VI SA/Wa 6518/23

VI SA/Wa 6518/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-05-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Szydłowska
Jakub Linkowski /przewodniczący/
Justyna Żurawska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1170
art. 90 ust.1 pkt 3, art. 224 ust. 2
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Asesor WSA Justyna Żurawska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 maja 2024 r. sprawy ze skargi [...] w O. z siedzibą w O. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 3 listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia patentu oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi O. w O. (dalej: "Strona", "Skarżąca", "Spółdzielnia") jest decyzja Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2023 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia patentu.
Decyzja ta została wydana w następującym stanie sprawy:
Dnia 31 stycznia 2013 r. przyjęto wniosek Spółdzielni o udzielenie patentu na wynalazek pt.: wyrób alkoholowy. Oznaczono go numerem [...].
Decyzją z dnia [...] marca 2019 r., po rozpatrzeniu zgłoszenia oznaczonego numerem [...], Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej także: "organ patentowy", "Urząd Patentowy" lub "organ") udzielił Spółdzielni patentu na wynalazek pt.: Wyrób alkoholowy, pod warunkiem uiszczenia opłaty w wysokości 480 zł za I okres ochrony wynalazku rozpoczynający się w dniu 31 stycznia 2013 r. i obejmujący 1-3 rok ochrony. Patent został oznaczony numerem [...].
Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. Urząd Patentowy stwierdził wygaśnięcie z dniem 31 stycznia 2020 r. patentu numer [...] udzielonego na rzecz Spółdzielni, wskazując że Strona nie wniosła opłaty za 8 rok ochrony. Decyzja ta, na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, została – w oparciu o przepis art. 132 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 252 p.w.p. – uchylona decyzją organu z dnia [...] lutego 2022 r. W jej uzasadnieniu wskazano, że argumenty Strony zasługiwały na uwzględnienie.
Kolejno, decyzją z dnia [...] maja 2023 r. znak [...] Urząd Patentowy, na podstawie art. 90 ust. 1 pkt 3, ust. 2 i 4 w zw. z art. 224 ust. 4 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2021 r. poz. 324, ze zm.), dalej: "p.w.p.", stwierdził wygaśnięcie z dniem 31 stycznia 2022 r. patentu numer [...], udzielonego na rzecz O. w O.
W uzasadnieniu organ patentowy wyjaśnił, że Spółdzielnia nie wniosła w przewidzianym terminie opłaty za 10 rok ochrony.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniosła Spółdzielnia, domagając się uchylenia ww. decyzji z dnia [...] maja 2023 r. W uzasadnieniu Strona podniosła, że do uchybienia w uiszczeniu opłaty doszło na skutek siły wyższej i zdarzeń losowych. Wskazała, że 2 stycznia 2022 r. został uruchomiony nowy system informatyczny, którego zadaniem było usprawnienie i zautomatyzowanie realizacji zleceń przelewów przekazywanych z innych programów. Zlecenia dla banków były tworzone automatycznie na podstawie danych z działu księgowości, a następnie po zatwierdzeniu przez operatora przekazywane do systemu bankowego. Przygotowany plik z opłatą za 10. rok ochrony został zaimportowany w serwisie bankowości elektronicznej. Niestety w oprogramowaniu nastąpił błąd w rozpoznaniu odbiorcy przelewu z powodu braków konfiguracji w systemie księgowym. Dostawca oprogramowania został poinformowany o tym problemie i naprawił go w ciągu 10 dni roboczych. Przelew został wykonany 14 lutego 2022 r.
Decyzją z dnia [...] listopada 2023 r., zaskarżoną w sprawie, organ patentowy utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2023 r., na podstawie art. 90 ust. 1 pkt 3 oraz art. 245 ust. 1 pkt 1 p.w.p. (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1170).
W uzasadnieniu organ podniósł, że w sprawie ostatnim dniem dziewiątego roku ochrony wynalazku był dzień 31 stycznia 2022 r. Tak więc podstawowy termin do uiszczenia opłaty okresowej za kolejny 10. rok ochrony wynalazku upływał w tym właśnie dniu. Zgodnie jednak z przepisem art. 224 ust. 4 zd. 1 p.w.p., opłata za następny okres ochrony wynalazku wraz z opłatą dodatkową w wysokości 30% opłaty należnej mogła być przez uprawnioną wniesiona w dodatkowym sześciomiesięcznym terminie tj. do 31 lipca 2022 r. (mając na uwadze, że termin przypadł w niedzielę, za ostatni dzień terminu należało uznać najbliższy dzień powszedni - art. 57 § 4 k.p.a.). W związku z faktem nieuiszczenia przez Spółdzielnię opłaty za dalszy rok ochrony wynalazku w żadnym z powyższych okresów Urząd Patentowy uznał, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do wydania decyzji z dnia [...] maja 2023 r. stwierdzającej wygaśnięcie z dniem 31 stycznia 2022r. patentu [...] określone w art. 90 ust. 1 pkt 3 p.w.p.
Dalej organ wskazał, że w sprawie nie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do uwzględnienia uchybienia terminu zgodnie z art. 243 ust. 6 p.w.p. Za nadzwyczajną okoliczność w rozumieniu powyższych przepisów nie można uznać okoliczności, na które powołuje się Strona, a mianowicie błąd w systemie księgowym. Podniesionym w uzasadnieniu argumentom nie można przypisać znamion siły wyższej i nie stanowią one okoliczności na wystąpienie których strona nie miała wpływu. Okoliczność, na którą powołuje się Strona nie może zostać uznana za nagłą i niemożliwą do przewidzenia, gdyż nawet dla przeciętnego użytkownika oczywistym jest, że różnego rodzaju systemy czy oprogramowania komputerowe mogą ulec awarii, wskutek czego może dojść do błędu. Sytuacja, w której nastąpił błąd w rozpoznaniu odbiorcy przelewu nie daje podstawy do zaliczenia jej jako nadzwyczajnej. Zgodnie z obowiązującym orzecznictwem awaria komputera nie usprawiedliwia uchybienia wymaganego terminu - jest to urządzenie techniczne i jak każde tego typu urządzenie może ulec uszkodzeniu.
Skargę na powyższą decyzję wniosła Skarżąca, domagając się jej uchylenia w całości i zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji Spółdzielnia zarzuciła:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 245 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 90 ust. 1 pkt 3 p.w.p., poprzez jego niewłaściwą wykładnię i zastosowanie, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w przedmiocie uznania iż wymagalna art. 224 ust. 2 p.w.p. opłata okresowa za 10. rok ochrony wynalazku nie została uiszczona w wyznaczonym terminie,
- art. 224 ust. 4 p.w.p. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i pominięcie wniesionej opłaty okresowej za 10. rok ochrony w wyznaczonym tym przepisem terminie,
- art. 243 ust. 6 p.w.p. polegające na jego nieprawidłowym zastosowaniu i przyjęciu, że nie zachodzą nadzwyczajne okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do uwzględnienia uchybienia podstawowego terminu opłaty okresowej;
II. naruszenie norm prawa procesowego – przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 7 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu rzeczy, niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego, brak odniesienia się do wszystkich zarzutów zgłoszonych przez Stronę skarżącą oraz art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, przyjęcie dowolnej oceny dowodów w wyniku braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie podania w uzasadnieniu logicznej, całościowej i spójnej argumentacji, ponadto – art. 9 k.p.a. poprzez nienależyte informowanie Skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, niezastosowanie art. 61 § 4 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p., prowadzenie postępowania bez udziału Skarżącej.
W uzasadnieniu skargi Spółdzielnia podniosła, że sama dozoruje okresowych opłat urzędowych za utrzymanie rzeczonego patentu w mocy. Opłata za 10. rok ochrony została zlecona przez Stronę do realizacji w dniu 28 stycznia 2022 r., a więc przed terminem ostatecznej wymagalności, jednakże na skutek okoliczności niezależnych od Strony, opłata ta została zrealizowana przez bank w dniu 14 lutego 2022 r. W systemie księgowym X. w dniu 28 stycznia 2022 r. został zaksięgowany przez pracowników skarżącej dokument pn. Polecenie księgowania opłaty za 10. rok ochrony patentu [...] i automatycznie powstał plik transferowym zawierający zlecenie transakcji przelewu opłaty 650 zł na konto Urzędu Patentowego RP. Niestety we ww. oprogramowaniu nastąpił błąd w rozpoznaniu odbiorcy przelewu - Urzędu Patentowego RP. Błąd ten poprawiono po dziesięciu dniach i opłata automatycznie została przelana w dniu 14 lutego 2022 r.
Zdaniem Spółdzielni, organ nie wziął pod uwagę, że wniosła opłatę 14 dni po terminie, jednakże w okresie wskazanym art. 224 ust. 4 p.w.p., tj. w dniu 14 lutego 2022 r. wymagalną pierwotną opłatę w wysokości 650 zł. Termin dodatkowy obejmował okres od 1 lutego do 31 lipca 2022 r. Zatem Skarżąca wniosła opłatę, ale niepełną. Brak formalny w postaci 30% kwoty podstawowej, zdaniem Skarżącej, nie przesądza o niezachowaniu ustawowego terminu, zwłaszcza iż na organie zgodnie z art. 252 p.w.p. w zw. z art. 262 § 1 k.p.a. ciąży obowiązek prowadzenia sprawy tak by wyjaśnić braki formalne, w tym do wniesionych opłat, bowiem jeżeli strona nie wpłaciła należności tytułem opłat i kosztów postępowania, które zgodnie z przepisami powinny być uiszczone z góry, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie wyznaczy jej termin do wniesienia tych należności. Termin ten nie może być krótszy niż siedem dni, a dłuższy niż czternaście dni.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.
Pismem z dnia 30 stycznia 2024 r. Strona podtrzymała dotychczasową argumentację i wniosła o nieuwzględnienie stanowiska organu zaprezentowanego w odpowiedzi na skargę.
Sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w oparciu o art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wobec zgodnego wniosku stron.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie niniejszej nie miał zastosowania.
W sprawie Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organ, gdyż zdaniem Sądu stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Tym samym stan faktyczny ustalony w postępowaniu administracyjnym stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd.
Przedmiotem kontroli na skutek skargi wniesionej przez Spółdzielnię jest decyzja Urzędu Patentowego z dnia [...] listopada 2023 r. utrzymująca w decyzję tego organu z dnia [...] maja 2023 r. stwierdzającą wygaśnięcie z dniem 31 stycznia 2022 r. patentu oznaczonego numerem [...] z powodu nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty za 10. rok ochrony.
Podstawę prawną decyzji stanowił art. 90 ust. 1 pkt 3 p.w.p., zgodnie z którym patent wygasa na skutek nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty okresowej.
W sprawie nie jest sporne, że ostatnim dniem 9. roku ochrony wynalazku był 31 styczeń 2022 r. Zatem najpóźniej w tym dniu Strona winna była uiścić opłatę za kolejny rok ochrony. Stosownie bowiem do art. 224 ust. 2 p.w.p. "Opłaty za dalsze okresy ochrony są uiszczane, z zastrzeżeniem ust. 1, z góry, nie później niż w dniu, w którym upływa poprzedni okres ochrony.". Nadto, przepis art. 224 ust. 4 p.w.p. stanowi, że "Opłaty, o których mowa w ust. 2, można uiszczać również w terminie sześciu miesięcy po upływie terminu określonego w ust. 2, przy równoczesnym uiszczeniu opłaty dodatkowej w wysokości 30% opłaty należnej. Termin ten nie podlega przywróceniu.". A zatem w sytuacji gdy Strona nie uiściła opłaty okresowej w terminie podstawowym mogła wnieść opłatę okresową w dodatkowym sześciomiesięcznym terminie, pod warunkiem równoczesnego uiszczenia opłaty dodatkowej. W sprawie termin ten mijał z dniem 31 lipca 2022 r. Przy obliczaniu terminów do uiszczenia opłat urzędowych stosuje się art. 57 k.p.a. W razie gdy koniec terminu obliczonego z uwzględnieniem przepisów art. 57 § 1–3a k.p.a. przypada na dzień ustawowo wolny od pracy lub na sobotę, za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni (zob. A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do k.p.a., art. 57; opubl. LEX/el. 2024), stosownie do treści art. 57 § 4 k.p.a. Dzień 31 lipca 2022 r. przypadł w dniu wolnym od pracy - w niedzielę (zob. art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy, tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 1920), zatem ostatnim dniem terminu, w którym Strona mogła uiścić opłatę w pełnej wysokości był kolejny dzień tj. 1 sierpnia 2022 r. W sprawie Strona uzupełniła brakującą część opłaty dopiero w dniu 11 lipca 2023 r.
Za 10. rok ochrony Strona winna uiścić kwotę w wysokości 650 zł, stosownie do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2001 r. w sprawie opłat związanych z ochroną wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych (Dz.U. Nr 90, poz. 1000, ze zm.) - załącznik nr 1 "Tabela opłat związanych z ochroną wynalazków i wzorów użytkowych" lp. II.8.
Na gruncie omawianych przepisów w orzecznictwie wskazuje się, że uprawniony podmiot, który nie uiścił opłaty okresowej za dalsze okresy ochrony w terminie podstawowym, o którym mowa w art. 224 ust. 2 p.w.p., ma możliwość skorzystania z prawa do wniesienia tego rodzaju opłaty w nieprzywracalnym terminie uzupełniającym, który wynosi sześć miesięcy od dnia następującego po upływie terminu podstawowego, z zastrzeżeniem równoczesnego uiszczenia opłaty dodatkowej w wysokości 30% opłaty należnej (art. 224 ust. 4 p.w.p.). Ten wyjątkowy termin pełni więc funkcję podobną do instytucji przywrócenia terminu podstawowego (zob. wyrok NSA z 13.04.2007 r. II GSK 304/06; wyrok NSA z 5.04.2011 r. II GSK 405/10), stanowiąc ustawowy substytut instytucji przywrócenia terminu do uiszczenia opłat okresowych określonych w art. 224 ust. 2 p.w.p. (wyrok NSA z 6.02.2024 r. II GSK 421/23).
Jak wynika z akt sprawy, kwotę w wysokości podstawowej (650 zł) Strona uiściła w dniu 14 lutego 2022 r., a zatem już po upływie terminu podstawowego o którym mowa w art. 224 ust. 2 p.w.p., który to termin upływał z dniem 31 stycznia 2022 r. W związku z powyższym zobowiązana była uiścić opłatę okresową za omawiany rok ochrony powiększoną o 30% opłaty należnej, stosownie do art. 224 ust. 4 p.w.p. Bezspornie opłata dodatkowa nie została uiszczona w terminie uzupełniającym (sześciomiesięcznym po upływie terminu podstawowego), tj. do 1 sierpnia 2022 r. W sprawie nie jest sporne, że opłata dodatkowa została uiszczona dopiero na wezwaniu organu z dnia 5 lipca 2023 r.
W tej sytuacji zaszła podstawa do stwierdzenia wygaśnięcia z dniem 31 stycznia 2022 r. przedmiotowego patentu udzielonego na rzecz Skarżącej. Uiszczenie opłaty podstawowej za 10. rok ochrony po dniu 31 stycznia 2022 r. (bo w dniu 14 lutego 2022 r.), choć w okresie uzupełniającym, oraz uiszczenie opłaty dodatkowej dopiero w dniu 11 lipca 2023 r., na wezwaniu organu (okoliczność bezsporna; zob. stanowisko Spółdzielni str. 4 skargi), mogło skutkować tylko stwierdzeniem wygaśnięcia patentu przez Urząd Patentowy (por. wyrok WSA w Warszawie z 27.10.2016 r. VI SA/Wa 1374/16). A zatem, wbrew stanowisku skargi organ prawidłowo zastosował przepis art. 245 ust. 1 pkt 1 p.w.p. w zw. z art. 90 ust. 1 pkt 3 p.w.p. Po merytorycznym rozpoznaniu sprawy, na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] maja 2023 r., organ był zobowiązany do wyboru rozstrzygnięć z katalogu przewidzianego w art. 245 p.w.p. Dochodząc zaś do wniosku, że w sprawie doszło do wygaśnięcia patentu z dniem 31 stycznia 2022 r., organ obowiązany był do wydania decyzji, w której utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Odnosząc się zaś do zarzutów skargi wskazać trzeba, że organ nie pominął, że Skarżąca wniosła opłatę podstawową w trakcie biegu terminu uzupełniającego. Okoliczność ta wynika z treści decyzji i nie jest sporna. Sporna jest natomiast kwestia skutków nieuiszczenia wymaganej opłaty dodatkowej, o której mowa w art. 224 ust. 4 p.w.p. Zdaniem Strony, jest to brak formalny, który podlega uzupełnieniu na wezwanie organu, w oparciu o przepis art. 262 § 1 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p. Stosownie do treści art. 252 p.w.p. "W sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania przed Urzędem Patentowym stosuje się, z zastrzeżeniem art. 253, odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.". Natomiast przepis art. 262 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775), dalej "k.p.a.", stanowi, że "Stronę obciążają te koszty postępowania, które: 1) wynikły z winy strony; 2) zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie.". Natomiast stosownie do § 2 tego artykułu – "W uzasadnionych przypadkach organ administracji publicznej może zażądać od strony złożenia zaliczki w określonej wysokości na pokrycie kosztów postępowania". Artykuł ten znajduje się w dziale IX – Opłaty i koszty postępowania. Stosownie zaś do art. 261 § 1 k.p.a. "Jeżeli strona nie wpłaciła należności tytułem opłat i kosztów postępowania, które zgodnie z przepisami powinny być uiszczone z góry, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie wyznaczy jej termin do wniesienia tych należności. Termin ten nie może być krótszy niż siedem dni, a dłuższy niż czternaście dni.". Jeżeli w wyznaczonym terminie należności nie zostaną uiszczone, podanie podlega zwrotowi lub czynność uzależniona od opłaty zostanie zaniechana - § 2 art. 261 k.p.a.
W ocenie Sądu, powyższe przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie znajdują w sprawie zastosowania. Wniesienie zaniżonej opłaty za ochronę skutkuje wygaśnięciem prawa. Brak jest obowiązku po stronie organu patentowego wzywania uprawnionego do jej uzupełnienia.
Nadto, na mocy art. 1 pkt 40 ustawy z dnia 20 lutego 2019 r. (Dz.U. poz. 501) zmieniającą ustawę Prawo własności przemysłowej z dniem 16 marca 2016 r. dodano do art. 224 ust. 22, zgodnie z którym "Na wniosek uprawnionego z patentu, dodatkowego prawa ochronnego, prawa ochronnego na wzór użytkowy lub prawa z rejestracji Urząd Patentowy informuje o zbliżającym się terminie uiszczenia opłaty za dalszy okres ochrony nie później niż na miesiąc przed dniem, w którym upływa poprzedni okres ochrony.". Jednakże nieotrzymanie przez uprawnionego informacji, o której mowa w ust. 21 i 22, pozostaje bez wpływu na ocenę zachowania przez uprawnionego terminu na uiszczenie opłaty – ust. 23 art. 224 p.w.p.
Zauważyć także należy, że to Skarżąca jako uprawniona z patentu ponosi odpowiedzialność za terminowe uiszczanie opłat okresowych za ochronę i powinna w celu ochrony swoich interesów czuwać nad prawidłowym wykonywaniem swoich obowiązków, będąc świadomą negatywnych konsekwencji ich zaniedbania. Dostrzec przy tym trzeba, że o wysokości opłat za poszczególne okresy Strona została pouczona w decyzji z dnia [...] marca 2019 r. udzielającej na jej rzecz patentu na wynalazek (zob. Informacja – str. 2 decyzji). Spółdzielnia została także pouczona, że opłaty okresowe mogą być uiszczane w ciągu jednego roku przed terminem określonym w punkcie 3, zgodnie z którym opłaty za następne okresy ochrony należy wnieść najpóźniej w ostatnim dniu upływającego okresu ochrony. Pouczono także Stronę, że opłaty te można uiszczać również w terminie sześciu miesięcy po upływie ww. terminu, przy jednoczesnym uiszczeniu opłaty dodatkowej w wysokości 30% opłaty należnej oraz iż termin ten nie podlega przywróceniu. W tej sytuacji organ wyczerpał ciąży na nim obowiązek informowania, o którym mowa w art. 9 k.p.a.
Wbrew stanowisku skargi, z akt sprawy, a tym bardziej z przedłożonego przez Stronę "potwierdzenia transakcji" dotyczącej uiszczenia opłaty za 10. rok ochrony patentu, nie wynika by Strona zleciła bankowi przelew w terminie, a na skutek błędu banku dyspozycja przelewu nie została zrealizowana. Z potwierdzenia transakcji wynika zarówno data księgowania jak i data transakcji – obie daty to 14 luty 2022 r. Ponadto, z treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wynika, że błąd nastąpił po stronie Spółdzielni, a nie banku. Strona wyraźnie wskazała, że "niestety w oprogramowaniu X. nastąpił błąd w rozpoznaniu odbiorcy przelewu – Urzędu Patentowego RP z powodu braków w konfiguracji w systemie księgowym. Dostawca oprogramowania został poinformowany o problemie i poprawił definicję formatu pliku transferowego w ciągu dziesięciu dni roboczych. Przelew opłaty za 10 rok ochrony patentu został wykonany w dniu 14.02.2022 r.".
Powyższe prowadzi do wniosku, że Strona miała świadomość, w jakiej dacie przelew został wykonany (już po terminie wynikającym z art. 224 ust. 2 p.w.p.), a zatem winna uiścić opłatę okresową powiększoną o opłatę dodatkową. Zaniechanie powyższego stanowi zaniedbanie samej Strony. Dodać przy tym trzeba, że w orzecznictwie można napotkać pogląd, w myśl którego można powołać się na nadzwyczajne okoliczności po upływie terminu przewidzianego do wniesienia opłaty okresowej, jednakże musi to nastąpić przed upływem terminu wynikającego z art. 224 ust. 4 p.w.p. tj. gdy prawo ochrony patentowej nie zostało jeszcze zamknięte (tak NSA w wyroku z 4.04.2023 r. II GSK 1484/19). Zaś z akt sprawy nie wynika by takowy wniosek, przed upływem terminu wynikającego z art. 224 ust. 4 p.w.p., został do organu wniesiony. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 lipca 2021 r. II GSK 1347/18, przepis art. 243 ust. 6 p.w.p. "dotyczy zagadnień stricte procesowych, o czym świadczy jego usytuowanie w tytule VI dotyczącym postępowania przed Urzędem Patentowym – terminów, stron postępowania, pełnomocników i środków zaskarżenia. Kwestia opłat za ochronę patentową została natomiast uregulowana w tytule V dziale I ustawy, który zawiera przepisy prawa materialnego dotyczące opłat jednorazowych i okresowych w związku z ochroną wynalazków, produktów leczniczych, produktów ochrony roślin, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych. Oznacza to, że przepis art. 243 ust. 6 p.w.p. nie ma zastosowania do wszystkich terminów przewidzianych tą ustawą. Jak wskazano wyżej, upływ terminu do uiszczenia opłaty za dalsze okresy ochrony wywołuje skutki materialnoprawne, a mianowicie wygaśnięcie prawa z patentu, które następuje z mocy prawa z dniem upływu terminu do uiszczenia opłaty. Ustawa nie przewiduje możliwości przywrócenia tego terminu. W konsekwencji należy również uznać, że po upływie terminu do uiszczenia opłaty, a co za tym idzie, po wygaśnięciu patentu z mocy prawa, organ nie mógłby na podstawie art. 243 ust. 6 p.w.p. zastosować odpowiednio przepisów o zawieszeniu biegu przedawnienia, skoro materialnoprawny skutek uchybienia terminu już nastąpił".
W sprawie prawo do ochrony patentowej zostało już zamknięte, gdyż termin o którym mowa w art. 224 ust. 4 p.w.p. upłynął w terminie sześciu miesięcy liczonym od 31 stycznia 2022 r., a przed jego upływem Strona nie powywoływała się na nadzwyczajne okoliczności. Uczyniła to dopiero w piśmie z dnia 7 czerwca 2023 r. stanowiącym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Niezależnie od powyższego wyjaśnić należy Stronie, że jej stanowisko, iż organ nieprawidłowo ocenił, że nie zachodzą nadzwyczajne okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do uwzględnienia uchybienia podstawowego terminu opłaty okresowej, nie zasługiwałoby na uwzględnienie. Kwestia wdrażania nowego systemu księgowego i błędy z tym związane, nie stanowią nadzwyczajnych okoliczności. W odniesieniu do art. 243 ust. 6 p.w.p. dominuje pogląd, że nadzwyczajne okoliczności mające charakter siły wyższej (vis maior), to zdarzenia nie do uniknięcia, nad którymi człowiek nie panuje i których nie mógł przewidzieć przy zachowaniu należytej staranności. Pojęcie siły wyższej nie obejmuje natomiast sytuacji, która jest znana wnioskodawcy, jak również sytuacji, które można z łatwością przewidzieć i podjąć stosowne środki zaradcze (por. wyrok NSA z 14.03.2024 r. II GSK 1212/20). Zauważyć należy, że z akt administracyjnych sprawy wynika, iż w toku ochrony przedmiotowego patentu Strona po raz kolejny powoływała się na kwestię nieprawidłowości związanych z wdrażanymi systemami finansowo-księgowymi (w poprzedniej sprawie argumentacja dotycząca wadliwego działania systemu również była jednym z kilku argumentów), a zatem wprowadzając zmianę systemu po raz kolejny Spółdzielnia winna skontrolować zarówno termin w jakim opłata została uiszczona, jak i jej wysokość. Zaniechanie powyższego doprowadziło do uiszczenia opłaty w niepełnej wysokości (brak opłaty dodatkowej w związku z wniesieniem opłaty po upływie terminu podstawowego).
W ocenie Sądu, organ patentowy ustalił stan faktyczny sprawy zgodnie z regułami wynikającymi z art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. Realizację zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., zapewniają przede wszystkim gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Wedle art. 77 § 1 k.p.a. organ zobowiązany jest: podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego oraz rozpatrzyć cały materiał dowodowy, przez który należy rozumieć ogół dowodów, których zebranie jest konieczne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zaś na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej organ patentowy nie uchybił powyższym przepisom. Materiał dowodowy został zebrany w sposób wyczerpujący, a następnie rozpatrzony. Organ ocenił także, czy podnoszone przez Stronę okoliczności zostały udowodnione.
Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 61 § 4 k.p.a., zgodnie z którym "O wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie.", wskazać należy że nie został on naruszony w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: inne niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z akt sprawy wynika, że organ doręczył Stronie decyzję z dnia [...] maja 2023 r. stwierdzającą wygaśnięcie patentu. Decyzja ta ma charakter deklaratoryjny, stwierdzający stan wynikający z mocy prawy. Przy czym Strona nie została pozbawiona prawa do obrony swoich praw – brała czynny udział w postępowaniu (m.in. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) i podnosiła argumenty mające na celu obronę jej prawa, które następnie stały się przedmiotem oceny organu.
Podsumowując, w ocenie Sądu, w sprawie nie doszło do takich naruszeń przepisów prawa materialnego czy przepisów postępowania, które usprawiedliwiałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Sąd nie podzielił także żadnego z zarzutów skargi, mając na uwadze że do uwzględnienia skargi konieczne jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego czy innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Mając na uwadze powyższe, w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.