VI SA/Wa 591/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2005-02-02
NSArolnictwoWysokawsa
dopłaty do eksporturynek cukruAgencja Rynku Rolnegoterminy płatnościuprawnieniakontrola administracjiprawo rolnecukier B

WSA w Warszawie uznał prawo spółki do dopłaty do eksportu cukru, stwierdzając bezskuteczność czynności Prezesa ARR odmawiającej jej przyznania z powodu nieterminowej opłaty.

Spółka C. SA złożyła wniosek o dopłatę do eksportu cukru, który został odrzucony przez Prezesa Agencji Rynku Rolnego z powodu nieterminowego uiszczenia opłat cukrowych. Spółka zakwestionowała odmowę, argumentując brak podstawy prawnej do takiej sankcji. Sąd uznał, że ustawa nie przewidywała utraty uprawnień do dopłaty z powodu opóźnienia w płatnościach, a Agencja była jedynie administratorem środków. W konsekwencji sąd stwierdził bezskuteczność czynności organu i uznał prawo spółki do dopłaty.

Sprawa dotyczyła skargi C. SA na czynność Prezesa Agencji Rynku Rolnego (ARR) odmawiającą przyznania dopłaty do eksportu cukru B w roku rozliczeniowym 2002/2003. Organ odmówił dopłaty, powołując się na nieterminowe wniesienie opłat cukrowych przez spółkę, co miało być podstawą do odmowy zgodnie z wewnętrznymi "Zasadami dokonywania dopłat". Spółka kwestionowała tę odmowę, wskazując na brak podstawy prawnej do takiej sankcji w przepisach ustawy o regulacji rynku cukru. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie charakteru uprawnień do dopłaty. Sąd stwierdził, że ustawa o regulacji rynku cukru przewidywała dopłaty dla producentów, którzy wyeksportowali cukier i wnieśli opłaty, a Agencja pełniła rolę administratora tych środków. Sąd podkreślił, że ani ustawa, ani rozporządzenie wykonawcze nie przewidywały utraty uprawnień do dopłaty z powodu przekroczenia terminu uiszczenia opłat, a terminy te nie były terminami zawitymi. Sąd uznał również, że Prezes ARR nie miał upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w przedmiocie odmowy dopłat, a jego czynność należy traktować jako czynność z zakresu administracji publicznej. W związku z tym, sąd stwierdził bezskuteczność czynności Prezesa ARR i uznał uprawnienie spółki do uzyskania dopłaty, zasądzając również zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, nieterminowe uiszczenie opłat cukrowych nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania dopłaty do eksportu cukru, jeśli ustawa i przepisy wykonawcze nie przewidują takiej sankcji w postaci utraty uprawnień.

Uzasadnienie

Ustawa o regulacji rynku cukru oraz rozporządzenie wykonawcze nie zawierały przepisów przewidujących utratę uprawnień do dopłaty z powodu przekroczenia terminu uiszczenia opłat cukrowych. Agencja Rynku Rolnego była jedynie administratorem środków, a jej wewnętrzne zasady nie mogły modyfikować uprawnień wynikających z ustawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (31)

Główne

u.r.c. art. 16 § 1

Ustawa o regulacji rynku cukru

u.r.c. art. 16 § 2

Ustawa o regulacji rynku cukru

u.r.c. art. 17 § 1

Ustawa o regulacji rynku cukru

u.r.c. art. 17 § 2

Ustawa o regulacji rynku cukru

u.r.c. art. 17 § 6

Ustawa o regulacji rynku cukru

u.u.ARR art. 7b § 1

Ustawa o utworzeniu Agencji Rynku Rolnego

Pomocnicze

u.u.ARR art. 7b § 2

Ustawa o utworzeniu Agencji Rynku Rolnego

Dz.U. Nr 153 poz. 1770 art. 4

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 grudnia 2001 r. w sprawie trybu i terminów pobierania opłat cukrowych

