VI SA/Wa 543/07

VI SA/Wa 543/07 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-05-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2007-03-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grażyna Śliwińska
Jolanta Królikowska-Przewłoka
Zbigniew Rudnicki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Sygn. powiązane
II GSK 386/07 - Wyrok NSA z 2008-02-14
Skarżony organ
Rada Radców Prawnych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2007 r. sprawy ze skargi T. G. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...]stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę radców prawnych oddala skargę
Uzasadnienie
Uchwałą Nr [...]Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w T. z dnia [...] grudnia 2006 r., po za poznaniu się z wnioskiem p. T. G. o wpisanie na listę radców prawnych w trybie art. 25 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, działając na podstawie art. 24 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059, z późn. zm.) postanowiono odmówić zainteresowanemu wpisania na listę radców prawnych.
Wnioskodawca, p. T. G., odbył aplikację prokuratorską, zakończoną egzaminem prokuratorskim zdanym w dniu 20 października 2005 r. Wnioskodawca od dnia 1 czerwca 2006 r. pracuje na stanowisku asystenta sędziego w Sądzie Rejonowym w T.
W oparciu o przedstawione dowody i wnioski wynikające z odbytej z wnioskodawcą przez komisję rozmowy, po przeprowadzeniu analizy całokształtu zgromadzonego materiału uznano, że wnioskodawca nie posiada właściwego profilowanego przygotowania zawodowego do przyszłego wykonywania zawodu radcy prawnego w pełnym wymiarze czynności zawodowych. Wnioskodawca z racji nie wykonywania zadań objętych obsługą prawną, nie posiada też należytego praktycznego doświadczenia prawniczego. W oparciu o powyższe ustalenia Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w T. uznała, że wnioskodawca nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.
Odwołanie od powyższej uchwały nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w T. z dnia [...] grudnia 2006 r. złożył zainteresowany wnosząc o jej zmianę poprzez wpisanie go na listę radców prawnych.
W uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu sprawy, skarżący zarzucił powyższej uchwale obrazę przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych. Przepis powyższy daje bowiem uprawnienie osobom, które ukończyły aplikację prokuratorską i zdały egzamin prokuratorski do uzyskania wpisu na listę radców prawnych. Uprawnienie to nadane zostało przez ustawę i poza zakresem kognicji Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych jest fakt, czy zakres przedmiotowy aplikacji prokuratorskiej jest zbieżny z radcowską i czy jej ukończenie daje odpowiednie przygotowanie do wykonywania zawodu radcy prawnego. Powyższy argument, na którym opiera się stanowisko Rady OIRP w T. należy uznać za całkowicie chybiony.
Skarżący nie zgodził się również z drugim argumentem uzasadniającym decyzję odmowną. Opiera się on na stwierdzeniu, iż nie posiada on odpowiedniego praktycznego doświadczenia prawniczego i w konsekwencji nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Dla skarżącego nie jest jasne, w jaki sposób Rada OIRP w T. doszła do powyższego przekonania, albowiem w dotychczasowej pracy zawodowej był on zatrudniony m.in. na stanowisku specjalisty do spraw windykacji prawnej w G. Bank w G. (wówczas jeszcze G. C. Bank). Powyższa praca wiązała się z wykonywaniem zadań związanych z obsługą prawną dużego podmiotu gospodarczego. W związku z powyższym skarżący podtrzymał swój wniosek.
Uchwałą Nr [...] Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] stycznia 2007 r. w sprawie odmowy wpisu na listę radców prawnych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a. oraz art. 31 ust 2 w związku z art. 24 ust. 1 i art. 25 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, po rozpatrzeniu odwołania zainteresowanego, utrzymało w mocy uchwałę nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w T. z dnia [...] grudnia 2006 w sprawie odmowy wpisu na listę radców prawnych.
Rozpoznając odwołanie Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych przypomniało dokonane w sprawie ustalenia faktyczne oraz uznało, iż w przedmiotowej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające odmowę wpisu z powodu niespełnienia przesłanki ustawowej z art. 24 ust. 1 pkt. 5 ustawy o radcach prawnych, w związku z czym odwołanie nie jest zasadne.
Podstawą uzasadnienia powyższej uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców prawnych jest rozróżnienie – w odniesieniu do "dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego" dwóch aspektów, odnoszących się do: - po pierwsze – moralnej i etycznej postawy kandydata (przesłanka "subiektywna"), po drugie – jego kwalifikacji zawodowych (przesłanka "obiektywna"). "Organy wpisowe oraz organ odwoławczy kierują się przy ocenie spełniania przez kandydatów przesłanek rękojmiowych (art. 24 ust. 1 pkt. 5 ustawy o radcach prawnych) zasadą odrębnej weryfikacji przesłanki "charakterologicznej" (nieskazitelny charakter) oraz przesłanki "zachowania dającego rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu". Jakkolwiek przy ocenie charakteru wnioskodawców według kryterium "nieskazitelności" analizowane jest to samo "dotychczasowe postępowanie" (działania, zaniechania, oświadczenia, uzewnętrznione stany emocjonalne, itd.), to - w pierwszym wypadku - przedmiotem oceny są postawy kandydata weryfikowane pod kątem wzorców uczciwości, rzetelności, sumienności, odpowiedzialności, itd.; w drugim zaś - przedmiotem oceny jest suma dotychczasowych zachowań, pozwalających na wydanie werdyktu z punktu widzenia obiektywnie istniejących uwarunkowań osobistych kandydata, które przekonują organ wpisowy o tym, czy daje on rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Postulowane "dotychczasowe zachowania" kandydata, rzutujące na pozytywną ocenę "rękojmiową", to przede wszystkim wykazanie się znajomością zasad wykonywania zawodu radcy prawnego, znajomość zasad etyki zawodowej, wymierna w dłuższym czasie praktyka zawodowa przy wykonywaniu obsługi prawnej (elementów "pomocy prawnej" w rozumieniu ustawy o radcach prawnych), samoszkolenie celem uzupełnienia wiedzy i praktyki zdobytej w innym niż radcowski zawodzie prawniczym, słowem - obiektywnie istniejące uwarunkowania intelektualne, zawodowe i osobiste kandydata, które łącznie pozwalają na nabranie przekonania, że "swym dotychczasowym postępowaniem" daje on wspomnianą "rękojmię". Kwalifikacja kandydata dokonywana z punktu widzenia "rękojmi" wolna jest od ocen etycznych, oceniane jest bowiem "dotychczasowe zachowanie dające rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu"; oceną objęta jest tu prognozowana sprawność zawodowa, umiejętność świadczenia pomocy prawnej, profesjonalne załatwianie spraw klientów."
W ocenie organu odwoławczego skarżący reprezentuje stanowisko ograniczone do wąskiego pojmowania klauzul generalnych z art. 24 ust. 1 pkt. 5 ustawy o radcach prawnych i zakłada "automatyzm" wpisu na listę radców prawnych osoby, która w przeszłości zdała egzamin prokuratorski. Ze stanowiskiem tym nie zgadza się organ odwoławczy, czemu dał wyraz w szczegółowej analizie orzecznictwa Trybunału konstytucyjnego i sądów.
W dotychczasowym orzecznictwie, zapadłym na gruncie art. 24 ustawy korporacyjnej oraz analogicznego postanowienia art. 65 pkt. 1 prawa o adwokaturze sformułowano tezy pozwalające na: (1) rozwinięcie treści normatywnej art. 24 ust. 1 pkt. 5 ustawy o radcach prawnych, na którą składają się dwie niezależne przesłanki, (2) dookreślenie sposobu badania przez organ wpisowy spełniania przesłanek rękojmiowych przez kandydata do wpisu, (3) sformułowanie kryteriów oceny spełniania przez kandydata przesłanki "nieskazitelnego charakteru" i przesłanki "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu".
W obszernym uzasadnieniu omówiono kolejno przedstawione wyżej kwestie, nawiązując do orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego - wyroku z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt. K 6/06 i z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt. K 30/06, a także orzecznictwa sądów administracyjnych, z których, zdaniem organu odwoławczego, wynika m.in., że: "Przy odmowie wpisania konkretnej osoby na listę radców prawnych, dokonanej na podstawie art. 24 ust 1 pkt 5, należy wskazać i udowodnić okoliczności lub powody, które faktycznie nie dadzą możliwości wykonywania przez nią tego zawodu. Nie ulega zatem wątpliwości, że przy odmowie wpisania konkretnej osoby na listę radców prawnych, dokonanej na podstawie art. 24 ust. 1 pkt. 5, należy wskazać i udowodnić okoliczności lub powody, które faktycznie nie dadzą możliwości wykonywania przez nią zawodu. Słowem chodzi o udokumentowanie twierdzenia, że osoba taka nie poradzi sobie w zawodzie radcy prawnego." (wyrok NSA z dnia 4 maja 1992, sygn. akt II SA 1143/91, dodatek do Radcy Prawnego 6/1994, poz. 20) oraz "Rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, w rozumieniu art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, ocenia się według cech charakteru i dotychczasowego zachowania mogącego świadczyć o poziomie umiejętności udzielenia pomocy prawnej" (wyrok z dnia 18 sierpnia 1994 r., II SA 860/93, Wokanda 1995/3/28).
