VI SA/Wa 795/25

VI SA/Wa 795/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-09-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Dauter-Kozłowska
Honorata Łopianowska /przewodniczący/
Sławomir Kozik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Honorata Łopianowska Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Asesor WSA Agnieszka Dauter-Kozłowska Protokolant ref. Anna Węgorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2025 r. sprawy ze skargi B. G. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach [...] kwietnia 2024 r. z dnia [...] grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego oddala skargę
Uzasadnienie
Komisja Egzaminacyjna II stopnia nr [...]przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 23-26 kwietnia 2024 r. (dalej: "Komisja II stopnia", "Komisja") uchwałą z 12 grudnia 2024 r. nr [...], na podstawie art. 78h ust. 1, ust. 9 i ust. 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2024 r. poz. 1564, dalej: "P.a.") w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "K.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania B. A. G. (dalej: "Zdający", "Skarżący"), utrzymała w mocy uchwałę nr [...]z 21 maja 2024 r., Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2024 r. z siedzibą w W. (dalej: "Komisja Egzaminacyjna"), w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego.
W zaskarżonej uchwale, Komisja wskazała, że ww. uchwałą z 21 maja 2024 r., Komisja Egzaminacyjna stwierdziła, że Zdający uzyskał wynik negatywny z egzaminu adwokackiego. Z uzasadnienia tej uchwały wynika, że Zdający z zadania z prawa karnego otrzymała ocenę niedostateczną, z zadania z prawa cywilnego ocenę dobrą, z zadania z prawa gospodarczego ocenę dobrą, z zadania z prawa administracyjnego ocenę dobrą i z zadania z zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki ocenę dobrą.
Powyższą uchwałę I instancji Zdający zaskarżył odwołaniem, w którym zakwestionował ocenę z części egzaminu z zakresu prawa karnego.
Komisja II stopnia rozpoznając odwołanie Zdającego i ponownie oceniając pracę Zdającego z prawa karnego wskazała, że ocena niedostateczna z prawa karnego była wynikiem ocen cząstkowych wystawionych przez dwóch egzaminatorów, przy czym każdy z nich wystawił pracy ocenę niedostateczną.
Komisja dokładnie opisała, jak powinno prawidłowo wyglądać rozwiązanie zadania egzaminacyjnego z prawa karnego, wskazując, że przedmiotem zadania było wywiedzenie apelacji od wyroku Sądu Rejonowego w L., który obejmował skazania za trzy występki, tj. z art. 157 § 3 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. (czyn z pkt I), z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. (czyn z pkt II) i z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (czyn z pkt III).
Komisja przedstawiła następnie opisy ocen sporządzonych przez dwóch egzaminatorów oceniających pracę Skarżącego
Oceniając ponownie pracę Skarżącego Komisja II stopnia stwierdziła, że apelacja sporządzona przez Zdającego spełnia co do zasady wymogi formalne określone w obowiązujących przepisach. Odnosząc się natomiast do prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji, Komisja odnotowała, że w zakresie dotyczącym czynu przypisanego oskarżonemu w pkt 1 zaskarżonego wyroku Zdający błędnie postawił zarzut obrazy przepisów procesowych rzekomo sprowadzających się do kwestii obrony obligatoryjnej, podczas gdy kwestia ta rzeczywiście nie wynikała z kazusu egzaminacyjnego.
Komisja stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 10 K.p.k. i takiej konstrukcji zarzutu nie sposób zaakceptować. Jako pozytywny aspekt pracy musi być, zdaniem Komisji, uznany zarzut związany z art. 64 K.k., niemniej jednak zarzut ten nie wpłynąłby w sposób znaczący na poprawienie sytuacji oskarżonego, tak jak by miało to miejsce w przypadku sformułowania prawidłowego zarzutu dotyczącego bezwzględnej przyczyny odwoławczej - braku wniosku o ściganie. Komisja podkreśliła, że w takim wypadku wyrok winien zostać uchylony a postępowanie byłoby umorzone w zakresie tego przestępstwa.
Komisja dodała, że Zdający w zakresie drugiego z czynów nie zauważył problemu braku znamion przestępstwa i nie zawarł w apelacji zarzutów związanych z taką obrazą przepisów przez orzekający sąd. Komisja wskazała, że sąd w postępowaniu karnym odwoławczym ma szerokie możliwości dokonywania własnych ustaleń i nie jest związany do końca treścią zarzutów oraz wniosków apelacyjnych, będąc zarazem uprawnionym do modyfikacji zaskarżonego orzeczenia, to jednak praca egzaminacyjna winna wykazywać zdolności i umiejętności Zdającego do samodzielnego wykonywania zawodu adwokata.
Komisja zaakcentowała, że w zakresie żadnego z czynów Zdający nie postawił prawidłowego zarzutu, zaś wnioski apelacyjne zostały sporządzone również błędnie. Co do zasady kierunek wniosków jest właściwy, niemniej jednak z uwagi na wadliwość zarzutów, wnioski są również w części nieprawidłowe. W zakresie pkt 1 i 3 wyroku Zdający powinien wnosić o umorzenie postępowania, a w zakresie pkt 2 o uniewinnienie, nie zaś o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Dokonując oceny wniosków apelacyjnych zaproponowanych przez Zdającego Komisja stwierdziła, że ich analiza prowadzi do wniosku o braku należytej wiedzy prawniczej z prawa karnego, albowiem Zdający wnosi jednocześnie o uchylenie wyroku w poszczególnych punktach oraz o jego jednoczesną zmianę w tym samym zakresie.
Komisja dodała, że Zdający w swej pracy zawarł szereg zarzutów, które nie mają oparcia w materiale dowodowym wynikającym z kazusu egzaminacyjnego. Nie zauważył natomiast uchybień, które w łatwy sposób powinny być spostrzeżone przez osobę zdającą egzamin adwokacki.
Pismem z 28 stycznia 2025 r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Komisji II stopnia z 12 grudnia 2024 r., zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie w całości oraz stwierdzenie przez Sąd, że Skarżący uzyskał pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego.
W odniesieniu do oceny części I egzaminu adwokackiego - prawo karne, Skarżący zarzucił wydanie uchwały Komisji II stopnia z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 7a, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 75 § 1, art. 81a § 1, art. 128 K.p.a. oraz prawa materialnego, w szczególności art. 78d ust. 1, art.78e ust. 2, art. 78e ust. 4 pkt 1-2, art. 4 ust. 1 w zw. z art. 65, art. 78d ust. 10 pkt 1-2, art. 78h ust. 10 P.a., w szczególności poprzez:
1) dokonanie oceny pracy egzaminacyjnej z pierwszego dnia (prawo karne) egzaminu adwokackiego (sporządzenie apelacji karnej) bez wszechstronnej analizy treści rozwiązania egzaminu i w konsekwencji zarzucenie Skarżącemu nieprawidłowego rozstrzygnięcia zagadnień merytorycznych będących przedmiotem zadania, mimo że w pracy egzaminacyjnej podniesione zostały wszystkie wymagane przepisami prawa kwestie, a uznanie iż sporządzony projekt pisma jest nieprawidłowy narusza prawo Strony do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata zgodnie z art. 78d ust. 1 P.a. oraz wykazuje łamanie ustawowych kryteriów dotyczących sprawdzania egzaminu adwokackiego z art.78e ust. 2 P.a,
2) wydanie uchwały przez Komisję II stopnia z naruszeniem art. 78h ust. 10 P.a., poprzez brak wskazania w przedmiotowej uchwale Komisji II stopnia czy uchwała zapadła większością 2/3 głosów w obecności co najmniej połowy członków komisji odwoławczej. Brak wskazania przez organ odwoławczy jaką większością głosów zapadła uchwała ogranicza prawa Strony postępowania ze względu nie tylko na możliwość kontroli podjętej uchwały pod kątem formalnym, ale także pod względem ew. możliwości wniesienia późniejszej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Jest to bowiem przesłanka na tyle istotna, aby Skarżący mógł dowiedzieć się, czy sposób rozumowania przedstawiony przez niego w odwołaniu spotkał się z aprobatą części członków komisji odwoławczej czy też nie oraz w jaki sposób rozkładały się niniejsze głosy. W tym aspekcie wydaje się również istotne to, aby Strona postępowania mogła zapoznać się z informacją, którzy członkowie komisji głosowali w jaki sposób, np. czy za utrzymaniem uchwały byli wyłącznie członkowie powołani przez Ministra Sprawiedliwości lub wyłącznie przez NRA.
3) obrazę art. 128 K.p.a., poprzez stwierdzenie w uzasadnieniu uchwały, że Komisja II stopnia skontrolowała wyłącznie kwestie podniesione przez Skarżącego w odwołaniu, podczas gdy zgodnie z art. 128 K.p.a. Strona nie musiała w ogóle uzasadniać swoich zarzutów i wskazywać poszczególnych naruszeń, a przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 roku w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (Dz.U. z 2016 r., poz. 101, dalej: "RozpKomEgz"), w szczególności § 5 ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 nie przesądzają o konieczności podniesienia zarzutów w uzasadnieniu odwołania od uchwały Komisji Egzaminacyjnej. A nawet, jeżeli przyjąć wykładnię, zgodnie z którą taki obowiązek miałby być wprowadzony na podstawie cytowanych przepisów, to nie mogą one zmieniać normy art. 128 K.p.a., w związku z faktem, że są aktem podustawowym i zgodnie z przyjętą hierarchią źródeł prawa wystąpiłaby tutaj niezgodność hierarchiczna (tak [w:] H. Kelsen, Czysta teoria prawa, Warszawa 2014). W związku z powyższym twierdzenie, że organ jest związany granicą wniesionego odwołania jest nieuprawnione i świadczy o tym, że uchwała Komisji II stopnia została wydana bez wnikliwego zbadania całej sprawy, a co za tym idzie z naruszeniem praw Skarżącego. To zaś powinno stanowić przesłankę do ponownego rozpoznania sprawy przez właściwy organ bądź wydania merytorycznego rozstrzygnięcia przez Sąd,
4) naruszenie art. 78e ust. 2 w zw. z art. 78e ust. 4 P.a., poprzez stwierdzenie w wydanej przez Komisję II stopnia w uchwale, że "dokonując oceny prac z poszczególnych części egzaminu, należy kierować się wskazówkami zawartymi w tym przepisie, odnosząc je indywidualnie do każdej pracy" (tak [w:] str. 7 uchwały Komisji II stopnia). Co za tym idzie, Komisja II stopnia dokonała nieuprawnionej i nieprawidłowej interpretacji wytycznych ustawowych, które zostały przyjęte we wskazanych przepisach twierdząc, że są to "wskazówki" dla Egzaminatorów. Co powoduje zniekształcenie kryteriów oceny oraz naruszenie słusznych praw osoby egzaminowanej,
5) wydanie decyzji z naruszeniem art. 7a § 1 K.p.a., w zakresie przeprowadzenia postępowania administracyjnego przed Komisji II stopnia w ten sposób, że przy pojawiających się wątpliwościach co do treści normy prawnej wynikających ze stanu faktycznego analizowanego na gruncie egzaminu oraz sposobu rozwiązania egzaminu przez Skarżącego dokonano wykładni, interpretacji, subsumcji i rozstrzygnięcia na niekorzyść Skarżącego, czyli wbrew przepisowi art. 7a K.p.a. Tym samym naruszono prawo Strony do przeprowadzenia postępowania w sposób rzetelny, a także prawo do interpretowania wątpliwości prawnych na korzyść Strony postępowania – Skarżącego,
6) brak wyczerpującego i przekonującego umotywowania zarzutów sformułowanych pod adresem Skarżącego w treści uzasadnienia oceny sporządzonej przez Komisji II stopnia, a także oparcie podjętej uchwały na nierzetelnej ocenie dokonanej przez Egzaminatorów, co polegało m.in. na nieuprawnionym wykroczeniu w ocenie poza granice ustawowe oraz niezastosowanie kryteriów "Opisu istotnych zagadnień dla Komisji Kwalifikacyjnej do zadania z zakresu prawa karnego egzamin adwokacki - 23 kwietnia 2024 roku", które to zostały przygotowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Ponadto na sprawdzeniu pracy z nadinterpretacjami, które nie znajdują pokrycia w rzeczywistości,
7) naruszenie art. 78e ust. 4 pkt 1-2 w zw. z art. 78d ust. 1 P.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu przy ocenie właściwych kryteriów oceny przedmiotowych części egzaminu adwokackiego, tj. sporządzonej apelacji karnej i wystawienie za tę część egzaminu oceny niedostatecznej, pomimo że sposób rozwiązania zadania, postawione zarzuty i uchybienia nie dawały podstaw do wystawienia oceny niedostatecznej. Jest to przekroczenie granic uznania administracyjnego w kontekście wymogów ustawowych dotyczących kompetencji adwokata, tj. art. 4 ust. 1 w zw. z art. 65 P.a.,
8) przekroczenie przez Komisję II stopnia granic uznania administracyjnego i dokonanie oceny pracy egzaminacyjnej z pierwszej części egzaminu adwokackiego bez należytego odniesienia się do celu przeprowadzenia tego egzaminu, czyli art. 78d ust. 1 P.a., tj. "egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego, zwanej dalej »zdającym«, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata". W konsekwencji wystawienie oceny niedostatecznej z przedmiotowej części egzaminu na podstawie podniesionych w ocenach cząstkowych błędów, które nie uzasadniają jednocześnie wystawienia takiej oceny w przyjętej skali ocen przewidzianej w art. 78d ust. 10 pkt 1-2 P.a. Komisja II stopnia wykazała się dowolnością oceny, która całkowicie sprzeniewierzyła ideę uznania administracyjnego,
9) wydanie uchwały w przedmiocie utrzymania w mocy zaskarżonej uchwały Komisji bez podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz bez uwzględnienia słusznego interesu Strony, tj. z naruszeniem art. 7 K.p.a. W dodatku Komisja II stopnia nie odniosła się do przedstawianych zarzutów w sposób wystarczający i merytoryczny, apriorycznie wydając uchwałę utrzymującą uchwałę Komisji bez merytorycznego rozpoznania sprawy,
10) niedopuszczenie dowodów przedstawionych przez Skarżącego w postępowaniu, a przy wydaniu przedmiotowej decyzji brak właściwego odniesienia się do nich oraz aprioryczne uznanie, że nie maja one doniosłości dowodowej, o którą wnioskował Skarżący, przez co został naruszony art. 75 § 1 K.p.a. Przepis ten stanowi, że jako dowód w postępowaniu administracyjnym dopuszcza się wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Tymczasem Komisja II stopnia, wbrew zasadom tego przepisu, nie dopuściła przedstawionych przez Skarżącego dowodów do rozpoznania, co skutkowało pominięciem istotnych okoliczności mających znaczenie dla sprawy. W szczególności Skarżący wskazuje, że dowody te mogły przyczynić się do:
a) wyjaśnienia stanu faktycznego - poprzez przedstawienie okoliczności mających wpływ na przebieg i wynik egzaminu adwokackiego, w tym na prawidłowość ocen wystawionych przez Komisję,
b) weryfikacji prawidłowości działania Komisji - zwłaszcza w zakresie przyjętych kryteriów oceny, ich zgodności z regulacjami prawnymi oraz zasadami rzetelności i bezstronności postępowania,
c) oceny adekwatności argumentacji Skarżącego - która, w świetle przedstawionych dowodów, mogła zostać w sposób nieuzasadniony zignorowana. Pomimo tego Komisja II stopnia:
- nie odniosła się merytorycznie do przedstawionych przez Skarżącego dowodów, ograniczając się do ich apriorycznego zdyskwalifikowania jako niemających doniosłości dowodowej, bez wskazania podstaw prawnych lub faktycznych tej oceny,
- nie uzasadniła odmowy ich dopuszczenia w sposób zgodny z wymogami art. 107 § 3 K.p.a., który nakłada obowiązek pełnego uzasadnienia decyzji administracyjnych, w tym wyjaśnienia, dlaczego określone dowody zostały pominięte lub uznane za niewystarczające.
Brak właściwego odniesienia się do dowodów narusza również zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 K.p.a.) oraz zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), która nakazuje organom administracji publicznej dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W konsekwencji, Skarżący został pozbawiony możliwości należytego przedstawienia swoich racji oraz obrony swoich interesów w toku postępowania przed Komisją II stopnia. Pominięcie przedstawionych dowodów istotnie narusza prawa Skarżącego i stanowi podstawę do uchylenia przedmiotowej uchwały,
11) obrazę art. 7 oraz art. 80 w zw. z art. 140 K.p.a. oraz art. 78h ust. 12 P.a., poprzez zaniechanie dokładnego oraz wszechstronnego zbadania materiału dowodowego w całości pracy naruszając jednocześnie słuszny interes Skarżącego, gdyż praca przez niego przygotowana spełniała kryteria ustanowione w art. 78e ust. 2 P.a.,
12) naruszenie art. 8 K.pa. w zw. z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez złamanie zasady równości polegającej na tym, że podmioty wyróżniające się tą samą cechą relewantną zostały ocenione w zróżnicowany i nieproporcjonalny sposób,
13) nieuwzględnienie przez Komisję II stopnia w prowadzonym postpowaniu art. 81a § 1 K.p.a., w którym to uregulowano obowiązek interpretowania wątpliwości w stanie faktycznym na korzyść strony postępowania,
14) nieprawidłowe uzasadnienie wydanej decyzji, które ogranicza prawo Strony do wniesienia merytorycznej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - w związku z faktem, że w wydanej uchwale ok. 1,5 na 15 stron odnosi się do zarzutów szczegółowo opisanych i podniesionych przez Skarżącego w odwołaniu. Reszta odwołania jest szablonowym pismem zawierającym rozważania ogólne i teoretyczne mające tylko częściowo jakikolwiek związek ze sprawą. Co za tym idzie naruszono przepisy art. 11 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6, § 3 i § 4 in fine K.p.a. Sporządzone uzasadnienie nie spełnia kryteriów wynikających z przepisów proceduralnych i jest konstrukcją jedynie prowizorycznie mającą spełnić wymagania formalne - przy jednoczesnym naruszeniu praw Strony. Jednocześnie w uzasadnieniu podano szereg informacji nieprawdziwych, nieprawidłowych i źle sformułowanych. Jako przykład może posłużyć fakt, że Komisja II stopnia wartościując poszczególne przesłanki nadała im zróżnicowane i subiektywne znaczenie, co spowodowało dewaluację części z nich. W takich samych warunkach powinny być one rozpatrywane wszystkie kwestie podniesione przez Skarżącego przed Komisją II stopnia, co jednak nie nastąpiło,
15) naruszenie art. 8 K.p.a., poprzez brak pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej polegające na tym, że organ nie zawiadomił Skarżącego o wszczęciu postępowania odwoławczego oraz uniemożliwił Skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów oraz jednocześnie nie pozwolono Skarżącemu przed wydaniem aktu administracyjnego ustosunkowanie się do nowych twierdzeń i dowodów podniesionych przez Komisję II stopnia,
16) naruszenie art. 10 § 1 K.p.a., poprzez uniemożliwienie Stronie wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, co wypłynęło bezpośrednio na treść wydanej uchwały.
W obszernym uzasadnieniu skargi Skarżący przedstawił argumentację popierającą zarzuty skargi.
W odpowiedzi na skargę Komisja II stopnia wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej uchwale.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona uchwała nie narusza przepisów prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.
Jak wynika z art. 78d ust. 1 P.a., egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata.
Zgodnie natomiast z art. 78f ust. 1 P.a., pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu adwokackiego otrzymał ocenę pozytywną.
W niniejszej sprawie Komisja Egzaminacyjna stwierdziła, że Skarżący uzyskał wynik negatywny z egzaminu adwokackiego. Egzaminatorzy sprawdzający pracę Skarżącego z zadania z prawa karnego wystawili cząstkowe oceny niedostateczne.
Z wynikiem egzaminu Komisji Egzaminacyjnej zgodziła się Komisja II stopnia ponieważ po ponownej ocenie pracy Skarżącego z prawa karnego, Komisja uznała, że praca Skarżącego nie spełnia wymogów art. 78e ust. 2 P.a. Z tego względu Komisja II stopnia utrzymała w mocy uchwałę I instancji.
Z art. 78e ust. 2 P.a. wynika, że oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu adwokackiego dokonują dwaj niezależni od siebie egzaminatorzy, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.
Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dopiero spełnienie wszystkich przesłanek wymienionych w przywołanym powyżej przepisie, pozwala na wystawienie oceny pozytywnej z danej części egzaminu adwokackiego. W wyroku z 13 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1929/12 Naczelny Sąd Administracyjny, analizując relację przepisów art. 36⁵ ust. 2 oraz 36⁴ ust. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, stanowiących odpowiednik art. 78e ust. 2 oraz 78d ust. 10 ustawy – Prawo o adwokaturze, skonstatował, że: "W zależności od stopnia przygotowania do wykonywania omawianego zawodu przez osobę przystępującą do egzaminu wynik ten powinien być jeden, pozytywny albo negatywny, przy czym tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia oceniających do przejścia do skali ocen pozytywnych (od celującej do dostatecznej)".
Biorąc pod uwagę cel jaki przyświeca odbywaniu aplikacji prawniczych oraz przeprowadzaniu egzaminów aplikanckich, czyli m.in. nadzór i zapewnienie aby zawód zaufania publicznego, jakim jest w tym przypadku zawód adwokata, był wykonywany, ze względu na ochronę interesu publicznego, przez osoby do tego należycie przygotowane, Sąd zgadza się z powyższym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W przedmiotowej sprawie Skarżący prawidłowo rozwiązując zadanie egzaminacyjne z prawa karnego powinien jako obrońca oskarżonego sporządzić apelację od wyroku Sądu Rejonowego w L., obejmującego skazania za trzy występki, tj. z art. 157 § 3 K.k. w zw. z art. 64 § 1 K.k. (czyn z pkt I wyroku), z art. 190 § 1 K.k. w zw. z art. 64 § 1 K.k. (czyn z pkt II wyroku) i z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (czyn z pkt III wyroku), dostrzegając uchybienia, których dopuścił się sąd I instancji.
Skarżący sporządził apelację spełniającą co do zasady, jak wskazał Komisja, wymogi formalne określone w obowiązujących przepisach.
W zakresie czynu z pkt I, zgodnie z zadaniem egzaminacyjnym, Sąd Rejonowy w L. skazał oskarżonego za przestępstwo stypizowane w art. 157 § 3 K.k. w zw. z art. 64 § 1 K.k., którego ściganie zgodnie z § 5 art. 157 § 3 K.k. – w przypadku jeżeli pokrzywdzonym jest osoba najbliższa – następuje na jej wniosek. Zgodnie z zadaniem egzaminacyjnym, w zakresie skazania oskarżonego za to przestępstwo, zaistniała negatywna przesłanka procesowa w postaci braku wniosku o ściganie. Jak wyjaśniła Komisja, przy takim rozstrzygnięciu sądu należało podnieść zarzut naruszenia art. 17 § 1 pkt 10 K.p.k., wskazujący na zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 9 K.p.k. oraz złożyć skorelowany z tym zarzutem wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania.
Skarżący nie postawił takiego zarzutu podnosząc natomiast, jako podstawowy, zarzut obrazy przepisów postępowania – art. 79 § 1 pkt 3 ii pkt 4 oraz § 3 skutkujący uchybieniem art. art. 439 § 1 pkt 10 K.p.k. poprzez brak wyznaczenia oskarżonemu obrońcy z urzędu pomimo, że w sprawie istnieją uzasadnione wątpliwości, czy oskarżony miał zdolność do rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania swoim postępowaniem; zachodzi uzasadniona wątpliwość czy stan zdrowia psychicznego pozwala na udział w postępowaniu lub prowadzeniu obrony w sposób samodzielny lub rozsądny. Jak słusznie natomiast wskazała Komisja, kwestia obrony obligatoryjnej nie wynikała rzeczywiście z kazusu egzaminacyjnego. Skarżący oparł ten zarzut, co wynika z argumentacji zawartej w skardze, na bardzo wątpliwych przesłankach nadużywania przez oskarżonego alkoholu oraz posiadaniu przez oskarżonego narkotyków, podczas gdy sam obrońca oskarżonego w zakresie posiadania narkotyków podnosi zarzut posiadania nieznacznej ilości narkotyków i niecelowość orzeczenia wobec oskarżonego kary za ten czyn. Oparcie podstawowego zarzutu apelacji na takich wątpliwy założeniach, nie można, w ocenie Sądu, uznać za alternatywne rozwiązanie zadania egzaminacyjnego w stosunku do rozwiązania zawartego w opisie istotnych zagadnień dla Komisji egzaminacyjnej. Za zupełnie chybione również należy uznać rozważania Skarżącego zawarte w skardze dotyczące, czy pokrzywdzona była dla oskarżonego osobą najbliższą. Zgodnie z zadaniem egzaminacyjnym poszkodowana zamieszkiwała razem ze swoim partnerem – oskarżonym, w związku z czym w interesie oskarżonego było podniesienie przez obrońcę zarzutu braku wniosku o ściganie oskarżonego za przestępstwo z art. 157 § 3 K.k., pozostawiając sądowi rozstrzygnięcie kwestii bliskości relacji pomiędzy oskarżonym i pokrzywdzoną. Jak bowiem słusznie wskazał Komisja brak spełnienia tego warunku (wniosku pokrzywdzonej) nie pozwala na wszczęcie postępowania karnego, a ujawnienie tego braku w toku postępowania obliguje sąd do umorzenia postępowania.
W zakresie czynu z pkt II sąd uznał oskarżonego za winnego popełnienia czynu wypełniającego dyspozycję art. 190 § 1 K.k. w zw. z art. 64 § 1 K.k. i za to wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności. Jak wskazała Komisja Skarżący nie zauważył w tym przedmiocie problemu braku znamion przestępstwa i nie zawarł w apelacji zarzutów związanych z taką obrazą przepisów przez orzekający sąd. Słusznie wskazał Komisja powołując się na treść art. 190 § 1 K.k., że przestępstwem jest grożenie innej osobie, pod warunkiem, że groźba wzbudza u adresata uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona. Jak wynika z zadania egzaminacyjnego groźba sformułowana przez oskarżonego nie wywołała u pokrzywdzonej żadnej obawy jej realizacji przez oskarżonego. W związku z powyższym Skarżący powinien sformułować odpowiednie zarzuty oraz wnieść o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia czynu z punktu II wyroku, czego jednak nie zrobił.
Komisja wskazał, że w zakresie, w jakim oskarżonego uznano za winnego popełnienia czynu z art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i za to, na podstawie powołanego przepisu, wymierzono mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, Skarżący powinien wnosić na podstawie art. 62a ww. ustawy w zw. z art. 17 § 1 pkt 11 K.p.k. o umorzenie postępowania karnego o czyn z art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, bowiem z okoliczności sprawy wynika, że orzeczenie kary byłoby niecelowe ze względu na okoliczności popełnienia czynu oraz stopień jego społecznej szkodliwości.
Komisja uznała, że Skarżący w zakresie żadnego z czynów nie postawił prawidłowego zarzutu, a więc również w zakresie w jakim oskarżonego uznano za winnego popełnienia czynu z art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, z czym, zdaniem Sądu, należy się zgodzić. Skarżący co prawda dostrzegł, że w sprawie znajdował zastosowanie art. 62a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, jednak zarzut sformułował wadliwie podnosząc, że dostrzec należy na podstawie art. 438 pkt 1 K.p.a., obrazę prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu tj. art. 62 ust.1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, pomimo zaistnienia przesłanek do umorzenia postępowania w tym zakresie na samodzielnej podstawie wynikającej z art. 62a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.
Komisja podniosła również, że Skarżący w swej pracy zawarł szereg zarzutów, które nie mają oparcia w materiale dowodowym wynikającym z kazusu egzaminacyjnego, co zdaniem Sądu potwierdza analiza apelacji sporządzonej przez Skarżącego w ramach zadania egzaminacyjnego.
Niewątpliwie Skarżący prawidłowo dostrzegł, na co zwróciła uwagę Komisja, że w zakresie skazania oskarżonego za przestępstwo stypizowane w art. 190 § 1 K.k. w zw. z art. 64 § 1 K.k. oraz za przestępstwo z art. 157 § 1 K.k. w zw. z art. 64 § 1 K.k. doszło do wydania orzeczenia z obrazą art. 64 § 1 K.k. poprzez jego zastosowanie mimo braku spełnienia ustawowych przesłanek do przyjęcia, że oskarżony popełnił zarzucane mu czyny w warunkach opisanego w tym przepisie powrotu do przestępstwa. Rację ma jednak Komisja wskazując, że zarzut ten nie wpłynąłby w sposób znaczący na poprawienie sytuacji oskarżonego, tak jak by miało to miejsce w przypadku sformułowania prawidłowego zarzutu dotyczącego bezwzględnej przyczyny odwoławczej - braku wniosku o ściganie w zakresie dotyczącym czynu przypisanego oskarżonemu w pkt 1 zaskarżonego wyroku.
Skarżący polemizuje w skardze ze stanowiskiem Komisji w obszerny sposób podkreślając pozytywne, prawidłowe aspekty swojej pracy. W istocie są to jednak elementy, które Komisja wskazała w zaskarżonej uchwale – a więc spełnienie co do zasady wymogów formalnych apelacji, dostrzeżenie, że w sprawie doszło do wydania orzeczenia z obrazą art. 64 § 1 K.k. poprzez jego zastosowanie mimo braku spełnienia ustawowych przesłanek do przyjęcia, że oskarżony popełnił zarzucane mu czyny w warunkach powrotu do przestępstwa oraz dostrzeżenie, że w sprawie znajdował zastosowanie art. 62a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii – uznała jednak, że nie są one wystarczające aby wystawić pracy Skarżącego ocenę pozytywną. Sąd zgadza się z Komisją, że Skarżący nie zauważył uchybień, które w łatwy sposób powinny być spostrzeżone przez osobę zdającą egzamin adwokacki.
Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że Sąd nie dokonuje oceny pracy egzaminacyjnej w kolejnej instancji. Sąd kontroluje natomiast legalność zaskarżonej uchwały badając prawidłowość pod względem zgodności z wymogami proceduralnymi oraz zgodności z przepisami prawa materialnego działania Komisji II stopnia. Kontrola ta obejmuje badanie, czy sformułowane w uzasadnieniu uchwały stanowisko i ocena pracy zdającego dokonana przez Komisję, nie ma charakteru dowolnego, lecz znajduje swoje odzwierciedlenie w materiale dowodowym, który przede wszystkim stanowi dokumentacja składająca się na opis zadania egzaminacyjnego oraz sporządzona przez zdającego praca egzaminacyjna.
Dokonując w oparciu o te kryteria kontroli zaskarżonej uchwały Sąd uznał, że Komisja II stopnia w wyczerpujący sposób uzasadniła swoją ocenę pracy Skarżącego z zadania egzaminacyjnego z prawa karnego. W zaskarżonej uchwale zostały wskazane pozytywne elementy pracy Skarżącego oraz jej braki. Komisja w sposób bardzo zwięzły ale precyzyjny i wyczerpujący wyjaśniła jakie znaczenie mają pozytywne elementy pracy Skarżącego oraz jaką wagę mają mankamenty tej pracy, a rozważania Komisji znajdują odzwierciedlenie w materiale dowodowym. Sąd nie dostrzegł uchybień w dokonanej przez Komisję analizie pracy Skarżącego, pomimo jej zwięzłości, co zostało powyżej szczegółowo przez Sąd omówione. Dlatego Sąd stwierdza, że Komisja wykazała podstawy do przyjęcie, że sporządzona przez Skarżącego apelacja nie spełnia wymogów art. 78e ust. 2 P.a., ze względu na brak zastosowania właściwych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji oraz brak poprawności zaproponowanego przez Skarżącego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem Skarżący reprezentował. W konsekwencji Komisja II stopnia, oceniając ponownie pracę Skarżącego, miała podstawy do utrzymania w mocy uchwałę I instancji.
Z tych względów Sąd stwierdza, że niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez Komisję przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 7a, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 75 § 1, art. 81a § 1, art. 128 K.p.a. oraz prawa materialnego, w szczególności art. 78d ust. 1, art.78e ust. 2, art. 78e ust. 4 pkt 1-2, art. 4 ust. 1 w zw. z art. 65, art. 78d ust. 10 pkt 1-2, art. 78h ust. 10 P.a.
Powyżej przedstawione rozważania Sądu wyczerpują odpowiedź na szczegółowe zarzuty z pkt 1, pkt 6, pkt 7, pkt 8, pkt 9 i pkt 14 skargi, w związku z czym nie ma potrzeby ponownego ich przytaczania.
Rozważania Skarżącego w pkt 2 skargi dotyczące braku wskazania w uchwale Komisji II stopnia czy uchwała zapadła większością 2/3 głosów w obecności co najmniej połowy członków komisji odwoławczej, jak i pozostałe rozważania o sposobie głosowania nad uchwałą członków Komisji, mają hipotetyczny i nieistotny w sprawie charakter. Zaskarżona uchwała została podjęta zgodnie z wymogami prawa przy zachowaniu wymaganego kworum oraz wymaganą większością głosów.
Zarzut szczegółowy zawarty w pkt 3 skargi wynika, w ocenie Sądu, z niezrozumienia przez Skarżącego wyjaśnień Komisji zawartych w zaskarżonej uchwale. Twierdzenie Komisji, że jest związana granicą wniesionego odwołania, nie oznacza, że Komisja nie dokonuje całościowej ponownej analizy i oceny pracy Skarżącego, lecz że ponownemu rozpatrzeniu przez Komisję II stopnia podlega tylko ta część lub części egzaminu adwokackiego, która jest/są zakwestionowana/e w odwołaniu. Komisja zatem ponownie, wnikliwie i całościowo zbadał apelację Skarżącego sporządzoną w ramach zadania egzaminacyjnego z prawa karnego, a więc pracę tylko z tej części, którą Skarżący zakwestionował w odwołaniu od uchwały z 12 grudnia 2014 r. Jak wynika z art. 78h ust. 9 P.a., do zadań komisji odwoławczej należy rozpatrywanie odwołań od wyników egzaminu adwokackiego. Przy czym, jak podkreśla się w orzecznictwie obowiązek Komisji II stopnia polega na ponownej, ostatecznej ocenie zadań zakwestionowanych w odwołaniu od uchwały I instancji (por. wyrok NSA z 19 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2333/11). Oznacza to, że podobnie jak w przypadku samodzielnej oceny pracy egzaminacyjnej dokonywanej przez dwóch egzaminatorów oddzielnie (niezależnie od siebie), Komisja rozpatrując wprawdzie zarzuty odwołania, dokonuje ostatecznie samodzielnej oceny zakwestionowanej w odwołaniu pracy egzaminacyjnej, w oparciu o kryteria określone w art. 78e ust. 2 P.a.
Odnośnie szczegółowego zarzutu zawartego w pkt 4 skargi, Sąd stwierdza, że analiza treści uzasadnienia zaskarżonej uchwały wskazuje, na to, że Komisja II stopnia dokonała ponownej oceny pracy Skarżącego z prawa karnego w oparciu o kryteria zawarte w art. 78e ust. 2 P.a. Sąd nie stwierdził uchybień w dokonanej przez Komisję analizie i ocenie pracy Skarżącego mającej na względzie ustalenie czy praca ta spełnia kryteria unormowane w tym przepisie, niezależnie od tego czy Komisja nazwała je wskazówkami, czy wytycznymi.
Odnośnie szczegółowych zarzutów zawartych w pkt 5, pkt 11 i pkt 13 skargi, a więc naruszenia zasad interpretowania wątpliwości prawnych czy faktycznych na korzyść strony postępowania, czy też uwzględnienia słusznego interesu strony, należy zauważyć, że zgodnie z art. 78d ust. 1 P.a., egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Zasadniczym celem szkolenia przeprowadzonego podczas aplikacji jest przygotowanie profesjonalistów, którzy w przyszłości będą wykonywać zawód zaufania publicznego. Przywołany przepis uzasadnia wysokie wymagania stawiane zdającemu, co koresponduje zarówno z interesem adwokackiej korporacji zawodowej jak i z ochroną interesu publicznego rozumianym jako zapewnienie możliwości wykonywania zawodu zaufania publicznego przez osoby do tego należycie przygotowane. Precyzyjnie wyraził to Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym powyżej wyroku z 13 lutego 2014 r., odnoszącym się wprawdzie do egzaminu radcowskiego, aktualnego jednak również odnośnie egzaminu adwokackiego stwierdzając, że: "Wychodząc z założeń aksjologicznych ustawy o radcach prawnych, normującej ten zawód zaufania publicznego, niewątpliwie znacznie wyższą wartością, która powinna być braną pod uwagę w pierwszej kolejności przez komisję egzaminacyjną, jest wzgląd, aby wynik egzaminu radcowskiego odpowiadał poziomowi przygotowania prawniczego do wykonywania wspomnianego zawodu, nie zaś, co ma drugorzędne znaczenie, interesowi osoby przystępującej do tego egzaminu, zainteresowanej uzyskaniem wyniku pozytywnego. (...) W postępowaniu dotyczącym ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego obowiązkiem organów administracyjnych jest ochrona interesu publicznego, który w tym wypadku należy rozumieć, jako zapewnienie możliwości wykonywania zawodu zaufania publicznego przez osoby do tego należycie przygotowane". W ocenie Sądu Skarżący zbyt jednostronnie interpretuje normy wynikające z art. 7, art. 7a § 1 i art. 81a § 1 K.p.a. w kontekście wyniku z egzaminu adwokackiego, dlatego zarzuty w tym zakresie należy uznać za niezasadne.
Odnośnie szczegółowych zarzutów zawartych w pkt 10 i pkt 12 skargi, należy zauważyć, że zaskarżona uchwała rozstrzyga indywidualną sprawę Skarżącego dotyczącą ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego. W ramach tej sprawy oceniana była praca egzaminacyjna z prawa karnego Skarżącego nie innych osób zdających egzamin. Przepisy ustawy P.a. zawierają normy określające wymogi jakie powinna spełniać praca egzaminacyjna oraz normy określające tryb oceniania takiej pracy. Przepisy ustawy nie przewidują trybu oceny pracy egzaminacyjnej w oparciu o prace innych zdających, czy też oceniania wszystkich prac egzaminacyjnych wszystkich zdających poprzez porównanie tych prac. Powoływanie się zatem na wyniki egzaminu adwokackiego innych osób wykracza poza ustawowe kryteria oceny pracy egzaminacyjnej. Ponadto ze względu na wskazane powyżej cele egzaminu adwokackiego oraz konieczność ochrony interesu publicznego niedopuszczalna jest sytuacja, aby błędnie ustalony wynik egzaminu jednego ze zdających stanowił podstawę ustalenia wyniku egzaminu innego zdającego, a taka sytuacja byłaby możliwa w przypadku dokonywania oceny pracy egzaminacyjnej jednego zdającego na podstawie wyniku egzaminu innego zdającego.
Odnośnie szczegółowych zarzutów zawartych w pkt 15 i pkt 16 skargi, należy wyjaśnić, że Komisja II stopnia nie gromadzi nowego materiału dowodowego, z którym Skarżący powinien się zapoznać, przed wydaniem uchwały przez Komisję. Skarżący zawarł swoje stanowisko w odwołaniu od uchwały I instancji, odwołanie natomiast zainicjowało ponowną ocenę pracy Skarżącego z zakwestionowanej części egzaminu aplikanckiego. Trudno zatem uznać zasadność zarzutów dotyczących naruszenia przez Komisję art. 8 oraz 10 K.p.a., poprzez brak umożliwienia Skarżącemu przez Komisję wypowiedzenia się przed wydaniem zaskarżonej uchwały.
Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie naruszenia przez Komisję II stopnia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, jak również przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie uchwały wyjaśnia powody jej podjęcia. Przywołane są stosowne przepisy prawa, zostały wyjaśnione motywy rozstrzygnięcia. Zaskarżona uchwała została wydana w oparciu o całokształt materiału dowodowego, mającego znaczenie w niniejszej sprawie, a organ odniósł się do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), orzekł jak w sentencji.