VI SA/Wa 5500/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-02-06
NSAtransportoweŚredniawsa
transport drogowyopłata elektronicznae-TOLLkara pieniężnaodpowiedzialność administracyjnaprzedawnieniepostępowanie administracyjneWSAkontrola

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki na decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za przejazd płatnym odcinkiem drogi bez uiszczenia opłaty elektronicznej, uznając, że postępowanie zostało wszczęte w terminie i nie doszło do naruszenia przepisów proceduralnych.

Spółka złożyła skargę na decyzję Głównemu Inspektora Transportu Drogowego utrzymującą w mocy karę pieniężną za przejazd płatnym odcinkiem drogi bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Skarżąca zarzucała m.in. naruszenie przepisów o przedawnieniu wszczęcia postępowania oraz naruszenie zasad postępowania administracyjnego. Sąd uznał, że postępowanie zostało wszczęte w terminie 9 miesięcy od dnia naruszenia, a zarzuty dotyczące naruszenia zasad prawdy obiektywnej, zaufania do władzy publicznej, możliwości odstąpienia od kary oraz przepisów covidowych uznał za niezasadne. W konsekwencji, sąd oddalił skargę.

Sprawa dotyczyła skargi wniesionej przez [...] Sp. z o.o. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD), która utrzymała w mocy decyzję o nałożeniu na spółkę kary pieniężnej w wysokości 1500 zł. Kara została nałożona za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, polegające na przejeździe pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 12 000 kg przez płatny odcinek drogi krajowej bez uiszczenia należnej opłaty. Do naruszenia doszło 4 października 2021 r. Spółka argumentowała, że zgłosiła flotę pojazdów do systemu e-TOLL, a nieopłacenie przejazdu było nieświadome. GITD ustalił, że choć pojazd był zarejestrowany w systemie, nie powiązano go z aktywnym urządzeniem do poboru opłat, co nastąpiło dopiero po zarejestrowaniu przejazdu. Spółka zarzuciła organowi naruszenie przepisów o przedawnieniu wszczęcia postępowania (art. 13n ust. 1 ustawy o transporcie drogowym), twierdząc, że od naruszenia do wszczęcia postępowania minęło ponad 9 miesięcy. Sąd uznał ten zarzut za niezasadny, wskazując, że pierwsza czynność organu (zawiadomienie o wszczęciu postępowania) miała miejsce 1 lipca 2022 r., a termin 9 miesięcy upływał 4 lipca 2022 r. Sąd oddalił również zarzuty dotyczące naruszenia zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasady zaufania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) oraz art. 189f § 1 k.p.a. (odstąpienie od nałożenia kary). Sąd podkreślił, że spółka nie zakończyła procesu rejestracji pojazdu w systemie, co było przyczyną braku poboru opłaty, a nie wadliwie działający system. Nieuzasadniony okazał się także zarzut naruszenia przepisów covidowych (art. 15 zzzzzn2 ustawy), gdyż przepis ten nie miał zastosowania w sytuacji braku uiszczonej opłaty. W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę jako niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (5)

Odpowiedź sądu

Tak, postępowanie zostało wszczęte w terminie, ponieważ pierwsza czynność organu (zawiadomienie o wszczęciu postępowania) miała miejsce 1 lipca 2022 r., a termin 9 miesięcy od naruszenia (4 października 2021 r.) upływał 4 lipca 2022 r.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że datą wszczęcia postępowania z urzędu jest data podjęcia pierwszej czynności przez organ, a nie data doręczenia zawiadomienia stronie. Termin 9 miesięcy na wszczęcie postępowania nie jest uzależniony od zawiadomienia strony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (23)

Główne

u.d.p. art. 13 § ust. 1 pkt 3

Ustawa o transporcie drogowym

u.d.p. art. 13ha § ust. 1

Ustawa o transporcie drogowym

u.d.p. art. 13ha § ust. 3

Ustawa o transporcie drogowym

u.d.p. art. 13k § ust. 1

Ustawa o transporcie drogowym

u.d.p. art. 13k § ust. 4

Ustawa o transporcie drogowym

u.d.p. art. 13n § ust. 1

Ustawa o transporcie drogowym

p.u.s.a. art. 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.d.p. art. 13 § ust. 1 pkt 3

Ustawa o transporcie drogowym

Obowiązek ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdami samochodowymi o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony.

u.d.p. art. 13ha § ust. 1

Ustawa o transporcie drogowym

Opłata elektroniczna jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach określonych w przepisach wykonawczych.

u.d.p. art. 13k § ust. 1

Ustawa o transporcie drogowym

Za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej wymierza się karę pieniężną w wysokości 1500 zł w przypadku pojazdów o DMC powyżej 3,5 tony (inne niż samochód osobowy z przyczepą).

u.d.p. art. 13n § ust. 1

Ustawa o transporcie drogowym

Nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 9 miesięcy.

Pomocnicze

u.d.p. art. 13k § ust. 8a

Ustawa o transporcie drogowym

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61 § § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189f § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa covidowa art. 15 zzzzzn2

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

k.p.a. art. 189f § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary, w tym znikomą wagę naruszenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie zostało wszczęte w terminie 9 miesięcy od dnia naruszenia. Skarżąca nie zakończyła procesu rejestracji pojazdu w systemie e-TOLL, co było przyczyną braku poboru opłaty. Wytyczne Ministerstwa Finansów nie zwalniały z obowiązku należytej staranności i nie miały zastosowania w tej sprawie. Waga naruszenia nie była znikoma, a obowiązek uiszczenia opłaty jest podstawowy. Przepisy covidowe nie miały zastosowania, gdyż nie dotyczyły terminu uiszczenia opłaty, a możliwości odstąpienia od kary.

Odrzucone argumenty

Zarzut przedawnienia wszczęcia postępowania. Naruszenie zasady prawdy obiektywnej przez organ. Naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej. Naruszenie art. 189f § 1 k.p.a. przez zaniechanie zbadania przesłanek do odstąpienia od kary. Naruszenie przepisów covidowych przez zaniechanie zawiadomienia o uchybieniu terminu.

Godne uwagi sformułowania

nie stwierdzono również uiszczenia opłaty z wykorzystaniem usługi EETS nie stwierdzono również uiszczenia opłaty z wykorzystaniem usługi EETS nie można uznać, że waga naruszenia była znikoma skoro dotyczyła podstawowego obowiązku w zakresie korzystania z dróg publicznych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych (...), jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 9 miesięcy nie jest zasadne twierdzenie skarżącej, że organ uznał, iż skarżąca dopełniła rejestracji pojazdu w systemie e-Toll. Owszem proces rejestracji został rozpoczęty, ale o skuteczności rejestracji decyduje jego zakończenie

Skład orzekający

Dorota Dziedzic-Chojnacka

przewodniczący

Danuta Szydłowska

sędzia

Szczepan Borowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących terminu wszczęcia postępowania w sprawach o kary pieniężne za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, a także kwestii związanych z prawidłowym zakończeniem rejestracji w systemie e-TOLL."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z systemem e-TOLL i jego wdrożeniem. Interpretacja terminu wszczęcia postępowania opiera się na utrwalonym orzecznictwie NSA.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu związanego z opłatami za przejazd drogami krajowymi i funkcjonowaniem nowego systemu e-TOLL. Interpretacja przepisów o przedawnieniu jest istotna dla przedsiębiorców z branży transportowej.

Przejazd bez opłaty elektronicznej: Czy 9 miesięcy na wszczęcie postępowania to za mało?

Sektor

transportowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 5500/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Szydłowska
Dorota Dziedzic-Chojnacka /przewodniczący/
Szczepan Borowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2492
art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 133 § 1, art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2201
art. ust. 1 pkt 3, art. 13ha, art. 13k ust.1, ust. 2, ust. 4, art .
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 61 § 3 § 4, art. 7, art. 189 f § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
`Sygn. akt VI SA/Wa 5500/23 [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 lutego 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Asesor WSA Szczepan Borowski (spr.) Protokolant ref. staż. Anna Jóźwiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2024 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 31 lipca 2023 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej jako: organ lub GITD) utrzymał w mocy własną decyzję z 24 marca 2023 r. o nałożeniu na [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej jako: skarżąca lub Spółka) kary pieniężnej w wysokości 1500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.
Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
W dniu 4 października 2021 r. System Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (SPOE KAS) zarejestrował przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] przez urządzenie kontrolne znajdujące się na odcinku drogi krajowej nr [...] (granica państwowa) - węzeł [...] (sekcja: Węzeł [...]).
W wyniku kontroli organ ustalił, że wymieniony pojazd samochodowy został zarejestrowany w SPOE KAS, jednakże z aktywnym kontem użytkownika nie powiązano urządzenia umożliwiającego pobór opłaty. Powiązanie takie nastąpiło dopiero w dniu 2 listopada 2021 r., a zatem już po zarejestrowaniu przejazdu bez opłaty. Nie stwierdzono również uiszczenia opłaty z wykorzystaniem usługi EETS. Na podstawie danych uzyskanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów organ ustalił, że dopuszczalna masa całkowita (DMC) kontrolowanego pojazdu przekraczała 12 000 kg. W toku postępowania organ ustalił ponadto, że na dzień odnotowania naruszenia odpowiedzialnym była skarżąca.
Odcinek drogi krajowej, po której poruszał się kontrolowany pojazd został wyszczególniony w załączniku 1 pkt 3 lit. a do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.
Pismem z dnia 1 lipca 2022 r. GITD zawiadomił skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia zarejestrowanego podczas ww. przejazdu, pouczając o treści art. 10 § 1 k.p.a. Zawiadomienie doręczono stronie w dniu 7 lipca 2022 r.
Skarżąca w piśmie z dnia 20 września 2022 r. poinformowała, że zgłosiła całą flotę czyli około 150 aut do uruchomienia poboru opłat elektronicznych e-Toll. Zgłoszenia dokonywała w imieniu skarżącej firma T., która również wyposażyła pojazdy w urządzenia do poboru opłat, które zostały zainstalowane we wszystkich pojazdach do dnia 20 września 2021 r. Skarżąca wskazała, iż nieopłacenie odcinka drogi było nieświadome.
GITD decyzją z dnia 24 marca 2023 r. nałożył na skarżącą Spółkę karę w wysokości 1500 zł za przyjazd płatnym odcinkiem bez uiszczenia opłaty elektronicznej.
Skarżąca od tej decyzji złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ wskazaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie.
W obszernym uzasadnieniu decyzji, po przytoczeniu znajdujących w sprawie przepisów, organ wskazał m.in., że nowy system poboru opłat elektronicznych e-TOLL został wprowadzony w dniu 1 października 2021 r. a użytkownicy mieli możliwość zarejestrowania się w systemie oraz wnoszenia opłaty elektronicznej za przejazdy za pośrednictwem urządzeń dedykowanych do wnoszenia opłaty elektronicznej w systemie e-TOLL, czyli darmowej aplikacji instalowanej na urządzeniu mobilnym, lokalizatorów fabrycznie zamontowanych w pojazdach (ZSL) lub urządzeń pokładowych (OBU). Rejestracja w elektronicznym systemie poboru opłat e-TOLL jest obowiązkowa dla wszystkich, którzy chcą poruszać się po drogach płatnych pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej pojazdu lub zestawu pojazdów powyżej 3,5 tony. W rozpoznawanej sprawie ustalono, że pojazd o numerze rejestracyjnym [...] w momencie naruszenia był zarejestrowany w SPOE KAS, jednakże z aktywnym kontem użytkownika nie powiązano urządzenia umożliwiającego uiszczanie opłaty elektronicznej. Urządzenie OBE zostało połączone z ww. pojazdem i aktywowane, czyli po odnotowanym naruszeniu.
Organ po ponownym rozpatrzeniu sprawy stwierdził, że okoliczności podniesione przez stronę nie mogą stanowić podstawy do odstąpienia od nałożenia lub zmiany wysokości kary, umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Wskazane przez stronę okoliczności faktyczne nie wypełniają bowiem przesłanek pozwalających na umorzenie postępowania administracyjnego lub odstąpienie od nałożenia kary, o których mowa w art. 189e i art. 189f § 1 pkt 1 i 2 ustawy dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 745, dalej jako: k.p.a.). W świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego organ wskazał, że nie można również uznać, że waga naruszenia była znikoma skoro dotyczyła podstawowego obowiązku w zakresie korzystania z dróg publicznych.
[...] Spółka z o.o. z siedzibą w P. złożyła skargę na opisaną decyzją wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym, kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:
I. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 13n ust 1 u.d.p. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, mimo że od dnia popełnienia naruszenia do dnia doręczenia stronie decyzji o wszczęciu postępowania minęło 9 miesięcy, tak więc w niniejszej sprawie zachodzi ujemna przesłanka procesowa blokująca dopuszczalność wszczęcia postępowania.
II. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 7 k.p.a. przez naruszenie zasady prawdy obiektywnej polegającym na uznaniu w treści uzasadnienia decyzji, że naruszenie w związku z którym została nałożona kara administracyjna, polegało na niedopełnieniu obowiązku rejestracji w systemie e-TOLL, mimo iż w samej treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ wyraźnie przyznaje, że skarżąca dopełniła obowiązku rejestracji w systemie e-TOLL;
2. art. 8 k.p.a. polegające na naruszeniu zasady zaufania oraz zasady pewności prawa poprzez stosowanie działań kontrolnych związanych z prawidłowością uiszczania opłat w początkowym okresie działania systemu e-TOLL, przeciwnych niż te przedstawione w piśmie Ministerstwa Finansów z dnia 30 września 2021 r,, znak sprawy: [...] tj. nakładając kary administracyjne, podczas gdy według wytycznych Ministerstwa Finansów komunikowanych opinii publicznej i tworzących pewną ekspektatywę wobec sposobu działania organów administracji publicznej wobec obywateli RP, winien był odstąpić od wymierzenia kary;
3. art. 189f § 1 k.p.a. polegające na zaniechaniu zbadania przez organ, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej, w sytuacji gdy wysokość kary w sposób niewspółmierny odbiega od wartości opłaty elektronicznej;
4. art. 15 zzzzzn2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1327) polegające na zaniechaniu zawiadomienia strony o uchybieniu terminów mających wpływ na prawa i obowiązki strony skarżącej.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalanie podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta dokonywana jest, co do zasady, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako: p.p.s.a) sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Stosownie zaś do art. 134 p.p.s.a., sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że zarzuty podniesione w skardze są niezasadne, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Stosownie zaś do art. 13ha ust. 1 u.d.p. opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6 (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej - Dz. U z 2021 r. poz. 32 ze. zm.). Z art. 13ha ust. 3 u.d.p., jak i przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 13ha ust. 6 tej ustawy wynika, że opłata elektroniczna pobierana jest za przejazd po płatnych drogach krajowych lub ich odcinkach pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Stosownie natomiast do treści art. 13k ust. 1 u.d.p. za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach. Zgodnie z art. 13k ust. 4 u.d.p. kary pieniężne, o których mowa w ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 2a-2d, wymierza się właścicielowi albo posiadaczowi albo użytkownikowi pojazdu, albo korzystającemu z drogi w przypadku, o którym mowa w art. 13ia ust. 19.
Faktu przejazdu pojazdu należącego do skarżącej po płatnym odcinku drogi bez uiszczenia opłaty elektronicznej skarżąca nie kwestionuje, jest on bezsporny, a jego okoliczności zostały właściwie udokumentowane w aktach sprawy. Skarżąca zakwestionowała natomiast przede wszystkim możliwość wszczęcia postępowania w sprawie z uwagi na występującą w jej ocenie negatywną przesłankę procesową wszczęcia i prowadzenia postępowania.
W pierwszej zatem kolejności należy odnieść się do najdalej idącego zarzutu skargi tj. zarzutu przedawnienia możliwości wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie z uwagi na czas, jaki upłynął od dnia zdarzenia do dnia wszczęcia postępowania w sprawie.
Zgodnie z art. 13n ust. 1 u.d.p. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k ust. 1-2f, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 9 miesięcy.
W niniejszej sprawie zdarzenie stanowiące źródło naruszenia, które stało się przedmiotem nałożenia na skarżącą kary za przejazd płatnym odcinkiem drogi bez uiszczenia opłaty elektronicznej miało miejsce w dniu 4 października 2021 r., co bezsprzecznie wynika z akt sprawy (k. 1 akt administracyjnych). Organ wszczął postępowanie w sprawie w dniu 1 lipca 2022 r., co z kolei wynika z zawiadomienia o wszczęciu postępowania adresowanego do skarżącej, sporządzonego w tym dniu (k. 10 akt administracyjnych). Zawiadomienie to zostało doręczone skarżącej w dniu 7 lipca 2022 r.
Wobec powyższego zdaniem Sądu, skoro przypisane skarżącej naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej miało miejsce w dniu 4 października 2021 r., termin 9-miesięczny na wszczęcie postępowania w sprawie tego naruszenia upływał 4 lipca 2022 r. Stąd też nie doszło do przedawnienia możliwości wszczęcia postępowania.
Należy zwrócić uwagę, że przepisy k.p.a. przewidują możliwość wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek strony bądź z urzędu. Sposób wszczęcia postępowania determinują przepisy prawa materialnego. Nie ulega wątpliwości, że postępowanie w przedmiocie kar pieniężnych za naruszenie przepisów u.d.p. wszczynane są z urzędu. O ile ustawodawca w art. 61 § 3 k.p.a. wprost wskazał na datę wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek, to data wszczęcia postępowania z urzędu nie została precyzyjnie określona. Utrwalony i jednolity w doktrynie i orzecznictwie jest pogląd, że postępowanie administracyjne jest wszczynane z urzędu wraz z podjęciem pierwszej czynności w sprawie przez właściwy do jej załatwienia organ, a data jej podjęcia jest datą wszczęcia postępowania, o ile strona została o tym powiadomiona. Z k.p.a. wynika wyraźnie, że podjęcie takiej czynności wymaga, aby powiadomić o niej stronę postępowania (art. 61 § 4 k.p.a.). Nie oznacza to jednak, że to data zawiadomienia strony o tej czynności stanowi datę wszczęcia postępowania z urzędu. Datą wszczęcia jest bowiem data podjęcia pierwszej czynności w sprawie, a nie data zawiadomienia strony o tej czynności. Skuteczne zawiadomienie strony o podjęciu pierwszej czynności w sprawie stanowi natomiast konieczny warunek ustalenia, że do wszczęcia postępowania z urzędu doszło w dacie podjęcia przez organ pierwszej czynności w sprawie.
Z najnowszego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że warunkiem skutecznego wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej jest to, aby nastąpiło to w terminie 6 miesięcy (nie dłuższym niż 6 miesięcy) od dnia popełnienia wymienionego naruszenia, albowiem wraz z upływem tego terminu, wygasa kompetencja właściwego organu administracji do wszczęcia wymienionego postępowania, co stanowiąc ujemną przesłankę procesową jego wszczęcia i prowadzenia, siłą rzeczy powoduje przedawnienie prawa nałożenia sankcji administracyjnej za wskazane naruszenie oraz przedawnienie jego karalności. Z art. 13n u.d.p. stanowiącego, że "nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych (...), jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 9 miesięcy" wynika również, że w relacji do jego treści, istoty oraz funkcji chodzi o czynność konwencjonalną w postaci wszczęcia postępowania, której skuteczność w warunkach określonych tym przepisem prawa jest uzależniona od dokonania jej w ściśle i precyzyjnie oznaczonym terminie, a mianowicie w terminie 9 miesięcy (nie dłuższym niż 9 miesięcy) od dnia popełnienia naruszenia. Co istotne skuteczność tej czynności nie jest w żadnym stopniu, ani też zakresie uwarunkowana zawiadomieniem strony o jej podjęciu (tj. o wszczęciu wymienionego postępowania), albowiem nic takiego nie wynika z przywołanego przepisu prawa, który wobec jego treści i funkcji powinien przy tym podlegać wykładni ścisłej (por. m.in. wyroki NSA z dnia 10 lutego 2023 r. sygn. akt II GSK 534/20 i z dnia 16 marca 2023 r., sygn. akt II GSK 150/20, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji wnioskowania co do zaistnienia negatywnej przesłanki procesowej wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przewidziane w art. 13k ust. 1 i ust. 2 u.d.p., nie ma żadnego prawnie istotnego znaczenia to, czy w terminie przewidzianym w art. 13n u.d.p. - to jest w 9 miesięcy od dnia popełnienia naruszenia - strona została powiadomiona o wszczęciu postępowania. Okoliczność ta pozbawiona jest jakiejkolwiek doniosłości prawnej, a przyjęcie tezy przeciwnej prowadziłoby do niczym nieuzasadnionego modyfikowania biegu tego materialnoprawnego terminu (por. wyrok NSA z dnia 16 marca 2023 r. sygn. akt II GSK 57/20, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że pierwszą czynnością podjętą przez organ w sprawie było skierowanie do skarżącej zawiadomienie z dnia 1 lipca 2022 r. informujące o wszczęciu postępowania, opatrzone datą 1 lipca 2022 r. Pismo to zostało podpisane podpisem elektronicznym również w dniu 1 lipca 2022 r., co wynika ze znajdującego się w aktach raportu weryfikacji podpisu elektronicznego (k.11).
Stąd też w ocenie Sądu organ nie naruszył art. 13n ust. 1 u.d.p. albowiem uprawniony był do wszczęcia postępowania w rozpoznawanej sprawie do dnia 4 lipca 2022 r.
Zdaniem Sądu organ nie naruszył również wskazanych w skardze przepisów postępowania.
Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Sformułowana w tym przepisie zasada prawdy obiektywnej oznacza, że na organach administracji publicznej spoczywa obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnie z prawdą (J. Wegner [w:] Z. Kmieciak, M. Wojtuń, J. Wegner, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2023, art. 7.).
W ocenie Sądu z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż przyczyną braku poboru opłaty elektronicznej za zarejestrowany przejazd był nieprawidłowo przeprowadzony przez użytkownika proces rejestracji pojazdów. Proces ten nie został zakończony. W dniu zdarzenia użytkownik miał aktywne konto, ale zarejestrowano w systemie tylko pojazd, natomiast urządzenia pokładowe przypisano do ww. pojazdu i aktywowano już po naruszeniu tj. dopiero w dniu 2 listopada 2021 r. (k. 20v akt administracyjnych). Przy właściwie wykonanym procesie zgłoszenia pojazdu w SPOE KAS rejestrujący otrzymuje informację, że pojazd jest gotowy do wyjazdu na płatne odcinki dróg krajowych. Natomiast o nieprawidłowej rejestracji pojazdu system informuje użytkownika poprzez wskazanie braku przypisania aktywnego urządzenia do zdefiniowanego pojazdu, w związku z czym rejestrujący ma wiedzę o możliwości narażenia się na odpowiedzialność administracyjną za brak spełnienia warunku koniecznego do poboru opłaty elektronicznej. Tym samym nie jest zasadne twierdzenie skarżącej, że organ uznał, iż skarżąca dopełniła rejestracji pojazdu w systemie e-Toll. Owszem proces rejestracji został rozpoczęty, ale o skuteczności rejestracji decyduje jego zakończenie, które pozwala na pobieranie opłaty za pomocą zainstalowanego w pojeździe urządzenia.
Za niezasadny Sąd uznał również zarzut naruszenia przez organ art. 8 k.p.a. (zasada zaufania do władzy publicznej). Sąd nie podziela poglądu skarżącej jakoby stanowisko Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia 30 września 2021 r. (https://rzecznikmsp.gov.pl/1-10-2021-kas-rzecznikmsp-interwencja/) stanowiło generalne zwolnienie użytkowników dróg z obowiązku dołożenia należytej staranności w przygotowaniu pojazdów do warunków działania nowego systemu e-Toll. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że stwierdzone naruszenie było skutkiem niezakończonego procesu rejestracji pojazdu, a nie wadliwie działającego systemu. Nie sposób zatem oczekiwać, że organ mógłby odstąpić od nałożenia kary na podstawie powołanych przez skarżącą wytycznych Szefa KAS. Ponadto, co należy podkreślić, z wytycznych tych wynika, że wytyczne w zakresie niekarania kierowców nie dotyczą sytuacji braku rejestracji w e-Toll, a taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.
Wbrew twierdzeniom skarżącej organ w zaskarżonej decyzji rozważył możliwość zastosowania w sprawie art. 189f § 1 k.p.a. Sąd podziela stanowisko organu, który przyjął, że w sprawie nie występują przesłanki umożliwiające odstąpienie od kary.
Zaznaczyć trzeba, że jeżeli strona uchybiła podstawowym obowiązkom w zakresie uiszczania opłaty elektronicznej, jakimi było zarejestrowanie kontrolowanego pojazdu w Elektronicznym Systemie Poboru Opłat KAS to w żadnym razie nie można mówić o znikomej szkodliwości czynu w rozumieniu art. 189f § 1 k.p.a. Podniesioną w skardze i odwołaniu argumentację na temat nieuiszczania opłaty należy postrzegać w kategoriach braku należytej staranności w przygotowaniu się skarżącego do przejazdu - a szerzej w rozpoznaniu faktycznej i prawnej przestrzeni prowadzonej działalności - a nie jako okoliczność usprawiedliwiającą naruszenie ww. obowiązku, czy też prowadzącą do uznania wagi naruszenia za znikomą, skoro obowiązek ten należy do podstawowych obowiązków korzystającego z drogi publicznej.
Zdaniem Sądu pozbawiony podstaw jest również zarzut naruszenia przez organ art. 15 zzzzzn2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Wskazując na ten przepis skarżąca zarzuciła organowi, że nie poinformował jej o naruszeniu 3-dniowego terminu wynikającego z art. 13k ust. 8a u.d.p., który stanowi, że kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w trybie przedpłaty, nie wymierza się, jeśli do Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS zostały przekazane dane geolokalizacyjne, a właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu uiścił opłatę elektroniczną w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu. Informacje o wysokości nieuiszczonej opłaty elektronicznej, są dostępne za pośrednictwem Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że organ naruszył art. 15 zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 powołanej ustawy, zgodnie z którym W przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony. Zdaniem skarżącej organ powinien był powiadomić ją o upływie 3-dniowego terminu na uiszczenie opłaty elektronicznej.
W ocenie Sądu powołany przepis ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19 nie znajdował zastosowania w sprawie.
Sąd zwraca uwagę, że art. 13k ust. 8a u.d.p. stanowi podstawę do odstąpienia od wymierzenia kary za naruszenie w postaci braku opłaty elektronicznej, a nie określa terminu jej uiszczenia. Opłata powinna zostać uiszczona w momencie wjazdu pojazdu na płatny odcinek drogi publicznej. Informacje o wysokości nieuiszczonej opłaty elektronicznej, są dostępne natomiast za pośrednictwem Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS, w przypadku, gdy dane geolokalizacyjne zostały przekazane do systemu. Ustawa wiąże ujemne skutki z przejazdem płatnym odcinkiem drogi bez uiszczenia opłaty elektronicznej, a instytucja określona w art. 13k ust. 8a u.d.p. umożliwia wyłącznie odstąpienie od ukarania w przypadku spełnienia wymienionych w tym przepisie warunków. Wobec powyższego w sytuacji braku uiszczonej opłaty organ nie miał dodatkowego obowiązku zawiadamiania strony o uchybieniu terminowi wynikającemu z art. 13k ust. 8a u.d.p.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI