VI SA/Wa 6431/23

VI SA/Wa 6431/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Fyda-Kawula /sprawozdawca/
Danuta Szydłowska /przewodniczący/
Grzegorz Nowecki
Symbol z opisem
6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1170
art. 120 ust. 1, art. 129(1) ust. 1 pkt 2-3, art. 252
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 5 marca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.) Protokolant ref. Anna Arendt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2024 r. sprawy ze skargi O. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 października 2023 r. nr DT-ZK.Z.512893.11.jpsu w przedmiocie prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 stycznia 2023 r.; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz O. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 2 217 (dwa tysiące dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej zaskarżoną decyzją z [...] października 2023 r. nr [...] na podstawie art. 245 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 1291 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1170) w wyniku wniosku O. Sp. z o.o. z siedzibą w P.(Skarżąca) o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję Urzędu Patentowego RP z [...] stycznia 2023 r. o odmowie udzielenia Skarżącej prawa ochronnego na znak towarowy słowny Gold Ashwagandha.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Urząd Patentowy stwierdził, że podstawą wydania ww. decyzji o odmowie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowny Gold Ashwagandha zgłoszony w dniu 28 lutego 2019 r. konwertowany na Polskę w dniu 30 marca 2020 r. pod numerem [...] był art. 1291 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy - Prawo własności przemysłowej. Znak ten zgłoszono do oznaczania nim towarów z klasy 5, stanowiących szeroko rozumiane farmaceutyki, suplementy, preparaty witaminowe i mineralne, mieszanki ziołowe i preparaty dietetyczne. W przypadku towarów stanowiących preparaty farmaceutyczne należy mieć na względzie, iż krąg ich odbiorców będzie zróżnicowany. Zgłoszone towary będą kierowane do dwóch grup odbiorców: konsumentów, zainteresowanych nabywaniem suplementów, preparatów witaminowanych i mineralnych, mieszanek ziołowych i preparatów dietetycznych, w tym sprzedawanych bez recepty oraz profesjonalistów z zakresu medycyny. Z uwagi na fakt, że oferowane towary dotyczą dziedziny medycyny, obie grupy będą wykazywały się podwyższonym poziomem uwagi.
W ocenie Urzędu Patentowego, znak Gold Ashwagandha nie posiada takich cech, by mógłby realizować funkcję znaku towarowego. Przedmiotem oceny jest zawsze oznaczenie jako całość. Nie stoi to jednak na przeszkodzie dokonaniu na wstępie sukcesywnej analizy poszczególnych elementów użytych w celu przedstawienia tego znaku towarowego. Znak Gold Ashwagandha zgłoszono jako oznaczenie słowne. Składa się ono z dwóch wyrazów: słowa "gold" i "ashwagandha". Słowo "gold" pochodzi z języka angielskiego i oznacza "złoto/złoty", wywołuje niewątpliwie pozytywne konotacje - w jednym ze znaczeń to "najlepszy w swoim rodzaju", np. złoty medal, złoty laur, złota rączka, na wagę złota, jest to też ogólny termin pochwalny, odnoszący się do czegoś bardzo wyjątkowego lub cennego, dla wszelkiego rodzaju towarów lub usług, w celu podkreślenia ekskluzywnego i luksusowego charakteru towaru/usługi. Słowo "ahwagandha" oznacza zaś roślinę stosowaną w medycynie ajurwedyjskiej, nazywaną również indyjskim żeń-szeniem, bądź witanią ospałą. Całość znaku Gold Ashwagandha wskazuje zatem na skład oraz jakość towarów oferowanych przez Skarżącą - będą to szeroko rozumiane farmaceutyki o wysokiej ("złotej") jakości, zawierające w swoim składzie ashwagandhę. Użycie słowa "gold" ma zatem charakter pochwalny i będzie przyciągało konsumentów, oferując im wysoką jakość nabywanych towarów. Nie wydaje się zasadnym stwierdzenie, że konsumenci będą odbierali słowo "gold" w znaku Gold Ashwagandha jako wskazanie na metal szlachetny czy kolor, gdyż oznaczenie będzie umieszczane na konkretne towary stanowiące farmaceutyki. Tym bardziej wydaje się to niezasadne z uwagi na poziom uwagi reprezentowany przez odbiorców, który będzie podwyższony.
Urząd Patentowy stwierdził, że nawet jeśli element "gold" sam w sobie nie posiada konotacji ani relacji ze wskazanymi towarami, to cały znak Gold Ashwagandha, gdzie znajduje się ponadto odniesienie do składu oferowanych towarów, takie konotacje czy relacje może już posiadać. Zgłaszający w materiałach umieszczanych na swoich stronach internetowych, a także na opakowaniach swoich produktów, posługuje się nazwą "ashwagandha" w kontekście informacyjnym (np. "ekstrakt z korzenia ashwagandhy"), a nie "witania ospała". Tym bardziej należy uznać słowo "ashwagandha" za opisowe, wskazujące wprost na skład oferowanych towarów, jako towarów zawierających ashwagandhę. Porównując z kolei dane dotyczące popularności haseł "ashwagandha", "witania ospała" i "indyjski żeń-szeń" w odniesieniu do siebie w okresie 10 lat wstecz od dnia zgłoszenia znaku Gold Ashwagandha można wywnioskować, że słowo "ashwagandha" zdecydowanie nie jest znane wyłącznie botanikom i farmakologom, ale również przeciętnemu użytkownikowi Internetu.
Urząd Patentowy stwierdził, że wcześniejsze rejestracje znaków, zarówno w urzędzie krajowym, jak i urzędzie unijnym, nie mają bezpośredniego wpływu na podejmowane decyzje w tym postępowaniu. Odwołanie do wcześniejszych rejestracji jest zasadne jedynie w celu zapoznania się z motywami wydanej decyzji, nie stanowi jednak podstawy do automatycznego powielania już zapadłych rozstrzygnięć. Wynika to z faktu, iż elementy brane pod uwagę przy badaniu zdolności rejestracyjnej znaku - jego odbiorcy, rynek, język, świadomość konsumencka itp. - podlegają nieustannym zmianom. Nie ma zatem zasadności opieranie rozstrzygnięcia wyłącznie na podstawie wcześniejszych decyzji, gdyż dokonana wówczas ocena nie spełniałaby wymogu przesłanki aktualności. Ostatecznie Urząd jest zobowiązany przez prawo, na mocy treści przepisów art. 123 ust. 1 oraz art. 153 ust. 2 ustawy - Prawo własności przemysłowej, do oceny zdolności rejestracyjnej znaku na dzień jego zgłoszenia – w tej sprawie jest to dzień 28 lutego 2019 r.
W ocenie Urzędu Patentowego, samo wskazanie, że pewne oznaczenia z elementem "gold" uzyskały prawo ochronne jest zbyt lakoniczne dla prawidłowej oceny zasadności takiego argumentu w okolicznościach tej sprawy. Powołanie się przez Skarżącą na rzekomą serię znaków jest w tej sprawie irrelewantne, gdyż przedmiotem tego postępowania jest dokonanie oceny zdolności odróżniającej konkretnego znaku, tj. Gold Ashwagandha, przez pryzmat jasno określonych przepisów, w szczególności art. 1291 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy - Prawo własności przemysłowej. Argumentacja odnosząca się do innych rejestracji, przedstawiona przez Organ w zaskarżonej decyzji oraz w tej decyzji powyżej, ma zastosowanie również do znaku GOLD SYLIMARYNA [...].
Reasumując Urząd Patentowy stwierdził, że znak Gold Ashwagandha stanowi wyrażenie zrozumiałe dla relewantnego konsumenta zgłoszonych towarów. Będzie ono odbierane jako informacja o wyjątkowym składzie oferowanych towarów, będzie wskazywać na ich wysoką jakość czy wysoką zawartość ashwagandhy. Znak Gold Ashwagandha jednoznacznie wskazuje na jakość i skład towarów, oferowanych przez Skarżącą. Użycie słowa "gold" w zestawieniu z nazwą substancji czynnej będzie dla konsumentów wskazaniem na wysoką jakość oferowanych towarów, wysoką jakość ashwagandhy, jako substancji czynnej, bądź jej wysoką zawartość w produktach, oferowanych przez Skarżącą. Oznaczenie Gold Ashwagandha nie będzie więc ze swej natury wykazywało znamion odróżniających wobec towarów, dla jakich zostało zgłoszone.
Z kolei co do wtórnej zdolności odróżniającej znaku Gold Ashwagandha Urząd Patentowy podkreślił, że wykazanie jej nabycia wymaga podjęcia przez zgłaszającego w okresie przed zgłoszeniem oznaczenia do rejestracji szeregu działań skierowanych na promocję i reklamę oznaczenia wśród grupy przeciętnych konsumentów danej kategorii towarów. Należy również wskazać na czas używania znaku, jego udział w rynku, sposób i intensywność jego używania oraz przy uwzględnieniu wszystkich danych wskazujących, że określona grupa odbiorców przypisze określonemu przedsiębiorcy towary oznaczone tym znakiem. Konieczna jest ocena, czy oznaczenie używane było w charakterze znaku towarowego, a więc w taki sposób, który umożliwia w oczach przeciętnego odbiorcy towarów odróżnienie danych towarów od towarów innych przedsiębiorców. Rozpoznawalność oznaczenia powinna być odzwierciedlona odpowiednimi materiałami dowodowymi, takimi jak badania opinii publicznej dowodzące, że znak ten utożsamiany jest ze Zgłaszającym na minimum 50% terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (z uwagi na fakt, iż ochrona przyznawana jest na całym terytorium RP), sporządzonego przez jednostkę do tego uprawnioną - niezależny ośrodek badawczy; faktury potwierdzające nakłady na reklamę tego oznaczenia oraz rozpowszechnianie oznaczenia na terytorium całego kraju. Z przedłożonych przez Skarżącą dokumentów wynika, że przed datą zgłoszenia znaku, a więc przed dniem 28 lutego 2019 r., oznaczenie Gold Ashwagandha mogło być obecne na rynku od około połowy 2016 r., a więc przez niecałe 3 lata. Z zał. 15 wynika, że Zgłaszający od września 2017 r. do dnia zgłoszenia znaku wprowadził na rynek ok. 53 tys. opakowań swojego produktu. Nie jest to wynik wystarczający dla uznania, że znak Gold Ashwagandha był używany dostatecznie długo i intensywnie, by zakorzenić się w świadomości potencjalnych konsumentów. W szczególności brakuje dowodów bezpośrednich, takich jak oświadczenia izb handlowych czy badanie rozpoznawalności znaku wśród konsumentów. Dokumenty przedłożone przez Zgłaszającego są dowodami pośrednimi, zaś po dokonaniu ich zbiorczej oceny Organ doszedł do wniosku, że nie są one wystarczające do dowiedzenia, że znak Gold Ashwagandha w dacie jego zgłoszenia charakteryzował się zdolnością odróżniającą wypracowaną dzięki jego używaniu w obrocie dla zgłoszonych towarów.
W konkluzji Urząd Patentowy odmówił ochrony zgłoszonemu oznaczeniu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca zaskarżyła powyższą decyzję w całości wnosząc o jej uchylenie w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie:
- przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 1291 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy - Prawo własności przemysłowej, polegające na niewłaściwym zastosowaniu przytoczonych przepisów przez Urząd Patentowy w stanie faktycznym sprawy i przyjęcie, że zgłoszony znak towarowy nie nadaje się do odróżniania w obrocie towarów, dla których został zgłoszony oraz składa się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania, w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności, podczas gdy w tej sprawie należało uznać, że znak towarowy "Gold Ashwagandha" ([...]) posiada konkretną zdolność odróżniającą oraz nie cechuje się opisowym charakterem;
2) art. 130 ustawy - Prawo własności przemysłowej, poprzez błędne zastosowanie powyższego przepisu przez Urząd Patentowy i przyjęcie, iż w tej sprawie zachodzą podstawy do jego zastosowania, tj. przez błędne przyjęcie przez Urząd, iż znak towarowy "Gold Ashwagandha" ([...]) nie nabrał, w następstwie jego używania, charakteru odróżniającego, podczas gdy dowody przedstawione przez Zgłaszającego w sposób jednoznaczny na to wskazują;
- przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 244 ust. 11 poprzez ich niezastosowanie i dokonanie dowolnych, a w konsekwencji błędnych ustaleń faktycznych, brak całościowej oceny i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, brak wyjaśnienia przesłanek, którymi Organ kierował się przy załatwieniu sprawy, niewyczerpujące rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego, skutkujące brakiem dokładnego zbadania okoliczności sprawy i dokonaniem oceny nie na podstawie całokształtu materiału dowodowego, brak należytego uzasadnienia decyzji, nierozpatrzenie sprawy w całości, w szczególności poprzez:
a) niewłaściwe ustalenie, iż dodatkowy wyraz "Gold" nie ma żadnego wpływu na zdolność odróżniającą znaku towarowego "Gold Ashwagandha" i w konsekwencji całkowite wykluczenie tego elementu słownego z dokonywanej przez Urząd oceny zdolności odróżniającej zgłoszonego znaku, podczas gdy dla tej oceny istotne jest całościowe wrażenie wywierane przez znak towarowy;
b) błędne przyjęcie, że element "Gold" będzie odbierany przez relewantny krąg odbiorców nie jako element dystynktywny, lecz jako termin pochwalny, wywołujący pozytywne konotacje wśród odbiorców;
c) nieuwzględnienie faktu przysługiwania Skarżącej prawa do rodziny znaków towarowych z elementem słownym "Gold", zarejestrowanych przez Urząd Patentowy RP na rzecz Skarżącej, jej wpływu na ocenę zdolności odróżniającej znaku "Gold Ashwagandha" ([...]);
d) pominięcie, okoliczności że w takim samym stanie faktycznym i prawnym Organ wydał decyzję, na mocy której udzielił Skarżącej prawa ochronnego na znak towarowy GOLD SYLIMARYNA ([...]), a odmawiając ochrony w tej sprawie naruszył zasadę zaufania obywateli do organów państwa, pewności prawa oraz jednolitości orzeczniczej;
e) brak całościowej interpretacji zgłoszonego znaku "Gold Ashwagandha" ([...]) i analizę jego poszczególnych elementów w oderwaniu od całości oznaczenia;
f) błędne uznanie, że zgłoszony znak "Gold Ashwagandha" ([...]) jest oznaczeniem opisowym, podczas gdy znak ten należy uznać za aluzyjny i w konsekwencji zasługujący na ochronę;
- a w konsekwencji błędne przyjęcie, że w tej sprawie wypełnione zostały przesłanki nieudzielenia ochrony z art. 1291 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy - Prawo własności przemysłowej na zgłoszony znak towarowy "Gold Ashwagandha";
2) art. 245 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo własności przemysłowej poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję z 24 stycznia 2023 r. w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na słowny znak towarowy "Gold Ashwagandha" w sytuacji, gdy była ona wadliwa i Urząd, w wyniku wykładni przepisów prawa materialnego, art. 1291 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz art. 130 powołanej ustawy, powinien wydać decyzję o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Organ wniósł ojej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W piśmie z 22 lutego 2024 r. Skarżąca podtrzymała w całości argumentację prezentowaną w skardze. Nadto powołała się na definicje ustawowe "suplementu diety" oraz "produktu leczniczego".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Sąd nie może natomiast orzekać w kwestiach wykraczających poza przedmiot zaskarżenia (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt OSK 1595/04).
Kontrolując wydane w sprawie decyzje zgodnie z powołanym kryterium Sąd stwierdził, że nie są one zgodne z prawem. W działaniu Organu dopatrzył się bowiem nieprawidłowości zarówno w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak w procesie subsumpcji ustalonego stanu faktycznego pod zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego.
Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z zasady tej wynika, że organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób określony w art. 107 § 3 k.p.a.
Funkcją każdego znaku towarowego jest zdolność odróżniania towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów pochodzących od innych przedsiębiorstw, co wprost wynika z definicji znaku towarowego zawartej w art. 120 ust. 1 ustawy – Prawo własności przemysłowej. Zdolność ta przejawia się w tym, że znak towarowy nie może wprowadzać uczestników obrotu w błąd co do pochodzenia towarów. Znakiem towarowym może być zatem wyłącznie oznaczenie, do używania którego można przyznać prawo wyłącznie jednemu podmiotowi, gwarantując jednocześnie prawo do swobodnego dostępu pozostałym uczestnikom obrotu gospodarczego do oznaczeń ogólnoinformacyjnych. Znak towarowy pozwala więc odbiorcy rozpoznać towary objęte prawem wyłącznym jako pochodzące z określonego przedsiębiorstwa, a tym samym umożliwia odróżnianie tych towarów, od towarów pochodzących z innych przedsiębiorstw. Posiadanie przez znak towarowy dostatecznych znamion odróżniających jest zatem podstawową przesłanką oceny przy udzielaniu prawa ochronnego na konkretne oznaczenie, jak również przy próbie wzruszenia takiego prawa.
Przeszkoda rejestracji znaku wynikająca z art. 1291 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo własności przemysłowej, zgodnie z którym nie udziela się prawa ochronnego na oznaczenie, które nie nadaje się do odróżniania w obrocie towarów, dla których zostało zgłoszone, określana jest mianem konkretnej zdolności odróżniającej i badana jest w odniesieniu do konkretnych towarów, dla jakich znak został zgłoszony do ochrony. Dostateczne znamiona odróżniające oznaczenia rozumiane w sensie konkretnym pozwalają na to, by właściwy krąg odbiorców, składający się z przeciętnych, właściwie poinformowanych, dostatecznie uważnych i rozsądnych konsumentów towarów (usług) oznaczonych danym znakiem, postrzegał wskazany towar jako pochodzący z konkretnego przedsiębiorstwa (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 22 czerwca 2006 r. wydany w sprawie C-24/05).
Za niezdolne do pełnienia funkcji znaku towarowego uważa się znaki, które pozbawione są dostatecznych znamion odróżniających w odniesieniu do towarów, dla sygnowania których zostały przeznaczone. Znamion takich nie posiadają oznaczenia, które nie pozwalają zindywidualizować towaru jako pochodzącego od konkretnego przedsiębiorcy. W tej grupie oznaczeń znajdują się oznaczenia/znaki opisowe, tj. oznaczenia, które składają się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania, w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności (art. 1291 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo własności przemysłowej), czyli elementów, których jedyną funkcją jest przekazywanie informacji o towarze (usłudze), a nie o jego pochodzeniu z określonego przedsiębiorstwa (por. znaki oceniane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 720/18 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 2673/19).
Znakiem opisowym jest znak, który ma cechy aktualnej, konkretnej i bezpośredniej opisowości. Aktualność oznaczenia podlega ocenie obiektywnej i sprowadza się do ustalenia, czy z punktu widzenia aktualnych warunków rynku oznaczenie jest przydatne do opisu towaru i jako takie powinno być dostępne dla wszystkich jego uczestników. Reguła konkretnej opisowości wskazuje z kolei, że wyłączony z rejestracji jako opisowy może być tylko taki znak, który wskazuje na konkretne cechy tego towaru, dla którego oznaczania jest przeznaczony. Bezpośredniość opisu ma zaś miejsce wtedy, gdy znak przekazuje informację o cechach konkretnego towaru wprost, wyraźnie i jednoznacznie, tak że może być ona również odczytana wprost, a nie drogą skojarzeń (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1346/10).
Należy też podkreślić, że nawet "znaki słabe", o niewielkiej, lecz dostatecznej mocy odróżniającej zasługują na ochronę na gruncie ustawy – Prawo własności przemysłowej, przy czym o dopuszczalności rejestracji znaku decyduje już minimalny, jakikolwiek poziom zdatności oznaczenia do pełnienia funkcji odróżniania towaru lub usługi ze względu na pochodzenie. Zdolność odróżniająca zasadniczo nie jest ustalana przez pryzmat warunków obrotu. Musi to być jednak zdolność konkretna – organ winien ją oceniać w odniesieniu do konkretnych towarów objętych zgłoszeniem (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 2408/21 i powołane w nim poglądy wyrażane w doktrynie i orzecznictwie).
W rozpoznawanej sprawie analizie Urzędu Patentowego podlegał znak słowny Gold Ashwagandha przeznaczony do oznaczania towarów i usług z klasy: 5 stanowiących szeroko rozumiane farmaceutyki, suplementy, preparaty witaminowe i mineralne, mieszanki ziołowe i preparaty dietetyczne. Urząd Patentowy stwierdził, że zgłoszony znak nie posiada dostatecznych znamion odróżniających w rozumieniu art. 1291 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 ustawy - Prawo własności przemysłowej, gdyż składa się z dwóch wyrazów: słowa "gold", które pochodzi z języka angielskiego i oznacza "złoto/złoty" (który wywołuje niewątpliwie pozytywne konotacje - "najlepszy w swoim rodzaju", np. złoty medal, złoty laur, złota rączka, na wagę złota) oraz słowa "ahwagandha", które oznacza roślinę stosowaną w medycynie ajurwedyjskiej, nazywaną również indyjskim żeń-szeniem, bądź witanią ospałą. Całość znaku Gold Ashwagandha wskazuje zatem na skład oraz jakość towarów oferowanych przez Skarżącą - będą to szeroko rozumiane farmaceutyki o wysokiej ("złotej") jakości, zawierające w swoim składzie ashwagandhę. Użycie słowa "gold" w tym znaczeniu ma zatem – zdaniem Urzędu Patentowego – charakter pochwalny i będzie przyciągało konsumentów, oferując im wysoką jakość nabywanych towarów. Konsumenci nie będą odbierali słowa "gold" w tym znaku jako wskazanie na metal szlachetny czy kolor, gdyż oznaczenie będzie umieszczane na konkretne towary stanowiące farmaceutyki - poziom uwagi reprezentowany przez odbiorców będzie podwyższony. W związku z tym Urząd Patentowy przyjął, że nawet jeśli element "gold" sam w sobie nie posiada konotacji ani relacji ze wskazanymi towarami, to cały znak Gold Ashwagandha, gdzie znajduje się odniesienie do składu oferowanych przez Skarżącą towarów, takie konotacje czy relacje może już posiadać. Organ uznał zatem, że zgłoszony znak jest opisowy względem towarów i usług, dla których został zgłoszony.
W ocenie Sądu, powyższe stanowisko Urzędu Patentowego zostało wyrażone z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80, a także art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 1291 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy Prawo własności przemysłowej, gdyż Urząd Patentowy nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, a także nie dokonał właściwej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym przedstawionego przez stronę Skarżącą w toku postępowania. W konsekwencji, uzasadnienie zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a.
Urząd Patentowy wadliwie przyjął bowiem, że oznaczenie Gold Ashwagandha będzie w odniesieniu do produktów i usług wymienionych w klasie 5 przez relewantny krąg odbiorców odbierane jako pozbawione charakteru odróżniającego czy oznaczenie opisowe. Za relewantny krąg odbiorców uznał przy tym zarówno konsumentów zainteresowanych nabywaniem suplementów sprzedawanych bez recepty, jak i profesjonalistów, a z uwagi na fakt, że oferowane towary dotyczą dziedziny medycyny, obie grupy będą wykazywały się podwyższonym poziomem uwagi.
Sąd podziela zarzuty i argumenty podniesione w skardze, że Organ w sposób nieuzasadniony przypisał oznaczeniu Gold Ashwagandha opisowy charakter, nie biorąc pod uwagę materiałów dowodowych przedstawionych przez Skarżącą. Organ w swojej decyzji nie ocenił słów składających się na zgłoszony znak łącznie jako całości. Gdyby bowiem Urząd Patentowy przeprowadził taką analizę znaku doszedłby do wniosku, iż oznaczenie "Gold Ashwagandha" ([...]) jest znakiem aluzyjnym. Aluzyjność znaku towarowego decyduje natomiast o jego fantazyjności. W konsekwencji, znak ten nie przekazuje wprost informacji o oznaczanych towarach, a jedynie drogą skojarzeń.
W ocenie Sądu, nie można uznać, że zgłoszony znak posiada charakter opisowy dla zgłoszonych towarów, z uwagi na brak bezpośredniej opisowości. Znak ten ma, jak trafnie twierdzi Skarżąca, charakter aluzyjny i sugerujący (por. pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. II GSK 3335/15, zgodnie z którym pośredni, możliwy przekaz informacyjny, nie może uzasadniać twierdzenia o braku zdolności odróżniającej znaku towarowego, bowiem brak ten istnieje tylko wówczas, gdy przekaz stanowi wprost o oznaczonym towarze i nie trzeba się go doszukiwać).
Sąd podziela stanowisko Skarżącej, z którego wynika, że naprowadzenie odbiorcy na cechy towarów może następować dopiero drogą skojarzenia myślowego wywołanego zgłoszonym znakiem. Tymczasem oznaczenie ma charakter opisowy, jeżeli wykazuje bezpośredni i konkretny związek z wchodzącymi w grę towarami lub usługami, który może pozwolić docelowemu kręgowi odbiorców natychmiast i bez głębszego zastanowienia dostrzec w nim opis tych towarów lub usług lub jednej z ich podstawowych cech. Trudno jest zgodzić się z Organem, aby zgłoszone oznaczenie "Gold Ashwagandha" stanowiło prostą informację o oznaczanych towarach, bowiem nie istnieje takie pojęcie jak "złota ashwagandha". Oznaczenie to stanowi zatem fantazyjną grę słów, bowiem wyrażenia ashwagndha nie określa się powszechnie takimi przymiotnikami jak gold z j. angielskiego, czy złoto z j. polskiego.
Ocena zdolności odróżniającej zgłoszonego oznaczenia została zatem dokonana z naruszeniem art. 1291 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 ustawy - Prawo własności przemysłowej poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że oznaczenie Gold Ashwagandha składa się w całości z elementów niewyróżniających, mogących służyć w obrocie do wskazania przeznaczenia towarów, do oznaczania których znak ten został przeznaczony oraz z naruszeniem art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 252 ustawy - Prawo własności przemysłowej poprzez ustalenie, że oznaczenie to będzie stanowiło prostą informację o oznaczanych towarach.
Wskazana powyżej wadliwość zaskarżonej decyzji świadczy nadto o naruszeniu przez Urząd Patentowy zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.).
Ponadto, oceniane oznaczenie nie opisuje wprost cech towarów, może co najwyżej sugerować pewne skojarzenia i być powiązane z utrwaloną linią produktów i znaków towarowych Skarżącej z elementem słownym "GOLD". Istotna jest tu również podnoszona przez Skarżącą w toku postępowania okoliczność zarejestrowania na jej rzecz wcześniejszych znaków towarowych z elementem słownym "GOLD", np. "Gold Omega 3" ([...]), "GOLD-VIT C" ([...]), "Gold Mag" ([...]) i innych wymienionych w skardze.
Ponadto, na rynku produktów farmaceutycznych nawiązanie w nazwie konkretnego produktu do jego składnika jest powszechnie stosowanym zabiegiem. W przypadku znaków towarowych przeznaczonych dla środków leczniczych (czy też kosmetycznych oraz lekarstw) często oznaczenie tworzy się z połączenia nazwy podstawowego składnika chemicznego danego środka lub nazwy choroby, do której leczenia środek jest przeznaczony w połączeniu z pewnymi przedrostkami lub pewną stereotypową końcówką (por. wyroki NSA: z 30 sierpnia 2023 r., sygn. akt II GSK 314/23, z 6 lipca 2023 r., sygn. akt II GSK 474/20; z 7 maja 2015 r., sygn. akt II GSK 696/14 i z 24 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 604/13). Znaki towarowe w tym sektorze rynku składają się bowiem z oznaczeń ogólnoinformacyjnych, uzupełnionych rożnymi dodatkami. W konsekwencji zgłoszony znak "Gold Ashwagandha" ([...]) jedynie pośrednio nawiązuje do towarów nim oznaczonych i nie stanowi zwyczajnego opisu oferowanych produktów, a służy skojarzeniu znaku z konkretnym przedsiębiorcą, od którego pochodzi, tj. ze Skarżącą.
Należy przy tym podkreślić, że sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi oraz zasadami prowadzenia postępowania. Zasady ogólne postępowania są przy tym nie tylko abstrakcyjnym postulatem ustawodawcy wobec organów, ale także przesłanką oceny ich działania, w wyniku której może dojść do uchylenia decyzji administracyjnej (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 marca 2002 r., sygn. akt III SA 3390/00).
Rozpoznając ponownie sprawę Urząd Patentowy przeprowadzi postępowanie administracyjne stosownie do powołanych powyżej zasad ogólnych zawartych w k.p.a., odniesie się do wszystkich okoliczności faktycznych i całego materiału dowodowego, który zgromadził w sprawie, by następnie na jego podstawie podjąć decyzję administracyjną prawidłowo uzasadnioną o przekonywującej treści.
Urząd Patentowy uwzględni tę okoliczność, również eksponowaną przez Skarżącą w toku postępowania i w skardze, że zgodnie z art. 8 § 2 k.p.a. organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Z przykładów powołanych w skardze wynika przy tym, że w dotychczasowej praktyce orzeczniczej Organ nie widział przeszkód w rejestracji znaków towarowych zawierających element Gold (np. "Gold Omega 3" ([...]), "GOLD-VIT C" ([...]), "Gold Mag" ([...]) i innych wymienionych w skardze).
Ponadto Urząd Patentowy nie odniósł się i do tej okoliczności - w kontekście wcześniejszych rejestracji na rzecz Skarżącej znaków ze słowem Gold - że w 2021 r. udzielił Skarżącej prawa ochronnego na oznaczenie "GOLD SYLIMARYNA" ([...]) dla towarów i usług w Klasie 5 Klasyfikacji Nicejskiej.
Sąd podziela przy tym stanowisko tutejszego Sądu wyrażone w wyroku z dnia 25 października 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 4101/23, zgodnie z którym za naruszające zasadę wyrażoną w art. 8 § 2 k.p.a. uznać należy takie działanie organów administracji publicznej, które polega na zmienności poglądów prawnych wyrażonych w decyzjach wydanych na tle tożsamych stanów faktycznych, ze wskazaniem tej samej podstawy prawnej decyzji i bez uzasadnienia tej zmiany. Jeżeli natomiast istnieją uzasadnione przyczyny dla odmiennego załatwienia sprawy, to istnienie takich uzasadnionych przyczyn organ powinien szczegółowo wyjaśnić.
Oczywistym jest, że zgłoszone oznaczenie różni się od znaków, na które powołuje się Skarżąca w skardze, niemniej posiadają one pewne cechy wspólne.
Brak uwzględnienia powyższej okoliczności z całą pewnością nie pogłębia zaufania do organów państwa i nie świadczy o respektowaniu przez nie zasady równego traktowania.
Z kolei możliwość nabycia wtórnej zdolności odróżniającej dotyczy tylko znaków towarowych, które pierwotnie były pozbawione jakiegokolwiek odróżniającego charakteru (vide H. Fedorowicz w: Prawo własności przemysłowej. Komentarz, red. M. Kondrat, Warszawa 2021, art. 130).
Ze wszystkich wskazanych powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i a) p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 kwietnia 2017 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1431) zasądzając od Urzędu Patentowego RP na rzecz Skarżącej 1000 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi, 1200 zł tytułem wynagrodzenia Pełnomocnika Skarżącej będącego rzecznikiem patentowym oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.