VI SA/Wa 610/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za samowolną zmianę wskazań tachografu, stwierdzając brak dowodów na faktyczne używanie urządzenia modyfikującego zapisy.
Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na H. i J. R. za samowolną zmianę wskazań urządzeń pomiarowo-kontrolnych (tachografu). Organy administracji uznały, że samo posiadanie urządzenia umożliwiającego taką zmianę jest równoznaczne z jej dokonaniem. Sąd administracyjny pierwszej instancji początkowo oddalił skargę, jednak Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok, wskazując na brak dowodów na faktyczne używanie urządzenia modyfikującego zapisy tachografu oraz naruszenia proceduralne. WSA, rozpoznając sprawę ponownie, uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy nie wykazały, iż urządzenie działało podczas kontrolowanego przejazdu i wpływało na zmianę wskazań.
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej w wysokości 2000 zł na H. i J. R. przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego za samowolną zmianę wskazań urządzeń pomiarowo-kontrolnych (tachografu) zainstalowanych w pojeździe. Organ uznał, że samo posiadanie urządzenia umożliwiającego taką zmianę jest równoznaczne z jej dokonaniem, powołując się na przepisy ustawy o transporcie drogowym oraz rozporządzenia unijne. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów proceduralnych, w tym brak czynnego udziału strony, oraz błędną wykładnię prawa materialnego, twierdząc, że nie udowodniono faktycznego dokonywania zmian. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie początkowo oddalił skargę, uznając, że posiadanie urządzenia modyfikującego jest wystarczające do nałożenia kary. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił jednak ten wyrok, wskazując na naruszenie przepisów postępowania (art. 141 § 1 p.p.s.a.) oraz na brak dowodów w aktach sprawy potwierdzających, że zainstalowane urządzenie faktycznie działało podczas kontrolowanego przejazdu i wpływało na zmianę wskazań tachografu. NSA podkreślił, że samo zainstalowanie urządzenia nie było penalizowane w dacie kontroli, a odpowiedzialność za takie naruszenie została wprowadzona dopiero późniejszą nowelizacją ustawy. WSA, rozpoznając sprawę ponownie zgodnie z wytycznymi NSA, uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy nie wykazały przesłanek do nałożenia kary pieniężnej, ponieważ nie udowodniono faktycznego używania urządzenia modyfikującego zapisy tachografu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, samo posiadanie urządzenia nie jest równoznaczne z dokonaniem zmiany i nie uzasadnia nałożenia kary, jeśli nie zostanie udowodnione faktyczne używanie tego urządzenia w celu zmiany wskazań.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy prawa administracyjnokarnnego wymagają precyzyjnego stosowania, a nałożenie kary za samowolną zmianę wskazań tachografu wymaga udowodnienia, że taka zmiana faktycznie miała miejsce przy użyciu zainstalowanego urządzenia, a nie tylko jego posiadania. Brak dowodów na faktyczne używanie urządzenia modyfikującego zapisy tachografu uniemożliwia wymierzenie kary na podstawie przepisów obowiązujących w dacie kontroli.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (22)
Główne
u.t.d. art. 92 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o transporcie drogowym
u.t.d. § lp. 1.11.13 załącznika
Ustawa o transporcie drogowym
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
u.t.d. art. 15 § ust. 3 pkt 4
Ustawa o transporcie drogowym
u.t.d. art. 92 § ust. 4
Ustawa o transporcie drogowym
u.t.d. art. 87 § ust. 1
Ustawa o transporcie drogowym
Rozporządzenie 3821/85 art. 15 § ust. 2
Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym
Rozporządzenie 3821/85 art. 13
Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym
Rozporządzenie MG art. 4 § ust. 1 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 13 grudnia 2002 r. w sprawie wymagań metrologicznych, jakim powinny odpowiadać tachografy samochodowe i wykresówki
Rozporządzenie MG art. 8 § ust. 2
Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 13 grudnia 2002 r. w sprawie wymagań metrologicznych, jakim powinny odpowiadać tachografy samochodowe i wykresówki
Rozporządzenie MG art. 9 § ust. 3
Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 13 grudnia 2002 r. w sprawie wymagań metrologicznych, jakim powinny odpowiadać tachografy samochodowe i wykresówki
p.p.s.a. art. 141 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a, i lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 91 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 90 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.o.r.o. art. 71 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym
Dz. U. Nr 580, poz. 1497 § lp. 12.3 załącznika
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak dowodów na faktyczne używanie urządzenia modyfikującego zapisy tachografu. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym brak czynnego udziału strony. Samo posiadanie urządzenia modyfikującego nie jest równoznaczne z dokonaniem zmiany i nie uzasadnia nałożenia kary na podstawie przepisów obowiązujących w dacie kontroli.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów administracji oparta na zrównaniu posiadania urządzenia z jego użyciem. Początkowe stanowisko WSA uznające posiadanie urządzenia za wystarczające do nałożenia kary.
Godne uwagi sformułowania
przepisy prawa zrównują samo posiadanie urządzenia do zmiany wskazań pomiarowo-kontrolnych z dokonywaniem takich zmian nieświadomość strony co do zmian w instalacji przyrządu kontrolnego nie uzasadnia natomiast odstąpienia, czy zmniejszenia kary pieniężnej bez znaczenia jest okoliczność, czy przedmiotowy wyłącznik był używany przepisy o charakterze administracyjnokarnnym (...) muszą być natomiast stosowane przez organy administracji w sposób precyzyjny, tj. dokładnie odpowiadający normie prawnej, bez stosowania wykładni rozszerzających, analogii lub domniemań.
Skład orzekający
Izabela Głowacka-Klimas
przewodniczący
Zdzisław Romanowski
członek
Ewa Marcinkowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wskazuje na konieczność udowodnienia faktycznego naruszenia przepisów, a nie tylko posiadania narzędzi do jego popełnienia, w sprawach o kary pieniężne. Podkreśla znaczenie precyzyjnego stosowania przepisów administracyjnokarnnych i dowodzenia winy."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacją z 2005 r. wprowadzającą odpowiedzialność za samo wyposażenie pojazdu w niedozwolone urządzenia dodatkowe.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest udowodnienie faktycznego naruszenia, a nie tylko posiadania narzędzi do jego popełnienia, co jest kluczowe w prawie administracyjnym i karnym. Pokazuje też, jak sądy korygują błędne interpretacje organów administracji.
“Czy samo posiadanie "wyłącznika" tachografu to już przestępstwo? Sąd wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 2000 PLN
Sektor
transportowe
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVI SA/Wa 610/07 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2007-05-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2007-04-05 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Ewa Marcinkowska /sprawozdawca/ Izabela Głowacka-Klimas /przewodniczący/ Zdzisław Romanowski Symbol z opisem 6037 Transport drogowy i przewozy Skarżony organ Inspektor Transportu Drogowego Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję w części Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Protokolant Bartłomiej Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2007 r. sprawy ze skargi H. R. i J. R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za samowolną zmianę wskazań urządzeń pomiarowo kontrolnych. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2004 r. w zakresie nałożonej kary pieniężnej 2.000 (dwóch tysięcy) złotych za samowolną zmianę wskazań urządzeń pomiarowo-kontrolnych, 2. stwierdza, że decyzje opisane w punkcie 1 w uchylonej części nie podlegają wykonaniu, 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżących H. R. i J. R. kwotę 197 (sto dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Uzasadnienie VI SA/Wa 610/07 Uzasadnienie Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] kwietnia 2005r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 15 ust. 3 pkt 4, art. 92 ust. 1 pkt 2, art. 92 ust. 4 oraz lp. 1.11.13 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.), art. 15 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L370 z 31.12.1985r.), § 4 ust. 1 pkt 1, § 8 ust. 2, § 9 ust. 3, § 10 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 13 grudnia 2002r. w sprawie wymagań metrologicznych, jakim powinny odpowiadać tachografy samochodowe i wykresówki (Dz. U. Nr 230. poz. 1929), po rozpatrzeniu odwołania H. R. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2004 r. w zakresie dotyczącym nałożenia kary pieniężnej w wysokości 2000 (dwóch tysięcy) złotych za samowolną zmianę wskazań urządzeń pomiarowo-kontrolnych zainstalowanych w pojeździe przy wykonywaniu transportu drogowego, utrzymał decyzję organu I instancji w zaskarżonym zakresie w mocy. Główny Inspektor Transportu Drogowego podtrzymał stanowisko organu I instancji (w odniesieniu do wymierzenia kary 2000 zł za brak legalizacji tachografu decyzja nie została zaskarżona), że posiadanie ujawnionego w toku kontroli przeprowadzonej w dniu [...] października 2004 r. urządzenia, umożliwiającego wyłącznie tachografu służącego do dokonywania zmiany wskazań pomiarowo-kontrolnych, przepisy prawa zrównują z dokonaniem takich zmian. Zdaniem organu ustawodawca chciał zrównać zmianę wskazań pomiarowo-kontrolnych z posiadaniem urządzeń umożliwiających dokonywanie takich zmian, co potwierdza brzmienie przepisów prawnych, ale również preambuła do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, która głosi "dla zapewnienia skutecznej kontroli, urządzenia te (tachografy) powinny być niezawodne, łatwe w użyciu skonstruowane w taki sposób, aby zminimalizować jakąkolwiek możliwość oszustw i dlatego powinny być w stanie zapewnić zapis okresów aktywności każdego kierowcy na osobnej wykresówce z dostateczną precyzją i w łatwej do odczytania formie. Nieświadomość strony co do zmian w instalacji przyrządu kontrolnego nie uzasadnia natomiast odstąpienia, czy zmniejszenia kary pieniężnej, która jest sztywno określona w załączniku. Zgodnie z art. 15 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, kierowcy stosują wykresówki w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd począwszy od momentu, w którym go przejmują. Nie wyjmuje się wykresówki z urządzenia przed zakończeniem dziennego okresu pracy chyba, że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów. Wykresówka nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przewidziana. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 13 grudnia 2002 r. w sprawie wymagań metrologicznych (...) w § 4 ust. 1 pkt 1 określa co wchodzi w skład przyrządu kontrolnego, zaś § 8 ust. 2 stanowi, że jego konstrukcja powinna umożliwiać odczytanie przez upoważnionych funkcjonariuszy służb kontrolnych zapisów dotyczących dziewięciu godzin poprzedzających moment rozpoczęcia kontroli, w sposób niepowodujący zniekształcenia, uszkodzenia lub zabrudzenia wykresówki. W § 9 ust. 3 rozporządzenia nakłada się obowiązek zabezpieczenia wszystkich zewnętrznych części przyrządu kontrolnego przed nieuprawnionym dostępem za pomocą odpowiednich obudów, a ponadto przepisy określają kiedy zabezpieczenia te mogą być usunięte. Zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku. Zgodnie z art. 92 ust. 1 pkt 2 tej ustawy wykonywanie transportu drogowego lub przewozów na potrzeby własne z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z przepisów ustawy zagrożone jest karą pieniężną w wysokości od 50 zł do 15000 zł. Konsekwencją tego rozwiązania jest treść lp. 1.11.13 załącznika do ustawy, który przewiduje karę w wysokości 2000 zł za samowolną zmianę wskazań urządzeń pomiarowo-kontrolnych zainstalowanych w pojeździe przy wykonywaniu transportu lub przewozów na potrzeby własne. W oparciu o powyższą regulację organ uznał, że w niniejszej spawie doszło do naruszenia powyższego przepisu przez samowolną zmianę wskazań przyrządu miarowo-kontrolnego. W skardze na powyższą decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. i H. R. zarzucili, iż organy powołując się na przytoczone przepisy prawa zrównały samo posiadanie urządzenia do zmiany wskazań pomiarowo-kontrolnych z dokonywaniem takich zmian. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym i przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego traktujących o obowiązku zapewnienia stronie czynnego udziału (art. 10 kpa), bowiem organ nie umożliwił stronie wypowiedzenia się w trakcie postępowania ani w pierwszej, ani w drugiej instancji, naruszył zasadę szybkości postępowania rozpoznając odwołanie dopiero po 4 miesiącach. Ponadto zarzucili, że w przepisach ustawy trudno doszukać się podstawy, aby ustawodawca zrównał posiadanie urządzenia umożliwiającego zmianę zapisów tachografu z dokonywaniem zmian, zaś w toku kontroli nie wykazano, że takich zmian dokonywano. Z protokołu kontroli wynika, że do tachografu było zamontowane urządzenie umożliwiające taką zmianę, lecz organ I instancji takich zmian nie stwierdził, a jedynie wezwano technika policji w celu demontażu urządzenia. W materiale dowodowym brak jest dowodów na opis czynności dokonanych przez biegłego, a skoro czynności takie były prowadzone bez udziału strony to naruszono art. 79 k.p.a. Nie naruszono czasu pracy kierowców, gdyż osoba, która prowadziła pojazd jest podmiotem gospodarczym, który jest na własnym rozrachunku i to ona odpowiada za swój czas pracy. Zaskarżona decyzja narusza także art. 107 § 3 k.p.a przez brak podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, co uzasadnia żądanie uchylenia decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 listopada 2005 r. oddalił powyższą skargę wskazując, iż w toku kontroli ustalono fakt zainstalowania urządzenia umożliwiającego wyłączenie czynności tachografu, zaś na plombie widoczne były ślady podważania. W ocenie Sądu bez znaczenia jest okoliczność, czy przedmiotowy wyłącznik był używany. Zgodnie z art. 13 rozporządzenia Rady (EWG) z dnia 20 grudnia 1985 r. nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, pracodawca i kierowcy są odpowiedzialni za czuwanie nad prawidłowym funkcjonowaniem i odpowiednim użytkowaniem urządzeń rejestrujących. Za organem Sąd powołał się na treść preambuły rozporządzenia, określającej wymogi tachografu, a nadto na przepisy art. 4 pkt 1-3 i 4 i art. 5 ust. 1-3 ustawy o transporcie, określające wymogi, jakie muszą spełniać przedsiębiorcy ubiegający się o udzielenie licencji. Sąd powołał się ponadto na przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 3 grudnia 2002 r. w sprawie wymagań metrologicznych i przytaczając ich treść odnośnie elementów składowych tachografu, jego funkcji i zabezpieczenia (§ 4 ust. 1 pkt 1, § 5, § 8 ust. 2 i § 9 ust. 3), które łącznie z powołanymi wcześniej wskazują jednoznacznie na odpowiedzialność uprawnionego z licencji mimo, że naruszenia są bezpośrednim skutkiem działania, bądź braku działania zatrudnionego kierowcy lub osoby niezatrudnionej przez kierowcę, lecz wykonującej osobiście przewozy na jego rzecz, czyli także kierowcy świadczącego osobiście usługi kierowania pojazdem jako podmiot gospodarczy. Sąd podzielił przy tym pogląd organu, że adresatem norm wskazanych w art. 92 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o transporcie drogowym był skarżący, na którym ciążył obowiązek, wynikający z art. 87 ust. 1 ustawy, posiadania przez kierowcę i okazywania na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. zapisów urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku. Art. 92 ust. 1 pkt 2 nakłada na naruszających te obowiązki sankcje w postaci kary pieniężnej od 50 zł do 15000 zł. Konsekwencję tego rozwiązania stanowi treść lp. 1.11.13 załącznika do ustawy, który sankcjonuje samowolną zmianę wskazań urządzeń pomiarowo-kontrolnych karą w wysokości 2000 zł. Sąd ponadto powołał się na art. 91 ust. 1 Konstytucji RP, stanowiący o włączeniu ratyfikowanej umowy międzynarodowej, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw RP do krajowego porządku prawnego i bezpośrednim jej stosowaniu chyba, że jej stosowanie uzależnione jest od wydania ustawy. Wskazał też, że zgodnie z art. 90 ust. 3 Konstytucji i art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym uchwałą Sejmu RP z dnia 17 kwietnia 2003 r. zostało zarządzone, a następnie przeprowadzone referendum w sprawie wyrażenia zgody na ratyfikację Traktatu, dotyczącego przystąpienia Polski do Unii Europejskiej (Dz. U. Nr 66, poz. 613). Traktat ten został przyjęty, ratyfikowany i potwierdzony w dniu 23 lipca 2003 r. przez Prezydenta RP i ogłoszony w Dz. U. z 30 kwietnia 2004 r. Nr 90, poz. 864. Na mocy Traktatu Akcesyjnego z dniem 1 maja 2004 r. zaczęło obowiązywać prawo Unii Europejskiej, które obowiązuje bądź bezpośrednio, bądź wymaga wdrożenia do krajowego porządku prawnego. W związku z powyższym zaskarżoną decyzję organu II instancji Sąd uznał za prawidłową i nienaruszającą obowiązującego w dacie jej wydania prawa w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Od 1 maja 2004 r. na mocy rozporządzenia Rady (EWG) z dnia 20 grudnia 1985 r. nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z 31.12.1985 r.) organ mógł wskazać jako podstawę materialnoprawną odpowiedzialności skarżącego art. 92 ust. 1 pkt 2 i 6 ustawy o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.). Zdaniem Sądu podnoszone przez stronę naruszenia prawa procesowego nie miały natomiast miejsca. Skarżący był powiadomiony o wszczęciu postępowania i mógł wypowiedzieć się co do zgromadzonego materiału dowodowego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli J. i H. R. zarzucając Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego, polegające na: a) błędnym zastosowaniu do ustalonego stanu faktycznego art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym w zw. z załącznikiem lp. 1.11.13 poprzez przyjęcie, że skarżący wykonując transport drogowy naruszyli obowiązki wynikające z przepisów prawa, w szczególności dokonali samowolnej zmiany urządzeń pomiarowo-kontrolnych zainstalowanych w pojeździe, b) błędnej wykładni § 4 ust. 1 § 8 ust. 1 § 9 i 10 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 13 grudnia 2002 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać tachografy samochodowe oraz wykresówki (Dz. U. Nr 238, poz. 1929), polegającej na przyjęciu, że zamontowany w pojeździe skarżących przyrząd kontrolny nie spełniał warunków przewidzianych przepisami prawa oraz naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy - art. 141 § 1 ustawy ppsa, polegające na niewyjaśnieniu podstawy rozstrzygnięcia Sądu w zakresie zarzutów skarżących dotyczących nieudzielania im przez organ możliwości aktywnego udziału w toku postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że organ w trakcie prowadzonego postępowania nie stwierdził dokonywania przez skarżących samowolnych zmian wskazań urządzeń pomiarowo-kontrolnych zainstalowanych w ich pojeździe. Zatem błędna ocena materiału dowodowego doprowadziła do wydania orzeczenia z naruszeniem wskazanych przepisów. Zdawkowe wskazanie przez Sąd, iż byli oni zawiadomieni o wszczęciu postępowania i mogli wypowiedzieć się co do zgromadzonego materiału dowodowego nie spełnia natomiast wymagań stawianych orzeczeniu przez art. 141 § 4 ustawy ppsa w zakresie wyjaśnienia podstawy prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną wyrokiem z dnia 25 stycznia 2007 r. uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i sprawę przekazał temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Za zasadne Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania wskazując, iż tak lapidarne odniesienie się przez ten Sąd do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania administracyjnego sformułowanych w skardze narusza przepis art. 141 § 1 ustawy ppsa, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W świetle materiału znajdującego się w aktach sprawy zarzuty strony co do sposobu prowadzenia postępowania z naruszeniem art. 10 § 1 i art. 79 § 1 k.p.a nie są natomiast pozbawione podstaw. Ponadto w materiałach postępowania wyjaśniającego trudno doszukać się potwierdzenia, iż ujawnione przez kontrolujących, a zdemontowane przez technika kryminalistyki dodatkowo zainstalowane urządzenie (wyłącznik) działało podczas kontrolowanego przejazdu i wpływało na zmianę wskazań tachografu. Brak także w aktach materiału pozwalającego na przyjęcie, że w dniu kontroli w drodze czynności procesowych było możliwe ustalenie nie tylko faktu posiadania nielegalnego urządzenia (czego strona nie kwestionuje), lecz także wykazanie, że kierowca urządzenia tego używał. Ustalenie takie mogłoby być dokonane przez biegłego, jednakże - wbrew twierdzeniom organu, przejętym także przez Sąd - takiej opinii w sprawie nie uzyskano. Zaniechanie powyższe wpłynęło na przyjęcie przez organ, iż samo posiadanie urządzenia służącego do zmiany wskazań pomiarowo-kontrolnych jest zrównane z dokonywaniem takich zmian, a pogląd ten podzielił Sąd I instancji. Przyjęta w art. 92 ustawy o transporcie drogowym oraz załączniku do niej konstrukcja odpowiedzialności za naruszenie obowiązków wywołuje natomiast takie konsekwencje, że za stwierdzone naruszenie obowiązków można wymierzyć karę pieniężną tylko wówczas, gdy zostało zamieszczone w wykazie i tylko taką karą, jaką przewiduje załącznik. Organ nie ma zatem swobody nie tylko w wyborze kary, lecz nie może także wymierzyć kary za takie naruszenie obowiązków lub warunków, które nie zostało wymienione w załączniku. Wymierzenie kary na podstawie lp. 1.11.13 załącznika do ustawy o transporcie drogowym byłoby więc możliwe w przypadku wykazania, że wykonujący transport drogowy przy pomocy zainstalowanego urządzenia dokonał zmiany wskazań tachografu. W dacie wykonywanej kontroli samo zainstalowanie urządzenia nie było jeszcze penalizowane. Dopiero nowelizacja, dokonana ustawą z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 580, poz. 1497) zmieniając załączniki do ustawy w lp. 12.3 wprowadziła odpowiedzialność za wykonywanie transportu drogowego pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączone zostały niedozwolone urządzenia dodatkowe przewidując za ten delikt karę pieniężną w kwocie 10.000 zł. Zmiana ustawy weszła jednak w życie z dniem 21 grudnia 2005 r., a więc nie mogła mieć zastosowania do transportu wykonanego [...] października 2004 r. Zarzut skargi kasacyjnej niewłaściwego zastosowania prawa materialnego do ustalonego przez organy stanu faktycznego Naczelny Sąd Administracyjny ocenił więc jako słuszny. Podkreślił też, że nie uzasadnia wymierzenia kary pieniężnej w tej sprawie powoływanie się przez Sąd I instancji na przepisy rozporządzenia Rady (EWG) z dnia 20 grudnia 1985 r. nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, bowiem akt ten formułując w sposób generalny obowiązki i warunki nie przewiduje sankcji za ich naruszenie. Dopiero więc wprowadzenie takiej sankcji za zainstalowanie na tachografie niedozwolonego urządzenia ustawą z dnia 29 lipca 2005 r., daje podstawę do wymierzenia kary. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając ponownie sprawę zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. W myśl zaś art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Art. 190 ww. ustawy stanowi natomiast, że sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego w zaskarżonym zakresie dotyczącym nałożenia kary pieniężnej 2000 zł za samowolną zmianę wskazań urządzeń pomiarowo-kontrolnych zainstalowanych w pojeździe oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa mającym wpływ na prawidłowość dokonanego przez te organy rozstrzygnięcia. Jest okolicznością niesporną w niniejszej sprawie, iż do tachografu zainstalowanego w kontrolowanym pojeździe zamontowane było urządzenie umożliwiające wyłączanie zapisu czynności tachografu. W toku postępowania administracyjnego organ nie wykazał jednak, że ujawnione przez kontrolujących, a zdemontowane przez technika kryminalistyki urządzenie (wyłącznik) działało podczas kontrolowanego przejazdu i wpływało na zmianę wskazań tachografu. Ustawa o transporcie drogowym w załączniku lp. 1.11.13 (w wersji obowiązującej w dacie kontroli) przewidywała karę pieniężną w wysokości 2000 zł za samowolną zmianę wskazań urządzeń pomiarowo-kontrolnych zainstalowanych w pojeździe przy wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne. Wymierzenie kary na podstawie tego przepisu było więc możliwe w przypadku wykazania, że wykonujący transport drogowy przy pomocy zainstalowanego urządzenia dokonał zmiany wskazań tachografu. W dacie przedmiotowej kontroli samo zainstalowanie takiego urządzenia w pojeździe nie było penalizowane. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu swojego wyroku ustalenie przez organ, czy urządzenie (wyłącznik) działało podczas kontrolowanego przejazdu i wpływało na zmianę wskazań tachografu było możliwe poprzez dopuszczenie dowodu z opinii biegłego jednak organ takiego dowodu nie przeprowadził, natomiast udział w czynnościach kontrolnych technika kryminalistyki nie jest równoznaczny z udziałem biegłego. Ustalony przez organ w niniejszej sprawie stan faktyczny nie uzasadniał więc nałożenia na stronę kary pieniężnej na podstawie lp. 1.11.13 załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Organ bezpodstawnie założył, iż samo posiadanie urządzenia służącego do zmiany wskazań pomiarowo-kontrolnych jest zrównane z dokonywaniem takich zmian. Przepisy o charakterze administracyjnokarnym, a takim są przepisy ustawy o transporcie drogowym przewidujące kary pieniężne za określone naruszenia, muszą być natomiast stosowane przez organy administracji w sposób precyzyjny, tj. dokładnie odpowiadający normie prawnej, bez stosowania wykładni rozszerzających, analogii lub domniemań. Zgodnie bowiem z zasadą praworządności wyrażoną w art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działania na podstawie przepisów prawa. Organ może więc nałożyć karę pieniężną w oparciu o przepisy ustawy o transporcie drogowym tylko wówczas, gdy stwierdzone w czasie kontroli naruszenie obowiązków znajduje się w wykazie zamieszczonym w załączniku do tej ustawy. Odpowiedzialność za wykonywanie transportu drogowego pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączone zostały niedozwolone urządzenia dodatkowe wprowadzona została do ustawy o transporcie drogowym dopiero ustawą z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 580, poz. 1497). Zmiana ta weszła w życie z dniem 21 grudnia 2005 r., a więc nie mogła mieć zastosowania do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę organ musi więc rozważyć jeszcze raz, po ewentualnym uzupełnieniu materiału dowodowego w sprawie (o ile to będzie możliwe), czy w stanie faktycznym niniejszej sprawy zachodzą przesłanki do nałożenia na stronę skarżącego kary pieniężnej za delikt określony w Lp. 1.11.13. załącznika do ustawy o transporcie drogowym tj. za samowolną zmianę wskazań urządzeń pomiarowo-kontrolnych zainstalowanych w pojeździe przy wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne. Organ w toku ponownego rozpoznania sprawy powinien jednocześnie pamiętać o obowiązku zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, zgodnie z art. 79 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, i lit. c, art.152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI