VI SA/WA 554/06

VI SA/Wa 554/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-08-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-03-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Marcinkowska
Halina Emilia Święcicka /sprawozdawca/
Jolanta Królikowska-Przewłoka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Sygn. powiązane
II GSK 2/08 - Wyrok NSA z 2008-03-28
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Michał Syta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji 1. uchyla zaskarżoną decyzję w punkcie 2 oraz decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w K. z dnia [...] września 2005 r. w części nakładającej na J. K. karę pieniężną za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.
Uzasadnienie
W dniu [...] lipca 2005 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości L. mała miejsce kontrola drogowa. Została ona udokumentowana protokołem nr [...]. Kontroli został poddany pojazd – samochód ciężarowy, marki [...] (w protokole zapisano [...]) o numerze rejestracyjnym [...] stanowiący współwłasność W. B. i J. K., kierowany przez S. B. Kierowca okazał do kontroli m. in. wypis nr [...] z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy wystawionej na rzecz W. B. Firma "K." z siedzibą w P. Kierowanym pojazdem wykonywany był transport drogowy rzeczy na trasie O. – K.
Pismem z dnia [...] lipca 2005 r. zawiadomiono J. K. i W. B. prowadzących działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej Firma "K." S.C. o wszczęciu wobec przedsiębiorców postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym, odrębnym pismem z dnia [...] sierpnia 2005 r. wezwano przedsiębiorców do nadesłania: decyzji o nadaniu NIP, zaświadczenia REGON, zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, faktury za wykonaną usługę transportową. W odpowiedzi na wezwanie przesłano żądane dokumenty.
W wyniku postępowania [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w K. decyzją z dnia [...]września 2005 r. na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. 2004 r., Nr 204, poz. 2088 ze zm.), nałożył na J. K. W. B. Firmę "K." Sp. Cywilną karę pieniężną w wysokości 8.550 zł, na którą składały się kary:
- 150 zł za brak pełnych danych na wykresówce o okresach pracy kierowcy,
- 200 zł za nieokazanie wykresówki,
- 100 zł za przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia bez przerwy, przy
wykonywaniu transportu drogowego, o czas powyżej 15 minut do 30 minut,
- 100 zł za przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia bez przerwy, przy
wykonywaniu transportu drogowego, za każde następne rozpoczęte 30 minut,
- 8000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji.
Pismem z dnia [...] października 2005 r. wspólnicy spółki cywilnej K. W. B. i J. K. złożyli odwołanie od powyższej decyzji w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. Podnosili, iż transportem w spółce zajmuje się tylko i wyłącznie W. B., który posiada licencję okazaną przez kierowcę podczas kontroli. Zarzucali naruszenie przepisów procesowych: nie zostali poinformowani o zarzucie dotyczącym braku licencji, nie zostali poinformowani o możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi dokumentami. Podkreślali, iż wykonują transport drogowy na podstawie licencji udzielonej przez Starostę K., byli kontrolowani wielokrotnie i nikt, nigdy nie stawiał zarzutu naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym, powołali się na informacje uzyskane w Dyrekcji Starostwa K., który odmawia wydania licencji dla wszystkich wspólników spółki cywilnej.
Po rozpatrzeniu odwołania we wskazanym wyżej zakresie Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., art. 5 ust. 1, art. 92 ust. 1 oraz lp. 1.1.1. ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. 2004 r., Nr 204, poz. 2088 ze zm.), decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r.
uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nałożenia na Pana W. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Firma "K." S.C. kary pieniężnej w wysokości 8.000 złotych za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji i w tym zakresie postępowanie w sprawie umorzył;
utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nakładającą na Pana J. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Firma "K." S.C. karę pieniężną w wysokości 8.000 złotych za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji.
W uzasadnieniu decyzji organ podniósł między innymi, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa spółka cywilna nie posiada statusu przedsiębiorcy. Spółka cywilna nie posiada zdolności prawnej, co oznacza, iż sama nie może być podmiotem praw i obowiązków. Za przedsiębiorców uznaje się natomiast wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Powyższe wynika expressis verbis z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. W niniejszej sprawie podmiotem kontrolowanym nie jest zatem Firma "K." S.C., lecz przedsiębiorcy: Pan W. B. oraz J. K.. Z treści zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia [...] marca 2001 r. wynika natomiast, iż przedsiębiorca Pan J. K. prowadzenie działalności gospodarczej m.in. w zakresie towarowego transportu drogowego pojazdami uniwersalnymi rozpoczął w dniu [...]marca 2001 r. Potwierdzeniem tego, iż Pan J. K. faktycznie wykonywał usługi transportowe jako przedsiębiorca jest treść załączonej do akt sprawy faktury VAT nr [...], z której wynika, iż Pan J. K. świadczył usługi transportowe dla firmy P.W. "A." S.C. G. S., P. D. C.D.O. Okazana licencja wystawiona została dla przedsiębiorcy Pana W. B.. Licencja powyższa nie może zatem stanowić dokumentu uprawniającego przedsiębiorcę Pana J. K. do wykonywania usług transportowych.
Organ uznał, że argumenty strony zawarte w odwołaniu oraz informacje uzyskane w Starostwie K., z której wynika, iż wystarczającym jest posiadanie licencji tylko przez jednego ze wspólników spółki cywilnej nie może w świetle obowiązujących przepisów prawa stanowić podstawy do uwzględnienia odwołania.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. K. (dalej skarżący) zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania:
- art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie mu wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, co podnosił już w odwołaniu,
- art. 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji sprzecznej z opinią organu wydającego licencję na wykonywanie transportu drogowego,
- art. 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie, dlaczego podczas poprzednich kontroli nikt z kontrolujących nie miał wątpliwości, iż spółka cywilna posiada licencję a przepisy w tym zakresie nie zostały zmienione.
Podnosił sprzeczność ustaleń organu, z jednej strony za przewinienia kierowcy nakłada karę na spółkę cywilną a za brak licencji nakłada karę na jednego wspólnika spółki cywilnej.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad skarga zasługuje na uwzględnienie.
Z ustaleń faktycznych sprawy wynika, iż przedmiotowym pojazdem wykonywany był transport drogowy rzeczy w ramach spółki cywilnej W. B. i J. K. prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą Firma "K." S.C. W ocenie organu licencję na wykonywanie transportu drogowego posiadał tylko jeden ze wspólników, a mianowicie W. B.
Zdaniem Głównego Inspektora Transportu Drogowego, w sytuacji, gdy transport drogowy wykonywany jest w ramach spółki cywilnej każdy ze wspólników winien uzyskać licencję transportową. Licencja udzielona jednemu z nich nie uprawnia drugiego do wykonywania tego rodzaju transportu. Odmienne stanowisko prezentuje skarżący.
Rozważyć, więc należy, czy w świetle obowiązującej ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wykonywane w ramach spółki cywilnej wymaga uzyskania przez każdego ze wspólników licencji transportowej, czy też wystarczającym jest jej posiadanie przez jednego z nich. Wątpliwości powstają na tle rozumienia art. 5 ust. 1 i 3 ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z ich brzmieniem podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego. Licencji udziela się przedsiębiorcy.
Zdaniem Sądu nieuprawniony jest pogląd, że w świetle obowiązującego prawa każdy wspólnik spółki cywilnej świadczącej transport drogowy powinien mieć własną licencję na prowadzenie tej działalności.
Bezspornym jest, że w świetle uregulowań art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807) spółka cywilna nie jest przedsiębiorcą, natomiast przedsiębiorcami są poszczególni jej wspólnicy.
Jednak spółka cywilna stanowi coś więcej niż tylko zgrupowanie wspólników i coś więcej niż tylko umowę zobowiązaniową (por. J. Lic “Skutki braku podmiotowości spółki cywilnej prowadzącej działalność gospodarczą" PPH styczeń 2006). Jak trafnie to ujął Andrzej W. Wiśniewski "Prawo o spółkach" Warszawa 1990, t. I s. 43 i 47 spółka cywilna jest organizacją wspólników zmierzającą do wspólnego celu gospodarczego, opartą na zasadach współdziałania i posiadającą wyodrębniony majątek. Fakt, że będący odrębnymi przedsiębiorcami, wspólnicy spółki cywilnej utworzyli tą organizację o wspólnym celu gospodarczym nie pozostaje bez wpływu na ich status.
Z momentem powstania spółki wspólnicy nie są już tylko odrębnymi przedsiębiorcami. Są przedsiębiorcami - wspólnikami spółki cywilnej. Posiadają, co prawda oddzielne wpisy do ewidencji działalności gospodarczej, ale są to wpisy o określonej treści, zawierającej informację o istnieniu spółki. Tą informację stanowi wpisany do rejestru działalności gospodarczej nr statystyczny REGON właściwy dla spółki cywilnej. Spółka cywilna otrzymuje wpis do urzędowego rejestru podmiotów gospodarki narodowej REGON i związany z nim numer statystyczny, który zawiera informację o wszystkich wspólnikach spółki cywilnej oraz informację, że działają oni w formie spółki cywilnej (por. art. 30 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. Nr 88, poz. 439 ze zm.).
Spółka cywilna jest podmiotem prawa podatkowego i podatnikiem podatku VAT. W związku z tym spółka posiada własny nr identyfikacji podatkowej NIP, niezależny od numerów NIP, jakie posiadają jej wspólnicy (por. art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. Nr 142, poz. 702 ze zm.). Należy też podnieść, że spółka cywilna choć nie jest podmiotem podatku dochodowego, jest podmiotem uzyskiwania przychodu i ponoszenia kosztów oraz jest zobowiązana prowadzić księgę przychodów i rozchodów (albo księgę rachunkową), a dopiero tak obliczony dochód zostaje rozdzielony na poszczególnych wspólników, którzy są podatnikami podatku dochodowego.
Spółka jako całość realizuje wspólny dla wspólników cel gospodarczy, przedsiębierze i prowadzi działalność gospodarczą. Działalność ta bardzo często prowadzona jest pod własnym adresem będącym adresem prowadzonego przez wspólników przedsiębiorstwa, całkowicie odrębnym od adresów wspólników.
Spółka cywilna posiada też majątek stanowiący współwłasność łączną wspólników i może zaciągać zobowiązania, za które wspólnicy odpowiadają solidarnie, każdy za całość całym swoim majątkiem.
Mając na uwadze powyższe argumenty nie sposób nie dostrzec, że spółka cywilna funkcjonuje w obrocie gospodarczym jako dostrzegany przez różne uregulowania prawne odrębny podmiot - organizacja wspólników prowadzących wspólne przedsięwzięcie gospodarcze np. przedsiębiorstwo i jest to podmiot inny, niż poszczególni wspólnicy spółki.
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 204 z 2004 r. poz. 2088) określa zasady podejmowania i wykonywania transportu drogowego, przy czym jako transport drogowy określa podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi (por. art. 4 p. 1 i 2 ustawy).
Art. 5 ust. 1 ustawy stanowi, że podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga odpowiedniej licencji. Licencji udziela się przedsiębiorcy, a więc m.in. osobie fizycznej - prowadzącej przedsiębiorstwo także w formie spółki cywilnej.
Zdaniem Sądu licencja udzielona przedsiębiorcy - wspólnikowi spółki cywilnej, spełniającemu warunki ustawowe do otrzymania licencji na wykonywanie transportu drogowego uprawnia wszystkich wspólników do podjęcia wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego - prowadzenia przedsiębiorstwa transportowego. Posiadanie licencji przez jednego ze wspólników spółki cywilnej uprawnia go do podjęcia, w formie spółki, wspólnej działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób i rzeczy. Żaden przepis ustawy nie mówi o mnogości licencji koniecznych do prowadzenia jednego wspólnego przedsięwzięcia. Przyjęcie przez ustawodawcę, że podjęcie transportu wymaga licencji, której udziela się przedsiębiorcy, nie oznacza wcale, że mający licencję przedsiębiorca musi swoją działalność podejmować w pojedynkę albo wespół z innym przedsiębiorcą posiadającym odrębną licencję. Takie rozwiązanie nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia, a przyjęcie go stawiałoby wspólników spółek cywilnych w znacznie gorszej sytuacji, niż wspólników innych spółek, co do spełnienia wymogów koniecznych do uzyskania licencji.
Zgodnie z art. 5 ust. 3 pkt. 3 ustawy o transporcie drogowym, przedsiębiorca winien udokumentować posiadanie kwoty 9.000 euro na pierwszy samochód. Spółce cywilnej, którą tworzyliby dwaj wspólnicy i dysponowali jednym samochodem musieliby się wykazać kwotą 1.800 euro, natomiast bez względu na liczbę wspólników spółki jawnej przy dysponowaniu również jednym samochodem musieliby udokumentować kwotę 9.000 euro.
Akceptacja poglądu organu, że każdy ze wspólników spółki cywilnej musi posiadać własną licencję, a jej brak u każdego z nich stanowi oddzielne naruszenie ustawy o transporcie drogowym, prowadzi w konsekwencji do skrajnie niesprawiedliwego traktowania spółek prowadzących taką samą działalność gospodarczą i jest sprzeczne z zasadą praworządności wynikającą z art. 2 Konstytucji RP. Interpretacja organu ustawy o transporcie drogowym prowadzi do tego, iż konkretny przewóz wykonywany bez licencji samochodem należącym do spółki z o.o. spółka ta zapłaci 8.000 zł kary, zaś za taki sam przewóz samochodem stanowiącym majątek 3 osobowej spółki cywilnej i będącym współwłasnością wspólników zostanie wymierzonych 3 kary po 8000 zł tj. razem 24.000 zł, gdyż każdy ze wspólników wykonywał transport drogowy bez licencji.
Zdaniem Sądu, z punktu widzenia realizowania celów ustawy, a także w związku z jej literalnym brzmieniem, licencja obejmuje podjęcie i wykonywanie przez przedsiębiorcę transportu drogowego, we wskazanej przez niego formie prawnej. Także w formie spółki cywilnej. Ta forma w jakiej działalność miała być prowadzona znana była organowi licencyjnemu w momencie udzielania licencji, bowiem znając REGON i NIP wnioskodawcy oraz treść wniosku, organ wiedział, że udziela licencji wspólnikom spółki cywilnej, którzy nie będą działać samodzielnie, tylko w spółce, a zatem przedsięwzięcie gospodarcze w istocie podejmować i prowadzić będzie spółka tj. wszyscy wspólnicy.
W ocenie Sądu, w kontekście całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w toku niniejszego postępowania należy stwierdzić, iż organ nie oceniły w sposób wszechstronny i prawidłowy materiału sprawy (art.7 i 77 § 1 k.p.a.), a uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiadają wymogom wskazanym w art. 107 § 3 k.p.a.
Mając zatem na uwadze, iż zaskarżona decyzja została podjęta z zarówno z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 5 w związku z art. 92 ust.1 ustawy o transporcie drogowym) oraz powołanych przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 sentencji, zaś w pkt 2 na zasadzie art. 152 powyższej ustawy.