VI SA/WA 6268/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje dotyczące podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, wskazując na potrzebę faktycznego ustalenia wykonywania tej działalności, a nie tylko jej rejestracji.
Skarżący kwestionował decyzje ustalające podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, twierdząc, że faktycznie jej nie prowadził, mimo zarejestrowania. Sąd administracyjny uchylił zaskarżone decyzje, podkreślając, że kluczowe jest faktyczne wykonywanie działalności, a nie tylko jej wpis do ewidencji. Sąd wskazał na potrzebę dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez organy administracji, w tym ustalenia, czy istniały wątpliwości co do podlegania ubezpieczeniu i czy strona była prawidłowo informowana o swoich prawach.
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, ustalającą podleganie skarżącego S. M. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej (taksówka osobowa) w określonych okresach. Skarżący twierdził, że faktycznie nie prowadził tej działalności, mimo jej zarejestrowania, a jedynie posiadał uprawnienia do jej wykonywania. Podkreślał, że w spornych okresach podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu zatrudnienia. Organy administracji opierały swoje decyzje na wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, uznając go za wystarczający dowód prowadzenia działalności. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając, że kluczowe dla powstania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego jest faktyczne wykonywanie działalności, a nie tylko jej rejestracja. Sąd podkreślił, że domniemanie wynikające z wpisu do ewidencji można obalić dowodami przeciwnymi. Wskazał również na naruszenie przez organy przepisów KPA, w szczególności obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz obowiązku informowania stron o ich prawach i obowiązkach. Sąd uznał, że organy nie ustaliły w sposób niebudzący wątpliwości stanu faktycznego, w tym czy istniały wątpliwości co do podlegania ubezpieczeniu, ani nie umożliwiły stronie skutecznej obrony.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, podstawą do powstania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego jest faktyczne wykonywanie działalności pozarolniczej, a nie tylko jej rejestracja.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że wpis do ewidencji działalności gospodarczej tworzy jedynie domniemanie faktyczne, które można obalić dowodami przeciwnymi. Kluczowe jest rzeczywiste podjęcie i prowadzenie działalności zarobkowej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (10)
Główne
u.ś.o.z. art. 66 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
u.ś.o.z. art. 109 § 1
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 135
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1
u.s.u.s. art. 13 § pkt 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżący faktycznie nie prowadził pozarolniczej działalności gospodarczej, mimo jej zarejestrowania. Podstawą obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego jest faktyczne wykonywanie działalności, a nie tylko jej rejestracja.
Godne uwagi sformułowania
Podstawą do powstania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego jest faktyczne wykonywanie działalności pozarolniczej, w tym działalności gospodarczej, czyli rzeczywiste podjęcie i prowadzenie działalności zarobkowej, wykonywanej w sposób zorganizowany i ciągły. Samo istnienie wpisu w ewidencji nie przesądza o faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej. Obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy powinien być rozumiany tak szeroko, jak to jest tylko możliwe.
Skład orzekający
Barbara Kołodziejczak-Osetek
przewodniczący
Honorata Łopianowska
członek
Justyna Żurawska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, gdy istnieje rozbieżność między rejestracją a faktycznym wykonywaniem działalności."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy skarżący kwestionuje faktyczne prowadzenie działalności i może to udowodnić. Wymaga analizy konkretnych okresów i okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozbieżności między formalną rejestracją działalności a jej faktycznym prowadzeniem, co ma bezpośrednie przełożenie na obowiązki ubezpieczeniowe. Wyrok podkreśla znaczenie faktycznego stanu rzeczy nad formalnymi wpisami.
“Czy rejestracja firmy wystarczy, by płacić składki? Sąd wyjaśnia, co liczy się naprawdę.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVI SA/Wa 6268/23 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2024-08-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-12-08 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Barbara Kołodziejczak-Osetek /przewodniczący/ Honorata Łopianowska Justyna Żurawska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 652 Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych Hasła tematyczne Ubezpieczenie społeczne Skarżony organ Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2561 art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 109 ust. 1 Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.) Dz.U. 2022 poz 2000 art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2024 poz 935 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Sędziowie: Sędzia WSA Honorata Łopianowska Asesor WSA Justyna Żurawska (spr.) Protokolant starszy referent Agnieszka Stefańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 11 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 17 września 2014 r. Uzasadnienie Przedmiotem skargi S. M. (dalej: "Strona", "Skarżący") jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ", "organ odwoławczy", "organ") z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: Wnioskiem z dnia 26 czerwca 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwrócił się do organu Narodowego Funduszu Zdrowia o wydanie decyzji w sprawie rozstrzygnięcia podlegania przez S. M. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Jak ustalił Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "organ I instancji") Skarżący był wpisany do ewidencji działalności gospodarczej z datą rozpoczęcia wykonywania działalności od 1 kwietnia 2004 r. Przedmiotem działalności było prowadzenie taksówki osobowej. Działalność została zawieszona od 1 lipca 2014 r. Następnie z datą 9 lipca 2016 r. nastąpiło wykreślenie wpisu z rejestru przedsiębiorców. Na podstawie posiadanych dokumentów Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia wydał decyzję nr [...] z dnia [...] września 2014 r. ustalającą, że Skarżący podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w następujących okresach: od dnia 1 października 2004 r. do 31 marca 2005 r., od dnia 1 października 2005 r. do dnia 31 stycznia 2006r., od dnia 1 sierpnia 2006 r. do dnia 31 października 2006 r., od dnia 1 maja 2007 r. do dnia 30 czerwca 2007 r., od dnia 1 stycznia 2008 r. do dnia 31 stycznia 2008 r., od dnia 1 sierpnia 2008 r. do dnia 31 sierpnia 2008 r., od dnia 1 marca 2009r. do dnia 31 marca 2009 r., od dnia 1 października 2009 r. do dnia 31 października 2009 r., od dnia 1 maja 2010 r. do dnia 31 maja 2010 r., od dnia 1 grudnia 2010 r. do dnia 31 grudnia 2010 r., od dnia 1 lipca 2011 r. do dnia 31 lipca 2011 r., od dnia 1 lutego 2012 r. do dnia 29 lutego 2012 r., od dnia 1 września 2012r. do dnia 30 września 2012 r., od dnia 1 kwietnia 2013 r. do dnia 30 kwietnia 2013 r., od dnia 1 listopada 2013 r. do dnia 30 listopada 2013 r. oraz od dnia 1 czerwca 2014r. do 30 czerwca 2014 r. Jako podstawę prawną decyzji wskazano m.in. art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. Nr 164, poz. 1027 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach" oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 12 ust. 1 i art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. Nr 45, poz. 391 ze zm.). Na skutek odwołania wniesionego przez Stronę, zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2023 r. Prezes NFZ utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 109 ust. 5 i 6 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy o świadczeniach w zw. z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu (Dz.U. poz. 1493) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775, ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", w związku z art. 16 ustawy z dnia 1 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 935). W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył przepisy ustawy o świadczeniach – art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 69 ust. 1, a także art. 13 pkt 4 i art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1230), wskazał na przepisy ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej, ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, a następnie wyjaśnił, że w celu określenia okresu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego znaczenie prawne należy przyznać wpisowi do ewidencji działalności gospodarczej oraz wypisowi z tej ewidencji z wyłączeniem okresu, w którym działalność pozarolnicza została zawieszona. Podniósł ponadto, że w stanie prawnym przed 20 września 2008 r., kiedy nie istniała formalna możliwość zgłoszenia zawieszenia działalności gospodarczej Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 marca 2007 r. (III UK 133/06) stwierdził, że: "Skoro ani Prawo działalności gospodarczej ani przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie przewidują instytucji zawieszenia bądź przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej, przeto zgłoszenie takiej przerwy w organie ewidencyjnym, a w szczególności tylko w organie rentowym, nie korzysta z domniemania prawnego, z którego wynikałoby czasowe zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej. W rezultacie ciężar dowodu wystąpienia przesłanek uzasadniających ustanie obowiązku ubezpieczenia społecznego (rzeczywistego zaistnienia przerwy w prowadzeniu działalności) obciąża tę stronę, która z faktu tego wywodzi skutki prawne w zakresie ustania obowiązku ubezpieczenia". Jak ustalił organ, z zapisów Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, iż Skarżący działalność gospodarczą rozpoczął od 1 kwietnia 2004 r. Od 1 października 2004 r. podlegał z tego tytułu wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego. Następnie Skarżący zawieszał i wznawiał działalność gospodarczą. Organ ustalił, że zawieszenie działalności nastąpiło w następujących okresach: od 1 kwietnia 2005 r. do 30 września 2005 r. (na okres 6 miesięcy), od 1 lutego 2006 r. do 31 lipca 2006 r. (na okres 6 miesięcy), od 1 listopada 2006 r. na okres 6 miesięcy, od 1 lipca 2007 r. na okres 6 miesięcy, od 1 lutego 2008 r. na okres 6 miesięcy, od 1 września 2008 r. na okres 6 miesięcy, od 1 kwietnia 2009 r. na okres 6 miesięcy, od 1 listopada 2009 r. na okres 6 miesięcy, od 1 czerwca 2010 r. na okres 6 miesięcy, od 1 stycznia 2011 r. na okres 6 miesięcy, od 1 sierpnia 2011 r. na okres 6 miesięcy, od 1 października 2012 r. na okres 6 miesięcy, od 1 maja 2013 r. na okres 6 miesięcy, od 1 grudnia 2013 r. na okres 6 miesięcy. Dalej organ wyjaśnił, że zaskarżona decyzja jest potwierdzeniem objęcia Skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Skargę na powyższą decyzję z dnia [...] października 2023 r. wniósł Skarżący, zaskarżając ją w całości. W uzasadnieniu Skarżący wyjaśnił, że w wymienionych w rozstrzygnięciu okresach pozostawał w stosunku pracy z pracodawcą – P. i podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu zatrudnienia. Wskazał, że w dniu 1 października 2004 r. zarejestrował pozarolniczą działalność gospodarczą, której przedmiotem była działalność taksówek osobowych oraz że faktycznie nie prowadził zarejestrowanej działalności i nie uzyskiwał z tego tytułu żadnych dochodów. Zarejestrowanie działalności i wpis do ewidencji stanowiło jedynie uprawnienie dla Skarżącego. Nadto Skarżący podkreślił, że przez cały okres od zarejestrowania działalności do momentu jej wyrejestrowania, pomimo faktycznego niewykonywania działalności, Skarżący wnosił do Urzędu Skarbowego opłaty z tytułu karty podatkowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2024 r. Skarżący poparł skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 tego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie niniejszej nie miał zastosowania. W sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Prezesa NFZ z dnia [...] października 2023 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] września 2014 r., ustalająca że Skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresach wskazanych w rozstrzygnięciu decyzji. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach (Dz.U. Nr 210, poz. 2135), z którego wynika, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają: osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są: osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Od 20 września 2008 r. przepis ten uległ zmianie wyłączając spod podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego osoby które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Stosownie do art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z kolei zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zaś przepis art. 107 § 3 k.p.a. wskazuje na elementy jakie powinno zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie. W dziedzinie faktów uzasadnienie musi wyjaśnić okoliczności wskazujące na potrzebę lub konieczność wydania decyzji w danej sprawie i wobec określonych podmiotów oraz ich wpływ na treść rozstrzygnięcia. W sferze prawa chodzi zaś o wskazanie normy obowiązującej i jej znaczenia ustalonego w drodze wykładni (por. Borkowski/Adamiak [w:] B. Adamiak/J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. 16. wydanie, str. 649-650). Z treści art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie ustawy w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią Covid-19 oraz po jej ustaniu (Dz.U. poz. 1493), wynika, że dyrektor oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego. Do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 lipca 2017 r. II GSK 2756/15: "Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że wydanie decyzji przez Narodowy Funduszu Zdrowia jest konieczne w przypadkach szczególnych, tj. wówczas, gdy chodzi o osoby, które ubiegają się o dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne, albowiem o zawarciu z daną osobą umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego decyduje wyłącznie ta instytucja, czy też w sytuacjach wątpliwych, tj. wtedy, kiedy dopiero decyzja Narodowego Funduszu Zdrowia może rozstrzygnąć istniejące wątpliwości co do podlegania przez daną osobę obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.". Przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte w związku z wnioskiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Zakład") z dnia 26 czerwca 2014 r., w którym to Zakład zwrócił się do organu I instancji o wydanie stosownej decyzji dotyczącej podlegania przez Skarżącego ubezpieczeniu zdrowotnemu. Jednocześnie we wniosku tym Zakład przedstawił stan sprawy, wskazując, że Skarżący według Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą w okresie od 1 kwietnia 2004 r. do 30 czerwca 2014 r., przy czym zgłoszony był do ubezpieczenia zdrowotnego za okres od 1 października 2004 r. do 31 marca 2005 r. Z akt sprawy wynika, że Skarżący wyrejestrował się z ubezpieczenia zdrowotnego 7 kwietnia 2005 r. Powyższe może wskazywać na to, że we ww. okresie nie było wątpliwości co do podlegania przez Skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia przedmiotowej działalności gospodarczej. Sąd stwierdza, że ustaleń w tym zakresie w aktach sprawy brak. Nadto w odpowiedzi na skargę na stronie 3 Prezes NFZ wskazał, że: "Z analizy dokumentów zaewidencjonowanych w Centralnym Rejestrze Ubezpieczonych NFZ wynika, że na dzień wydania niniejszej decyzji Pan S. M. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej dokonał zgłoszenia do obowiązkowego ubezpieczenia" w okresach wskazanych w decyzji. Jednakże z akt sprawy nie wynika, kiedy Skarżący dokonał ww. zgłoszenia, i czy w konsekwencji również i co do pozostałych okresów konieczne było rozstrzygnięcie istniejących wątpliwości. Z kolei z odwołania Strony wynika, że kwestionuje ona faktyczne prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej (działalność taksówek osobowych), mimo jej zarejestrowania w dniu 1 kwietnia 2004 r. W jego treści Skarżący wskazał, że nigdy nie podjął pracy zgodnej z zarejestrowaną działalnością, co podtrzymał w treści skargi. Wskazał także, że mimo faktycznego niewykonywania działalności wnosił do Urzędu Skarbowego opłaty z tytułu karty podatkowej. Okoliczność wnoszenia opłat znajduje potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy. Przy czym ustalone przez organy okresy podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej organ utożsamił z okresami, w których działalność Skarżącego nie była przerwana/zawieszona. Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że nie ulega wątpliwości, iż aktywny wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej tworzy domniemanie wykonywania tej działalności gospodarczej. Domniemanie to można jednak, w ocenie Sądu, podważyć przedstawiając dowody przeciwne. Podstawą do powstania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego jest faktyczne wykonywanie działalności pozarolniczej, w tym działalności gospodarczej, czyli rzeczywiste podjęcie i prowadzenie działalności zarobkowej, wykonywanej w sposób zorganizowany i ciągły (por. wyrok WSA w Warszawie z 29.05.2023 r. VI SA/Wa 2723/22). Stosownie do art. 13 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej ustawą z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 141, poz. 888), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach: osoby prowadzące działalność pozarolniczą - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, a po zmianie – "Obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach: osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.". Ocena, czy działalność gospodarcza rzeczywiście jest wykonywana, a więc między innymi także, czy zaistniała przerwa w jej prowadzeniu, należy do sfery ustaleń faktycznych, a samo istnienie wpisu w ewidencji nie przesądza o faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej (por. wyrok NSA z 17.12.2019 r. II GSK 956/19). Domniemanie faktyczne, wynikające z zarejestrowania działalności gospodarczej, może być obalone. Przeprowadzenie przeciwdowodu obciąża zasadniczo stronę twierdzącą o faktach przeciwnych twierdzeniom wynikającym z dokumentów urzędowych, co trafnie dostrzegł organ. Nie zwalnia to jednak organu z konieczności ustalenia stanu faktycznego sprawy, zgodnie z regułami wynikającymi z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Sąd orzekający w tej sprawie stoi na stanowisku, że podstawowe znaczenie dla objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego ma fakt wykonywania lub niewykonywania działalności. Zgłoszenie rozpoczęcia działalności lub jej zawieszenia ma znaczenie jedynie jako domniemanie faktyczne. Zakłada się, że skoro czynności tego rodzaju dokonano, to działalność się rozpoczęła lub uległa zawieszeniu. Nie wyklucza to jednak, jak już wyżej wskazano, dowodu przeciwnego (por. wyrok WSA w Warszawie z 5.11.2012r. VI SA/Wa 1359/12). Na gruncie tej sprawy, zdaniem Sądu, wyjaśnienia wymaga w pierwszej kolejności okoliczność, czy i w jakim okresie Skarżący zgłosił się do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, a następnie czy w spornych okresach Skarżący rzeczywiście prowadził działalność gospodarczą, której to okoliczności konsekwentnie przeczy, i z jakich powodów dokonywał zgłoszeń do właściwego organu podatkowego o wznowieniu działalności gospodarczej. W odwołaniu Skarżący wyjaśnił, że "podjęcie działań zmierzających do zdobycia przeze mnie uprawnień do prowadzenia działalności gospodarczej jako taksówka osobowa, uzyskanie licencji oraz innych stosownych uprawnień, pozwala mi odczuwać komfort, alternatywę znalezienia zajęcia zarobkowego na rynku pracy w okolicznościach utraty wakatu na podstawie umowy o pracę.". Stanowisko o niewykonywaniu działalności gospodarczej Skarżący podtrzymał w skardze, podnosząc, że "Zarejestrowanie działalności i wpis do ewidencji stanowiło jedynie uprawnienie dla skarżącego.". Zgodnie z art. 9 k.p.a. "Organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.". Z przepisu tego wynika obowiązek organu udzielania informacji stronie, a bierność organu w tym zakresie stanowi naruszenie prawa. W wyroku z dnia 23 lipca 1992 r. III ARN 40/92 Sąd Najwyższy wskazał, że "Obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy /art. 9 Kpa/ powinien być rozumiany tak szeroko, jak to jest tylko możliwe.". Zauważyć trzeba, że obowiązek udzielenia informacji stronie obejmuje cały tok postępowania, od wszczęcia postępowania do jego zakończenia. Udzielenie informacji w początkowej fazie postępowania ma kapitalne znaczenie dla ochrony interesu prawnego strony. Brak znajomości przepisów prawa przez stronę może bowiem powodować nieudolne podjęcie obrony swoich interesów. Podsumowując, w ocenie Sądu rozpoznającego tę sprawę, stosownie do treści art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach organ winien ustalić stan faktyczny sprawy w sposób niebudzący wątpliwości, w tym ustalić czy istniały wątpliwości co do podlegania przez Skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresach wskazanych w rozstrzygnięciu, a w dalszej kolejności umożliwić Stronie podjęcie obrony jej interesów poprzez poinformowanie, w trybie art. 9 k.p.a., o konieczności wykazania jej twierdzeń, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Mając na uwadze powyższe, w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Sąd uchylił decyzję zaskarżoną. W oparciu zaś o art. 135 p.p.s.a., stosownie do którego "Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.", uchylono także decyzję organu I instancji. Dlatego orzeczono jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI