VI SA/Wa 5500/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki na decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za przejazd płatnym odcinkiem drogi bez uiszczenia opłaty elektronicznej, uznając, że postępowanie zostało wszczęte w terminie i nie doszło do naruszenia przepisów proceduralnych.
Spółka złożyła skargę na decyzję Głównemu Inspektora Transportu Drogowego utrzymującą w mocy karę pieniężną za przejazd płatnym odcinkiem drogi bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Skarżąca zarzucała m.in. naruszenie przepisów o przedawnieniu wszczęcia postępowania oraz naruszenie zasad postępowania administracyjnego. Sąd uznał, że postępowanie zostało wszczęte w terminie 9 miesięcy od dnia naruszenia, a zarzuty dotyczące naruszenia zasad prawdy obiektywnej, zaufania do władzy publicznej, możliwości odstąpienia od kary oraz przepisów covidowych uznał za niezasadne. W konsekwencji, sąd oddalił skargę.
Sprawa dotyczyła skargi wniesionej przez [...] Sp. z o.o. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD), która utrzymała w mocy decyzję o nałożeniu na spółkę kary pieniężnej w wysokości 1500 zł. Kara została nałożona za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, polegające na przejeździe pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 12 000 kg przez płatny odcinek drogi krajowej bez uiszczenia należnej opłaty. Do naruszenia doszło 4 października 2021 r. Spółka argumentowała, że zgłosiła flotę pojazdów do systemu e-TOLL, a nieopłacenie przejazdu było nieświadome. GITD ustalił, że choć pojazd był zarejestrowany w systemie, nie powiązano go z aktywnym urządzeniem do poboru opłat, co nastąpiło dopiero po zarejestrowaniu przejazdu. Spółka zarzuciła organowi naruszenie przepisów o przedawnieniu wszczęcia postępowania (art. 13n ust. 1 ustawy o transporcie drogowym), twierdząc, że od naruszenia do wszczęcia postępowania minęło ponad 9 miesięcy. Sąd uznał ten zarzut za niezasadny, wskazując, że pierwsza czynność organu (zawiadomienie o wszczęciu postępowania) miała miejsce 1 lipca 2022 r., a termin 9 miesięcy upływał 4 lipca 2022 r. Sąd oddalił również zarzuty dotyczące naruszenia zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasady zaufania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) oraz art. 189f § 1 k.p.a. (odstąpienie od nałożenia kary). Sąd podkreślił, że spółka nie zakończyła procesu rejestracji pojazdu w systemie, co było przyczyną braku poboru opłaty, a nie wadliwie działający system. Nieuzasadniony okazał się także zarzut naruszenia przepisów covidowych (art. 15 zzzzzn2 ustawy), gdyż przepis ten nie miał zastosowania w sytuacji braku uiszczonej opłaty. W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę jako niezasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (5)
Odpowiedź sądu
Tak, postępowanie zostało wszczęte w terminie, ponieważ pierwsza czynność organu (zawiadomienie o wszczęciu postępowania) miała miejsce 1 lipca 2022 r., a termin 9 miesięcy od naruszenia (4 października 2021 r.) upływał 4 lipca 2022 r.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że datą wszczęcia postępowania z urzędu jest data podjęcia pierwszej czynności przez organ, a nie data doręczenia zawiadomienia stronie. Termin 9 miesięcy na wszczęcie postępowania nie jest uzależniony od zawiadomienia strony.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (23)
Główne
u.d.p. art. 13 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o transporcie drogowym
u.d.p. art. 13ha § ust. 1
Ustawa o transporcie drogowym
u.d.p. art. 13ha § ust. 3
Ustawa o transporcie drogowym
u.d.p. art. 13k § ust. 1
Ustawa o transporcie drogowym
u.d.p. art. 13k § ust. 4
Ustawa o transporcie drogowym
u.d.p. art. 13n § ust. 1
Ustawa o transporcie drogowym
p.u.s.a. art. 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.d.p. art. 13 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o transporcie drogowym
Obowiązek ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdami samochodowymi o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony.
u.d.p. art. 13ha § ust. 1
Ustawa o transporcie drogowym
Opłata elektroniczna jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach określonych w przepisach wykonawczych.
u.d.p. art. 13k § ust. 1
Ustawa o transporcie drogowym
Za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej wymierza się karę pieniężną w wysokości 1500 zł w przypadku pojazdów o DMC powyżej 3,5 tony (inne niż samochód osobowy z przyczepą).
u.d.p. art. 13n § ust. 1
Ustawa o transporcie drogowym
Nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 9 miesięcy.
Pomocnicze
u.d.p. art. 13k § ust. 8a
Ustawa o transporcie drogowym
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61 § § 4
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 189f § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa covidowa art. 15 zzzzzn2
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
k.p.a. art. 189f § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary, w tym znikomą wagę naruszenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie zostało wszczęte w terminie 9 miesięcy od dnia naruszenia. Skarżąca nie zakończyła procesu rejestracji pojazdu w systemie e-TOLL, co było przyczyną braku poboru opłaty. Wytyczne Ministerstwa Finansów nie zwalniały z obowiązku należytej staranności i nie miały zastosowania w tej sprawie. Waga naruszenia nie była znikoma, a obowiązek uiszczenia opłaty jest podstawowy. Przepisy covidowe nie miały zastosowania, gdyż nie dotyczyły terminu uiszczenia opłaty, a możliwości odstąpienia od kary.
Odrzucone argumenty
Zarzut przedawnienia wszczęcia postępowania. Naruszenie zasady prawdy obiektywnej przez organ. Naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej. Naruszenie art. 189f § 1 k.p.a. przez zaniechanie zbadania przesłanek do odstąpienia od kary. Naruszenie przepisów covidowych przez zaniechanie zawiadomienia o uchybieniu terminu.
Godne uwagi sformułowania
nie stwierdzono również uiszczenia opłaty z wykorzystaniem usługi EETS nie stwierdzono również uiszczenia opłaty z wykorzystaniem usługi EETS nie można uznać, że waga naruszenia była znikoma skoro dotyczyła podstawowego obowiązku w zakresie korzystania z dróg publicznych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych (...), jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 9 miesięcy nie jest zasadne twierdzenie skarżącej, że organ uznał, iż skarżąca dopełniła rejestracji pojazdu w systemie e-Toll. Owszem proces rejestracji został rozpoczęty, ale o skuteczności rejestracji decyduje jego zakończenie
Skład orzekający
Dorota Dziedzic-Chojnacka
przewodniczący
Danuta Szydłowska
sędzia
Szczepan Borowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących terminu wszczęcia postępowania w sprawach o kary pieniężne za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, a także kwestii związanych z prawidłowym zakończeniem rejestracji w systemie e-TOLL."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z systemem e-TOLL i jego wdrożeniem. Interpretacja terminu wszczęcia postępowania opiera się na utrwalonym orzecznictwie NSA.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu związanego z opłatami za przejazd drogami krajowymi i funkcjonowaniem nowego systemu e-TOLL. Interpretacja przepisów o przedawnieniu jest istotna dla przedsiębiorców z branży transportowej.
“Przejazd bez opłaty elektronicznej: Czy 9 miesięcy na wszczęcie postępowania to za mało?”
Sektor
transportowe
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVI SA/Wa 5500/23 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2024-02-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-10-09 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Danuta Szydłowska Dorota Dziedzic-Chojnacka /przewodniczący/ Szczepan Borowski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6037 Transport drogowy i przewozy Hasła tematyczne Transport Skarżony organ Inspektor Transportu Drogowego Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2492 art. 1 Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j. Dz.U. 2023 poz 1634 art. 133 § 1, art. 134 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2022 poz 2201 art. ust. 1 pkt 3, art. 13ha, art. 13k ust.1, ust. 2, ust. 4, art . Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j. Dz.U. 2023 poz 775 art. 61 § 3 § 4, art. 7, art. 189 f § 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.) Sentencja `Sygn. akt VI SA/Wa 5500/23 [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 lutego 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Asesor WSA Szczepan Borowski (spr.) Protokolant ref. staż. Anna Jóźwiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2024 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia 31 lipca 2023 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej jako: organ lub GITD) utrzymał w mocy własną decyzję z 24 marca 2023 r. o nałożeniu na [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej jako: skarżąca lub Spółka) kary pieniężnej w wysokości 1500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. W dniu 4 października 2021 r. System Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (SPOE KAS) zarejestrował przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] przez urządzenie kontrolne znajdujące się na odcinku drogi krajowej nr [...] (granica państwowa) - węzeł [...] (sekcja: Węzeł [...]). W wyniku kontroli organ ustalił, że wymieniony pojazd samochodowy został zarejestrowany w SPOE KAS, jednakże z aktywnym kontem użytkownika nie powiązano urządzenia umożliwiającego pobór opłaty. Powiązanie takie nastąpiło dopiero w dniu 2 listopada 2021 r., a zatem już po zarejestrowaniu przejazdu bez opłaty. Nie stwierdzono również uiszczenia opłaty z wykorzystaniem usługi EETS. Na podstawie danych uzyskanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów organ ustalił, że dopuszczalna masa całkowita (DMC) kontrolowanego pojazdu przekraczała 12 000 kg. W toku postępowania organ ustalił ponadto, że na dzień odnotowania naruszenia odpowiedzialnym była skarżąca. Odcinek drogi krajowej, po której poruszał się kontrolowany pojazd został wyszczególniony w załączniku 1 pkt 3 lit. a do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Pismem z dnia 1 lipca 2022 r. GITD zawiadomił skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia zarejestrowanego podczas ww. przejazdu, pouczając o treści art. 10 § 1 k.p.a. Zawiadomienie doręczono stronie w dniu 7 lipca 2022 r. Skarżąca w piśmie z dnia 20 września 2022 r. poinformowała, że zgłosiła całą flotę czyli około 150 aut do uruchomienia poboru opłat elektronicznych e-Toll. Zgłoszenia dokonywała w imieniu skarżącej firma T., która również wyposażyła pojazdy w urządzenia do poboru opłat, które zostały zainstalowane we wszystkich pojazdach do dnia 20 września 2021 r. Skarżąca wskazała, iż nieopłacenie odcinka drogi było nieświadome. GITD decyzją z dnia 24 marca 2023 r. nałożył na skarżącą Spółkę karę w wysokości 1500 zł za przyjazd płatnym odcinkiem bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Skarżąca od tej decyzji złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ wskazaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie. W obszernym uzasadnieniu decyzji, po przytoczeniu znajdujących w sprawie przepisów, organ wskazał m.in., że nowy system poboru opłat elektronicznych e-TOLL został wprowadzony w dniu 1 października 2021 r. a użytkownicy mieli możliwość zarejestrowania się w systemie oraz wnoszenia opłaty elektronicznej za przejazdy za pośrednictwem urządzeń dedykowanych do wnoszenia opłaty elektronicznej w systemie e-TOLL, czyli darmowej aplikacji instalowanej na urządzeniu mobilnym, lokalizatorów fabrycznie zamontowanych w pojazdach (ZSL) lub urządzeń pokładowych (OBU). Rejestracja w elektronicznym systemie poboru opłat e-TOLL jest obowiązkowa dla wszystkich, którzy chcą poruszać się po drogach płatnych pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej pojazdu lub zestawu pojazdów powyżej 3,5 tony. W rozpoznawanej sprawie ustalono, że pojazd o numerze rejestracyjnym [...] w momencie naruszenia był zarejestrowany w SPOE KAS, jednakże z aktywnym kontem użytkownika nie powiązano urządzenia umożliwiającego uiszczanie opłaty elektronicznej. Urządzenie OBE zostało połączone z ww. pojazdem i aktywowane, czyli po odnotowanym naruszeniu. Organ po ponownym rozpatrzeniu sprawy stwierdził, że okoliczności podniesione przez stronę nie mogą stanowić podstawy do odstąpienia od nałożenia lub zmiany wysokości kary, umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Wskazane przez stronę okoliczności faktyczne nie wypełniają bowiem przesłanek pozwalających na umorzenie postępowania administracyjnego lub odstąpienie od nałożenia kary, o których mowa w art. 189e i art. 189f § 1 pkt 1 i 2 ustawy dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 745, dalej jako: k.p.a.). W świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego organ wskazał, że nie można również uznać, że waga naruszenia była znikoma skoro dotyczyła podstawowego obowiązku w zakresie korzystania z dróg publicznych. [...] Spółka z o.o. z siedzibą w P. złożyła skargę na opisaną decyzją wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym, kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła: I. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 13n ust 1 u.d.p. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, mimo że od dnia popełnienia naruszenia do dnia doręczenia stronie decyzji o wszczęciu postępowania minęło 9 miesięcy, tak więc w niniejszej sprawie zachodzi ujemna przesłanka procesowa blokująca dopuszczalność wszczęcia postępowania. II. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 7 k.p.a. przez naruszenie zasady prawdy obiektywnej polegającym na uznaniu w treści uzasadnienia decyzji, że naruszenie w związku z którym została nałożona kara administracyjna, polegało na niedopełnieniu obowiązku rejestracji w systemie e-TOLL, mimo iż w samej treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ wyraźnie przyznaje, że skarżąca dopełniła obowiązku rejestracji w systemie e-TOLL; 2. art. 8 k.p.a. polegające na naruszeniu zasady zaufania oraz zasady pewności prawa poprzez stosowanie działań kontrolnych związanych z prawidłowością uiszczania opłat w początkowym okresie działania systemu e-TOLL, przeciwnych niż te przedstawione w piśmie Ministerstwa Finansów z dnia 30 września 2021 r,, znak sprawy: [...] tj. nakładając kary administracyjne, podczas gdy według wytycznych Ministerstwa Finansów komunikowanych opinii publicznej i tworzących pewną ekspektatywę wobec sposobu działania organów administracji publicznej wobec obywateli RP, winien był odstąpić od wymierzenia kary; 3. art. 189f § 1 k.p.a. polegające na zaniechaniu zbadania przez organ, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej, w sytuacji gdy wysokość kary w sposób niewspółmierny odbiega od wartości opłaty elektronicznej; 4. art. 15 zzzzzn2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1327) polegające na zaniechaniu zawiadomienia strony o uchybieniu terminów mających wpływ na prawa i obowiązki strony skarżącej. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalanie podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta dokonywana jest, co do zasady, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako: p.p.s.a) sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Stosownie zaś do art. 134 p.p.s.a., sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że zarzuty podniesione w skardze są niezasadne, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Stosownie zaś do art. 13ha ust. 1 u.d.p. opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6 (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej - Dz. U z 2021 r. poz. 32 ze. zm.). Z art. 13ha ust. 3 u.d.p., jak i przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 13ha ust. 6 tej ustawy wynika, że opłata elektroniczna pobierana jest za przejazd po płatnych drogach krajowych lub ich odcinkach pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Stosownie natomiast do treści art. 13k ust. 1 u.d.p. za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach. Zgodnie z art. 13k ust. 4 u.d.p. kary pieniężne, o których mowa w ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 2a-2d, wymierza się właścicielowi albo posiadaczowi albo użytkownikowi pojazdu, albo korzystającemu z drogi w przypadku, o którym mowa w art. 13ia ust. 19. Faktu przejazdu pojazdu należącego do skarżącej po płatnym odcinku drogi bez uiszczenia opłaty elektronicznej skarżąca nie kwestionuje, jest on bezsporny, a jego okoliczności zostały właściwie udokumentowane w aktach sprawy. Skarżąca zakwestionowała natomiast przede wszystkim możliwość wszczęcia postępowania w sprawie z uwagi na występującą w jej ocenie negatywną przesłankę procesową wszczęcia i prowadzenia postępowania. W pierwszej zatem kolejności należy odnieść się do najdalej idącego zarzutu skargi tj. zarzutu przedawnienia możliwości wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie z uwagi na czas, jaki upłynął od dnia zdarzenia do dnia wszczęcia postępowania w sprawie. Zgodnie z art. 13n ust. 1 u.d.p. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k ust. 1-2f, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 9 miesięcy. W niniejszej sprawie zdarzenie stanowiące źródło naruszenia, które stało się przedmiotem nałożenia na skarżącą kary za przejazd płatnym odcinkiem drogi bez uiszczenia opłaty elektronicznej miało miejsce w dniu 4 października 2021 r., co bezsprzecznie wynika z akt sprawy (k. 1 akt administracyjnych). Organ wszczął postępowanie w sprawie w dniu 1 lipca 2022 r., co z kolei wynika z zawiadomienia o wszczęciu postępowania adresowanego do skarżącej, sporządzonego w tym dniu (k. 10 akt administracyjnych). Zawiadomienie to zostało doręczone skarżącej w dniu 7 lipca 2022 r. Wobec powyższego zdaniem Sądu, skoro przypisane skarżącej naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej miało miejsce w dniu 4 października 2021 r., termin 9-miesięczny na wszczęcie postępowania w sprawie tego naruszenia upływał 4 lipca 2022 r. Stąd też nie doszło do przedawnienia możliwości wszczęcia postępowania. Należy zwrócić uwagę, że przepisy k.p.a. przewidują możliwość wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek strony bądź z urzędu. Sposób wszczęcia postępowania determinują przepisy prawa materialnego. Nie ulega wątpliwości, że postępowanie w przedmiocie kar pieniężnych za naruszenie przepisów u.d.p. wszczynane są z urzędu. O ile ustawodawca w art. 61 § 3 k.p.a. wprost wskazał na datę wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek, to data wszczęcia postępowania z urzędu nie została precyzyjnie określona. Utrwalony i jednolity w doktrynie i orzecznictwie jest pogląd, że postępowanie administracyjne jest wszczynane z urzędu wraz z podjęciem pierwszej czynności w sprawie przez właściwy do jej załatwienia organ, a data jej podjęcia jest datą wszczęcia postępowania, o ile strona została o tym powiadomiona. Z k.p.a. wynika wyraźnie, że podjęcie takiej czynności wymaga, aby powiadomić o niej stronę postępowania (art. 61 § 4 k.p.a.). Nie oznacza to jednak, że to data zawiadomienia strony o tej czynności stanowi datę wszczęcia postępowania z urzędu. Datą wszczęcia jest bowiem data podjęcia pierwszej czynności w sprawie, a nie data zawiadomienia strony o tej czynności. Skuteczne zawiadomienie strony o podjęciu pierwszej czynności w sprawie stanowi natomiast konieczny warunek ustalenia, że do wszczęcia postępowania z urzędu doszło w dacie podjęcia przez organ pierwszej czynności w sprawie. Z najnowszego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że warunkiem skutecznego wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej jest to, aby nastąpiło to w terminie 6 miesięcy (nie dłuższym niż 6 miesięcy) od dnia popełnienia wymienionego naruszenia, albowiem wraz z upływem tego terminu, wygasa kompetencja właściwego organu administracji do wszczęcia wymienionego postępowania, co stanowiąc ujemną przesłankę procesową jego wszczęcia i prowadzenia, siłą rzeczy powoduje przedawnienie prawa nałożenia sankcji administracyjnej za wskazane naruszenie oraz przedawnienie jego karalności. Z art. 13n u.d.p. stanowiącego, że "nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych (...), jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 9 miesięcy" wynika również, że w relacji do jego treści, istoty oraz funkcji chodzi o czynność konwencjonalną w postaci wszczęcia postępowania, której skuteczność w warunkach określonych tym przepisem prawa jest uzależniona od dokonania jej w ściśle i precyzyjnie oznaczonym terminie, a mianowicie w terminie 9 miesięcy (nie dłuższym niż 9 miesięcy) od dnia popełnienia naruszenia. Co istotne skuteczność tej czynności nie jest w żadnym stopniu, ani też zakresie uwarunkowana zawiadomieniem strony o jej podjęciu (tj. o wszczęciu wymienionego postępowania), albowiem nic takiego nie wynika z przywołanego przepisu prawa, który wobec jego treści i funkcji powinien przy tym podlegać wykładni ścisłej (por. m.in. wyroki NSA z dnia 10 lutego 2023 r. sygn. akt II GSK 534/20 i z dnia 16 marca 2023 r., sygn. akt II GSK 150/20, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji wnioskowania co do zaistnienia negatywnej przesłanki procesowej wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przewidziane w art. 13k ust. 1 i ust. 2 u.d.p., nie ma żadnego prawnie istotnego znaczenia to, czy w terminie przewidzianym w art. 13n u.d.p. - to jest w 9 miesięcy od dnia popełnienia naruszenia - strona została powiadomiona o wszczęciu postępowania. Okoliczność ta pozbawiona jest jakiejkolwiek doniosłości prawnej, a przyjęcie tezy przeciwnej prowadziłoby do niczym nieuzasadnionego modyfikowania biegu tego materialnoprawnego terminu (por. wyrok NSA z dnia 16 marca 2023 r. sygn. akt II GSK 57/20, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że pierwszą czynnością podjętą przez organ w sprawie było skierowanie do skarżącej zawiadomienie z dnia 1 lipca 2022 r. informujące o wszczęciu postępowania, opatrzone datą 1 lipca 2022 r. Pismo to zostało podpisane podpisem elektronicznym również w dniu 1 lipca 2022 r., co wynika ze znajdującego się w aktach raportu weryfikacji podpisu elektronicznego (k.11). Stąd też w ocenie Sądu organ nie naruszył art. 13n ust. 1 u.d.p. albowiem uprawniony był do wszczęcia postępowania w rozpoznawanej sprawie do dnia 4 lipca 2022 r. Zdaniem Sądu organ nie naruszył również wskazanych w skardze przepisów postępowania. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Sformułowana w tym przepisie zasada prawdy obiektywnej oznacza, że na organach administracji publicznej spoczywa obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnie z prawdą (J. Wegner [w:] Z. Kmieciak, M. Wojtuń, J. Wegner, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2023, art. 7.). W ocenie Sądu z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż przyczyną braku poboru opłaty elektronicznej za zarejestrowany przejazd był nieprawidłowo przeprowadzony przez użytkownika proces rejestracji pojazdów. Proces ten nie został zakończony. W dniu zdarzenia użytkownik miał aktywne konto, ale zarejestrowano w systemie tylko pojazd, natomiast urządzenia pokładowe przypisano do ww. pojazdu i aktywowano już po naruszeniu tj. dopiero w dniu 2 listopada 2021 r. (k. 20v akt administracyjnych). Przy właściwie wykonanym procesie zgłoszenia pojazdu w SPOE KAS rejestrujący otrzymuje informację, że pojazd jest gotowy do wyjazdu na płatne odcinki dróg krajowych. Natomiast o nieprawidłowej rejestracji pojazdu system informuje użytkownika poprzez wskazanie braku przypisania aktywnego urządzenia do zdefiniowanego pojazdu, w związku z czym rejestrujący ma wiedzę o możliwości narażenia się na odpowiedzialność administracyjną za brak spełnienia warunku koniecznego do poboru opłaty elektronicznej. Tym samym nie jest zasadne twierdzenie skarżącej, że organ uznał, iż skarżąca dopełniła rejestracji pojazdu w systemie e-Toll. Owszem proces rejestracji został rozpoczęty, ale o skuteczności rejestracji decyduje jego zakończenie, które pozwala na pobieranie opłaty za pomocą zainstalowanego w pojeździe urządzenia. Za niezasadny Sąd uznał również zarzut naruszenia przez organ art. 8 k.p.a. (zasada zaufania do władzy publicznej). Sąd nie podziela poglądu skarżącej jakoby stanowisko Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia 30 września 2021 r. (https://rzecznikmsp.gov.pl/1-10-2021-kas-rzecznikmsp-interwencja/) stanowiło generalne zwolnienie użytkowników dróg z obowiązku dołożenia należytej staranności w przygotowaniu pojazdów do warunków działania nowego systemu e-Toll. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że stwierdzone naruszenie było skutkiem niezakończonego procesu rejestracji pojazdu, a nie wadliwie działającego systemu. Nie sposób zatem oczekiwać, że organ mógłby odstąpić od nałożenia kary na podstawie powołanych przez skarżącą wytycznych Szefa KAS. Ponadto, co należy podkreślić, z wytycznych tych wynika, że wytyczne w zakresie niekarania kierowców nie dotyczą sytuacji braku rejestracji w e-Toll, a taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Wbrew twierdzeniom skarżącej organ w zaskarżonej decyzji rozważył możliwość zastosowania w sprawie art. 189f § 1 k.p.a. Sąd podziela stanowisko organu, który przyjął, że w sprawie nie występują przesłanki umożliwiające odstąpienie od kary. Zaznaczyć trzeba, że jeżeli strona uchybiła podstawowym obowiązkom w zakresie uiszczania opłaty elektronicznej, jakimi było zarejestrowanie kontrolowanego pojazdu w Elektronicznym Systemie Poboru Opłat KAS to w żadnym razie nie można mówić o znikomej szkodliwości czynu w rozumieniu art. 189f § 1 k.p.a. Podniesioną w skardze i odwołaniu argumentację na temat nieuiszczania opłaty należy postrzegać w kategoriach braku należytej staranności w przygotowaniu się skarżącego do przejazdu - a szerzej w rozpoznaniu faktycznej i prawnej przestrzeni prowadzonej działalności - a nie jako okoliczność usprawiedliwiającą naruszenie ww. obowiązku, czy też prowadzącą do uznania wagi naruszenia za znikomą, skoro obowiązek ten należy do podstawowych obowiązków korzystającego z drogi publicznej. Zdaniem Sądu pozbawiony podstaw jest również zarzut naruszenia przez organ art. 15 zzzzzn2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Wskazując na ten przepis skarżąca zarzuciła organowi, że nie poinformował jej o naruszeniu 3-dniowego terminu wynikającego z art. 13k ust. 8a u.d.p., który stanowi, że kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w trybie przedpłaty, nie wymierza się, jeśli do Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS zostały przekazane dane geolokalizacyjne, a właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu uiścił opłatę elektroniczną w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu. Informacje o wysokości nieuiszczonej opłaty elektronicznej, są dostępne za pośrednictwem Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że organ naruszył art. 15 zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 powołanej ustawy, zgodnie z którym W przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony. Zdaniem skarżącej organ powinien był powiadomić ją o upływie 3-dniowego terminu na uiszczenie opłaty elektronicznej. W ocenie Sądu powołany przepis ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19 nie znajdował zastosowania w sprawie. Sąd zwraca uwagę, że art. 13k ust. 8a u.d.p. stanowi podstawę do odstąpienia od wymierzenia kary za naruszenie w postaci braku opłaty elektronicznej, a nie określa terminu jej uiszczenia. Opłata powinna zostać uiszczona w momencie wjazdu pojazdu na płatny odcinek drogi publicznej. Informacje o wysokości nieuiszczonej opłaty elektronicznej, są dostępne natomiast za pośrednictwem Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS, w przypadku, gdy dane geolokalizacyjne zostały przekazane do systemu. Ustawa wiąże ujemne skutki z przejazdem płatnym odcinkiem drogi bez uiszczenia opłaty elektronicznej, a instytucja określona w art. 13k ust. 8a u.d.p. umożliwia wyłącznie odstąpienie od ukarania w przypadku spełnienia wymienionych w tym przepisie warunków. Wobec powyższego w sytuacji braku uiszczonej opłaty organ nie miał dodatkowego obowiązku zawiadamiania strony o uchybieniu terminowi wynikającemu z art. 13k ust. 8a u.d.p. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI