VI SA/WA 581/05

VI SA/Wa 581/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-10-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-03-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Izabela Głowacka-Klimas
Jolanta Królikowska-Przewłoka /przewodniczący/
Magdalena Bosakirska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Skarżony organ
Komisja Papierów Wartościowych i Giełd
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2005 r. sprawy ze skargi B. S. A. z siedzibą w S. na decyzję Komisji Papierów Wartościowych i Giełd z dnia [...] stycznia 2005r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na przekroczenie progu 33% głosów na walnym zgromadzeniu spółki "I." S. A. I. stwierdza nieważność: 1. zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją uchwały nr [...] Komisji Papierów Wartościowych i Giełd z dnia [...] stycznia 2005r. 2. decyzji Komisji Papierów Wartościowych i Giełd z dnia [...] października 2004r. nr [...] i poprzedzającej ją uchwały nr [...] Komisji Papierów Wartościowych i Giełd z dnia [...] października 2004r. 3. postanowienia z dnia [...] września 2004r. nr [...] i uchwały nr [...] z dnia [...] września 2004r.; II. stwierdza, że orzeczenia, o których mowa w pkt I. nie podlegają wykonaniu; III. zasądza od Komisji Papierów Wartościowych i Giełd na rzecz B. S. A. z siedzibą w S. kwotę 440 /czterysta czterdzieści/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2005r. Komisja Papierów Wartościowych i Giełd /dalej zwana Komisją/ utrzymała w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 2004r. uchylającą w całości decyzję Komisji z dnia [...] sierpnia 2004r. w sprawie zezwolenia na przekroczenie przez B. S.A. /dalej zwane B. S.A./ progu 33% ogólnej liczby głosów na walnym zgromadzeniu spółki I. S.A. z siedzibą w W. oraz odmawiającą B. S.A. udzielenia zezwolenia na przekroczenie progu 33% ogólnej liczby głosów na walnym zgromadzeniu spółki Il. Do wydania tej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2004r. B. S.A. wystąpiła do Komisji
w trybie art.149 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi /Dz.U. nr 49 z 2002r. poz. 447/ o zezwolenie na nabycie akcji spółki I. S.A. w liczbie powodującej przekroczenie progu 33% głosów na walnym zgromadzeniu. Jako cel transakcji wskazała zwiększenie wartości B. S.A. i awans do grupy największych przedsiębiorstw. Podała,
że w procesie prywatyzacji I. S.A. chce kupić akcje stanowiące 31,5% głosów na walnym zgromadzeniu, a resztę potrzebną do przekroczenia progu 33% zakupi na rynku wtórnym. Wskazała, że cenę akcji kupowanych od Skarbu Państwa uzgodni z Ministrem Skarbu, a resztę akcji kupi według ich kursu na Giełdzie Papierów Wartościowych.
Komisja zwróciła się o opinie do Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych, Ministerstwa Finansów, Ministerstwa Skarbu, Generalnego Inspektora Nadzoru Bankowego, Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów,
a następnie nie czekając na nadejście wskazanych opinii wydała decyzję.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2004r. nr [...] Komisja działając na podstawie swojej uchwały nr [...] i na podstawie art.149, ust. 3 i 5 cytowanej wyżej ustawy o publicznym obrocie papierami wartościowymi udzieliła B. S.A. zezwolenia na nabycie akcji prowadzące do przekroczenia progu 33% ogólnej liczby głosów na walnym zgromadzeniu I. S.A. w terminie do [...] lutego 2005r. Decyzja ta została doręczona B. S.A. [...] września 2004r.
W dacie podjęcia decyzji /[...] sierpnia 2004r./ do Komisji wpłynęła opinia
z Ministerstwa Skarbu, w której wskazano, że termin złożenia wiążącej propozycji zakupu akcji od Skarbu Państwa upływa [...] września 2004r., zatem wydanie zezwolenia przed tym terminem nie jest uzasadnione. W piśmie tym wskazano ponadto, że zgodnie z art. 158 prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi nabycie akcji od Skarbu Państwa w trybie prywatyzacji nie wymaga w ogóle zezwolenia Komisji. Nabycie 31,5% akcji I. S.A. nie wymaga więc w ogóle zezwolenia, a dopiero na nabycie dalszej ich części, od 31,5% do ponad 33% potrzebne jest zezwolenie Komisji. Wydanie zezwolenia na całe 33% akcji przed nabyciem akcji w trybie prywatyzacji może spowodować nabycie całych 33%
w obrocie wtórnym z pominięciem nabycia akcji od Skarbu Państwa.
Pismem z dnia [...] września 2004r. B. S.A. zawiadomiła Komisję, że możliwa jest modyfikacja sposobu przekroczenia progu 33% głosów na walnym zgromadzeniu. Może to nastąpić także w trybie wezwania z art.151 prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi w ramach obrotu wtórnego na rynku regulowanym.
Dnia [...] września 2004r. Komisja powołując się na art. 145 § 1 p. 5 k.p.a. i 149 k.p.a. podjęła uchwałę nr [...] o wznowieniu postępowania i postanowieniem z dnia [...] września 2004r. wznowiła z urzędu postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia.
Po wymianie korespondencji między B. S.A. i Komisją, dnia [...] października 2004r. Komisja podjęła uchwałę nr [...]. Na podstawie tej uchwały decyzją z dnia [...] października 2004r. nr [...] Komisja działając na podstawie art. 151 § 1 p. 2 k.p.a. i 145 § 1 p. 5 k.p.a. oraz na podstawie art. 15
ust. 3 i 149 ust. 3 prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi uchyliła
w całości swoją własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2004r. nr [...] udzielającą zezwolenia na przekroczenie progu 33% głosów na walnym zgromadzeniu I. S.A. i odmówiła wydania zezwolenia, a decyzji tej nadała rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji wskazała, że tryb nabycia wskazany we wniosku był określony niezgodnie z rzeczywistym zamiarem wnioskodawcy. Gdyby ten rzeczywisty zamiar był znany organowi, to zaistniałyby przesłanki odmowy zgody z uwagi na interes Skarbu Państwa w zakresie transakcji sprzedaży akcji I. S.A. w trybie prywatyzacyjnym. Komisja uznała, że ujawniono nowe okoliczności, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi, gdyby zaś były znane skutkowałyby odmową zgody. Nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności organ uzasadnił "zapewnieniem dostępu do rzetelnych informacji".
B. S.A. złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Wniosła
o uchylenie decyzji z dnia [...] października 2004r. i postanowienia o wznowieniu postępowania z dnia [...] września 2004r. oraz uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności. Zarzuciła naruszenie art. 145 § 1 k.p.a. przez wznowienie postępowania jeszcze przed doręczeniem stronie decyzji I instancji i wskazała,
że dopuszczalne jest wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją, zaś decyzja z [...] sierpnia 2004r. w dacie wznowienia, tj. [...] września nie tylko nie była prawomocna, ale nawet nie była jeszcze doręczona stronie. Zarzuciła też naruszenie art. 145 § 1 p. 5 k.p.a. w związku z art. 16 k.p.a. i naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnych poprzez wzruszenie decyzji mimo braku przesłanek wznowienia. Wskazała, że brak było nowych okoliczności faktycznych nieznanych wcześniej organowi, a opis zamiarów przypisywanych przez organ stronie w ogóle nie mieści się w pojęciu okoliczności faktycznych. Skoro brak było nowych okoliczności faktycznych, to brak też było podstaw do wznowienia postępowania. Wskazała ponadto, że nawet gdyby uznać, iż zamiar strony był nową okolicznością faktyczną, to nie był okolicznością istotną. Istotne byłyby tylko okoliczności, które świadczące o tym, że nabycie akcji powyżej progu 33% zagraża ważnemu interesowi państwa lub gospodarki narodowej. Podniosła, że brak argumentów na potwierdzenie poglądu, że nabycie akcji w trybie art.151 tj. przez wezwanie jest niekorzystne dla Skarbu Państwa. Zarzucała bezpodstawne i sprzeczne z art. 108 k.p.a. orzeczenie rygoru natychmiastowej wykonalności.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2005r. nr [...] Komisja działając na podstawie swojej uchwały nr [...] z dnia [...] stycznia 2005r. i na podstawie art. 138 §1 p. 1 k.p.a. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazała,
że decyzja z [...] sierpnia 2004r. satysfakcjonowała stronę, zatem ryzyko jej zaskarżenia nie istniało i rzeczywiście nie została zaskarżona. Deklarowany we wniosku tryb nabycia nie był zgodny z zamiarami strony, okoliczność ta istniała już przed decyzją, tylko nie była przez stronę ujawniona, rygor natychmiastowej wykonalności jest zasadny, bo uchroni gospodarkę przed ciężkimi stratami,
nabycie akcji w drodze wezwania z dużym prawdopodobieństwem naraziłoby Skarb Państwa na straty, budżet państwa stanowi najistotniejszy element gospodarki
i dlatego zdarzenia dotyczące budżetu mają wpływ na stan gospodarki.
Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła B. S.A. Wniosła o stwierdzenie nieważności lub uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji z [...] października 2004r. oraz poprzedzających
te decyzje uchwał Komisji, wstrzymanie wykonalności decyzji z [...] stycznia 2005r. oraz zasądzenie kosztów. Zarzucała naruszenie art. 145 k.p.a. poprzez wznowienie postępowania nie zakończonego decyzją ostateczną, brak podstawy wznowienia, bezpodstawne zastosowanie rygoru natychmiastowej wykonalności, naruszenie
art. 149 ust. 3 ustawy o publicznym obrocie papierami wartościowymi przez przekroczenie granic uznaniowości i bezpodstawne przyjęcie, że udzielenie zezwolenia stanowi zagrożenie dla ważnego interesu państwa lub gospodarki narodowej. W uzasadnieniu skargi wskazała, że zmiana trybu nabycia akcji mogłaby skutkować jedynie koniecznością pobrania prowizji w wysokości około 200 tysięcy zł, co dla gospodarki narodowej jest bez znaczenia. Podniosła, że dowolny inwestor może nabyć akcje od Skarbu Państwa bez zezwolenia a skarżąca nie ma obowiązku nabycia akcji od Skarbu Państwa. Zmiana deklarowanego trybu nabycia akcji nie może być przyczyną odmowy zezwolenia na przekroczenie progu
33% głosów.
W odpowiedzi na skargę Komisja wnosiła o oddalenie skargi i wywodziła jak dotychczas.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 z 2002r., poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 z 2002r., poz. 1270
z późniejszymi zmianami, dalej zwana p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.
Rozpatrując sprawę zgodnie z wyżej wskazanymi kryteriami Sąd uznał,
że przy wydawaniu zaskarżonej uchwały doszło do rażącego naruszenia prawa, skarga jest więc uzasadniona.
Obie zaskarżone decyzje wydane zostały w wyniku wznowienia postępowania, a więc wydane zostały w trybie nadzwyczajnym. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie w którym ona zapada dotknięte było kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego
/por. "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" B.Adamiak, J.Borkowski, Wyd. C.H.Beck, Warszawa 2003, str.608/. W sprawie niniejszej doszło do rażącego naruszenia przepisów postępowania, bowiem postanowienie
o wznowieniu postępowania zapadło [...] września 2004r., tj. w momencie kiedy decyzja I instancji nie tylko nie była jeszcze decyzją prawomocną /ostateczną/,
ale nawet nie funkcjonowała w obrocie prawnym gdyż nie była jeszcze doręczona stronie /doręczono ją dopiero [...] września 2004r./. Organ w toku postępowania zwykłego wbrew unormowaniom wynikającym z art. 145 § 1 k.p.a. dotyczącym instytucji wznowienia postępowania zastosował tryb nadzwyczajny służący do wzruszania decyzji ostatecznych. "Wymieszanie" trybu zwykłego
z nadzwyczajnym i wzruszenie w trybie wznowienia decyzji nieostatecznej stanowi rażące naruszenie prawa, tj. naruszenie przepisu prawnego - art. 145 § 1 k.p.a. - którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych stanowi, że wznowienie dotyczy postępowań zakończonych decyzją ostateczną. Stwierdzenie opisanego wyżej naruszenia prawa wystarcza do stwierdzenia nieważności zarówno uchwały Komisji jak i postanowienia z [...] września 2004r. o wznowieniu postępowania,
a także obu decyzji i poprzedzających je uchwał Komisji podjętych we wznowionym postępowaniu. W tym stanie rzeczy rozpatrywanie dalszych zarzutów skargi
i merytoryczne badanie zasadności odmowy zgody na przekroczenie progu 33% głosów na walnym zgromadzeniu jest zbędne.
Zważywszy powyższe działając na podstawie art. 145 § 1 p. 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji i stwierdził nieważność zaskarżonych decyzji, poprzedzających je uchwał oraz postanowienia
o wznowieniu postępowania.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz na podstawie § 14 ust. 2 p. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz.U. nr 163 z 2002r. poz. 1349
z późn. zmianami/ i zasądził kwotę 200 zł z tytułu zwrotu uiszczonego wpisu sądowego i kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego.
O niewykonywaniu unieważnionych decyzji Sąd orzekł na podstawie
art. 152 p.p.s.a.