VI SA/Wa 639/25

VI SA/Wa 639/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-06-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grzegorz Nowecki
Marek Maliński
Tomasz Sałek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 8, art. 9, art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1251
art. 61 ust. 15, art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1 pkt 1, art. 64 ust. 2, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1, ust. 4 pkt 2, art. 140 ab ust. 1, ust. 2, art. 2 pkt 55
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.)
Dz.U. 2011 nr 222 poz 1321
art. 1 pkt 4 lit. b
Ustawa z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 135, art. 200, art. 205 par. 2, art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Asesor WSA Marek Maliński Protokolant st. spec. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2023 r.; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego J. M. kwotę 4067 (cztery tysiące sześćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 24 sierpnia 2023 r. na ulicy [...] w ciągu drogi krajowej [...] w P., inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli drogowej zespół pojazdów składający się z samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] oraz przyczepy marki DOLL o nr rej. [...]. Zespołem pojazdów kierował T. B., który wykonywał przejazd z ładunkiem drewna sosnowego (ładunek podzielny) w imieniu i na rzecz J. M. (dalej także jako "Skarżący" lub "Strona"). Kierowca okazał kwit wywozowy wystawiony przez Leśnictwo [...] z ilością drewna 29,5 m3. Z kolei w wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu stwierdzono, że jego rzeczywista masa całkowita (z ładunkiem) wyniosła 48,8 tony, przekraczając tym samym wartość normatywną (dopuszczalną) wynoszącą w tym wypadku 40 ton o 8,80 tony to jest o 22%. Ponadto stwierdzono, że kontrolowany przewóz drogowy odbywa się z przekroczeniem dopuszczalnego nacisku grupy osi składającej się z dwóch osi napędowych. Nacisk tej grupy osi podczas kontroli osiągał wartość 18,95 tony i tym samym przekraczał wartość normatywną wynoszącą w tym wypadku 18 ton, o 0,95 tony to jest o 5,28%. W trakcie pomiaru stwierdzono, że nacisk pojedynczych osi nienapędowych samochodu ciężarowego i przyczepy osiągnął wartość 10,10 tony i tym samym przekraczał wartość normatywną wynoszącą w tym wypadku 10 ton o 0,1 tony to jest o 1%. Z kolei po dokonaniu całkowitego rozładunku pojazdu na terenie parkingu [...] Sp. z o. o. w P. kontrolowany zespół pojazdów skierowano na wagę gdzie ustalono, iż masa własna pojazdu faktycznie wynosi 20 450 kg, co dowodzi, że wpisy w polach "G" dowodów rejestracyjnych kontrolowanych pojazdów odbiegają od wartości uzyskanej w ten sposób o 2 760 kilogramów. Jednocześnie pomiar wymiarów zewnętrznych kontrolowanego zespołu pojazdów wykazał, że jego szerokość od płaszczyzn stycznych do skrajnych bocznych punktów pojazdu wynosiła 2,54 metra, a długość mierzona od płaszczyzn stycznych do skrajnych punktów pojazdu wynosiła 18,28 metra i oba te wymiary nie przekraczają wartości normatywnych. Natomiast wysokość zespołu pojazdów mierzona od poziomu drogi do skrajnego górnego punktu pojazdu wynosiła 4,08 metra. Tym samym ustalono, że parametr ten przekracza wartość normatywną wynoszącą 4 metry (2%).
W związku z powyższymi ustaleniami [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej także w skrócie jako "WITD" lub "organ I instancji"), pismem z dnia 4 września 2023 roku, działając na podstawie art. 10 § 1 i art. 61 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 572 ze zm., dalej także jako "k.p.a."), zawiadomił Skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu w zakresie naruszenia art. 140aa ust. 1 w związku z art. 140ab ust. 2 i art. 64 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 1251 ze zm., dalej też jako "p.r.d.").
Decyzją z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64d, art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 1, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c), art. 140 ab ust. 2 p.r.d., nałożył na Skarżącego karę pieniężną w wysokości piętnastu tysięcy złotych za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii V, w pozostałych przypadkach.
Następnie Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej także jako "GITD", "organ II instancji" lub "Organ odwoławczy"), po rozpoznaniu wniesionego przez Skarżącego odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2023 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64d, art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 1, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c), art. 140 ab ust. 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym i § 3 ust. 1 pkt. 2, § 5 ust. 1 pkt 1, § 5 ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 502, zwane dalej "rozporządzeniem MI"), decyzją z dnia [...] grudnia 2024 r. o numerze [...] utrzymał wspomnianą decyzję organu pierwszej instancji w mocy.
We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2024 roku Skarżący zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak, pomijając słuszny interes społeczny i obywateli, wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, zaniechanie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego a w konsekwencji również brak prawidłowej oceny poszczególnych okoliczności na podstawie całego materiału dowodowego, co doprowadziło do zaniechania prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a w konsekwencji wydania błędnej decyzji przez Organ I Instancji w sytuacji, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że Skarżący dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miał wpływu na powstanie naruszenia a ewentualne przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi (przy założeniu, że kontrolujący dokonałby prawidłowego pomiaru rzeczywistej masy drewna) spowodowane jest przewozem drewna;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 61 ust. 15 p.r.d. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, bowiem inspektor dokonał nieprawidłowego pomiaru objętości ładunku (drewna), co miało wpływ na nieprawidłowe ustalenie rzeczywistej masy przewożonego ładunku (drewna);
b) § 30a ust. 1 Zarządzenia nr 28/2014 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2014r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (Dz. Urz. GITD. z dnia 2014.09.18) - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, bowiem inspektor ustalił rzeczywista masę drewna wbrew przesłankom niniejszego przepisu, a ponadto będąc zobowiązany do umieszczenia w protokole kontroli rzeczywistej masy drewna przewożonego kontrolowanym pojazdem ze wskazaniem jej jako masy ładunku (pierwszy pomiar - ustalona rzeczywista masa ładunku:
17 819 kg), przystąpił wbrew przesłankom niniejszego przepisu do dokonywania dalszych pomiarów ładunku, pomimo iż z tak wyliczonej masy całkowitej pojazdu, pojazd ten nie przekraczał wartości normatywnej 40 ton, bowiem tak ustalona rzeczywista masa ładunku wraz pojazdem wynosiła łącznie 38 269 kg;
c) § 30a ust. 2 Zarządzenia nr 28/2014 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2014r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego - poprzez jego niezastosowanie lub niewłaściwe zastosowanie, bowiem ustalając rzeczywistą masę drewna, obliczoną zgodnie § 30a ust. 1. niniejszego Zarządzenia jako nieprzekraczającą dopuszczalnej ładowności pojazdu, organ winien zastosować art. 140aa ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym i przedmiotowe postępowanie umorzyć;
d) art. 140aa ust. 4 p.r.d. poprzez jego niezastosowanie i wszczęcie postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej a następnie poprzez jego niezastosowanie i nieumorzenie wszczętego postępowania w tej sprawie, pomimo iż okoliczności sprawy i dowody wskazują, że Skarżący dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miał wpływu na powstanie naruszenia a ewentualne przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi (przy założeniu, że kontrolujący dokonałby prawidłowego pomiaru rzeczywistej masy drewna) spowodowane jest przewozem drewna;
e) Zarządzenia nr 51 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 30 września 2019 r. (znak: ZM.800.8.2019) w sprawie wprowadzenia warunków technicznych w obrocie surowcem drzewnym w Państwowym Gospodarstwie Leśnym Lasy Państwowe - stanowiące załącznik nr 2 niniejszego wniosku - poprzez jego niezastosowanie;
f) Zarządzenia nr 54 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 29 września 2020 r. w sprawie aktualizacji Zarządzenia nr 51 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 30 września 2019 roku w sprawie wprowadzenia warunków technicznych stosowanych w obrocie surowcem drzewnym w Państwowym Gospodarstwie Leśnym Lasy Państwowe poprzez wprowadzenie erraty do treści jego załączników (znak: ZM.800.12.2020) - stanowiące załącznik nr 3 niniejszego wniosku - poprzez jego niezastosowanie;
g) Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 54 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 29.09.2020 r.- Errata do Zarządzenia nr 51/2019 - stanowiące załącznik nr 4 niniejszego wniosku poprzez jego niezastosowanie;
f) Warunków technicznych - Zasady przygotowania do pomiaru, pomiar, obliczanie miąższości i cechowanie surowca drzewnego - stanowiące załącznik nr 5 niniejszego wniosku - poprzez jego niezastosowanie.
Z daleko posuniętej ostrożności Skarżący zarzucił także naruszenie art. 140ab ust. 1 pkt 3) p.r.d. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, bowiem w razie uznania, że przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu nastąpiło z winy Skarżącego z uwagi na wprowadzone zmiany konstrukcyjne w pojeździe, które podniosły jego masę własną do 15 700 kg (a nie zostały ówcześnie odzwierciedlone w dowodzie rejestracyjnym pojazdu), a w konsekwencji masę własną zespołu pojazdów do 20 450 kg (zgodnie z rzeczywistą masą pojazdów zważoną przez inspektora podczas przedmiotowej kontroli) i załadowaną masą drewna obliczoną przez leśniczego i zawartą na kwicie wywozowym nr [...] z dnia 24 sierpnia 2023 r. w ilości 29,5 m3 tj. masie rzeczywistej drewna (obliczanej zgodnie z powoływanymi przepisami) w wysokości 21 830 kg, to przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej wyniosło nie więcej niż 10 % (zważona masa pojazdu na pusto: 20 450 kg + masa drewna na kwicie wywozowym: 21 830 kg = 42 280 kg), gdyż wynosiłaby 5,7 % co winno skutkować ewentualnym nałożeniem kary w wysokości nie 15 000 zł a 6 000 zł.
Skarżący stoi jednak na stanowisku, że dokonanie wyliczenia objętości przewożonego drewna w ilości 24,08 m3 (co miało miejsce podczas pierwszego pomiaru dokonanego przez inspektora) tj. masie rzeczywistej drewna (obliczanej zgodnie z powoływanymi przepisami) w wysokości w wysokości 17 819 kg w zestawieniu z faktyczną masą własną pojazdu w wysokości 20 450 kg, pozwala na przyjęcie, że do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej 40 ton nie doszło (zważona masa pojazdu na pusto: 20 450 kg + masa drewna zgodnie z pierwszym pomiarem: 17 819 kg = 38 269 kg), w związku z czym organ winien odstąpić od wszczęcia przedmiotowego postępowania a wszczęte umorzyć.
Mając na uwadze powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości a także uchylenie poprzedzającej ją decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone uprzednio w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. W ramach tej kontroli sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej zwana "p.p.s.a.").
Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz utrzymana nią w mocy decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2023 roku, naruszają zarówno przepisy prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 15 p.r.d. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, jak i przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie.
W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że rozpatrywana sprawa dotyczy odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony był ładunek podzielny w postaci drewna sosnowego. Zgodnie z kolei z art. 2 pkt 35a p.r.d. pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.
Z brzmienia art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. wynika natomiast, że ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. Zgodnie z art. 64 ust. 2 p.r.d. zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii I. Z przytoczonych przepisów wynika zakaz umieszczania ładunku podzielnego na pojazdach nienormatywnych za wyjątkiem pojazdów poruszających się na podstawie zezwoleń kategorii I. Zatem przejazd pojazdem z ładunkiem podzielnym może zgodnie z przepisami odbywać się jedynie na podstawie zezwolenia kategorii I (które są wydawane w przypadku, gdy pojazd przekracza w określonym zakresie jedynie dopuszczalną szerokość). W pozostałych przypadkach podmiot wykonujący przejazd ma obowiązek zmniejszenia ilości przewożonego ładunku, co jest możliwe z uwagi na jego podzielność.
Zgodnie z art. 140aa ust. 1 p.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d., karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. Zgodnie z art. 140ab ust. 2 p.r.d., w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2 p.r.d., za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Wysokość kar pieniężnych, o których mowa w art. 140aa ust. 1 p.r.d., określa art. 140ab ust. 1 p.r.d., w szczególności różnicując te kary w zależności od kategorii zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego. Z kolei kategorie zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego (od I do V) zostały określone w załączniku nr 1 do p.r.d. W szczególności z opisu zezwolenia kategorii V wynika, że odnosi się ono do pojazdów nienormatywnych, w których wymiary oraz rzeczywista masa całkowita są większych od wymienionych w kategoriach I - IV oraz w których naciski osi przekraczają wielkości dopuszczalne. Zauważyć przy tym należy, że żadna inna kategoria nie przewiduje udzielania zezwolenia w przypadku przekroczenia nacisku osi. Wstępnie podkreślenia wymaga, że na gruncie niniejszej sprawy organy prawidłowo przyjęły, że dmc skontrolowanego zespołu pojazdów wynosiła 40 tony, gdyż w sprawie nie zachodził wyjątek określony w § 57 ust. 3 rozporządzenia MI z 31 grudnia 2002 r. Kontrolowany samochód ciężarowy po raz pierwszy został bowiem zarejestrowany 16 stycznia 2020 roku a naczepa ciężarowa pierwszy raz została zarejestrowana 12 grudnia 2019 roku. Jednocześnie nałożenie przez organ administracji publicznej kary pieniężnej, jak za przejazd bez zezwolenia kategorii V, wymagało uprzedniego ustalenia, że pojazd, którym wykonywano przejazd przekraczał normy nacisku osi ustalone prawem oraz o ile procent to przekroczenie odbiegało od normy.
Poza tym konieczne było ustalenie, kto był podmiotem wykonującym przejazd (ponieważ to on jest adresatem decyzji o wymierzeniu kary pieniężnej), a w przypadku przewozu drewna – również ustalenie, że doszło do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów. Z dyspozycji art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. wynika bowiem, że przy przewozie drewna przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi bez jednoczesnego przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej (dalej też w skrócie jako "dmc"), wyłącza możliwość wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej lub obliguje organ do umorzenia już wszczętego postępowania.
Ustaleń w tym zakresie organy administracji powinny dokonać na podstawie oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, który uprzednio został w sposób wyczerpujący zebrany i rozpatrzony. Obowiązki organu w tym zakresie wynikają z art. 7 kpa ("W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli."), art. 77 § 1 kpa ("Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy") i art. 80 kpa ("Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona").
Rezultat realizacji tychże obowiązków powinien zostać odzwierciedlony w uzasadnieniu decyzji, co wynika z art. 107 § 3 k.p.a. ("Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.").
Zdaniem Sądu, w realiach niniejszej sprawy, zarówno GITD, jak i organ pierwszej instancji, nie wywiązały się należycie z powyższych obowiązków (a przez to naruszyły art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), ponieważ ustalając stan faktyczny, w obu instancjach organy te, po pierwsze, przyjęły wadliwą wartość rzeczywistej masy całkowitej skontrolowanego zespołu pojazdów na poziomie 48,8 tony, wynikającą z ważenia zespołu pojazdów składającego się z samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] oraz przyczepy marki DOLL o nr rej. [...] wraz z przewożonym ładunkiem drewna sosnowego, w miejsce prawidłowo wyliczonej masy całkowitej wspomnianego zespołu pojazdów z uwzględnieniem wynikającej z treści art. 61 ust. 15 p.r.d., zasady ustalenia przy przewozie drewna jego rzeczywistej masy, jako iloczynu objętości ładunku i normatywnej gęstości ustalonej dla danego gatunku drewna. Podkreślenia wymaga, że odnośnie do masy ładunku w postaci drewna ustawodawca użył w omawianym przepisie zwrotu "rzeczywista masa". W ocenie Sądu, użycie takiego sformułowania wskazuje, że w przypadku przewozu drewna ustawodawca przyjął swego rodzaju fikcję prawną w zakresie ustalania masy tego rodzaju ładunku przez określenie, że masę tę określa się przez pomnożenie objętości przewożonego drewna oraz określonego w przepisach wykonawczych wskaźnika gęstości danego gatunku drewna. Co istotne, ustawodawca przyjął, że tak ustalana masa powinna być traktowana jako "rzeczywista masa", a nie masa szacunkowa, jak to przyjął zarówno organ I instancji, jak i następnie GITD. Takie rozumienie analizowanej normy znajduje oparcie nie tylko w wykładni językowej, ale też w wykładni celowościowej, wynikającej m.in. z założeń, jakimi kierował się prawodawca projektując normę z art. 61 ust. 15 p.r.d. Zauważyć należy, że wskazany przepis został dodany do p.r.d. na mocy art. 1 pkt 5 lit. b) ustawy z 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 222, poz. 1321). W uzasadnieniu projektu tejże ustawy zmieniającej (druk sejmowy nr 4223, Sejm VI kadencji) wskazano: "Przepisy projektu dodają ust. 15 i 16 w art. 61 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, które wprowadzają przy przewozie drewna zasadę ustalania rzeczywistej masy całkowitej pojazdu na podstawie iloczynu jego objętości i normatywnej gęstości właściwej dla danego drewna. Nowe przepisy ustalają delegację dla ministrów właściwych do spraw: środowiska i gospodarki w porozumieniu z ministrem do spraw transportu do wydania przepisów wykonawczych. Delegacja ma na celu określenie parametrów gęstości drewna w zależności od jego gatunku, rodzaju oraz postaci w jakiej jest przewożone (uwzględniając w szczególności gatunki drewna mające zastosowanie w przemyśle i budownictwie). Wydany akt wykonawczy pozwoli na ustalanie rzeczywistej masy całkowitej przewożonego drewna na podstawie jego objętości określonej przy jego załadunku. Takie rozwiązanie ułatwi przewoźnikom kalkulację możliwości transportowych, jak i właściwe załadowanie pojazdów odpowiednio do parametrów technicznych, tak aby przedmiotem wykroczeń popełnianych przez przewoźników nie były przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi. Jednocześnie rozwiązanie to ograniczy negatywny wpływ przewozu drewna pojazdami nienormatywnymi na stan techniczny nawierzchni dróg publicznych, po których przewóz drewna się odbywa." Dodać przy tym należy, że pojęcie "rzeczywista masa całkowita" zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 55 p.r.d. przez określenie, że jest to masa pojazdu łącznie z masą znajdujących się na nim rzeczy i osób. Mając na uwadze powyższe rozważania, przyjąć należy, że rzeczywistą masę całkowitą pojazdu przewożącego drewno stanowi suma masy własnej tego pojazdu oraz rzeczywistej masy przewożonego drewna, a więc masy ustalonej w sposób określony w art. 61 ust. 15 p.r.d. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 stycznia 2017 r. o sygn. akt II GSK 1693/16 i z 21 czerwca 2018 r. o sygn. akt II GSK 2396/16), którą ustawodawca uznaje za "rzeczywistą masę". Tymczasem w utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, dokonano błędnej wykładni art. 61 ust. 15 p.r.d., przyjmując że masa drewna ustalana w sposób określony w tym przepisie jest masą szacowaną, która ma znaczenie wyłącznie z punktu widzenia zachowania należytej staranności przez podmiot wykonujący przewóz. Takie rozumienie wspomnianego przepisu jest – z powodów opisanych wyżej – nieprawidłowe, a jego zawężenie nie znajduje podstaw w przepisach powszechnie obowiązującego prawa. Dokonana przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego i zaakceptowana przez organ odwoławczy, błędna wykładnia art. 61 ust. 15 p.r.d. miała wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziła do konkluzji, że masę przewożonego drewna (a ściślej – rzeczywistą masę całkowitą zespołu pojazdów, którym przewożone jest drewno) należało ustalić w tej sprawie z użyciem wag i przyjąć wartość uzyskaną w drodze ważenia, czyli 48,8 tony, jako wartość miarodajną z punktu widzenia wymierzenia kary pieniężnej jak za przejazd bez zezwolenia kategorii V. Zgodnie natomiast z lp. 15 tabeli stanowiącej załącznik do rozporządzenia w sprawie gęstości drewna, w przypadku sosny gęstość drewna [kg/m3] wynosi 740, w związku z czym organy obu instancji miały obowiązek przyjąć, że masa przewożonego drewna sosnowego wynosi iloczyn tejże wartości 740 kg/m3 i wartości metrów sześciennych drewna sosnowego a następnie dodać do tego wyniku łączną rzeczywistą masę własną pojazdów, w tym przypadku odbiegającą od danych ujętych w dowodach rejestracyjnych, z uwagi na dokonaną przez Skarżącego modyfikację samochodu ciężarowego marki [...], skutkującą zwiększeniem jego masy całkowitej. I gdyby organy inspekcji transportu drogowego przyjęły tą wartość, obliczoną z uwzględnieniem masy drewna ustalonej zgodnie z art. 61 ust. 15 p.r.d., to w żadnym przypadku przekroczenie dmc nie przekroczyłoby przedziału 20%, co z kolei rzutuje na wysokość nakładanej na Skarżącego kary pieniężnej stosownie do art. 140ab ust. 1 pkt 3 p.r.d. Natomiast wartość rzeczywistej masy całkowitej zespołu pojazdów przyjęta przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, a następnie GITD, na podstawie przeprowadzonego ważenia przekraczała dmc o ponad 20%, co doprowadziło do nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej w wysokości 15 000 zł, wynikającej z art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) p.r.d., co w żaden sposób nie wynikało z procentowych wartości stwierdzonych przekroczeń dopuszczalnych norm. Powyższe oznacza, że przedmiotowe naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego zaskarżona decyzja podlega uchyleniu a rozpoznając ponownie sprawę, WITD uwzględni oceną wyrażoną w niniejszym wyroku, w szczególności ustali rzeczywistą masę przewożonego drewna, na podstawie reguł określonych w art. 61 ust. 15 p.r.d. a więc mnożąc wartość 740 kg/m3 i wartość metrów sześciennych pomierzonego drewna sosnowego. Jednocześnie organ pierwszej instancji zobowiązany będzie do wyjaśnienia, po pierwsze, w oparciu o które przepisy zarządzenia Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 r. nr 28/2014 w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (Dz. Urz. GITD poz. 14, z 2019 r. poz. 5 i 37 oraz z 2020 r. poz. 32 i 43 z uwzględnieniem późniejszych zmian), w brzmieniu aktualnym na dzień kontroli, dokonano powtórnego pomiaru objętości przewożonego drewna sosnowego. Otóż pierwotnie inspektor inspekcji transportu drogowego wyliczył masę przewożonego drewna sosnowego na 17 819,2 kg, w oparciu o pomiar jego objętości wynoszący w metrach sześciennych 24,08. Później jednakże, nie wyjaśniając w protokole kontroli stosownej ku temu podstawy prawnej w postaci właściwego przepisu ujętego w zarządzeniu Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 r. nr 28/2014, dokonano powtórnego pomiaru objętości tego samego drewna, w wyniku której to czynności tym razem ustalono, iż jego faktyczna objętość wynosi 36,51 m3, co oznaczało, że wyliczona masa przewożonego drewna sosnowego wynosi 27 017,4 kg. Tymczasem wszelkie czynności podejmowane przez inspektorów inspekcji transportu drogowego w trakcie kontroli drogowej winny być dokonywane w oparciu o odpowiednie regulacje, nie tylko rangi ustawy lub rozporządzenia, ale także, jak w realiach niniejszej sprawy, wspomnianego zarządzenia Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 r. nr 28/2014, gdyż to w jego ramach Główny Inspektor Transportu Drogowego, określił metody i formy wykonywania zadań przez Inspekcję, w zakresie nieobjętym innymi przepisami wydanymi na podstawie ustawy. W myśl bowiem art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Skoro zatem inspektor transportu drogowego ponowił w trakcie kontroli w dniu 24 sierpnia 2023 r. pomiar ładunku w postaci drewna z własnej inicjatywy a nie na żądanie kierującego kontrowanym pojazdem (który jest wprost uprawniony do wystąpienia z żądaniem powtórzenia pomiaru parametrów na podstawie § 30b ust. 3 wspomnianego zarządzenia Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 r. nr 28/2014), winien tym samym wskazać w treści protokołu kontroli, po pierwsze stosowną ku temu podstawę, a po drugie przyczynę podjęcia tego typu działań, czego w realiach niniejszej sprawy zabrakło, przy czym do kwestii tej nie odniosły się również organy inspekcji transportu drogowego w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego. Co więcej, żaden z wyników pomiaru dokonanego przez inspektora transportu drogowego, czyli zarówno 24,08 m3 bądź 36,51 m3, nie odpowiada rezultatowi pomiaru dokonanego przez wydającego Skarżącemu drewno podleśniczego, który w kwicie wywozowym nr 2/202323613/6680 z dnia 24 sierpnia 2023 r. wskazał, że jego objętość wynosi 29,5 m3. Z kolei Skarżący twierdzi, iż na miejsce przedmiotowej kontroli, wezwał Inżyniera Nadzoru Lasów Państwowych – M. S., który brał udział w kontroli a także dokonał własnego pomiaru masy drewna, zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie dopatrzył się przekroczenia ładunku drewna wskazanego na przedmiotowym kwicie wywozowym. W tym miejscu zauważyć należy, że w protokole powtórnego szacowania drewna wymieniono odręcznym pismem osoby uczestniczące w pomiarze drewna, w tym także M. S., określając go jako inżyniera nadzoru, przy czym przy jego danych osobowych widnieje z prawej strony prawdopodobnie parafa podpisu i czytelna adnotacja o treści: "Metodyka pomiaru inna niż w LP". Nie sposób zatem zgodzić się z twierdzeniem organu odwoławczego, że (cyt.): "kwestionowany pomiar został przeprowadzony przez zespół składający się z inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego oraz inżyniera nadzoru z Nadleśnictwa [...]", co, jak należy rozumieć, miałoby autoryzować prawidłowość powtórzonego pomiaru wykonanego przez inspektora transportu drogowego. Inne stanowisko w tym zakresie zajął natomiast [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, który, dostrzegając samo zastrzeżenie poczynione przez przedstawiciela Lasów Państwowych, zaznaczył zarazem, że uczestniczący w kontroli inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego związani są przepisem zawartym w § 30a zarządzenia numer 28/2014 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 roku a nie zarządzeniami Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych w przedmiocie warunków technicznych stosowanych w obrocie surowcem drzewnym w Państwowym Gospodarstwie Leśnym Lasy Państwowe. Jednakże okoliczność, że te ostatnie regulacje nie mają zastosowania do kontroli prowadzonej przez inspektora Inspekcji Transportu Drogowego, gdyż dotyczą funkcjonowania Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, nie zwalniało organów od wyjaśnienia przyczyn tak dalece idącej rozbieżności pomiędzy rezultatami pomiaru objętości drewna wykonanego przez inspektora Inspekcji Transportu Drogowego i przez wydającego drewno podleśniczego. Istotnym jest przy tym, że w realiach funkcjonowania przedsiębiorstw transportowych to właśnie pomiar każdorazowo wykonywany przez upoważnionych pracowników Lasów Państwowych, ujęty następnie w odpowiednich dokumentach w postaci chociażby kwitu wywozowego, stanowi podstawę dla przedsiębiorcy wykonującego przewóz, do odpowiedniego skonfigurowania parametrów zespołu pojazdów pod kątem zachowania wymogów dopuszczalnej ładowności.
Oczywistym jest przy tym, że kierowca, odbierający drewno, polega na zapisach ujętych w dokumencie wystawionym przez pracownika Lasów Państwowych, jako osoby dysponującej stosowną wiedzą w zakresie pomiaru masy tegoż drewna. W tej sytuacji, brak jakiegokolwiek wyjaśnienia po stronie organów inspekcji transportu drogowego powodów bardzo istotnej rozbieżności nie tylko w ramach pomiarów przeprowadzonych przez inspektora w trakcie kontroli, ale także w stosunku do uprzedniego pomiaru wykonanego przez pracownika Lasów Państwowych, przy adnotacji uczestniczącego w kontroli inż. M. S. wskazującego na stosowanie przez inspektorów oraz pracowników Lasów Państwowych odmiennej metodyki pomiaru, narusza zasady ujęte w art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a.
Zgodnie bowiem z art. 8 k.p.a., organy administracji publicznej mają przy tym obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 k.p.a.). Z kolei w myśl art. 9 k.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Zgonie natomiast z art. 11 k.p.a., organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Nie zasługują natomiast na uwzględnienie zarzuty Skarżącego, mające na celu podważenie kompetencji inspektorów transportu drogowego do przeprowadzania pomiaru przewożónego drewna, gdyż wyraźnie, w art. 50 pkt 1) ppkt c) u.t.d. wskazano, że do zadań Inspekcji należy kontrola przestrzegania przepisów ruchu drogowego w zakresie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, a w stosunku do pomiaru samego drewna, sposób działania inspektorów precyzuje wspomniany już przepis w postaci § 30a zarządzenia numer 28/2014 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 roku.
Tym samym, WITD w toku ponownego rozpoznania sprawy, ustali jednoznacznie właściwy rezultat pomiaru przewożonego w dniu 24 sierpnia 2023 roku drewna sosnowego, wyjaśniając przyczyny zaistniałych rozbieżności w ramach kolejnych pomiarów, w tym pomiaru dokonanego przez pracownika Lasów Państwowych, a następnie, w oparciu o tak wyliczoną rzeczywistą masę całkowitą drewna, po dodaniu do niej wartości rzeczywistej masy całkowitej samego zespołu pojazdów (w tym przypadku zwiększonej w stosunku do danych ujętych w dowodzie rejestracyjnym z uwagi na przeprowadzone przez Skarżącego modyfikacje), ustali, czy doszło do przekroczenia dopuszczalnych norm i ewentualnie, w jakim zakresie, w kontekście ustalenia właściwego wymiaru kary pieniężnej w kolejnych progach ujętych w art. 140ab ust. 1 pkt 3 p.r.d.
Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c, w związku z art. 135 ustawy. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w puncie pierwszym sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania Sąd rozstrzygnął w punkcie drugim sentencji, na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a.