VI SA/WA 6445/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-02-15
NSAubezpieczenia społeczneWysokawsa
ubezpieczenie zdrowotnespółka jawnawspólnikupadłość spółkiNFZZUSstatus wspólnikaobowiązek ubezpieczeniowy

WSA w Warszawie oddalił skargę wspólnika spółki jawnej w upadłości na decyzję Prezesa NFZ o objęciu go obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, uznając, że sam status wspólnika wystarcza do objęcia ubezpieczeniem.

Skarżący, wspólnik spółki jawnej w upadłości, kwestionował decyzję Prezesa NFZ o objęciu go obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym od maja 2020 r. Argumentował, że od ogłoszenia upadłości nie prowadzi działalności ani nie osiąga przychodów. Sąd, opierając się na orzecznictwie NSA i SN, uznał, że sam status wspólnika spółki jawnej, wpisanej do KRS i nie wykreślonej ani nie zawieszonej, jest wystarczającą podstawą do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, niezależnie od faktycznego prowadzenia działalności przez spółkę czy jej upadłości.

Sprawa dotyczyła skargi M. M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, która stwierdziła, że skarżący, jako wspólnik spółki jawnej „Przedsiębiorstwo [...] Spółka Jawna w upadłości”, podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu od maja 2020 r. Skarżący podnosił, że od momentu ogłoszenia upadłości spółki nie prowadzi działalności gospodarczej ani nie osiąga z niej przychodów, co jego zdaniem powinno wyłączać go z obowiązku ubezpieczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając sprawę ponownie po wyroku NSA uchylającym poprzedni wyrok, uznał skargę za bezzasadną. Sąd podkreślił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wspólnika spółki jawnej wynika z samego posiadania statusu wspólnika, o ile spółka jest zarejestrowana w KRS i nie zawiesiła działalności. Fakt ogłoszenia upadłości spółki nie jest w tym kontekście decydujący. Sąd odwołał się do przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w tym do nowelizacji wprowadzającej art. 13 pkt 4b, która potwierdziła tę wykładnię. W konsekwencji, sąd oddalił skargę, uznając decyzję Prezesa NFZ za zgodną z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, wspólnik spółki jawnej podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z samego tytułu posiadania statusu wspólnika, o ile spółka jest zarejestrowana w KRS i nie zawiesiła działalności, niezależnie od faktycznego prowadzenia działalności przez spółkę czy jej upadłości.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na utrwalonym orzecznictwie NSA, SN i TK, zgodnie z którym obowiązek ubezpieczeniowy wspólnika spółki jawnej jest powiązany z jego statusem prawnym, a nie z faktycznym prowadzeniem działalności przez spółkę. Nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych potwierdziła tę wykładnię.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.ś.o.z. art. 66 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności.

u.ś.o.z. art. 69 § 1

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych.

u.s.u.s. art. 8 § 6 pkt 4

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się wspólnika spółki jawnej.

u.s.u.s. art. 13 § pkt 4b

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Wspólnicy spółki jawnej podlegają ubezpieczeniom od dnia wpisania spółki do KRS lub nabycia praw do spółki do dnia wykreślenia lub zbycia praw, z wyłączeniem okresu zawieszenia działalności spółki (po nowelizacji od 18.09.2021 r.).

Pomocnicze

u.ś.o.z. art. 5 § pkt 21

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Definicja osoby prowadzącej działalność pozarolniczą, która obejmuje wspólników spółki jawnej.

u.s.u.s. art. 13 § pkt 4

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Określa okres podlegania ubezpieczeniom przez osoby prowadzące działalność pozarolniczą (przed nowelizacją).

p.p.s.a. art. 190

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd jest związany wykładnią prawa dokonaną przez NSA.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.n. art. 75 § 1

Ustawa - Prawo upadłościowe i naprawcze

Upadły traci prawo zarządu mieniem od momentu ogłoszenia upadłości.

p.u.n. art. 51 § 2

Ustawa - Prawo upadłościowe i naprawcze

p.p.

Ustawa - Prawo przedsiębiorców

Argumenty

Skuteczne argumenty

Status wspólnika spółki jawnej, wpisanej do KRS i nie zawieszonej, jest wystarczającą podstawą do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, niezależnie od faktycznego prowadzenia działalności przez spółkę lub jej upadłości.

Odrzucone argumenty

Skarżący argumentował, że od ogłoszenia upadłości spółki nie prowadzi działalności ani nie osiąga przychodów, co powinno wyłączać go z obowiązku ubezpieczenia.

Godne uwagi sformułowania

obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi [...] które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się [...] wspólników spółki jawnej podstawą podlegania skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jest sam fakt posiadania statusu wspólnika spółki jawnej dla stwierdzenia, że dana osoba podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako wspólnik tej spółki nie ma znaczenia okoliczność, czy spółka faktycznie prowadziła działalność, czy też była w upadłości

Skład orzekający

Agnieszka Dauter-Kozłowska

sprawozdawca

Agnieszka Łąpieś-Rosińska

przewodniczący

Aneta Lemiesz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego wspólników spółek jawnych, niezależnie od stanu faktycznego spółki (np. upadłości)."

Ograniczenia: Dotyczy głównie wspólników spółek jawnych, ale analogiczne zasady mogą mieć zastosowanie do innych form spółek osobowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego obowiązku ubezpieczeniowego, a jej rozstrzygnięcie opiera się na formalnym statusie wspólnika, co może być zaskakujące dla osób prowadzących działalność w formie spółki, zwłaszcza w trudnej sytuacji spółki (upadłość).

Czy wspólnik spółki w upadłości nadal musi płacić składki zdrowotne? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 6445/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Dauter-Kozłowska /sprawozdawca/
Agnieszka Łąpieś-Rosińska /przewodniczący/
Aneta Lemiesz
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1285
art. 5pkt 21, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c), art. 69 ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 423
art. 8 ust. 6 pkt 4, art. 13 pkt 4, art. 13 pkt 4b
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędziowie: Sędzia WSA Aneta Lemiesz Asesor WSA Agnieszka Dauter-Kozłowska (spr.) Protokolant starszy referent Agnieszka Stefańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2024 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 21 grudnia 2021 r. nr 322/14/2021/Ub w przedmiocie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2021 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "organ"), na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24, art. 102 ust. 7 oraz art. 109 w zw. z art. 69 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm., dalej: "ustawa o świadczeniach") orzekł, że M. M. (dalej: "skarżący") objęty jest obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym jako wspólnik spółki: Przedsiębiorstwo [...] Spółka Jawna, w okresie od dnia [...] maja 2020 r.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że pismem z [...] listopada 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. Inspektorat w G. wystąpił z wnioskiem o ustalenie obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez skarżącego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik spółki jawnej, w okresie od dnia [...] maja 2020 r. Z treści wniosku wynika, że skarżący od [...] lutego 2002 r. jest wspólnikiem spółki jawnej, która nie została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego (dalej: "KRS"). [...] października 2021 r. skarżący dostarczył do Zakładu postanowienie o upadłości spółki z [...] kwietnia 2020 r. Skarżący wyrejestrował się z ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba prowadząca działalność gospodarczą w formie spółki od [...] maja 2020 r.
Zdaniem organu, skarżący w okresie od [...] maja 2020 r. legitymuje się statusem wspólnika spółki jawnej, co jednoznacznie wynika z danych zawartych w KRS. W Rejestrze tym brak jest także informacji dotyczącej zawieszenia działalności spółki. To, że w związku z ogłoszeniem upadłości spółki faktycznie nie prowadzi działalności spółki oraz nie osiąga żadnych przychodów pozostaje bez znaczenia dla objęcia go obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Takie ustalenia należałoby bowiem czynić wyłącznie wówczas, gdyby chodziło o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. Strona podlega natomiast obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako wspólnik spółki jawnej.
Skarżący wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jej uchylenia.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na tym, że obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym, będące osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą, podczas gdy skarżący nie prowadził działalności gospodarczej, a także nie miał wpływu na sprawy spółki od dnia ogłoszenia upadłości, a w konsekwencji błędne zakwalifikowanie go jako osoby prowadzącej działalność pozarolniczą spełniającą warunek podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu;
- art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na tym, że skarżący podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba uzyskująca przychody z działalności spółki jawnej, a więc z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, w sytuacji gdy faktycznie od momentu ogłoszenia upadłości nie osiąga żadnych przychodów z działalności spółki, bowiem w stosunku do spółki toczy się postępowanie upadłościowe, co spowodowało w konsekwencji błędne zakwalifikowanie skarżącego jako osoby prowadzącej działalność pozarolniczą spełniającą warunek podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu;
- art. 13 pkt 4b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 423, z późn. zm., dalej: "ustawa systemowa") poprzez błędną wykładnię ww. przepisu polegającą na uznaniu, że wykonywanie przez skarżącego pozarolniczej działalności gospodarczej wiąże się z wyłącznym posiadaniem statusu wspólnika spółki jawnej oraz że powyższy status jest równoznaczny z prowadzeniem przez skarżącego działalności gospodarczej, a także jednocześnie konstruuje on obowiązek podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, podczas gdy ustawodawca na podstawie art. 13 ust. 4 ww. ustawy z kręgu osób prowadzących działalność gospodarczą wyłączył wspólników spółki jawnej;
- art. 13 pkt 4 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie na skutek przyjęcia, że skarżący od momentu wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości nadal prowadzi działalność gospodarczą, podczas gdy art. 75 ust. 1 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze wyraźnie stanowi, że upadły od momentu ogłoszenia upadłości traci prawo zarządu oraz możliwość korzystania i rozporządzania mieniem wchodzącym do masy upadłości, a jednocześnie na podstawie art. 51 ust. 2 powyższej ustawy, postanowienie o ogłoszeniu upadłości jest skuteczne i wykonalne z dniem jego wydania, co oznacza, że ubezpieczony nie spełniał przesłanki w postaci faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej od momentu ogłoszenia upadłości spółki jawnej;
- art. 8 ust. 6 pkt 4 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że samo posiadanie statusu wspólnika spółki jawnej rodzi obowiązek ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego, podczas gdy domniemanie dotyczące prowadzonej działalności gospodarczej może być obalone poprzez udowodnienie, iż działalność ta nie była wykonywana, co skarżący uczynił poprzez przedstawienie postanowienia o ogłoszeniu upadłości, na które wielokrotnie się powoływał.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z 10 sierpnia 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 482/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz umorzył postępowanie administracyjne.
W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej organu od ww. wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 19 października 2023 r., sygn. akt II GSK 2084/22 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
W ocenie NSA, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku brak jest odniesienia się do powoływanego zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i we wniesionej skardze art. 13 pkt 4b ustawy systemowej, także w kontekście zmiany prawa i wprowadzenia tego przepisu oraz oceny skutków, jakie na tle niniejszej sprawy regulacja ta mogła za sobą pociągać w sferze ubezpieczeń wspólników spółek jawnych. Brak jest także oceny, czy w dacie orzekania organ mógł ten przepis zastosować z perspektywy intertemporalnej.
W świetle powyższego, NSA wskazał, że szczególnego wyjaśnienia i stanowiska Sądu pierwszej instancji wymagać będzie kwestia ram czasowych obowiązywania art. 13 pkt 4b ustawy systemowej z punktu widzenia regulacji intertemporalnych wprowadzających zmianę do ustawy systemowej. Organ wprost bowiem stosuje ten przepis, obowiązujący od 18 września 2021 r., stwierdzając obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego już od [...] maja 2020 r., a więc wstecznie. Wyjaśnić zatem należy, czy była do tego wystarczająca podstawa prawna, czy też obowiązywały w tym zakresie jednak "stare zasady", a jeżeli tak to w jakim aspekcie czasowym. Ponadto Sąd pierwszej instancji będzie musiał ustalić jaki jest cel wprowadzonej w art. 13 pkt 4b ustawy systemowej regulacji, przy zastosowaniu wykładni celowościowej i systemowej tego przepisu, uwzględniającej przede wszystkim sens ubezpieczeń zdrowotnych, w tym to, że jakkolwiek są one obowiązkowe, to jednak strona ubezpieczona może je do pewnego stopnia kreować własnymi działaniami, np. przystępując lub występując ze spółki jawnej, zawieszając jej działalność, itp. Jest to więc istotne z punktu widzenia słusznie podkreślanego w zaskarżonym wyroku faktu ogłoszenia upadłości spółki i co najmniej ograniczenia możliwości prowadzenia przez wspólników spraw spółki, co nasuwa pytanie o status wspólników, a przez to rzeczywisty cel regulacji art. 13 pkt 4b ustawy systemowej, na który powołuje się organ.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oznacza to, że Sąd pierwszej instancji, ponownie rozpoznając sprawę, nie może nie dostosować się do zapatrywania prawnego wyrażonego przez NSA.
Przechodząc do kontroli zaskarżonej decyzji, stosownie do wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego sformułowanych w wyroku z 19 października 2023 r., sygn. akt II GSK 2084/22, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Istota sporu sprowadza się do oceny, czy organ właściwie przyjął, że skarżący, z tytułu bycia wspólnikiem spółki jawnej "Przedsiębiorstwo [...] Spółka Jawna w upadłości" wpisanej do KRS nr [...] w okresie od [...] maja 2020 r. do nadal – powinien być objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Przy czym bezsporne jest, że spółka w wymienionym okresie nie została ani zawieszona, ani wykreślona z KRS.
Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi, współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162 i 2105 oraz z 2022 r. poz. 24, 974 i 1570) lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników.
Stosownie do definicji osoby prowadzącej działalność pozarolniczą, ujętej w art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach, jest nią osoba, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy systemowej. Jak natomiast wynika z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej, za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej. Z treści tych przepisów wynika zatem, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają spełniający warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, m.in. wspólnicy spółki jawnej.
Zdaniem Sądu, organ prawidłowo ustalił, że skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność, będąca wspólnikiem spółki jawnej (a nie jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, jak to błędnie zostało wskazane w skardze). Prawidłowo przyjął także, że podstawą podlegania skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jest sam fakt posiadania statusu wspólnika spółki jawnej. Taka wykładnia art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach w zw. z art. 5 pkt 21 tej ustawy i w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej jest prezentowana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sądu Najwyższego, jak i Trybunału Konstytucyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 187/17 stwierdził, że prowadzenie działalności gospodarczej przez spółkę nie jest przesłanką ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik tej spółki, a także wskazał, że w orzecznictwie ugruntowana jest wykładnia art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej, zgodnie z którą wspólnik spółki jest objęty obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na to, czy spółka prowadzi działalność gospodarczą, gdyż wspomniany obowiązek powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego określonego statusu prawnego. Podobny pogląd - tyle że na gruncie spółki komandytowej - wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II UK 227/12, stwierdzając że komandytariusz przystępujący w formie aktu notarialnego do zarejestrowanej spółki komandytowej, która prowadzi działalność pozarolniczą, podlega od dnia tego przystąpienia obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzonej przez spółkę działalności pozarolniczej, chyba że podlega już innemu obligatoryjnemu tytułowi ubezpieczeń społecznych. Również Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 25 września 2014 r., sygn. akt SK 4/12 wskazał, że "z perspektywy art. 8 ust. 6 pkt 4 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej, podstawowe znaczenie ma uzyskanie statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Obowiązek ubezpieczeniowy prawodawca powiązał zatem z określoną normatywnie sytuacją wspólnika, która polega na istnieniu po jego stronie wiązki przyznanych przez normę prawną lub wynikających ze złożonego stosunku spółki, powiązanych funkcjonalnie oraz prawnie chronionych wolności, uprawnień i kompetencji (prawo podmiotowe wspólnika).". Analogiczne stanowisko zostało zaprezentowane także w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (wyroki z: 21 czerwca 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 140/22; 26 maja 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 204/22; 30 marca 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 2530/21; 7 września 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 1413/21; 15 września 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 1710/22; 18 września 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 2826/23). Wszystkie te poglądy odnosiły się do wskazanej w art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej kategorii podmiotów prowadzących pozarolniczą działalność, obejmującej: wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej.
Zgodnie natomiast z art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c), powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Jak wynika z art. 13 pkt 4 ustawy systemowej (w brzmieniu obowiązującym sprzed 18 września 2021 r.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach: osoby prowadzące działalność pozarolniczą - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie art. 36aa oraz przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. Zdaniem Sądu, w odniesieniu do osób, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej, stanowiących tylko jedną z kategorii podmiotów objętych wspólnym określeniem "osoby prowadzące pozarolniczą działalność", art. 13 pkt 4 ustawy systemowej (w brzmieniu sprzed 18 września 2021 r.) należy interpretować analogicznie do wykładni przyjmowanej w przywołanym wyżej orzecznictwie na tle art. 8 ust. 6 pkt 4 tej ustawy. Ta grupa osób podlega zatem ubezpieczeniom w okresie, w którym ma status wspólnika spółki, z wyłączeniem okresów, w których spółka zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej.
Powołany art. 13 pkt 4 ustawy systemowej, na mocy art. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1621, dalej : "ustawa nowelizująca"), od 18 września 2021 r. (zgodnie z regulacją intertemporalną zawartą w art. 23 ustawy nowelizującej), otrzymał brzmienie: obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach: osoby prowadzące pozarolniczą działalność, z wyłączeniem osób, o których mowa w pkt 4a i 4b - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie art. 36aa oraz przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. W dodanych pkt 4b unormowano, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach: wspólnicy spółki jawnej, partnerskiej lub komandytowej (od 1 stycznia 2023 r. - oraz komplementariusze w spółce komandytowo-akcyjnej) - od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego albo od dnia nabycia ogółu praw i obowiązków w spółce do dnia wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego albo zbycia ogółu praw i obowiązków w spółce, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności przez spółkę zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. W uzasadnieniu do projektu ustawy nowelizującej (druk sejmowy nr 1188, Sejm IX kadencji) wskazano, że proponuje się objęcie ubezpieczeniami wspólników jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, partnerskiej lub komandytowej, niezależnie od istnienia okoliczności leżących po stronie spółki, np. nieistotne jest czy spółka prowadzi działalność, uzyskuje przychody, zatrudnia pracowników itd. Proponuje się uzależnienie obowiązku ubezpieczeń od statusu wspólnika, co pozwoli zniwelować ewentualne próby obejścia obowiązku ubezpieczeń społecznych i stosować jednakowe regulacje w stosunku do wszystkich ww. wspólników. Obowiązek ubezpieczeń społecznych w przypadku wspólników spółki jawnej, partnerskiej lub komandytowej będzie istnieć od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego albo od dnia nabycia ogółu praw i obowiązków w spółce do dnia wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego albo zbycia ogółu praw i obowiązków w spółce, z wyłączeniem okresu zawieszenia działalności spółki. Podkreślono także, że powyższa propozycja jest zgodna z linią orzeczniczą Sądu Najwyższego oraz z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt SK 4/12.
Powyższe oznacza, że opisana na wstępie rozważań wykładnia sprowadzająca się do uzależnienia obowiązku ubezpieczeń społecznych od statusu wspólnika, która obowiązywała przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, została potwierdzona przez ustawodawcę przez dodanie, z dniem 18 września 2021 r., art. 13 pkt 4b ustawy systemowej, na który to przepis powołał się organ w zaskarżonej decyzji. Przepis ten, mimo że jeszcze nie obowiązywał w dacie stwierdzenia przez organ obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego, tj. od dnia [...] maja 2020 r. (tj. w dacie kiedy skarżący wyrejestrował się z ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba prowadząca działalność gospodarczą w formie spółki), to w istocie jego wejście w życie po tej dacie nie zmieniło ani statusu prawnego skarżącego jako wspólnika spółki jawnej, ani wykładni prawa w tym zakresie, a jedynie ujednoliciło, czy też uściśliło zasady dotyczące objęcia ubezpieczeniem wspólników, m.in. spółki jawnej.
Odnosząc się zatem, zgodnie z zaleceniami NSA, do ustalenia celu wprowadzonej w art. 13 pkt 4b ustawy systemowej regulacji, należy wskazać, że ustawodawca, wprowadzając ten przepis chciał usystematyzować moment rozpoczęcia i zakończenia okresu ubezpieczenia m.in. wspólników spółki jawnej, odchodząc od dotychczasowego jego niejasnego określenia wskazanego w art. 13 pkt 4 ustawy systemowej (w brzmieniu sprzed 18 września 2021 r.), że okres ubezpieczenia trwa "od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności". Tym samym brzmienie znowelizowanego przepisu potwierdziło zaprezentowane w orzecznictwie stanowisko, że podleganie wspólnika takiej spółki obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego zależy wyłącznie od posiadania tego statusu, przy czym wspólnik nie podlega ubezpieczeniu tylko w czasie zawieszenia przez spółkę działalności gospodarczej. Natomiast dla stwierdzenia, że dana osoba podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako wspólnik tej spółki nie ma znaczenia okoliczność, czy spółka faktycznie prowadziła działalność, czy też była w upadłości, tak jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie.
W świetle powyższych uwag, należy wskazać, że organ nie naruszył art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. c) w zw. z art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, jak również art. 13 pkt 4 i pkt 4b w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 4 oraz art. 6 ust. 1 pkt 5 oraz art. 82 ust. 1 ustawy systemowej, bowiem zastosował te przepisy w niniejszej sprawie w odniesieniu do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Z Rejestru Przedsiębiorców KRS jednoznacznie wynika, że skarżący figuruje jako wspólnik wpisanej do KRS 14 lutego 2002 r., spółki jawnej. Wpisu do KRS w zakresie ogłoszenia upadłości spółki dokonano [...] maja 2020 r. W historii wpisu brak jest informacji o zawieszeniu działalności spółki lub jej wykreśleniu z KRS. Organ prawidłowo zatem uznał, że skarżący podlega od [...] maja 2020 r. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność, będąca wspólnikiem tej spółki.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI