VI SA/WA 6077/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-03-04
NSAubezpieczenia społeczneŚredniawsa
ubezpieczenie zdrowotneumowa o dziełoumowa o świadczenie usługumowa zlecenieNFZZUSochrona osób i mieniaobowiązek ubezpieczenia

WSA w Warszawie oddalił skargę płatnika, potwierdzając, że umowy o świadczenie usług ochrony osób i mienia, niebędące umowami o dzieło, rodzą obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego.

Sprawa dotyczyła charakteru umów zawartych przez płatnika z pracownikiem ochrony. Płatnik twierdził, że były to umowy o dzieło, podczas gdy Prezes NFZ uznał je za umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, co rodzi obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego. Sąd administracyjny oddalił skargę płatnika, podkreślając, że kluczowe jest nie nazwa umowy, lecz jej cel i przedmiot, a umowy o dzieło wymagają konkretnego, oznaczonego rezultatu, którego brakowało w analizowanych umowach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrzył skargę płatnika na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, który orzekł, że pracownik ochrony podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu. Płatnik argumentował, że były to umowy o dzieło, ponieważ ich przedmiotem było opracowanie koncepcji ochrony i raportów, co stanowiło konkretne dzieło. Sąd odrzucił tę argumentację, wskazując, że kluczowe dla odróżnienia umowy o dzieło od umowy zlecenia lub o świadczenie usług jest to, czy umowa wymaga osiągnięcia konkretnego, zindywidualizowanego rezultatu, który można poddać ocenie pod kątem wad. W analizowanych umowach brakowało precyzyjnego określenia dzieła, a nacisk położono na staranne działanie wykonawcy i świadczenie usług ochrony osób i mienia, co jest charakterystyczne dla umów zlecenia lub o świadczenie usług. W konsekwencji, sąd uznał decyzję Prezesa NFZ za prawidłową i oddalił skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Umowy te powinny być kwalifikowane jako umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, a nie jako umowy o dzieło.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowe dla odróżnienia umowy o dzieło od umowy o świadczenie usług jest to, czy umowa wymaga osiągnięcia konkretnego, zindywidualizowanego rezultatu, który można poddać ocenie pod kątem wad. W analizowanych umowach brakowało precyzyjnego określenia dzieła, a nacisk położono na staranne działanie wykonawcy i świadczenie usług ochrony osób i mienia, co jest charakterystyczne dla umów zlecenia lub o świadczenie usług.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

ustawa oświadczeniach art. 66 § ust. 1 pkt 1 lit. e)

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

ustawa oświadczeniach art. 85 § ust. 4

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

ustawa oświadczeniach art. 109

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

k.c. art. 627

Kodeks cywilny

k.c. art. 734 § § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 750

Kodeks cywilny

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 151

Pomocnicze

Ustawa o ochronie osób i mienia art. 36

Ustawa o ochronie osób i mienia art. 37

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 6 § ust. 1 pkt 4

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 13 § pkt 2

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 78 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kwalifikacja umów jako umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, ze względu na brak konkretnego, oznaczonego rezultatu. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika z wykonywania pracy na podstawie umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu.

Odrzucone argumenty

Kwalifikacja umów jako umów o dzieło, ponieważ ich przedmiotem było opracowanie koncepcji ochrony i raportów, co stanowiło konkretne dzieło. Naruszenie przepisów postępowania poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i brak przesłuchania stron. Naruszenie przepisów postępowania poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

nie przesądza nazwa umowy, lecz jej cel i przedmiot umowa o dzieło wymaga, by czynności przyjmującego zamówienie doprowadziły do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu, lecz samo osiągnięcie tego rezultatu Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku niezrealizowania celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu k.c., jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie umowa zlecenia jest umową starannego działania możliwość poddania umówionego rezultatu (dzieła) sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych W umowie należy zatem precyzyjnie określić zindywidualizowany z góry rezultat, a nie tylko czynności w ramach jej wykonania, żeby umowa taka mogła być brana pod uwagę jako umowa o dzieło, a nie zlecenia/świadczenia usług

Skład orzekający

Aneta Lemiesz

sprawozdawca

Honorata Łopianowska

członek

Sławomir Kozik

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Kwalifikacja umów jako umowy o dzieło lub umowy o świadczenie usług w kontekście obowiązku ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych, zwłaszcza w branży ochrony."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i treści analizowanych umów. Interpretacja przepisów k.c. dotyczących umowy o dzieło i zlecenia jest utrwalona, ale wymaga analizy konkretnych zapisów umownych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między umową o dzieło a umową zlecenia, co ma bezpośrednie przełożenie na obowiązki składkowe. Jest to temat interesujący dla wielu przedsiębiorców i pracowników.

Umowa o dzieło czy zlecenie? Kluczowe rozróżnienie dla Twoich składek ZUS i zdrowotnych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 6077/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-03-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Lemiesz /sprawozdawca/
Honorata Łopianowska
Sławomir Kozik /przewodniczący/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Ubezpieczenia
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 114 poz 740
art. 36, art. 37
Ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia.
Dz.U. 2022 poz 2561
art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e), art. 85 ust. 4 ,
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1230
art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. e, art. 69 ust. 1, art. 109
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 77, art. 8, art. 77 § 1, art. 78  §1 , art. 75
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędzia WSA Honorata Łopianowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 marca 2024 r. sprawy ze skargi S. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 31 sierpnia 2023 r. nr 306/07/2023/Ub w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją nr 306/07/2023/Ub z dnia 31 sierpnia 2023 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia ("Prezes NFZ"), działając na podstawie art. 109 ust. 1 i 4, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e), art. 69 ust. 1, art. 82 ust. 1 oraz art. 85 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2561, ze zm., dalej "ustawa oświadczeniach") oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1230, ze zm.), orzekł, że S. S. ("Zainteresowany", "Uczestnik") w okresie od dnia 2 stycznia 2015 r. do dnia 28 lutego 2015 r., od dnia 1 września 2015 r. do dnia 29 listopada 2015 r. oraz od dnia 1 października 2016 r. do dnia 31 grudnia 2016 r. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów o świadczenie usług, do których - zgodnie z kodeksem cywilnym ("k.c.") - stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, na rzecz "[...]" spółka z o.o. z siedzibą w Warszawie ("Płatnik", "Skarżący").
Powyższa decyzja została wydana w związku z wnioskiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w [...] ("ZUS") z dnia 2 października 2020 r., w którym wskazano, że S. S. w ww. okresach nie został zgłoszony do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów o świadczenie usług, do których zgodnie z k.c. stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.
Do wniosku ZUS załączył następujące dokumenty:
- kopię protokołu kontroli przeprowadzonej przez ZUS u Płatnika w zakresie m.in. prawidłowości i rzetelności obliczania składek na ubezpieczenie społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest ZUS oraz zgłaszania do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego.
- kserokopie umów zawartych ze S. S., tj.:
1) umowy nr 42/DZ/2015 z dnia 2 stycznia 2015 r. na okres wykonania dzieła w terminie od dnia 2 stycznia 2015 r. do dnia 30 czerwca 2015 r.,
2) umowy nr 104/DZ/2015 z dnia 1 lipca 2015 r. na okres wykonania dzieła w terminie od dnia 1 lipca 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r.,
3) umowy nr 170/DZ/2016 z dnia 2 lipca 2016 r. na okres wykonania dzieła w terminie od dnia 3 lipca 2016 r. do dnia 31 grudnia 2016 r.,
- kopie rachunków do ww. umów wraz z pokwitowaniem odbioru wynagrodzenia za wykonaną pracę.
Pismami z dnia 13 stycznia 2021 r. Prezes NFZ poinformował Płatnika i Zainteresowanego o tym, że prowadzi postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego S. S. z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów o świadczenie usług, do których zgodnie z k.c. stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, a także pouczył strony na podstawie art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775, ze zm. dalej "k.p.a.").
Zainteresowany nie złożył żadnych dokumentów ani wyjaśnień. Natomiast Płatnik, pismem z dnia 29 stycznia 2021 r., zajął stanowisko w sprawie wskazując, że umowy przez niego zawarte z Zainteresowanym były umowami o dzieło. Ponadto wniósł o przesłuchanie Zainteresowanego w charakterze świadka.
Wobec toczącego się przed sądem powszechnym postępowania będącego wynikiem złożonej przez Płatnika skargi na decyzję ZUS dotyczącą ustalenia podlegania przez Zainteresowanego ubezpieczeniom społecznym, postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2021 r., Prezes NFZ zawiesił postępowanie dotyczące rozstrzygnięcia podlegania przez Zainteresowanego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Pismem z dnia 1 grudnia 2022 r. ZUS przekazał NFZ prawomocny wyrok Sądu Okręgowego [...] w [...] z dnia 30 listopada 2021 r. sygn. akt VII U 1576/20, oddalający skargę Płatnika na decyzję ZUS ustalającą m.in. podleganie ubezpieczeniom społecznym przez Zainteresowanego.
W związku z ustaniem okoliczności uzasadniających zawieszenie postępowania, Prezes NFZ postanowieniem z dnia 14 czerwca 2023 r. podjął zawieszone postępowanie i wydał wskazaną na wstępie decyzję z dnia 31 sierpnia 2023 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w spornych umowach nie powstało ani nie zostało oznaczone żadne konkretne dzieło. Umowy zawarte przez Płatnika z Zainteresowanym nie miały zatem charakteru umów o dzieło. Sprowadzały się do starannego działania wykonawcy bez możliwości weryfikacji rezultatu po jego wykonaniu. Powinny one zatem zostać zakwalifikowane jako umowy o świadczenie usług. W konsekwencji Prezes NFZ stwierdził, że w okresach wskazanych w sentencji Zainteresowany podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu zatrudnienia na podstawie umów o charakterze umów o świadczenie usług, do których mają odpowiednie zastosowanie przepisy o zleceniu.
Pismem z dnia 13 października 2023 r. Płatnik wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Prezesa NFZ. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił:
1) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 w zw. z art. 8 k.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie niepełnego materiału dowodowego, niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a w szczególności brak przesłuchania Skarżącego i Uczestnika w niniejszej sprawie, co narusza zasadę pogłębionego zaufania obywateli do organów państwa i prawdy obiektywnej,
2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 k.p.a., poprzez dokonanie niewyczerpującej i dowolnej oceny materiału dowodowego w sprawie, skutkującej błędnym uznaniem, że umowa zawarta pomiędzy Skarżącym i Uczestnikiem była umową o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy k.c. dotyczące zlecenia, w sytuacji gdy przedmiotowa umowa była umową o dzieło,
3) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 109 ust. 1 i 4, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e, art. 69 ust. 1, art. 82 ust. 1 i art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 13 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez ich błędne zastosowanie na skutek błędnego przyjęcia, że umowy zawarte przez Skarżącego z Uczestnikiem były umowami o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy k.c. dotyczące zlecenia, w sytuacji gdy przedmiotowe umowy były umowami o dzieło, do których nie mają zastosowania ww. przepisy prawa materialnego.
W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację prawną przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.
Kwestią sporną w tej sprawie jest charakter prawny umów zawartych przez Płatnika z Uczestnikiem, których przedmiotem których było opracowanie zagrożeń i koncepcji ochrony na powierzonym obiekcie przy wykorzystaniu swojej wiedzy, umiejętności i środków, pełnienie dozoru oraz sporządzanie raportów z dokonanego dozoru, zgodnie z zasadami określonymi w ustawie z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (Dz. U. Nr 114 poz. 740 ze zm.), w szczególności art. 36 i nast. tej ustawy.
Istota sprawy sprowadza się więc do zweryfikowania stanowisk stron i udzielenia odpowiedzi na pytania, czy były to umowy o dzieło, czy też inne umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami k.c., stosuje się przepisy dotyczące zlecenia i czy w zaistniałym stanie faktycznym Uczestnik podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie takich umów.
Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy k.c. dotyczące zlecenia lub osobami z nimi współpracującymi. Stosownie do art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający.
Podkreślenia wymaga, że przy rozstrzyganiu o podleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego o charakterze umowy, na podstawie której wykonywana jest praca, nie przesądza nazwa umowy, lecz jej cel i przedmiot.
Zgodnie z art. 734 § 1 k.c. przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Natomiast w myśl art. 627 k.c. przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Co do zasady, w praktyce obrotu gospodarczego przyjmuje się, że w odróżnieniu od umowy zlecenia czy umowy o świadczenie usług, umowa o dzieło wymaga, by czynności przyjmującego zamówienie (najczęściej nazywanego w umowie o dzieło - "wykonawcą") doprowadziły do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu. Rezultat, o który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu, lecz samo osiągnięcie tego rezultatu, pozostające poza zakresem obowiązków świadczącego. Przy umowie o dzieło chodzi o coś więcej, o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku niezrealizowania celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu k.c., jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady (por. A. Brzozowski [w:] System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań - część szczegółowa, Tom 7, wydanie 3, pod red. J. Rajskiego, Wydawnictwo C.H. Beck - Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2011, s. 390-391).
Z kolei umowa zlecenia jest umową starannego działania, w której co prawda rezultat może być przedmiotem starań, lecz nie daje się z góry przewidzieć, a często nie sposób określić, w jakim stopniu zostanie osiągnięty. Dlatego też w umowie zlecenia rezultat nie został objęty treścią świadczenia. W myśl art. 750 k.c., do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. W związku z tym ustalenie, że konkretna umowa jest "umową o świadczenie usług, która nie jest regulowana innymi przepisami" rodzi obowiązek odpowiedniego zastosowania przepisów o zleceniu.
Jednym z kryteriów pozwalających na odróżnienie umowy o dzieło od umowy o świadczenie usług, jest możliwość poddania umówionego rezultatu (dzieła) sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z 26 stycznia 2006r., sygn. akt III AUa 1700/05).
W niniejszej sprawie treść wszystkich umów oparta jest na jednolitym wzorze. W ramach każdej z nich wykonawca zobowiązał się do opracowania zagrożeń i koncepcji ochrony na powierzonym obiekcie przy wykorzystaniu swojej wiedzy, umiejętności i środków, pełnienie dozoru oraz sporządzanie raportów z dokonanego dozoru, zgodnie z zasadami określonymi w ustawie z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (Dz. U. Nr 114 poz. 740 ze zm.), w szczególności art. 36 i nast. tej ustawy (§ 1). W § 2 wskazano termin wykonania dzieła. Termin ten w każdym przypadku został podzielony na tzw. etapy. Każdy z tych etapów odpowiadał okresowi jednego miesiąca, tylko pierwszy etap w spornych umowach zaczynał się drugiego lub trzeciego dnia miesiąca (por. § 2). Za wykonane dzieło wykonawcy przysługiwało wynagrodzenie, którego kwota była negocjowana po zakończeniu każdego etapu, po stwierdzeniu wykonania pracy przez zamawiającego i przedstawieniu rachunku przez wykonawcę (por. § 5 ust. 1).
Skarżący w skardze podnosi, że Uczestnik w ramach spornych umów opracowywał plany zagrożeń i koncepcji ochrony oraz stosowne raporty; efekty jego pracy miały więc postać dokumentową - stanowiły określone dzieło. Do wytworzenia zaś dzieła w postaci planów, koncepcji zagrożeń oraz raportów konieczne było wykonanie pewnych czynności faktycznych w postaci dozoru, które w efekcie prowadziły do tworzenia przez Uczestnika dokumentacji, stanowiącej konkretne dzieło.
Tyle, że w umowach brak postanowień, z których wynikałyby oczekiwania Płatnika co do treści i formy dzieł w postaci planów, koncepcji zagrożeń oraz raportów, które - jego zdaniem - miały powstać w wyniku realizacji spornych umów. Poza tym postanowienia § 4 każdej z umów pozostają w sprzeczności z ww. wyjaśnieniami Płatnika. Z tego postanowienia wynika bowiem, że odbiór dzieła będzie następował wyłącznie poprzez przyjęcie raportu z dokonania dozoru po zakończeniu każdego etapu umowy.
W takich okolicznościach organ - w oparciu o treść przedmiotowych umów - słusznie przyjął, że strony zawierając umowy nie były zainteresowane wytworzeniem konkretnego, zindywidualizowanego, z góry określonego w parametrach pozwalających na przeprowadzenie testu wad fizycznych dzieła, lecz wykonaniem określonych czynności z zakresu ochrony osób i mienia, o czym świadczy m.in. odwołanie do art. 36 i nast. ustawy o ochronie osób i mienia. Przypomnieć należy, że ww. przepis reguluje uprawnienia pracownika ochrony przy wykonywaniu zadań ochrony osób i mienia.
Tymczasem zobowiązanie z art. 627 k.c. polega na wykonaniu nie jakiegokolwiek dzieła, ale na realizacji dzieła oznaczonego. Nie ma przy tym wątpliwości, że "oznaczenie" następuje już w trakcie układania postanowień umownych. Przy umowie zlecenia nacisk położono nie na "oznaczenie" efektu, ale na "określenie" kategorii czynności prawnej (usługi) podlegającej wykonaniu. Zatem w umowie o dzieło doszło do przesunięcia punktu ciężkości z aspektu czynnościowego na finalny.
Podkreślić należy, że między "oznaczeniem" a rezultatem pracy istnieje ścisła zależność. Nie można zrealizować dzieła, jeśli nie zostało ono umownie wytyczone. W przeciwnym razie niemożliwe będzie poddanie "dzieła" sprawdzianowi w zakresie wad fizycznych, na co słusznie zwrócił uwagę Prezes NFZ. Właściwości te nie są zaś udziałem umowy zlecenia. Wykonanie zobowiązania następuje przez zrealizowanie umówionej czynności prawnej, przy czym jej następstwo, choć ma miejsce, to jednak wykracza poza wzorzec normatywny.
Przedstawione różnice w takim samym stopniu występują między umową o dzieło a umową o świadczenie usług (art. 750 k.c.). Odmienność polega tylko na tym, że w miejsce czynności prawnej wykonawca realizuje usługę, na którą składa się zespół czynności faktycznych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2020 r., sygn. akt I UK 170/19).
W umowie należy zatem precyzyjnie określić zindywidualizowany z góry rezultat, a nie tylko czynności w ramach jej wykonania, żeby umowa taka mogła być brana pod uwagę jako umowa o dzieło, a nie zlecenia/świadczenia usług, do której zgodnie z przepisami k.c. stosuje się przepisy o zleceniu.
Tymczasem przedmiot spornych umów został określony w sposób ogólny (a nawet sprzeczny po zestawieniu postanowień § 1 i 4). Niemniej nawet zakładając, że czynności wykonywane przez Uczestnika mogły doprowadzić do powstania określonego skutku (raportu z dozoru), to jednak ten skutek uzależniony był od starannego działania wykonawcy umów.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że wykonywanie powtarzalnych czynności, nawet gdy prowadzi do pewnego wymiernego efektu, nie może być rozumiane jako jednorazowy rezultat i kwalifikowane jako realizacja umowy o dzieło. Przedmiotem umowy o dzieło nie może być bowiem osiąganie kolejnych, bieżąco wyznaczanych rezultatów. Tego rodzaju czynności są charakterystyczne dla umowy o świadczenie usług, którą definiuje obowiązek starannego i cyklicznego wykonywania umówionych czynności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 2012 r. II UK 70/12; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 2012 r. II UK 187/11, OSNP 2013/9-10/115, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt II UK 201/12; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2000 r, sygn. akt II UK 386/99, OSNP 2001 Nr 16, poz. 522; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II UK 315/10, OSNP 2012 nr 9-10, poz. 127).
W konsekwencji, Prezes NFZ zasadnie przyjął, że wykonawca zleconych czynności w ramach spornych umów nie przyjął do wykonania żadnego skonkretyzowanego i indywidualnie oznaczonego dzieła.
Uwzględniając zaś treść art. 3531 k.c., Sąd stwierdza, że zaklasyfikowanie spornych umów dotyczących świadczenia usług, których wykonanie wymaga dołożenia należytej staranności, a w których nie ma możliwości wskazania obiektywnie osiągalnego i pewnego oraz samoistnego względem wykonawcy - rezultatu, do umów o dzieło, sprzeciwiałoby się tego rodzaju stosunkowi prawnemu.
W konsekwencji nie doszło również w niniejszej sprawie do naruszenia art. 734 w zw. z art. 750 k.c., art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e, art. 69 ust. 1 oraz art. 109 ustawy o świadczeniach oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 13 pkt 2 ustawy o systemie. Skoro bowiem sporne umowy stanowiły umowy o świadczenie usług, Prezes NFZ słusznie uznał, że Uczestnik podlegał, w świetle art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie ocenianych umów, zawartych ze Skarżącym, co obligowało Płatnika do zgłoszenia Uczestnika do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego.
Zgromadzony materiał dowodowy był przy tym wystarczający do prawidłowej kwalifikacji umów, w związku z czym Prezes NFZ miał podstawy faktyczne i prawne do odmowy przeprowadzenia wnioskowanych przez Skarżącego dodatkowych dowodów, w tym z przesłuchania świadków i stron. Nie można zatem organowi przypisać zarzuconego w skardze naruszenia, w tym art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 75 k.p.a., poprzez odmowę dopuszczenia tych dodatkowych dowodów. Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie, w którym wskazano powody jej podjęcia a także wyjaśniono przyczyny zakwestionowania charakteru spornych umów, jako umów o dzieło. Szeroko przywołano też stanowisko orzecznictwa i doktryny.
Reasumując, w wyniku przeprowadzonej kontroli Sąd nie stwierdził naruszenia przez Prezesa NFZ przepisów prawa materialnego, a także uchybień w zakresie stosowania przepisów postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na które wskazano w skardze lub których istnienie powinien był dostrzec z urzędu.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634), orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI