VI SA/WA 5779/23

VI SA/Wa 5779/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-01-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Pawłowska /przewodniczący/
Szczepan Borowski /sprawozdawca/
Urszula Wilk
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2492
art. 1 par. 1-2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1, art. 134 par. 1, art. 153, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U.UE.L 1996 nr 235 poz 59 art. 3, art. 7
Dyrektywa Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiająca dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty  maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu  międzynarodowym.
Dz.U. 2020 poz 110
art. 140aa ust. 1, art. 140aa ust. 3 pkt 2, art. 140ab ust. 1 pkt 3, art. 140ac ust. 5
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 189h par. 4 pkt 1, art. 189h par. 4 pkt 1, art. 189h par. 5 pkt 1, art. 189c, art. 189a par. 2, art. 189g par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Dorota Pawłowska Sędziowie: Sędzia WSA Urszula Wilk Asesor WSA Szczepan Borowski (spr.) Protokolant starszy referent Agnieszka Stefańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi G. S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 6 września 2023 r. nr BP.502.367.2021.0155.BD2.455413 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 6 września 2023 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej jako: organ lub GITD) utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej także jako: organ pierwszej instancji) z dnia 26 października 2021 r. o nałożeniu na [...] Spółka akcyjna z siedzibą w P. (dalej także jako: skarżąca lub Spółka) kary pieniężnej w wysokości 500 złotych z tytułu przejazdu po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
W dniu 8 listopada 2016 r. w miejscowości T., na drodze krajowej nr [...], na odcinku, na którym dopuszcza się ruch pojazdów o nacisku pojedynczej osi napędowej do 10 t, został zatrzymany do kontroli 5-osiowy pojazd członowy składający się z 2- osiowego ciągnika samochodowego marki R.o nr rej. [...] oraz 3-osiowej naczepy ciężarowej marki N. o nr rej. [...]. W dniu kontroli drogowej przedsiębiorca [...] wykonywał przewóz drogowy ładunku podzielnego w postaci nawozu, znajdującego się w workach, na trasie z miejscowości P. do miejscowości L.. Załadowcą przewożonego ładunku była skarżąca Spółka.
W wyniku pomiarów kontrolowanego samochodu ciężarowego stwierdzono następujące naruszenie dopuszczalnych norm:
- nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu – 11,55 t (po odjęciu błędu w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) – przekroczenie o 1,55 t, czyli o 15,5%.
- podmiot wykonujący przejazd nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.
Decyzją z dnia 20 stycznia 2017 r. organ pierwszej instancji nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 2000 zł z tytułu przejazdu po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym o parametrach przewidzianych dla zezwolenia kategorii Vn, z naruszeniem zakazu przewozu ładunku innego niż ładunek niepodzielny. GITD decyzją z dnia 13 kwietnia 2017 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję. W ocenie organu spółka miała wpływ oraz godziła się na powstanie naruszenia. Kontrolowany pojazd został zatrzymany na drodze krajowej nr [...], która stanowi drogę, po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. Stwierdzony nacisk pojedynczej osi napędowej przekraczał najwyższy dopuszczalny nacisk przewidziany dla tej osi, obowiązujący na drogach publicznych na terenie Rzeczpospolitej Polskiej, ale i całej Unii Europejskiej. Pomimo powyższego załadowca umożliwił wyjazd takiego pojazdu na drogę publiczną.
Zdaniem organu Spółka miała wpływ oraz godziła się na powstanie naruszenia. Kontrolowany pojazd został zatrzymany na drodze krajowej nr [...], która stanowi drogę, po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. Ponadto siedziba strony, skąd kontrolowany pojazd wyjechał na drogę publiczną, mieści się w P. przy ul. K., po której mogą poruszać się pojazdy o nacisku pojedynczej osi do 8 t. W trakcie kontroli ustalono natomiast, iż nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego wynosił 11,55 t. Stwierdzony nacisk pojedynczej osi napędowej przekraczał najwyższy dopuszczalny nacisk przewidziany dla tej osi. Pomimo powyższego załadowca umożliwił wyjazd takiego pojazdu na drogę publiczną. Zdaniem organu ta okoliczność jednoznacznie dowodzi, że strona miała wpływ, w dodatku znaczący, na powstanie naruszenia przepisów dotyczących dopuszczalnych parametrów pojazdu.
Skarżąca wniosła na powyższą decyzję skargę do sądu administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 stycznia 2018 r., oddalił skargę (sygn. akt VI SA/Wa 1289/17). Sąd podzielił stanowisko organu, że skarżąca, umożliwiając wyjazd kontrolowanego pojazdu na drogę publiczną, miała wpływ na powstanie naruszenia określonego w art. 140aa ust. 1 z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (obecnie Dz.U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm. dalej jako: p.r.d.), gdyż co najmniej godziła się na nienormatywność pojazdu, którego załadunek nie gwarantował zachowania przewidzianych prawem parametrów obciążeniowych osi. Brak zważenia pojazdu wskazał na godzenie się załadowcy na ewentualne powstanie naruszeń.
Na skutek skargi kasacyjnej wniesionej przez Spółkę Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 czerwca 2021 r. (sygn. akt II GSK 1064/18), uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję, a także poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
NSA stwierdził, że organy obu instancji rozpoznając niniejszą sprawę nie zastosowały art. 3 ust. 1 tiret pierwsze dyrektywy nr 96/53/WE w związku z punktem 3.4.1 załącznika nr 1 do tej dyrektywy z pierwszeństwem przed przepisami prawa krajowego. NSA zwrócił uwagę, że Trybunał Sprawiedliwości UE wyrokiem z 21 marca 2019 r. w sprawie nr C-127/17 dotyczącej ograniczania na terenie Polski ruchu pojazdów silnikowych, których maksymalny nacisk na oś napędową wynosi 11,5 t, orzekł, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i 7 dyrektywy 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. Innymi słowy zdaniem NSA organy niezgodnie z przepisami prawa przyjęły wartości 10 t (zamiast 11,5 t) jako punktu odniesienia dla wyliczenia przekroczenia dopuszczalnego nacisku.
Jednocześnie NSA uznał, że organy prawidłowo przyjęły, iż w sprawie nie zaszły przesłanki określone w art. 140aa ust. 3 pkt 2 p.r.d. O ile bowiem skarżąca podjęła działania zapobiegające przekroczeniu dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, o tyle w zakresie parametrów obciążeniowych osi nie podjęła żadnych działań. Skoro skarżąca była załadowcą pojazdu, który okazał się nienormatywny, to ona dokonała nieprawidłowego załadunku (nierównomiernego). Jeżeli załadowca nie dokonuje ważenie nacisku osi i pozwala na wyjechanie na drogę publiczną niezważonego w ten sposób pojazdu, to oznacza, że godzi się z ewentualnością nienormatywności pojazdu, a w konsekwencji ma wpływ na wynikające z tego naruszenie zasad przewozu.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji decyzją z dnia 26 października 2021 r. nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 500 zł.
Stosując się do wytycznych wynikających ze wspomnianego wyroku NSA organ pierwszej instancji przyjął, że naruszenie polegające na przejeździe po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym o masie całkowitej odpowiadających zezwoleniu kategorii VII, z naruszeniem zakazu przewozu ładunku innego niż ładunek niepodzielny - zgodnie z art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r., w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 54) sankcjonowane jest karą administracyjną w wysokości 500 zł. Stosując się zatem do wyroku TSUE z dnia 21 marca 2019 r. w sprawie o sygn. C-127/17 i stosując normę nacisku pojedynczej osi napędowej 11,5 t wskazanej w Dyrektywie Rady 96/53ZWE, organ wymierzył skarżącej karę administracyjną w wysokości 500 złotych, a nie jak w poprzedniej decyzji w wysokości 2000 zł.
Skarżąca Spółka wniosła odwołanie od powyższej decyzji.
Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 6 września 2023 r. GIDT utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ szeroko odniósł się do kwestii przedawnienia stwierdzonego naruszenia. Stwierdził, że pięcioletni termin przedawnienia określony w art. 140ac ust. 5 p.r.d. z dniem wniesienia przez skarżącą skargi do WSA w Warszawie tj. dniem 15 maja 2017 r., uległ zawieszeniu do dnia 8 czerwca 2021 r. tj. dnia wydania wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt. II GSK 1064/18). Termin przedawnienia w tej sprawie rozpoczął bieg dnia 8 listopada 2016 r., następnie został zawieszony na okres od dnia 15 maja 2017 r., do dnia 8 czerwca 2021 r., zatem ww. termin przedawnienia upłynie w dniu 2 grudnia 2025 r.
W dalszej części organ dokonał analizy przepisów p.r.d., a także przepisów wykonawczych oraz przepisów Unii Europejskiej.
Organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 11 ustawy o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw z dnia 18 grudnia 2020 r., do postępowań w sprawie nałożenia kary pieniężnej za brak zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego kategorii VII, o którym mowa w art. 64d ust. 1 ustawy zmienianej w art. 3 w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.
Zdaniem organu w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należało nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii VII, które stosownie do Ip. 7 załącznika nr 1 do p.r.d., w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli, było wydawane na przejazd pojazdu:
a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI,
b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.
Stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 3 p.r.d., w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli, karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1 lit a, ustala się w wysokości za brak zezwolenia kategorii VII: a) 500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10 %. Z ustaleń w sprawie wynikało, że skoro nacisk na pojedynczej osi wynosił 11,55 t. czyli normę przekroczono o 0,5 t., to zasadne było wymierzenie skarżącej kary w wysokości 500 zł.
Organ zwrócił jednocześnie uwagę na związanie wydanymi w sprawie orzeczeniami sądów administracyjnych, w szczególności wyrokiem NSA z dnia 8 czerwca 2021 r., który uchylając zaskarżony wyrok WSA oraz decyzje organów obu instancji ze wskazanych wyżej przyczyn za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące braku wpływu skarżącej na stwierdzone naruszenie prawa polegające na przekroczeniu norm nacisku na oś. Zdaniem organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy świadczy, że strona miała wpływ na powstanie naruszeń ujawnionych podczas kontroli, gdyż nie dokonała ważenia nacisku osi i pozwoliła na wyjechanie na drogę publiczną niezważonego w ten sposób pojazdu. Dopiero podjęcie takich kroków umożliwiłoby stwierdzenie, że załadowca podjął akt staranności, skutkujący zwolnieniem od odpowiedzialności za nieprawidłowy załadunek towaru. Jeżeli załadowca nie dokonuje ważenie nacisku osi i pozwala na wyjechanie na drogę publiczną niezważonego w ten sposób pojazdu, to oznacza, że godzi się z ewentualnością nienormatywności pojazdu, a w konsekwencji ma wpływ na wynikające z tego naruszenie zasad przewozu.
Od powyższej decyzji skargę złożyła [...]" Spółka akcyjna z siedzibą P.wnosząc o jej uchylenie w całości, ewentualnie o uchylenie także decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej jako: k.p.a.) w zw. z art. 189h § 4 pkt 1 k.p.a., art. 189h § 5 pkt 1 k.p.a. oraz art. 140ac ust. 5 p.r.d. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji z dnia 26 października 2021 r., o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 500 zł wskutek uznania, że termin przedawnienia administracyjnej kary pieniężnej został przerwany z dniem wniesienia skargi do WSA w Warszawie, tj. z dniem 15 maja 2017 r., a następnie uległ zawieszeniu do dnia 8 czerwca 2020 r., tj. do dnia wydania wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny, w sytuacji gdy wskazane powyżej przepisy nie znajdują zastosowanie w niniejszej sprawie, ponieważ z mocy art. 189c k.p.a., sytuację prawną skarżącej regulują wyłącznie przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym obowiązujące w dniu 8 listopada 2016 r., które nie przewidywały instytucji przerwania i zawieszenia biegu przedawnienia administracyjnej kary pieniężnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2493 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy w wyniku postępowania sądowego zostanie stwierdzone, że przy jej wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") - tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego. Należy nadto wskazać, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja GITD z dnia 6 września 2023 r., którą organ utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 500 zł z tytułu przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym. Obie decyzje zostały wydane po uchyleniu wcześniejszych decyzji organów (decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 20 stycznia 2017 r. oraz decyzja GITD z dnia 13 kwietnia 2017 r.) przez Naczelny Sąd Administracyjny. NSA wyrokiem z dnia 8 czerwca 2021 r. (sygn. akt II GSK 1064/18) uchylił wyrok WSA w Warszawie oddalający skargę oraz wydane w sprawie decyzje jednakże jedynym powodem takie rozstrzygnięcia było stwierdzenie nieuwzględnienia zarówno przez sąd I instancji, jak też przez organy art. 3 i 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy 96/53. NSA stwierdził, że "nie może być uznane za zgodne z prawem unijnym nałożenie – tak jak w okolicznościach stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy – kary pieniężnej w wysokości 2000 zł, o której mowa w art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b p.r.d. w brzmieniu na datę kontroli, wymierzonej za brak zezwolenia kategorii VII – gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20% – w związku ze stwierdzeniem przekroczenia w kontrolowanym pojeździe dopuszczalnego nacisku osi napędowej o 1,55 t na drodze krajowej nr 10, dla której ustanowiony w prawie krajowym dopuszczalny nacisk pojedynczej osi wynosił 10 t. W świetle wyroku TSUE nie było bowiem podstaw do ustanawiania w prawie krajowym tak określonego dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu jako warunku przemieszczania się po polskich drogach krajowych. Przyjęcie przez organy Inspekcji Transportu Drogowego wartości 10 t (zamiast 11,5 t) jako punktu odniesienia dla wyliczenia przekroczenia dopuszczalnego nacisku i zaakceptowanie tego stanu przez WSA uzasadnia ocenę, że zarówno zaskarżony wyrok, jak i decyzje administracyjne zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego."
W pozostałym zakresie zarówno WSA w Warszawie, jak też NSA, działający w granicach złożonej przez skarżącą skargi kasacyjnej uznały, że zaskarżone decyzje odpowiadają prawu. NSA uznając za niezasadne zarzuty skargi kasacyjnej skarżącej Spółki przyznał rację Sądowi I instancji, że odpowiedzialność załadowcy ma odmienny charakter niż odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd i jest niezależna od odpowiedzialności przewoźnika. Możliwość nałożenia kary pieniężnej na ten podmiot powstaje bowiem wyłącznie wtedy, gdy okoliczności sprawy lub dowody wskazują, że miał on wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w art. 140aa ust. 1 p.r.d. Jednocześnie NSA zgodził się z Sądem I instancji, że skarżąca niezasadnie kwestionowała ustalenia organu dotyczące wystąpienia wobec niej przesłanek z art. 140aa ust. 3 pkt 2 p.r.d., przez powołanie się na fakt ważenia pojazdu w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej oraz wskazanie, że powyższe świadczy o braku jej wpływu i godzenia się na powstanie naruszenia. O ile bowiem skarżąca podjęła działania zapobiegające przekroczeniu dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, o tyle w zakresie parametrów obciążeniowych osi nie podjęła żadnych działań. Skoro skarżąca była załadowcą pojazdu, który okazał się nienormatywny, to ona dokonała nieprawidłowego załadunku (nierównomiernego). Tym samym zasadnie wskazano w zaskarżonej decyzji, że umożliwiając wyjazd pojazdu (mimo braku świadomości o jego nienormatywności), skarżąca niewątpliwie miała wpływ na powstanie naruszenia określonego art. 140aa w ust. 1 p.r.d. NSA uznał, że działaniem uprawnionym byłoby w takiej sytuacji ważenie przez załadowcę nie tylko masy pojazdu, ale także kontrolowanie prawidłowości załadunku przez zważenie nacisków poszczególnych osi. Dopiero podjęcie takich kroków umożliwiłoby stwierdzenie, że załadowca podjął akt staranności, skutkujący zwolnieniem od odpowiedzialności za nieprawidłowy załadunek towaru.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach.
Z wyroków sądów administracyjnych wydanych w niniejszej sprawie wynika, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy oraz właściwie stwierdziły, że skarżąca ponosiła odpowiedzialność za przejazd pojazdem nienormatywnym jako załadowca. Stwierdzone przez NSA naruszenie przepisów prawa Unii Europejskiej dotyczyło kwestii wysokości wymierzonej kary, która jest pochodną m.in. ustalenia normy obciążanie osi pojazdu poruszającego się po drodze określonej kategorii.
W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę organy obu instancji po ponownym rozpatrzeniu sprawy dokonały prawidłowej wykładni przepisów prawa, wykonując tym samym wytyczne wynikające z wyroku NSA z dnia 8 czerwca 2021 r.
Przede wszystkim organy inspekcji transportu drogowego stwierdziły, że przejazd po wszystkich drogach publicznych w Polsce pojazdu o nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t nie wymaga uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego. Ponieważ nacisk pojedynczej osi napędowej kontrolowanego ciągnika samochodowego wynosił 11,55 t. i tym samym przekraczał dopuszczalną wartość wynikająca z przepisów Dyrektywy 96/53/WE (11,5 t) o 0,05 t, tj. o 0,43% to zasadnie wymierzono skarżącej karę w wysokości określonej w art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli w wysokości 500 zł, gdyż nacisk jednej osi przekraczał dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10 %, a nie jak w uchylonych decyzjach w wysokości 2000 zł, która to kara zastrzeżona jest dla sytuacji gdy dopuszczalna norma zostanie przekroczona o więcej niż 10 % i nie więcej niż 20 %.
Skarżąca Spółka z skardze wniesionej w niniejszej sprawie nie zakwestionowała ani ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji ani wykładni przepisów prawa materialnego, na podstawie których organ wymierzył karę pieniężną z tytułu przejazdu pojazdem nienormatywnym.
Spór w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do stwierdzenia, czy z uwagi na upływ czasu pomiędzy datą naruszenia prawa a datą wydania decyzji możliwość wymierzenia Spółce kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym uległa przedawnieniu.
Organ w zaskarżonej decyzji przyjął, że termin przedawnienia określony w art. 140ac ust. 5 p.r.d. został w rozpoznawanej sprawie zawieszony na postawie art. 189h § 4 pkt 1 k.p.a. z dniem wniesienia przez skarżącą skargi na decyzję GITD z dnia 13 kwietnia 2017 r., do dnia prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego tj. do dnia wydania wyroku przez NSA. Organ ustalił, że wobec zawieszenia biegu terminu przedawnienia w sprawie, upłynie on w dniu 2 grudnia 2025 r. Stąd też zarówno decyzja organu pierwszej instancji o nałożeniu na Spółkę kary pieniężnej, jak też decyzja GITD utrzymująca w mocy tę decyzję zostały wydane jeszcze przed upływem terminu przedawnienia.
Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 189h § 4 pkt 1 k.p.a., art. 189h § 5 pkt 1 k.p.a. oraz art. 140ac ust. 5 p.r.d. Zdaniem skarżącej wskazane przepisy nie znajdują zastosowania w sprawie, ponieważ zgodnie z art. 189c k.p.a., sytuację prawną Spółki regulują wyłącznie przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym obowiązujące w dniu zdarzenia (8 listopada 2016 r.), które nie przewidywały instytucji przerwania i zawieszenia biegu przedawnienia administracyjnej kary pieniężnej.
W ocenie Sądu stanowisko skarżącej nie jest zasadne, a decyzja organu w zakresie braku przedawnienia kary pieniężnej jest słuszna aczkolwiek nie wszystkie argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji znajdują podstawę w przepisach prawa.
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że zagadnienie pieniężnych kar administracyjnych, w tym również instytucja przedawnienia zostały uregulowane dziale IVa Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 189a § 2 k.p.a. przepisów tego działu nie stosuje się w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej (pkt 1), odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia (pkt 2), terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej (pkt 3), terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej (pkt 4), odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej (pkt 5), udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej (pkt 6). Przepisy te weszły w życie z dniem 1 czerwca 2017 r., na mocy przepisów ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r, poz. 935, dalej jako: ustawa zmieniająca). Zgodnie z art. 16 ustawy zmieniającej do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia jej w życie, ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy k.p.a. w brzmieniu dotychczasowym. Zaznaczyć jednak należy, że ujęta w tym przepisie reguła intertemporalna nie ma zastosowania do art. 189g § 1 k.p.a. Przedawnienie nałożenia kary uregulowane tym przepisem ma bowiem charakter materialnoprawny a nie procesowy (por. A. Wróbel w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2020, komentarz do art. 189g, teza 2, 3; M. Wincenciak, Przedawnienie w polskim prawie administracyjnym, WKP 2019, rozdział 2.2; Jakimowicz Wojciech (red.), Krawczyk Mariusz (red.), Niżnik-Dobosz Iwona (red.), Fenomen prawa administracyjnego, Księga Jubileuszowa Profesora Jana Zimmermanna, Przedawnienie administracyjnych kar pieniężnych, WKP 2019, rozdział 5). Przepis art. 16 ustawy zmieniającej odnosi się wyłącznie do zasad postępowania, a nie uregulowań materialnych. Ustawa zmieniająca zaś nie zawiera żadnych przepisów przejściowych dotyczących uregulowań materialnych. W takiej sytuacji należy stosować nowe uregulowania (por. Jakimowicz Wojciech (red.), Krawczyk Mariusz (red.), Niżnik-Dobosz Iwona (red.), tamże, rozdział 3; wyroki NSA z: 4 marca 2020 r., sygn. akt II GSK 53/20; 20 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 263/20, opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyjąć zatem należy, że przepisy k.p.a. dotyczące przedawnienia kar pieniężnych, co do zasady znajdują zastosowanie również dla zdarzeń, które miały miejsce przed wejście w życie ustawy zmieniającej.
Jak wspomniano. przepisy k.p.a. o karach pieniężnych, w tym przepisy o przedawnieniu, stosuje się pod warunkiem, że przepisy odrębne nie regulują tych kwestii.
W niniejszej sprawie takimi przepisami odrębnymi są przepisy p.r.d. Organ rozważając czy wymierzenie kary skarżącej Spółce jest dopuszczalne z uwagi na czas jaki upłynął od momentu stwierdzenia naruszenia prawa odniósł się do art. 140ac ust. 5 p.r.d. Zgodnie z tym przepisem obowiązek uiszczenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 2, przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od ostatniego dnia roku kalendarzowego, w którym kara powinna zostać uiszczona. Wbrew twierdzeniom tak skarżącej, jak i organu, przepis ten z pewnością nie jest odrębnym przepisem, wyłączającym, na podstawie art. 189a § 2 k.p.a., możliwość odwołania się w realiach przedmiotowej sprawy do art. 189g § 1 k.p.a.
Przedawnienie może być rozumiane jako instytucja prawna wyłączająca nałożenie administracyjnej kary pieniężnej, wszczęcie postępowania w sprawie nałożenia tej kary lub stwierdzenia naruszenia prawa i egzekucji administracyjnej kary pieniężnej (tak też Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany LEX/el. 2020). Innymi słowy, na gruncie przepisu art. 189g k.p.a. można wyróżnić trzy rodzaje przedawnienia administracyjnych kar pieniężnych: 1) przedawnienie nałożenia kary (§ 1); 2) przedawnienie wszczynania postępowania (stwierdzania naruszenia prawa) (§ 2); 3) przedawnienie egzekucji (§ 3).
Przedawnienie określone w art. 140ac ust. 5 p.r.d. odnosi się wyłącznie do określonego w art. 189g § 3 k.p.a. zagadnienia przedawnienia egzekucji nałożonej kary pieniężnej. To bowiem dopiero w decyzji nakładającej karę pieniężną wskazuje się stronie termin jej zapłaty. Zatem przepis art. 140ac ust. 5 p.r.d., jako przepis odrębny, regulujący kwestię terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 4 k.p.a., wyłącza zastosowanie w tym zakresie ogólnej regulacji terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, ujętej w art. 189g § 3 k.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 czerwca 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 8212/22). Artykuł 140ac ust. 5 p.r.d., nie wyłącza jednak zastosowania na gruncie spraw dotyczących kar za przejazd pojazdem nienormatywnym instytucji przedawnienia samego nakładania kary pieniężnej, o której mowa w art. 189g § 1 k.p.a.
Wobec powyższego należało uznać, że kwestię przedawnienia nałożenia kary należało ocenić nie przez pryzmat art. 140ac ust. 5 p.r.d., a na podstawie art. 189g § 1 k.p.a. W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że skoro w sprawie ma zastosowanie przepis k.p.a. o przedawnieniu kary, to konsekwentnie znajdują zastosowanie również przepisy o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia (art. 189h § 4 k.p.a.) oraz o wznowieniu biegu zawieszonego terminu (art. 189h § 5 k.p.a.).
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy zgodzić się z organem, że możliwość wymierzenia skarżącej Spółce kary z tytułu przejazdu po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym, nie uległa przedawnieniu. Co prawda organ odniósł bieg terminu do przesłanek określonych w art. 140ac ust. 5 p.r.d., a nie do art. art. 189g § 1 k.p.a. jednak w jednym i drugim przypadku termin przedawnienia w dniu wydania decyzji nie upłynął, gdyż na podstawie art. 189h § 4 k.p.a. jego bieg został zawieszony w momencie wniesienia przez Spółkę skargi na decyzję z dnia 13 kwietnia 2017 r. W niniejszej sprawie naruszenie prawa miało miejsce w dniu 8 listopada 2016 r. Bieg terminu został zawieszony w dniu 15 maja 2017 r. tj. w dniu wniesienia skargi na decyzję GITD. Termin przedawnienia zaczął ponownie swój bieg po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie czyli w dniu 8 czerwca 2021 r. Z kolei decyzja organu pierwszej instancji po ponownym rozpoznaniu sprawy została wydana w dniu 26 października 2021 r., a zatem jeszcze przed upływem pięciu lat od daty zdarzenia, z uwzględnieniem okresu kiedy bieg terminu był zawieszony.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, organ nie naruszył art. 189h § 4 pkt 1 k.p.a., i art. 189h § 5 pkt 1 k.p.a. Natomiast niewłaściwe zastosowanie przez organ art. 140ac ust. 5 p.r.d nie miało wpływu, jak wskazano wyżej, na wynik sprawy, a zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylenie przez sąd administracyjny decyzji z uwagi na naruszenie prawa materialnego możliwe jest tylko wówczas, gdy naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.
Nie jest zasadny również zarzut naruszenia przez organ art. 189c k.p.a., którego naruszenia skarżąca dopatruje się w zastosowaniu przez organ przepisów mniej korzystnych dla strony.
Zgodnie z art. 189c k.p.a. jeżeli w czasie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązuje ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego ma być nałożona kara, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest ona względniejsza dla strony.
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie przepisy obowiązujące w czasie naruszenia, wbrew twierdzeniu skarżącej, nie były dla niej bardziej korzystne niż te obowiązujące w dniu wydania decyzji. Jak wskazano wyżej powołany przez skarżącą art. 140ac ust. 5 p.r.d ani żaden inny przepis tej ustawy obowiązujący w dniu naruszenia nie przewidywał możliwości przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, bądź przedawnienia wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia tej kary. Artykuł 140ac ust. 5 p.r.d. przewiduje przedawnienie egzekucji kary nałożonej decyzją administracyjną, a nie tego dotyczy niniejsze postępowanie.
Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.