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 52 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 146 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 146 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 112

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Dz.U. Nr 76 poz.810 z późn. zm. art. 17 § 2

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o regulacji rynku cukru

Dz.U. Nr 76 poz.810 z późn. zm. art. 16

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o regulacji rynku cukru

Dz.U. Nr 100, poz.923 art. 17a

Ustawa z dnia 21 maja 2003 r. o zmianie ustawy o regulacji rynku cukru

Dz.U. Nr 100, poz.923 art. 17 § 5a

Ustawa z dnia 21 maja 2003 r. o zmianie ustawy o regulacji rynku cukru

Dz.U. Nr 100, poz.923 art. 17 § 5b

Ustawa z dnia 21 maja 2003 r. o zmianie ustawy o regulacji rynku cukru

Dz.U. Nr 100, poz.923 art. 17 § 5c

Ustawa z dnia 21 maja 2003 r. o zmianie ustawy o regulacji rynku cukru

Dz. U. Nr 142, poz.951 z 1997 r. art. 7b

Ustawa z dnia 7 czerwca 1990 r. o utworzeniu Agencji Rynku Rolnego

Dz. U. Nr 142, poz.951 z 1997 r. art. 7b § 1

Ustawa z dnia 7 czerwca 1990 r. o utworzeniu Agencji Rynku Rolnego

Dz. U. Nr 142, poz.951 z 1997 r. art. 7b § 2

Ustawa z dnia 7 czerwca 1990 r. o utworzeniu Agencji Rynku Rolnego

Dz.U. Nr 138, poz. 641 z poźn. zm. art. 21 § 4

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 21 listopada 1996 r. w sprawie nadania statutu Agencji Rynku Rolnego

Dz.U. Nr 138, poz. 641 z poźn. zm. art. 20 § 8

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 21 listopada 1996 r. w sprawie nadania statutu Agencji Rynku Rolnego

p.d.g.

Ustawa z dnia 19 listopada 1999 r.-Prawo działalności gospodarczej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ustawa o regulacji rynku cukru nie przewiduje utraty uprawnień do dopłaty z powodu nieterminowego uiszczenia opłat cukrowych. Agencja Rynku Rolnego jest jedynie administratorem środków, a jej wewnętrzne zasady nie mogą modyfikować uprawnień wynikających z ustawy. Prezes Agencji Rynku Rolnego nie był uprawniony do wydawania decyzji administracyjnych w przedmiocie odmowy przyznania dopłat. Czynność Prezesa ARR odmawiająca dopłaty jest czynnością podlegającą kontroli sądu administracyjnego.

Odrzucone argumenty

Nieterminowe wniesienie opłat cukrowych stanowi podstawę do odmowy przyznania dopłaty. Wewnętrzne "Zasady dokonywania dopłat" Prezesa ARR są wiążące i pozwalają na odmowę dopłaty. Sprawa o przyznanie dopłaty powinna być rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej.

Godne uwagi sformułowania

Agencja jest tylko administratorem tych środków. Gramatyczna wykładnia art.16 ustawy o regulacji rynku cukru prowadzi do wniosku, że fakt bycia producentem cukru sam przez się nie przesądza o obowiązku wypłacenia dopłaty przez Agencję. Ani przepisy ustawy cukrowej ani też przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 grudnia 2001 r. w sprawie trybu i terminów pobierania opłat cukrowych nie przewidują żadnych sankcji w postaci utraty uprawnienia do uzyskania dopłaty na skutek przekroczenia terminu uiszczenia opłat. Terminy zawite są terminami do wykonania prawa lub skorzystania z uprawnienia.

Skład orzekający

Grażyna Śliwińska

przewodniczący sprawozdawca

Stanisław Gronowski

sędzia

Andrzej Wieczorek

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dopłat do eksportu produktów rolnych, zakresu działania organów administracji, kontroli sądów administracyjnych nad czynnościami organów oraz znaczenia przepisów ustawowych nad wewnętrznymi regulacjami."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z rynkiem cukru w określonym okresie. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych sektorów bez analizy analogii.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sąd administracyjny może interweniować w przypadku, gdy organ administracji publicznej stosuje wewnętrzne zasady, które są sprzeczne z przepisami prawa, ograniczając tym samym uprawnienia obywateli lub podmiotów gospodarczych. Podkreśla znaczenie zgodności działań administracji z prawem.

Sąd: Agencja Rynku Rolnego nie może odmawiać dopłat do eksportu cukru na podstawie własnych zasad!

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 591/04 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-02-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-04-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek
Grażyna Śliwińska /przewodniczący sprawozdawca/
Stanisław Gronowski
Symbol z opisem
6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Sygn. powiązane
II OSK 830/05 - Wyrok NSA z 2006-05-17
Skarżony organ
Prezes Agencji Rynku Rolnego
Treść wyniku
Stwierdzono bezskuteczność czynności
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spraw.), Sędziowie: NSA Stanisław Gronowski,, Asesor WSA Andrzej Wieczorek, Protokolant Łukasz Poprawski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2005 r. sprawy ze skargi C. SA z/s w R. na czynność Prezesa Agencji Rynku Rolnego w przedmiocie odmowy przyznania dopłaty do eksportu cukru I. stwierdza bezskuteczność czynności Prezesa Agencji Rynku Rolnego objętej pismami z dnia [...] września 2003r. Nr [...] oraz z dnia [...] grudnia 2003r. nr [...] w sprawie nie udzielenia C. SA z/s w R. dopłaty do eksportu cukru B w roku 2002/2003; II. uznaje uprawnienie C. SA z/s w R. do uzyskania dopłaty do eksportu cukru B w roku rozliczeniowym 2002/2003; III. zasądza od Prezesa Agencji Rynku Rolnego na rzecz skarżącej C. SA z/s w R. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu [...] sierpnia 2003 r. wpłynął do Agencji Rynku Rolnego wniosek C. . SA w R. o udzielenie dopłaty do eksportu 509 000kg cukru B dokonanego w roku rozliczeniowym 2002/2003.
W dniu [...] października 2003 r. C. otrzymała odpowiedź odmowną Zastępcy Prezesa Agencji Rynku Rolnego zawartą w piśmie z dnia [...] września 2003 r., Nr [...], w którym powołano się na pkt 12 i 27 "Zasad dokonywania dopłat do eksportu cukru B/izoglukozy B realizowanych w roku rozliczeniowym 2002/2003" - (zwanych dalej Zasadami...), a przyczyną odmowy było nieterminowe wniesienie opłat cukrowych.
W piśmie z dnia [...] października 2003 r. oznaczonym jako odwołanie C. kwestionowała nie przyznanie dopłaty, podnosząc brak podstawy prawnej pozwalającej na odmowę udzielenia dopłat do eksportu cukru B. Powoływała się na fakt, że opłata cukrowa została uiszczona 10 czerwca 2003r. Opóźnienie spowodowane było trudną sytuacją finansową i konieczność regulowania w pierwszej kolejności należności plantatorów.
Pismem z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] Zastępca Prezesa Agencji poinformował Odwołującą, że podstawą odmowy udzielenia dopłaty było uregulowanie zawarte w pkt. 12 "Zasad...", stanowiące, iż producent cukru ubiegający się o dopłatę do wyeksportowanego cukru B musi wnieść opłaty w terminach określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 grudnia 2001 r. w sprawie trybu i terminów pobierania opłat cukrowych (Dz.U. Nr 153 poz. 1770), co w wypadku skarżącego nie miało miejsca. Wskazał, że stosownie do treści art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o regulacji rynku cukru (Dz. U. Nr 76 poz.810 z późn. zm.) na dopłaty przeznaczane są tylko i wyłącznie środki pochodzące z opłat wnoszonych przez producentów cukru, nie zaś środki pochodzące z budżetu, a zatem Agencja jest tylko administratorem tych środków. Ponadto gramatyczna wykładnia art.16 ustawy o regulacji rynku cukru prowadzi do wniosku, że fakt bycia producentem cukru sam przez się nie przesądza o obowiązku wypłacenia dopłaty przez Agencję. Aby uruchomienie dopłat było możliwe w Agencji Rynku Rolnego zostały opracowane "Zasady...", których treść była konsultowana z Ministrem i są one spójne z przepisami obowiązującego prawa uwzględniając interes producentów cukru, którzy wywiązują się ze swych zobowiązań. Dopłaty dostali ci producenci, którzy terminowo i w całości wnieśli opłaty cukrowe. Dodatkowo stwierdził, że sposób rozdziału środków w roku rozliczeniowym 2002/2003 został zaakceptowany przez Komisję Porozumiewawczą do Spraw Cukru, która w uchwale z dnia 14 października 2003 r. pozytywnie zaopiniowała przedłożone sprawozdanie. Rozwiązania przyjęte w "Zasadach..."są obiektywne i sprawiedliwe, a opracowane je w okresie, kiedy ustawa o regulacji rynku cukru nie zawierała żadnych przepisów wyposażających Prezesa ARR w takie instrumenty, przy pomocy których mógłby skutecznie egzekwować zaległe opłaty cukrowe.
W skardze C. SA w R., traktując niniejszą odpowiedź jako decyzję ostateczną, wnosiła o jej uchylenie i zasądzenie kosztów. Zdaniem skarżącej, Agencja nie mogła odmówić udzielenia dopłaty w oparciu o " Zasady dokonywania dopłat do eksportu cukru białego B/izoglukozy B realizowanych w roku rozliczeniowym 2002/2003", ponieważ nie stanowią one powszechnie obowiązującej regulacji prawnej.
W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Rynku Rolnego wniósł w pierwszej kolejności o jej odrzucenie z powodu uchybienia terminu. W sprawie nie została wydana decyzja administracyjna, zatem zastosowanie ma art. 52 § 3 p.p.s.a., który warunkuje skuteczność wniesienia skargi od uprzedniego wezwania na piśmie właściwego organu w terminie 14 dni od dnia w którym skarżący dowiedział się o podjętej czynności – do usunięcia naruszenia prawa. "Odwołanie od decyzji" należy potraktować jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, które wpłynęło po upływie 14 dniowego terminu.
W drugiej kolejności wnosił o jej oddalenie i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, bowiem uchybienie przez skarżącego terminu wniesienia opłat spowodowało skutek prawny w postaci wygaśnięcia praw do dopłaty.
Podnosiła, że celem wydania przez Prezesa Agencji zarządzenia nr 80/2002 z dnia 1 października 2002 r. czyli "Zasad dokonywania dopłat do eksportu cukru białegoB/izoglukozy B realizowanych w roku rozliczeniowym 2002/2003" było uruchomienie systemu dopłat. W "Zasadach..." szczegółowo zostały sprecyzowane warunki ubiegania się o przyznanie dopłaty oraz tryb rozdziału środków. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 grudnia 2001 r. ( Dz. U. Nr 153, poz.1770) w sprawie trybu oraz terminów pobierania opłat cukrowych w § 4 określa terminy zawite, w jakich producenci powinni wpłacić poszczególne raty, po upływie których następuje utrata uprawnień przez producenta. Agencja przyznała, że "Zasadom..." nadano moc obowiązującą w okresie, kiedy ustawa o regulacji rynku cukru nie zawierała żadnych przepisów wyposażających Prezesa Agencji w instrumenty, przy wykorzystaniu których mógłby skutecznie egzekwować zaległe opłaty cukrowe. Dopiero zmiana ustawy o regulacji rynku cukru, dokonana ustawą z dnia 21 maja 2003 r. o zmianie ustawy o regulacji rynku cukru (Dz.U. Nr 100, poz.923), wprowadza opłaty sankcyjne z tytułu nie uiszczenia opłat cukrowych, jednakże dopiero od dnia 20 czerwca 2003 r., tj. od dnia wejścia w życie tej zmiany. Z tego względu znowelizowany przepis art. 17 a nie mógł być zastosowany wobec skarżącego.
Celem zawartego w "Zasadach..." warunku uzależniającego uzyskanie dopłaty do eksportu od terminowego wniesienia opłaty była ochrona interesów tych producentów cukru, którzy wnieśli opłaty w terminie i dlatego pozwalają one w sposób równy traktować wszystkie podmioty. Treść ich nie pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa powszechnie obowiązującego bowiem była uzgodniona z Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zaś Minister na wniosek Prezesa Agencji ustalił wysokość dopłat do 1 tony wyeksportowanego cukru i sprawozdanie w tym zakresie zostało pozytywnie zaopiniowane przez Komisję Porozumiewawczą.
Agencja nie zgodziła się na przyjęcie, że wydana została decyzja administracyjna, gdyż przeczy temu treść art.7 b ustawy z dnia 7 czerwca 1990 r. o utworzeniu Agencji Rynku Rolnego ( Dz. U. Nr 142, poz.951 z 1997 r.), który stanowi, że Prezes wydaje decyzje jedynie wówczas, gdy ustawa to przewiduje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sądy administracyjne sprawują zatem kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i procesowym.
Stosownie do przepisu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt. 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Ponadto, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art.134 § 2 p.p.s.a.).
Oceniając zatem skargę pod tym kątem Sąd uznał ją za zasadną. Istota sprawy niniejszej sprowadza się w głównej mierze do ustalenia charakteru uprawnień do uzyskania dopłaty do eksportu cukru.
W tym zakresie obowiązująca w roku rozliczeniowym 2002/2003 ustawa z dnia 21 czerwca 2002 r. o regulacji rynku cukru (Dz.U. Nr 27, poz. 810 z póź. zm. -zwana dalej ustawą cukrową) w art.16 ust.1 przewidywała, że producenci cukru mogą uzyskać dopłaty do eksportu cukru B, izoglukozy B, syropu inulinowego B, a przetwórcy cukru do przerobu na cele niespożywcze. Ustęp 2 tego artykułu stanowił, że całkowita wartość dopłat, o których mowa w ust. 1 pokrywana jest z opłat cukrowych, o których mowa w art. 17 ust. 1, wpłacanych przez producentów cukru buraczanego, izoglukozy i syropu inulinowego (dalej - producenci cukru) do Agencji Rynku Rolnego. Z kolei art. 17 ust. 1 wprowadził obowiązek wnoszenia przez producentów cukru opłat cukrowych w określonej wysokości, zaś zgodnie z ust. 2 zgromadzone w ten sposób środki, wpłacane do Agencji Rynku Rolnego na wydzielony rachunek, przeznaczone zostały w całości na dopłaty dla producentów cukru. Dodatkowo w art. 2 pkt. 16 ustawy cukrowej jako opłaty cukrowe określono opłaty od ilości wyprodukowanego cukru A i B, izoglukozy A i B oraz syropu inulinowego, wnoszone przez producentów cukru i przeznaczone na pokrycie kosztów dopłat do eksportu cukru B, izoglukozy B i syropu inulinowego B. Jako producenta cukru ustawa w art.2 ust. 3 określa przedsiębiorcę w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 1999 r.-Prawo działalności gospodarczej, będącego posiadaczem środków produkcji, umożliwiających wytworzenie cukru buraczanego. Jednocześnie przepisy art. 17 ust. 3 i 4 ustawy cukrowej przewidywały, że w zależności od sytuacji nie wykorzystania bądź odwrotnie przekroczenia zgromadzonych środków pochodzących z opłat cukrowych na dopłaty, nastąpi obniżenie opłat cukrowych w następnym roku rozliczeniowym lub ustali się i pobierze od producentów dodatkowe opłaty.
Cytowane wyżej przepisy ustawy cukrowej potwierdzają zatem zasadność tezy, wyrażonej w piśmie Prezesa Agencji z dnia [...] grudnia 2003 r., że Agencja jest jedynie administratorem środków pochodzących z opłat cukrowych i środki mogą być wykorzystane wyłącznie na dopłaty do eksportu cukru.
Wysokość opłat cukrowych, stosownie do art. 17 ust. 6 ustawy cukrowej, została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 grudnia 2001 r. w sprawie trybu i terminów pobierania opłat cukrowych (Dz. U. Nr 153, poz. 1770). W rozporządzeniu podzielono opłaty cukrowe na raty: zaliczkową i końcową i określono terminy wpłaty rat przez producentów cukru, nie wskazując jednakże skutków uchybienia terminu wpłaty poszczególnych rat opłaty cukrowej. Wysokość dopłaty do przewidywanego eksportu 1 tony cukru w odniesieniu do roku rozliczeniowego 2002/2003 ustalona została przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie delegacji ustawowej, wynikającej z art. 16 ust. 3 ustawy cukrowej na kwotę 918,50 zł.(pismo z dnia 22 września 2003 r.)
Z omawianych przepisów wynikają zatem następujące wnioski;
Po pierwsze, producent cukru, który w danym roku rozliczeniowym wyeksportował określoną ton ilość cukru( czyli jest eksporterem w rozumieniu ustawy) i wniósł obowiązujące go opłaty cukrowe nabywa z mocy ustawy uprawnienie do uzyskania dopłaty. Natomiast rola Agencji Rynku Rolnego ogranicza się w tym zakresie jedynie do czynności materialno-technicznej, polegającej na dokonaniu obliczenia dopłaty w drodze pomnożenia ilości wyeksportowanych ton cukru przez wysokość dopłaty do 1 tony, ustalonej przez Ministra na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy cukrowej oraz przekazaniu tak wyliczonej kwoty z wydzielonego na ten cel rachunku na rachunek beneficjenta dopłaty. Natomiast producent cukru, który nie wyeksportował cukru w danym roku rozliczeniowym lub nie wniósł opłaty cukrowej, nie nabył z mocy prawa uprawnienia do uzyskania dopłaty do eksportu cukru. Należy też zauważyć, że dopiero ustawa z dnia 21 maja 2003 r. o zmianie ustawy o regulacji rynku cukru (Dz. U. Nr 100, poz. 923) wprowadziła opłaty sankcyjne (art.17 ust. 5 a ) i pozwoliła Prezesowi Agencji na egzekucję tych opłat ( art.17 ust. 5 b i 5 c).
Po drugie, ani przepisy ustawy cukrowej ani też przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 grudnia 2001 r. w sprawie trybu i terminów pobierania opłat cukrowych nie przewidują żadnych sankcji w postaci utraty uprawnienia do uzyskania dopłaty na skutek przekroczenia terminu uiszczenia opłat. Wbrew twierdzeniom Agencji nie można też uznać tych terminów za terminy zawite, po upływie których następuje wygaśnięcie prawa do dopłaty bowiem kwestia ta wymaga wyraźnego uregulowania ustawowego, którego brak było w obowiązujących wówczas przepisach a ponadto, jak słusznie podkreśla skarżący, uiszczenie opłaty nie stanowi uprawnienia lecz obowiązek producenta cukru. Natomiast terminy zawite są terminami do wykonania prawa lub skorzystania z uprawnienia.
Po trzecie, omawiane wyżej przepisy nie przewidują możliwości odmowy udzielenia dopłaty jeśli spełnione są łącznie następujące warunki ;
-wnioskodawca jest producentem cukru w rozumieniu art. 2 ust.3 ustawy cukrowej,
-wyeksportował określoną ilość cukru w danym roku rozliczeniowym (art.16 ust. 3 pkt. 5 ustawy cukrowej)
-uiścił obowiązkowe opłaty cukrowe ( art.17 ustawy cukrowej)
Strona skarżąca spełniła wszystkie te wymogi.
Dodatkowo należy wskazać, że zgodnie z art. 17 ust.6 ustawy cukrowej Minister określając tryb oraz terminy pobierania opłat cukrowych powinien uwzględnić zabezpieczenie praw eksporterów do całkowitej wartości dopłat do eksportu cukru.
W ocenie Sądu treść analizowanych przepisów wskazuje, iż nie zawierają one upoważnienia dla Prezesa Agencji Rynku Rolnego do wydawania decyzji administracyjnych w przedmiocie udzielenia bądź odmowy udzielenia dopłat do eksportu cukru.
Również takiej możliwości nie przewidywały obowiązujące przepisy ustawy z dnia 7 czerwca 1990 r. o utworzeniu Agencji Rynku Rolnego (tekst jednolity Dz.U. Nr 142, poz. 951 z 1997 r. z późn. zm.). Zgodnie z art. 7 b ust. 1 tej ustawy Prezes Agencji i dyrektorzy oddziałów terenowych wydają decyzje administracyjne w zakresie określonym w odrębnych przepisach. W rozpoznawanej sprawie tymi odrębnymi przepisami mogą być jedynie przepisy ustawy cukrowej.
Nie jest przepisem odrębnym - dającym podstawę do wydawania decyzji administracyjnych przez Prezesa Agencji Rynku Rolnego jako organu administracji co do udzielenia bądź odmowy udzielenia dopłaty do eksportu cukru B - rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 21 listopada 1996 r. w sprawie nadania statutu Agencji Rynku Rolnego (Dz.U. Nr 138, poz. 641 z poźn. zm.) oraz statut Agencji (załącznik do rozporządzenia). Wprawdzie w § 21 pkt. 4 statutu mówi się, że w działaniach interwencyjnych oraz o działaniach w zakresie regulacji rynków rolnych Agencja może udzielać dopłat do eksportu produktów rolnych i ich przetworów lecz, biorąc pod uwagę uregulowania zawarte w przepisach późniejszej ustawy cukrowej, jest to przepis nazbyt ogólny, dotyczący zakresu działania Agencji , nie zaś Prezesa Agencji jako organu administracji oraz obejmuje wszystkie eksportowane produkty rolne i ich przetwory. Ponadto, mając na względzie treść art. 7 b ustawy o utworzeniu Agencji Rynku Rolnego powstaje wątpliwość co do interpretacji § 21 statutu tj. czy przez Agencję należy rozumieć Prezesa Agencji czy też dyrektorów oddziałów terenowych. Przykładowo, w § 20 ust. 8 statutu (rozdział 7- system kontroli wewnętrznej) przewidziano, że decyzję podejmuje Prezes Agencji, zaś nie powtórzono tej regulacji w § 21 statutu dotyczącym procedury działalności interwencyjnej.
Jednocześnie przepis art. 7 b ust. 2 ustawy o utworzeniu Agencji Rynku Rolnego stanowi, iż w postępowaniu administracyjnym organem wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do dyrektorów oddziałów terenowych jest Prezes Agencji lecz nie reguluje się kwestii, który organ jest organem wyższego stopnia w stosunku do Prezesa Agencji, czy też Prezes jest organem do którego stosuje się przepis art. 127 § 3 kpa. Pogłębia to dodatkowo niejasność i niejednoznaczność uregulowań dotyczących sprawy dopłat do eksportu cukru w roku rozliczeniowym 2002/2003.
Odmowa udzielenia skarżącemu dopłaty do eksportu cukru sprowadzająca się w istocie do zaniechania przekazania określonej kwoty pieniężnej, (stanowiącej iloczyn ilości ton wyeksportowanego cukru i kwoty dopłaty do 1 tony ustalonej przez Ministra) z rachunku bankowego Agencji na rachunek bankowy C. jest rozstrzygnięciem władczym organu w indywidualnej sprawie dotyczącej uprawnienia (uzyskania dopłaty), wynikającego z przepisów prawa - w tym wypadku ustawy cukrowej.
W ocenie Sądu sprawa o uzyskanie przez producenta i zarazem eksportera cukru dopłaty do eksportu cukru w roku rozliczeniowym 2002/2003 nie jest rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej, gdyż takiej formy załatwienia sprawy nie przewidują przepisy ustawy cukrowej. Jest to więc sprawa, do której nie mają zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.
Konsekwencją powyższych rozważań jest stanowisko Sądu, że pismo Prezesa Agencji Rynku Rolnego - z dnia [...] września 2003r. Nr [...] - należy uznać za czynność w rozumieniu art. 3 § 2 ust. 4 p.p.s.a., a pismo strony nazwane "odwołaniem" z dnia [...] października 2003r., potraktować należy jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa - na co słusznie wskazywał organ.
Zarzut naruszenia 14 dniowego terminu przewidzianego w art. 52 § 3 p.p.s.a nie może odnieść negatywnego skutku dla strony, bowiem nie została ona pouczona o terminie i trybie odwołania. Z tego względu znajduje odpowiednie zastosowanie zasada przewidziana w art. 112 kpa. Błędnym pouczeniem jest również brak pouczenia o środkach odwoławczych. Takie naruszenie przez organ obowiązków nie różni się bowiem w skutkach od błędnego wskazania organu odwoławczego i dlatego nie może być inaczej traktowane przez prawo. (2002.02.14 wyrok NSA w Warszawie, II SA 2289/01, LEX nr 82672).
Konsekwencją wezwania do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...] października 2003r. jest kolejna czynność organu – pismo z dnia 12 grudnia 2003r., (Nr [...]) i w tej sytuacji skargę C. należało zakwalifikować jako skargę na czynność Prezesa Agencji Rynku Rolnego odmawiającą uznania ustawowego uprawnienia skarżącego do otrzymania dopłaty do eksportu cukru w roku rozliczeniowym 2002/2003.
Sąd nie podzielił stanowiska organu, iż opracowane przez niego, przy akceptacji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi tzw." Zasady", na podstawie których nastąpiła odmowa udzielenia dopłaty, nie pozostają w sprzeczności z przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Żaden bowiem przepis prawa nie upoważniał Prezesa do modyfikacji zasad nabywania uprawnień do uzyskania przez producenta i eksportera cukru dopłat ustalonych w ustawie cukrowej. W tym zakresie Sąd uznaje za całkowicie słuszne argumenty strony zawarte w skardze. Ponadto, sformułowania z art. 16 ust. 1 ustawy cukrowej mówiącego, iż producenci "mogą" uzyskać dopłaty do eksportu cukru, nie należy interpretować jako możliwości regulowania tej kwestii jednostronnie przez Prezesa Agencji, wbrew przepisom ustawy cukrowej i innych aktów prawnych wydanych na podstawie upoważnienia ustawowego.
Stosownie do treści art. 146 § 1 p.p.s.a sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, uchyla ten akt lub stwierdza bezskuteczność czynności.
W myśl § 2 cytowanego przepisu w sprawach tych sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa.
Skoro zaskarżono czynność Prezesa Agencji o odmowie przekazania dopłaty zatem należało stwierdzić bezskuteczność tej czynności.
Ponieważ przekazanie kwoty pieniężnej, zgromadzonej na oddzielnym rachunku będącym w dyspozycji Agencji dotychczas nie nastąpiło, należało równocześnie uznać uprawnienie strony skarżącej do uzyskania dopłaty, które to uprawnienie wynika z cytowanych wyżej przepisów prawa.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art.200 i 209 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI