apteki (ma charakter reklamowy), a następnie poprzez błędne zastosowanie tego przepisu, które polegało na uznaniu przez organ, że skarżąca posługująca się określeniem nawiązującym do nazwy apteki, która została jej nadana zgodnie z przepisami, prowadzi niedozwoloną reklamę apteki, w sytuacji kiedy działanie Skarżącej polegało jedynie na poinformowaniu o nazwie o lokalizacji apteki, poprzez wywieszenie stosownej informacji na banerach, co nie może stanowić niedozwolonej reklamy apteki;
2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 22 Konstytucji RP, poprzez uniemożliwienie skarżącej realizowania jej konstytucyjnego prawa, tj. wolności prowadzenia działalności gospodarczej, poprzez uniemożliwienie prowadzenia działalności gospodarczej pod nazwą, do której używania skarżąca posiada prawo;
3) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 k.p.a., poprzez niezastosowanie zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej, które polegało na karaniu wykorzystywania przez skarżącą oznaczenia, które wprost nawiązuje do nazwy apteki, która została nadana w drodze decyzji administracyjnej;
4) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez niezasadne utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] maja 2014 r.;
Podnosząc powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz zasądzenie od organu na rzecz spółki zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła postawione wyżej zarzuty i odniosła się do przedstawionego przez Głównego Inspektora Farmaceutycznego rozumienia pojęcia reklamy działalności apteki. Stanęła na stanowisku, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione wszystkie elementy definicji reklamy, takie jak publiczny charakter informacji, zachęta do dokonywania zakupów, możliwość powiązania zachęty z konkretną apteką, treść, zawierająca informacje wykraczające poza lokalizację oraz godziny otwarcia apteki.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego jest nakaz zaprzestania prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej o nazwie "[...]" położonej w K. przy Al. [...] poprzez umieszczenie na terenie K. bilbordów o treści "[...]", nadanie powyższemu nakazowi rygor natychmiastowej wykonalności oraz nałożenie na spółkę kary pieniężnej w wysokości 20 000 złotych.
Skarżąca nie kwestionuje przy tym prawidłowości ustaleń organu w zakresie stwierdzenia, że opisane bilbordy istotnie we wskazanych w decyzji miejscach zostały umieszczone. Skarga koncentruje się natomiast głównie na kwestii niewłaściwej subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod normę prawną ujętą w przepisie art. 94a ust. 1 Pf. Ten przepis bowiem stanowił podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji. Zgodnie z nim zabroniona jest reklama aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego. Warto zaznaczyć, że przepis ten w cytowanym brzmieniu zaczął obowiązywać od dnia [...] stycznia 2012 r. na mocy art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. Nr 122, poz. 696). Założeniem nowelizacji było wprowadzenie całkowitego zakazu reklamy aptek i punktów aptecznych oraz zakazu reklamy placówek obrotu pozaaptecznego odnoszącej się do produktów leczniczych i wyrobów medycznych.
Pojmowanie reklamy w obszerny sposób przedstawił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 października 2007 r. (sygn. akt II CSK 289/07, LEX nr 341805), w którym wyjaśnił, że "reklama oznacza każde przedstawienie (wypowiedź) w jakiejkolwiek formie w ramach działalności handlowej, gospodarczej, rzemieślniczej lub wykonywania wolnych zawodów, dokonane w celu wspierania zbytu towarów lub usług. Powszechnie przyjmuje się, że reklamą są wszelkie formy przekazu, w tym także takie, które nie zawierając w sobie elementów ocennych ani zachęcających do zakupu, mogą jednak zostać przyjęte przez ich odbiorców jako zachęta do kupna. (...) Przy rozróżnieniu informacji od reklamy trzeba mieć na względzie, że podstawowym wyznacznikiem przekazu reklamowego jest nie tylko mniej lub bardziej wyraźna zachęta do kupna towaru, ale i faktyczne intencje podmiotu dokonującego przekazu oraz odbiór przekazu przez podmioty, do których jest kierowany". Podobne stanowisko wyraża także doktryna np.: M. Koremba w Komentarzu do art. 94a ustawy - Prawo farmaceutyczne, czy A. Rabiega - Przyłęcka w glosie do wyroku WSA z dnia 6 marca 2008 r., VII SA/Wa 2216/07 (teza 5): "nawet jeśli uzna się, iż określona działalność nie stanowi reklamy produktów leczniczych np. ze względu na jedynie informacyjny charakter przekazu, nie wyklucza to zakwalifikowania jej jako spełniającej cechy reklamy działalności apteki." (LEX/el.2011, czy D. Harasimiuk, Zakaz reklamy towaru w prawie europejskim i polskim, Oficyna 2011, pkt. 3.2.1.3.). Jak wskazał Sąd Najwyższy w powołanym wyżej wyroku z dnia 2 października 2007 r., stanowi reklamę zarówno leków, jak i sprzedającej je apteki przedstawienie listy leków o obniżonej, promocyjnej cenie, wykazanej przez porównawcze zestawienie ceny niższej, stosowanej przez aptekę, obok ceny wyższej, określonej jako "cena typowa", "cena stara" lub w inny sposób sugerujący, iż apteka okresowo sprzedaje lek po obniżonej, promocyjnej cenie.
W rozpoznawanej sprawie organy Inspekcji Farmaceutycznej ustaliły, że na banerach reklamowych zlokalizowanych w K.: na skrzyżowaniu ul. [...] i [...] oraz przy Alei [...] i przy ul. [...] spółka zleciła umieszczenie napisów "[...], ul. [...], w [...]". W ocenie organów obu instancji treści zawarte na przedmiotowych napisach, stanowią zakazaną reklamę apteki, o której mowa w art. 94a ust. 1 ustawy – Prawo farmaceutyczne.
Z kolei skarżąca stoi na stanowisku, że treść ww. banneru jest legalna. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej powołał się na fakt, że nazwa apteki "[...]" jest legalna i nie została zakwestionowana przez żaden organ w procesie przyznawania zezwolenia na prowadzenie apteki. Tym samym posługiwanie się prawnie posiadaną nazwą apteki, nie może w oczywisty sposób naruszać zakazu jej reklamy wynikającego z art. 94a ust. 1 Pf.
W tym miejscu należy wskazać, że treść baneru reklamowego nie zawiera nazwy apteki, a więc powyższy zarzut jest bezzasadny.
Ustosunkowując się do zarzutów skargi należy w pierwszej kolejności wskazać, że zgodnie z art. 100 ust. 1 pkt 4 Pf podmioty, o których mowa w art. 99 ust. 4, występujące o zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej składają wniosek zawierający m.in. nazwę apteki, o ile taka występuje. Samo zezwolenie natomiast, stosownie do art. 102 pkt 4 powinno m.in. zawierać nazwę apteki, o ile taka jest nadana. Zgodnie z art. 99 ust. 3 ustawy, zezwolenia, (...), nie wydaje się, jeżeli podmiot ubiegający się o zezwolenie spełnia przesłanki określone w pkt 1-3 tego przepisu. Odmowa udzielenia zezwolenia może nastąpić także na podstawie art. 101 ustawy z przyczyn wskazanych w pkt 1 - 4. W przesłankach uzasadniających odmowę wydania zezwolenia nie umieszczono jednak nazwy apteki co oznacza, że organ zezwalający nie może z urzędu odmówić udzielenia zezwolenia ze względu na wnioskowaną przez właściciela apteki jej nazwę. Tylko bowiem w następstwie już używania nazwy apteki, spełniającej warunki z art. 94a ust. 1 ustawy, organ farmaceutyczny może poddać ocenie, czy nazwa ta jest niezgodna z wymienionym przepisem. Cytowany przepis nie ogranicza zakazu reklamy apteki poprzez enumeratywne wyliczenie form jej prowadzenia, typu ulotek, plakatów, reklamy telewizyjnej, radiowej itp. W związku z tym niedozwoloną reklamą może być także sama nazwa apteki i nie ma znaczenia, iż nazwa ta została zgłoszona do wniosku o udzielenie zezwolenia na prowadzenia apteki i następnie w wydanym zezwoleniu umieszczona. Jak wyżej wskazano, w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej organ zezwalający nie jest uprawniony do oceny nazwy apteki pod kątem przepisu art. 94a ust. 1 Pf. Może odmówić wydania zezwolenia jedynie w przypadkach wskazanych w art. 99 ust. 3 lub w art. 101 ustawy, a te przepisy nie uzależniają zgody organu zezwalającego od oceny nazwy apteki.
Tak więc, sam fakt, że w toku postępowania skarżąca zarejestrowała nazwę "[...]", nie upoważnia jej w żaden sposób do używania tej nazwy w obrocie w sposób łamiący zakaz reklamy wyrażony w art. 94a ust. 1 Pf. Okoliczność, że skarżąca decyduje się na rejestrację nazwy apteki mogącej potencjalnie skutkować naruszeniem przepisu art. 94 a ust. 1 Pf., nie może prowadzić do obejścia statuowanego w tym przepisie zakazu. Oczywistym jest bowiem, że w takiej sytuacji dobór odpowiedniej nazwy może zastąpić działania promocyjne placówki a sam zakaz reklamy apteki uczynić przepisem martwym.
Podkreślenia wymaga w tym miejscu, w kontekście zarzutów skargi odnośnie do naruszenia konstytucyjnych zasad wolności gospodarczej, że prowadzenie apteki ogólnodostępnej nie jest tożsame z prowadzeniem każdego innego przedsiębiorstwa. Ustawa – Prawo farmaceutyczne jednoznacznie i wyraźnie nie tylko nakłada na prowadzącego aptekę określone obowiązki, ale także precyzuje zakazy w wykonywaniu tego rodzaju działalności, jak np.: zakaz reklamy apteki i jej działalności. Tym samym, zgodnie właśnie z art. 22 Konstytucji RP, na którym oparta jest zasada swobody prowadzenia działalności gospodarczej, nie może być wprost przeciwstawiany przepisom ustawy - Prawo farmaceutyczne. Ustawa - Prawo farmaceutyczne, w odniesieniu do aptek ingeruje w swobodę prowadzenia działalności gospodarczej, w szczególności jeśli chodzi o działalność handlową. Nie pozwala na swobodne kształtowanie: systemu sprzedaży (art. 99 ust. 3 pkt 2 i 3), oferty (art. 86 ust. 2, art. 87 ust. 2 i art. 95), a także godzin pracy (art. 94), czy też doboru personelu (art. 88, art. 90, art. 92 i art. 96). Wprowadza również rygory lokalowe (art. 97). Tego samego rodzaju regulacją jest wprowadzenie w art. 94a ust. 1 również zakazu reklamy apteki i jej działalności.
W ocenie Sądu, wbrew stanowisku strony skarżącej, podzielić należy stanowisko organu, że posługiwanie się przez skarżącą banerem "[...]", wykracza poza funkcję informacyjną i ewidentnie stanowi formę przekazu reklamowego. Baner ten obejmuje swoim zakresem pojęcie "Ceny Hurtowe" a "hurt" to sprzedaż lub kupno większych ilości towaru po cenach niższych niż w handlu detalicznym. Sprzedaż po cenach hurtowych może prowadzić jedynie hurtownia farmaceutyczna, natomiast apteka nie może wystąpić o zezwolenie na taką sprzedaż, gdyż zgodnie z art. 99 ust. 3 pkt 1 Pf, na sprzedaż hurtową nie mogłaby uzyskać zezwolenia. Ustawa wyraźnie odróżnia zezwolenia na prowadzenie działalności hurtowni farmaceutycznej od zezwoleń na prowadzenie apteki ogólnodostępnej i punktu aptecznego. Jeżeli zatem apteka skarżącej, nie będąc hurtownią farmaceutyczną, w swoim banerze oferowała leki po cenach hurtowych, to reklamowała samą aptekę i jej działalność z naruszeniem art. 94a ust. 1 Pf. Wprowadzenie do baneru reklamowego informacji o sprzedaży leków po cenach hurtowych było niewątpliwie zachętą dla potencjalnych klientów do nabywania w niej produktów, gdyż każdy średnio zorientowany odbiorca zasadnie mógł przypuszczać, że baner sugeruje, iż dostępne w aptece leki są tańsze od leków w innych aptekach, w których obowiązują ceny detaliczne. Sąd w niniejszym składzie podziela zatem utrwalony pogląd – aktualny na gruncie art. 94a cyt. ustawy - zawarty w wyrokach WSA w Warszawie z dnia 17 grudnia 2007 r., VII SA/Wa 1707/07, z dnia 6 marca 2008 r., VII SA/Wa 2216/07, czy też w wyroku z dnia 14 maja 2008 r. VII SA/Wa 2215/07, a także w wyroku z dnia 20 września 2010 r., VI SA/Wa 838/10 i wyroku z dnia 13 maja 2016 r., VISA/Wa 2792/15 stanowiący, że za reklamę działalności apteki należy uznać każde działanie, skierowane do publicznej wiadomości, niezależnie od sposobu i metody jego przeprowadzenia oraz środków użytych do jego realizacji, jeżeli jego celem jest zwiększenie sprzedaży produktów leczniczych i wyrobów medycznych oferowanych w danej aptece. Innymi słowy, stosowane przez skarżącą spółkę metody marketingowe, będące przejawem wolności gospodarczej, czy też ochrony zdrowia - nie są zakazane, o ile nie stoją w sprzeczności z zakazem ustawowym.
W ocenie Sądu, organ prawidłowo objął zaskarżoną decyzją zarówno nakazanie - na podstawie art. 94a Prawa farmaceutycznego - zaprzestania prowadzenia reklamy działalności apteki ogólnodostępnej prowadzonej przez skarżącą, jak i nałożenie kary pieniężnej, co znajduje podstawę w art. 129b ust. 1 i 2 Prawa farmaceutycznego. Przepis ten stanowi odzwierciedlenie art. 94a ustawy, który zakazuje reklamy działalności aptek i nie ma żadnych przeszkód do jego zastosowania w tej samej decyzji, w której organ nakazuje zaprzestania prowadzenia reklamy apteki, czyli w przypadku, kiedy zakaz zostanie naruszony. Oznacza to, że wymiar kary jest ściśle uzależniony od ustaleń faktycznych związanych z naruszeniem zakazu reklamy apteki i jej działalności, jest bezpośrednią konsekwencją tych ustaleń. W ocenie Sądu, organy ustalając wysokość nałożonej kary w kwocie 20 000 złotych, uwzględniły kryteria, podane w ust. 2 art. 129b Pf. mając na uwadze powtórne naruszenie art. 94a Pf.
Sąd nie dopatrzył się zatem ani naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., ani mogącego mieć wpływ na wynik sprawy naruszenia norm prawa materialnego, a więc art. 94a ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 4 oraz art. 129b ust. 1 i ust. 2 ustawy - Prawo farmaceutyczne.
Zdaniem Sądu, uzasadnienia decyzji organów obu instancji odpowiadają treści art. 107 § 3 k.p.a., bowiem wynika z nich ocena faktów, prawa i subsumcji oraz cele i skutki rozstrzygnięcia, co w konsekwencji oznacza, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie było prowadzone z poszanowaniem zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI