VI SA/Wa 1870/24

VI SA/Wa 1870/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-09-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Łukasz Jarocki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6173 Biegli sądowi i tłumacze przysięgli
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II GSK 70/25 - Wyrok NSA z 2025-04-16
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie: Sędzia WSA Andrzej Nogal Asesor WSA Łukasz Jarocki (spr.) Protokolant ref. staż. Aleksandra Koseła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego uchyla zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
Decyzją z [...] lipca 2019 r. nr [...] (dalej: "zaskarżona decyzja" lub "decyzja z [...] lipca 2019 r."), Minister Sprawiedliwości (dalej: "Minister" lub "organ") utrzymał w mocy decyzję z [...] maja 2019 r. nr [...] (dalej: "decyzja z [...] maja 2019 r.") Prezesa Sądu Okręgowego w [...] (dalej: "Prezes SO" lub "organ I instancji"), na podstawie której zwolniono z dniem [...] maja 2019 r. A. B. (dalej: "skarżąca", "strona" lub "biegła sądowa") z funkcji biegłego sądowego, ustanowionego przy Sądzie Okręgowym w [...], z dziedziny psychologia, specjalizacja: psychologia rodzin, psychologia transportu.
Jako podstawę zaskarżonej decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm.; "dalej: "k.p.a.") oraz § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz. U. Nr 15, poz. 133; dalej: "rozporządzenie").
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym oraz prawnym:
Decyzją z [...] września 2014 r. Prezes SO ustanowił skarżącą biegłym sądowym przy Sądzie Okręgowym w [...] na okres 5 lat, z dziedziny psychologia, specjalizacja: psychologia rodziny i psychologia transportu. Okres ustanowienia upływał z dniem [...] grudnia 2019 r.
W dniu 11 stycznia 2016 r. S. B. (dalej: "S.B.") złożył ustną skargę na stronę w związku ze sporządzeniem przez nią, jako biegłą sądową, opinii dla Prokuratury Rejonowej dla [...] w [...] (dalej: "Prokuratura Rejonowa") w sprawie o sygnaturze [...].
Prokuratura Rejonowa, w odpowiedzi na pismo Prezesa SO, wskazała, że sporządzona opinia została opracowana zgodnie z obowiązującymi przepisami i stanowi jeden z licznych dowodów w sprawie [...].
Opinia sporządzona przez sędziego wizytatora ds. karnych wskazuje, że analiza akt postępowania w sprawie [...], a także treść pisma Prokuratury Rejonowej, przeczą zasadności zarzutów dotyczących nierzetelności opinii wydanej przez biegłą sądową. Nie stwierdzono żadnych podstaw do uznania, że biegła zrealizowała swoje obowiązki w sposób niewłaściwy lub sprzeczny z obowiązującymi przepisami.
W dniu 17 grudnia 2018 r. S.B. złożył kolejną skargę na biegłą sądową, którą uzupełnił 28 stycznia 2019 r. Wniósł o skreślenie jej z listy biegłych sądowych. Wskazał, że wyrokiem z [...] kwietnia 2018 r. (sygn. akt [...]) Sąd Rejonowy dla [...] (dalej: "Sąd Rejonowy") uniewinnił go od zarzucanych czynów, tj. przestępstwa z art. 207 § 1 (znęcanie się) oraz art. 200 § 1 (seksualne wykorzystanie małoletniego) w zw. z art. 11 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (dalej: "k.k." lub "Kodeks karny"). Następnie, na skutek apelacji wniesionych przez prokuratora i pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej, Sąd Okręgowy w [...] wyrokiem z 11 grudnia 2018 r. (sygn. akt [...]) utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego. Powołując się na prawomocne zakończenie postępowania karnego oraz fakt, że biegła sądowa wydała opinię w postępowaniu przygotowawczym, na podstawie której skierowano wobec S.B. akt oskarżenia, zarzucił on, że:
– podczas przesłuchania pytania zadawane małoletniemu przez biegłą były sugerujące;
– przed przesłuchaniem biegła nie zapoznała się z aktami sprawy ani nie przeprowadziła rozmów z żadnym z członków rodziny ze strony ojca dziecka;
– biegła oparła się na opinii prywatnej z [...] września 2015 r. sporządzonej przez K. B. (dalej: "K.B."), która w tym czasie prowadziła gabinet w budynku, w którym mieścił się także gabinet psychologiczny biegłej sądowej, co budzi wątpliwości co do bezstronności skarżącej;
– w opinii biegła wskazała, nie mając do tego oparcia w zebranym materiale dowodowym, że syn kazał skarżącemu wyprowadzić się z domu, gdyż miał on rzekomo molestować małoletnią córkę;
– w trakcie przesłuchania małoletniego biegła nie zareagowała na słowa dziecka "mama nie mówiła mi, gdzie idziemy, ale mówiła mi, co dziadek mi robił", nie odniosła się także do tych słów małoletniego w opinii;
– w czasie przesłuchania dziecko stwierdziło także, że "kłamałem, ale nie możemy tego mówić, bo mama pójdzie do więzienia, a mnie zabiorą" – biegła nie zareagowała na te słowa;
– podczas opinii ustnej na rozprawie biegła tendencyjnie oceniła wypowiedź dziecka w rozmowie z ojcem, która została nagrana, sugerując, że ojciec wymusza na dziecku zmianę zeznań.
Do skargi załączono:
– kopię odpowiedzi na apelację pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego z [...] sierpnia 2018 r. (sygn. akt [...]);
– kopię wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego z [...] lipca 2017 r. (sygn. akt [...]);
– wydruk wyroku Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z [...] kwietnia 2018 r., sygn. akt [...].
Ponadto do akt administracyjnych sprawy załączono:
– kopię postanowienia o powołaniu biegłego z [...] września 2015 r. Prokuratury Rejonowej (sygn. akt. [...]);
– kopię protokołu przesłuchania skarżącej w roli świadka z [...] marca 2016 r.;
– kopię protokołu rozprawy głównej z [...] czerwca 2017 r., sygn. akt [...];
– kopię protokołu rozprawy głównej z [...] listopada 2017 r., sygn. akt [...];
– kopię protokołu rozprawy głównej z [...] kwietnia 2018 r., sygn. akt [...];
– wydruk uzasadnienia wyroku, sygn. akt [...];
– wydruk wyroku Sądu Okręgowego w [...] z [...] grudnia 2018 r., sygn. akt [...];
– wydruki z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej dotyczące G. oraz G..
Pismem z 1 marca 2019 r. Prezes SO, w związku z wniesieniem przez S.B. skargi, zobowiązał skarżącą do złożenia wyjaśnień dotyczących zarzutów sformułowanych przez skarżącego w związku ze sporządzoną opinią w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez Prokuratora Rejonowego dla [...] (sygn. akt [...]), a następnie w postępowaniu przed Sądem Rejonowym (sygn. akt [...]).
W odpowiedzi na wezwanie skarżąca podała m.in., że opiniowanie w obu przypadkach zostało przeprowadzone przez nią zgodnie ze standardami opiniowania, po zapoznaniu się z całością udostępnionej jej dokumentacji. Opinie zawierały opisy stanu faktycznego, a oceny i wnioski były zgodne z pozyskanymi informacjami z wywiadu psychologicznego z małoletnim, każdorazowego uczestnictwa w jego przesłuchaniu oraz po zapoznaniu się z licznymi przesłuchaniami świadków i oskarżonego, jak również w związku z opiniowaniem ustnym. Biegła sądowa stwierdziła, że to psycholog, dysponując niezbędną wiedzą, decyduje, jaka metodologia jest przydatna i potrzebna do wydania opinii, a ocena, jaki jest problem psychologiczny i w jaki sposób go rozwiązać, należy do biegłego. Według biegłej sądowej, powołanie biegłego na daną okoliczność nie wyklucza wysunięcia przez niego innych wniosków na temat funkcjonowania psychosomatycznego osoby badanej, zwłaszcza jeżeli biegły uzna, że charakter i poziom rozwoju osoby badanej lub jej zachowań może mieć wpływ na formę czy treść jej zeznań. Biegła sądowa podała, że w opinii odniosła się do psychologicznej wiarygodności, a nie oceny tego, czy "świadek jest wiarygodny w sensie prawnym". Zaprzeczyła również, jakoby znała osobiście psycholog K.B.
W sporządzonej opinii z [...] kwietnia 2019 r. sędzia wizytator ds. karnych, po dokonaniu analizy akt postępowania Sądu Rejonowego (sygn. akt [...]), wskazała, iż część zarzutów podniesionych przez S.B. jest zasadna. W konkluzji opinii stwierdzono, że postępowanie biegłej sądowej, polegające w szczególności na znacznym wykroczeniu poza zakres zleconej jej opinii oraz nieuprawnionym dokonaniu własnej oceny zebranych dowodów, mieści się w pojęciu "nierzetelnego wykonywania obowiązków przez biegłego" w rozumieniu § 6 rozporządzenia.
W dniu [...] kwietnia 2019 r. biegła sądowa została wysłuchana w związku ze skargą S.B. Oświadczyła, że zapoznała się z dokumentacją postępowania wszczętego w wyniku wniesienia skargi. Ponownie zaprzeczyła, jakoby znała K.B. Biegła podtrzymała swoją opinię, podkreślając, że zgodnie ze standardami opiniowania, gdy opiniuje się małoletniego, szczególnie w przypadku podejrzenia molestowania, należy uwzględnić cały kontekst rodzinny i wychowawczy dziecka. Z tego powodu w opinii zawarto wszystkie informacje dotyczące okoliczności opiniowania, które znajdowały się w aktach sprawy.
Decyzją z [...] maja 2019 r. organ I instancji zwolnił, z dniem [...] maja 2019 r., skarżącą z funkcji biegłego sądowego ustanowionego przy Sądzie Okręgowym w W. w dziedzinie psychologii, specjalizacje: psychologia rodzin, psychologia transportu. Jako podstawę prawną wydania tej decyzji wskazano art. 104 k.p.a. w związku z § 6 ust. 2 rozporządzenia.
Pismem z 12 czerwca 2019 r. skarżąca wniosła odwołanie od decyzji z [...] maja 2019 r. Do pisma załączono m.in. dwie opinie sądowo-psychologiczne sporządzone przez skarżącą: z [...] października 2015 r. (sygn. akt [...]) oraz z [...] października 2017 r. (sygn. akt [...]).
Decyzją z [...] lipca 2019 r. Minister utrzymał w mocy decyzję z [...] maja 2019 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślono szczególne znaczenie opinii biegłego psychologa w sprawach karnych dotyczących małoletnich, zwłaszcza gdy zachodzi podejrzenie ich pokrzywdzenia. Tego rodzaju opinie odgrywają kluczową, a często decydującą rolę w kształtowaniu orzeczeń sądowych. Sprawy te często pojawiają się w kontekście konfliktu między rodzicami, zwłaszcza podczas postępowań rozwodowych, a ich rozstrzygnięcie ma daleko idące konsekwencje – nie tylko w zakresie odpowiedzialności karnej oskarżonego, ale również w odniesieniu do jego sytuacji rodzinnej, majątkowej oraz życiowej sytuacji małoletniego. Z tego powodu biegły z zakresu psychologii ma obowiązek opiniować w sposób szczególnie wnikliwy, rzetelny i bezstronny. Ekspertyzy w tego typu sprawach powinny być sporządzane wyłącznie przez psychologów o najwyższym poziomie wiedzy i doświadczenia zawodowego. W przypadku naruszenia tych standardów, istnieją podstawy do zwolnienia biegłego sądowego na podstawie § 6 ust. 2 rozporządzenia. W ocenie organu taka decyzja jest uzasadniona interesem wymiaru sprawiedliwości, który wymaga, aby z grona biegłych sądowych wykluczyć osoby, których sumienność i rzetelność budzą poważne wątpliwości. Organ wyjaśnił, że Sąd jest jedynym organem uprawnionym do oceny rzetelności sporządzonej przez biegłego opinii, a taka ocena mieści się w zakresie niezależności jurysdykcyjnej sądu i nie podlega kontroli ze strony Prezesa Sądu Okręgowego w [...] ani Ministra Sprawiedliwości. Organ podkreślił, także, że podjęta decyzja o zwolnieniu biegłej nie wynika z jej "nonkonformizmu" ani z kwestionowania jej prawa do niezależnej oceny materiału dowodowego. Decyzja ta opiera się na konkretnych, potwierdzonych przez sądy uchybieniach, które podważają rzetelność i bezstronność biegłej. Co więcej, zgromadzony materiał dowodowy rodzi wątpliwości co do posiadania przez skarżącą odpowiednich kwalifikacji zawodowych na poziomie wymaganym do wydawania opinii w sprawach rodzinnych i dotyczących małoletnich.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję z [...] lipca 2019 r.
Wyrokiem z 3 września 2020 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2092/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA w Warszawie" lub "Sąd I instancji") oddalił skargę strony.
Pismem z 29 października 2020 r. pełnomocnik skarżącej wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie.
Wyrokiem z 6 lutego 2024 r. (sygn. akt II GSK 1227/20) Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie. NSA wskazał, że Sąd I instancji, kontrolując legalność decyzji o fakultatywnym zwolnieniu z funkcji biegłego sądowego na podstawie § 6 ust. 2 rozporządzenia, odwołał się do argumentacji prawnej oraz okoliczności, które mają zastosowanie do § 6 ust. 1 pkt 2 w związku z § 12 ust. 1 rozporządzenia. Przepisy te stanowią podstawę do wydania obligatoryjnej decyzji o zwolnieniu z funkcji biegłego sądowego. NSA zaznaczył że przesłanki prawne dotyczące obligatoryjnego i fakultatywnego zwolnienia biegłego z funkcji różnią się od siebie. Co istotniejsze, kontrola legalności decyzji związanych i uznaniowych charakteryzuje się odmiennymi cechami, a zakres i głębokość ingerencji nadzorczej sądu administracyjnego są zróżnicowane. NSA, wskazując na naruszenie art. 134 § 1 w związku z art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a."), podkreślił, że Sąd I instancji, rekonstruując w uzasadnieniu podstawy prawne legalności zaskarżonej decyzji, nie tylko popełnił istotne błędy konstrukcyjne w ocenie prawnej, ale przede wszystkim zaniechał przeprowadzenia pełnej i adekwatnej kontroli materialnoprawnej. Taka kontrola powinna była obejmować analizę podstawy kompetencyjnej zastosowanej przez organ, z uwzględnieniem odpowiedniego orzecznictwa sądów administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1615), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, zgodnie z § 2 powołanego artykułu, odnosi się do zgodności z prawem, chyba że przepisy ustaw stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga sprawę w jej granicach, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Należy podkreślić, że sąd nie ocenia zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości ani słuszności, lecz wyłącznie pod kątem jej zgodności z prawem.
Należy zaznaczyć, że Sąd rozpoznawał sprawę ponownie – na skutek uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny poprzednio wydanego w tej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Stosownie do art. 190 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przyjmuje się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla sądu pierwszej instancji zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na wojewódzkim sądzie administracyjnym, może być wyłączony tylko w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (tak również: m.in. H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 2, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s. 681-682 i powołane tam orzecznictwo). W tej sprawie nie wystąpiły okoliczności, które zwalniałyby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z obowiązku rozpoznania sprawy zgodnie z wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 lutego 2024 r. (sygn. akt II GSK 1227/20).
Podstawą rozstrzygnięcia obu decyzji, wydanych zarówno przez Ministra, jak i Prezesa Sądu Okręgowego, był § 6 ust. 2 rozporządzenia, zgodnie z którym Prezes może zwolnić biegłego z pełnienia funkcji z ważnych powodów, w szczególności w przypadku nienależytego wykonywania obowiązków.
Zgodnie z wiążącym w niniejszej sprawie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lutego 2024 r. (sygn. akt II GSK 1227/20), przesłanka określona w § 6 ust. 2 rozporządzenia odnosi się do "ważnych powodów", które należy łączyć z formalnie stwierdzonymi i udokumentowanymi okolicznościami wskazującymi na wadliwe wykonywanie obowiązków biegłego sądowego. Wadliwość ta może obejmować działania niezgodne z prawem, etyką zawodową lub zasadami danej dziedziny wiedzy, techniki, sztuki, rzemiosła bądź innej specjalności, jak również takie, które są nie do pogodzenia z dobrem wymiaru sprawiedliwości. W szczególności, jak zostało jednoznacznie wyrażone w treści rozporządzenia, przesłanka ta obejmuje przypadki nienależytego wykonywania zleconych przez sąd lub inny uprawniony organ czynności. Wskazana przesłanka odnosi się do sytuacji, w których biegły sądowy, mimo że nie utracił formalnych kwalifikacji do pełnienia tej funkcji, działa w sposób wadliwy (np. naruszający przepisy proceduralne, nierzetelny, niesumienny) lub godzący w dobro wymiaru sprawiedliwości (np. poprzez stronniczość). Takie zachowanie, w odniesieniu do konkretnych przypadków, uzasadnia wniosek, że dalsze pełnienie funkcji przez tę osobę może zagrozić realizacji celów i zadań przypisanych instytucji biegłego sądowego.
Zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, Prezes zwalnia biegłego z pełnienia funkcji, jeżeli biegły utracił warunki do pełnienia tej funkcji albo gdy zostanie stwierdzone, że w chwili ustanowienia nie spełniał tych warunków i nadal im nie odpowiada. Natomiast, zgodnie z § 12 ust. 1, biegłym może być ustanowiona osoba, która:
1) korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich;
2) ukończyła 25 lat życia;
3) posiada teoretyczne i praktyczne wiadomości specjalne w danej gałęzi nauki, techniki, sztuki, rzemiosła, a także innej umiejętności, dla której ma być ustanowiona;
4) daje rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego;
5) wyrazi zgodę na ustanowienie jej biegłym.
Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2024 r. (sygn. akt II GSK 1227/20), podstawą obligatoryjnego zwolnienia biegłego sądowego jest utrata wymaganych kwalifikacji do pełnienia tej funkcji lub pierwotny brak spełnienia tych wymagań, który utrzymuje się w chwili orzekania ("biegły w chwili ustanowienia nie spełniał warunków i nadal im nie odpowiada"). Warunki te są precyzyjnie określone w § 12 ust. 1 rozporządzenia. Normatywne ujęcie tych przesłanek materialnoprawnych wskazuje, że obligatoryjne zwolnienie, przewidziane w § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, dotyczy sytuacji, w których doszło do trwałej utraty kwalifikacji biegłego sądowego. Przede wszystkim obejmuje to utratę kompetencji merytorycznych – zarówno teoretycznych, jak i praktycznych – w danej dziedzinie nauki, techniki lub sztuki (§ 12 ust. 1 pkt 3), jak również utratę cech osobowych o kluczowym znaczeniu prawnym, etycznym i zawodowym. Te cechy osobowe odnoszą się do konieczności przestrzegania prawa oraz wysokich standardów etycznych i zawodowych, które są kluczowe dla prawidłowego wykonywania obowiązków biegłego, w tym takich zasad, jak etyka zawodowa czy deontologia związana z daną profesją (§ 12 ust. 1 pkt 4).
Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja zawierała te same wady, co uchylony przez NSA wyrok Sądu I instancji z dnia 3 września 2020 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2092/19). Podstawą prawną wydania tej decyzji był § 6 ust. 2 rozporządzenia, jednak w uzasadnieniu odniesiono się zarówno do przesłanek zawartych w § 6 ust. 2, jak i tych wynikających z § 6 ust. 1 w związku z § 12 ust. 1 rozporządzenia.
Przykładowo, organ w zaskarżonej decyzji wskazał, że obowiązki biegłego z zakresu psychologii powinny być wykonywane wyłącznie przez osoby o najwyższym poziomie wiedzy i doświadczenia zawodowego, co sugeruje, że skarżąca nie spełniała tych kryteriów (str. 6 zaskarżonej decyzji). Ponadto, na stronie 7 zaskarżonej decyzji, odniesiono się do zarzutów dotyczących braku bezstronności biegłej. Są to jednak przesłanki obligatoryjnego zwolnienia z funkcji biegłego, wynikające z § 6 ust. 1 w zw. z § 12 ust. 1 rozporządzenia, podczas gdy organ jednoznacznie wskazał, że opierał się na przesłankach fakultatywnych zawartych w § 6 ust. 2. Z kolei w innym fragmencie uzasadnienia organ zwrócił uwagę na brak rzetelności biegłej, polegający między innymi na pominięciu fragmentów wypowiedzi małoletniego oraz sformułowaniu wniosków wykraczających poza tezę dowodową określoną w postanowieniu sądu, co mogłoby sugerować prawidłowe zastosowanie § 6 ust. 2 rozporządzenia.
Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę stwierdza, że organ naruszył obowiązek wynikający z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez zamieszczenie w uzasadnieniu decyzji wyjaśnień, które nie są w pełni spójne z przywołaną podstawą prawną zaskarżonej decyzji, a w niektórych fragmentach sugerują zastosowanie odmiennych przepisów jako podstawy prawnej.
Sąd podziela również stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 12 września 2017 r. (sygn. akt II SA/Bk 338/17), zgodnie z którym nienależyte wykonywanie obowiązków przez biegłego sądowego, stanowiące podstawę do jego zwolnienia na podstawie § 6 ust. 2, nie może być wykazane jedynie przez kwestionowanie merytorycznej treści jego opinii w konkretnej sprawie.
Z uwagi na to, że NSA w swoim wiążącym rozstrzygnięciu stwierdził jedynie naruszenie proceduralne, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a., wynikające z braku zgodności między podstawą prawną a jej uzasadnieniem, a zaskarżona decyzja zawiera analogiczne uchybienia, naruszając tym samym art. 107 § 3 k.p.a., Sąd postanowił uchylić wyłącznie zaskarżoną decyzję, pozostawiając decyzję organu I instancji do ponownej oceny Ministra. Sąd uznał, że merytoryczna ocena zwolnienia skarżącej z funkcji biegłego sądowego, która mogłaby prowadzić do uchylenia obu decyzji, jest na tym etapie przedwczesna, również z uwagi na ich potencjalne skutki.
Rozpatrując sprawę ponownie, organ powinien, zgodnie z oceną prawną zawartą w niniejszym wyroku, przeanalizować, czy decyzja organu I instancji zawiera te same wady, które zostały wskazane przez NSA oraz Sąd orzekający w tej sprawie. W przypadku stwierdzenia takich wad, organ zobowiązany jest uchylić decyzję oraz nakazać organowi I instancji:
– w przypadku uznania zasadności zwolnienia skarżącej z funkcji biegłego – wskazanie właściwej podstawy prawnej i odpowiednie uzasadnienie decyzji;
– w przypadku braku podstaw do zwolnienia skarżącej z funkcji biegłego – umorzenie postępowania.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.