Reasumując - organ odwoławczy podziela ocenę organu wpisowego, że wnioskodawca nie posiada wystarczającej wiedzy teoretycznej i praktycznej do wykonywania tak rozległych przedmiotowo czynności zawodowych, jakie od radcy prawnego wymaga ustawa korporacyjna i inne ustawy systemowe. Przesłanki formalne wpisu na listę radców prawnych zostały w noweli czerwcowej (2005 r.) znacznie zliberalizowane, bo zwalniają wnioskodawcę z wymogu odbycia aplikacji zawodowej w obrębie zawodu, który wnioskodawca pragnie wykonywać, tym bardziej więc powinny być precyzyjnie oceniane przez organ wpisowy te przesłanki, które umożliwiają realne dostosowanie abstrakcyjnych norm prawnych do stanu faktycznego sprawy wnioskowej. Z powyższego punktu widzenia nie ma racji skarżący gdy twierdzi, że spełnia wszystkie przesłanki, w tym rękojmiową z art. 24 ust. 1 pkt. 5 ustawy korporacyjnej, albowiem to nie wnioskodawca a organ wpisowy dokonuje oceny przesłanki "rękojmiowej", tak samo ważnej i obowiązującej jak pozostałe przesłanki formalne (wykształcenie prawnicze, zdany egzamin innej korporacji prawniczej). Wnioskodawca ma prawo podnosić wszystkie okoliczności przemawiające za uznaniem za zasadny jego wniosku o wpis, jednakże uznać należy, że wnioskodawca nie wykazał obrazy przez organ wpisowy norm art. 24 ust. 1 pkt. 5 ustawy o radcach prawnych.
Postępowanie wpisowe ma charakter wnioskowy; Organ wpisowy bada sprawę w granicach przedstawionego materiału dowodowego. W przedmiotowej sprawie dowody na okoliczność spełniania przez wnioskodawcę przesłanek "rękojmiowych" są kompletne i wystarczające dla uzasadnienia tezy o negatywnej prognozie co do możliwości dawania przez kandydata "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego", w tym zakresie instancyjna kontrola decyzji organu pierwszej instancji nie budzi żadnych wątpliwości, z tych też powodów bezzasadny jest zarzut odwołania rzekomego naruszenia art. 24 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy korporacyjnej.
Zarzut naruszenia prawa materialnego jest bezprzedmiotowy, albowiem organ wpisowy, stwierdzając brak po stronie wnioskodawcy gwarancyjnej "przesłanki rękojmiowej" - sam naruszyłby prawo, dokonując wpisu na listę zawodową zgodnie z wnioskiem; autor odwołania zdaje się pomijać oczywisty fakt, że spełnianie przez kandydata przesłanek z art. 24 ust. 1 pkt 5 jest wymogiem prawnym wpisu i dostrzeżenie przez organ wpisowy braku tych przesłanek stoi na przeszkodzie dokonania wpisu w oparciu o normę art. 24 ust. 2c ustawy o radcach prawnych.
Zarówno organ wpisowy, jak i organ odwoławczy podlegają regułom postępowania administracyjnego, określonym w art. 7, art. 8, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a.
Organy samorządowe mają obowiązek wszechstronnego rozpatrzenia sprawy w duchu zaufania obywatela do procedującego organu, szczegółowego przeanalizowania i oceny materiału dowodowego, a także dania wyrazu poczynionym ustaleniom w treści wydanych decyzji; organ odwoławczy uzupełnił w tym zakresie oszczędne uzasadnienie uchwały organu wpisowego. Nie można jednak stwierdzić, że wnioskodawca przedstawił wystarczające dowody na spełnienie wymogu "dawania rękojmi prawidłowego wykonywania w przyszłości zawodu radcy prawnego". Samo powołanie się na fakt ukończenia studiów prawniczych i aplikacji prokuratorskiej nie uzasadnia "automatycznego" wpisu na listę radców prawnych; istotną przesłanka wpisu jest "dawanie rękojmi" prawidłowego wykonywania zawodu - tej zaś przesłanki wnioskodawca w postępowaniu wpisowym nie udowodnił, a organy obu instancji - biorąc pod uwagę jego niewielką praktykę zawodową uznały, że nie dysponuje on wystarczającą wiedzą i praktyką umożliwiającą profesjonalne wykonywanie czynności "pomocy prawnej".
Organ odwoławczy, dokonując kontroli instancyjnej uchwały organu wpisowego nie dopatrzył się uchybień natury proceduralnej, mogących skutkować wzruszeniem decyzji odmownej o wpisie, z merytorycznego zaś punktu widzenia uchwała Rady OIRP jest prawidłowa - wnioskodawca daje zapewne rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu prokuratora, co nie oznacza, że daję taką rękojmię odnośnie wykonywania zawodu radcy prawnego.
Skargę na uchwałę Nr [...] Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...]stycznia 2007 r. w sprawie odmowy wpisu na listę radców prawnych złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zainteresowany na podstawie art. 31 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych oraz art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skarżący zarzucił powołanej uchwale rażące naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez nie zastosowanie art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2006 r. oraz błędną interpretację art. 24 ust. 1 pkt 5 w/w ustawy. W związku z tym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych.
W uzasadnieniu skarżący przypomniał, że organy korporacji radcowskiej, zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji, odmówiły mu wpisu na listę radców prawnych powołując się na ten sam argument, że jako osoba, która ukończyła aplikację prokuratorską i posiadająca niewielkie doświadczenie w praktycznej pracy przy obsłudze prawnej nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.
W ocenie skarżącego zarówno rozstrzygnięcie zapadłe w pierwszej instancji, jak i w drugiej są błędne i wydane z naruszeniem przepisu art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych w wersji przepisu obowiązującej do dnia 31 grudnia 2006 r. W ocenie skarżącego, fakt, że ustawodawca nadał osobom, które ją ukończyły uprawnienia do wpisu na listę radców prawnych wyłącza uprawnienie organów korporacyjnych do badania czy i w jakim zakresie jej program nauczania pokrywa się z aplikacją radcowską. Fakt, że powyższe uprawnienie nadane przez ustawodawcę zostało zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 listopada 2006 r. w sprawie K 30/06, nie odbiera temu przepisowi waloru prawa obowiązującego, tym bardziej, że Trybunał Konstytucyjny określił datę utraty przez niego mocy obowiązującej na dzień 31 grudnia 2006 r. W uzasadnieniu decyzji odmownej zapadłej w drugiej instancji, Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych wskazuje, że wniosek skarżącego oparty był o "wątpliwą podstawę prawną". Zdobyte przez skarżącego wykształcenie prawnicze, jak i dotychczasowe doświadczenie zawodowe, pozwala na stwierdzenie, iż prawo ani doktryna prawa nie posługują się pojęciem wątpliwej podstawy prawnej. Decyzje w obrocie prawnym wydawane są w oparciu o określoną podstawę prawną, a te, które zostały wydane bez takowej podstawy podlegają eliminacji w trybie przez prawo przewidzianym. Kompetencje Trybunału Konstytucyjnego do kontroli konstytucyjności norm prawnych zmierzają do wyeliminowania normy niekonstytucyjnej z systemu prawa. Trybunał Konstytucyjny stwierdzając niezgodność art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych z odpowiednimi normami Konstytucji RP dokonał następczej kontroli konstytucyjności normy prawnej, orzekając, że przepis ten traci moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2006 r. Do tego dnia wskazana norma prawna była przepisem prawa obowiązującego i organy samorządu radcowskiego nie mogą traktować tego przepisu jako swego rodzaju "ułomnej" normy prawnej, która pozwala nie tylko na dowolne zabiegi interpretacyjne, a nawet na pominięcie jej stosowania.
Nieobowiązujący już przepis art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych stanowił zatem, że wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego nie stosuje się do osób, które zdały m. in. egzamin prokuratorski. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w decyzji drugoinstancyjnej stwierdza m. in., że wprawdzie art. 25 ust. 1 pkt 2 nadawał określone uprawnienia, to jednak nie oznaczało to automatycznego obowiązku po stronie organów samorządu, wpisu na listę radców prawnych każdej osoby, która zdała egzamin prokuratorski i złożyła odpowiedni wniosek. Stanowisko to znajduje oparcie w treści art. 24 ust. 1 ustawy korporacyjnej, stanowiącego, że na listę radców prawnych może być wpisana osoba, która spełnia wymienione w ustawie warunki, w tym m. in. jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego (pkt 5 ust. 1 art. 24). Wprawdzie należy zgodzić się z faktem, że zdanie egzaminu prokuratorskiego i złożenie wniosku o wpis nie może oznaczać automatycznego wpisu, niemniej przesłanki ograniczające "automatyzm" dokonania wpisu zgodnie z przepisami ustawy korporacyjnej są dużo węższe niż te, wskazane w uzasadnieniu decyzji Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych. Organ ten, rozpoznający odwołanie od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w T. w uzasadnieniu podjętej decyzji zamieszcza obszerne rozważania na tematy związane z przesłankami "rękojmiowymi". Rozważania te, jak i wnioski z nich płynące są w ocenie skarżącego całkowicie sprzeczne z treścią przepisów ustawy korporacyjnej, jak i nie mają nic wspólnego ze stanem faktycznym przedmiotowej sprawy.
Fakt, że był to argument, z uwagi na który Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność przepisu nie może stanowić uzasadnienia dla zasadności takiego stanowiska. Art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych na potrzeby niniejszego postępowania jest przepisem obowiązującym i fakt ten nie może podlegać kwestionowaniu. Powołanie się przez Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych na treść uzasadnienia wyroku TK doprowadziło w istocie do wykreowania przez ten organ przesłanek wpisu nie istniejących w obowiązujących do dnia 31 grudnia 2006 r. przepisach ustawy. Spełnianie przesłanek "rękojmiowych wiąże się z dotychczasowym zachowaniem kandydata. Aby stwierdzić, że dana osoba nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, konieczne jest stwierdzenie w toku postępowania o wpis istnienia okoliczności (zachowań) osoby ubiegającej się o wpis, które eliminują ją jako osobę zdolną do wykonywania zawodu zaufania publicznego, jakim jest zawód radcy prawnego. Do takich okoliczności należeć będzie nie brak dłuższego stażu pracy w zawodach prawniczych, gdyż każda osoba pracująca w tym zawodzie kiedyś ten staż musi nabyć, a wielkim doświadczeniem zawodowym nie legitymuje się również aplikant radcowski, który po egzaminie wpisuje się na listę radców prawnych, jak i aplikant prokuratorski, który po egzaminie zostaje asesorem prokuratorskim. Do okoliczności wykluczających rękojmię należeć będą w szczególności: fakt karalności za przestępstwo umyślne, czy też uprzednie dyscyplinarne wydalenie z innego zawodu czy też korporacji prawniczej. Skoro ustawa dawanie rękojmi wiąże z zachowaniami kandydata, nie dawanie rękojmi również musi wiązać się z określonymi zachowaniami o charakterze negatywnym, powodującymi, że dana osoba nie posiada przymiotów niezbędnych do wykonywania zawodu zaufania publicznego (art. 24 ust. 1 pkt 5 a contrario). Przenosząc powyższe rozważania na realia przedmiotowej sprawy wskazać należy, że organy samorządu radcowskiego podejmując w obu instancjach negatywne dla skarżącego decyzje nie wskazały, jakie okoliczności wykluczające go z wykonywania zawodu zaufania publicznego zostały stwierdzone w toku postępowania o wpis na listę radców prawnych. Uzasadnienie drugoinstancyjne, które w niewielkim stopniu ma związek z przedmiotową sprawą i nie ustosunkowuje się do zarzutów zawartych w odwołaniu zawiera wiele sprzecznych twierdzeń.
W odpowiedzi na skargę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych wniosło o jej oddalenie w części dotyczącej wniosków kasacyjnych.
W uzasadnieniu Prezydium Krajowej Rady Radców prawnych podniosło, że skarżone uchwały zapadły w niespornym stanie faktycznym, przedstawionym szczegółowo w uzasadnieniu uchwały organu odwoławczego.
Od powyższych decyzji organów samorządu zawodowego radców prawnych strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarga została oparta na zarzucie naruszenie prawa materialnego - art. 24 ust 1 pkt 5 oraz art. 25 ust. 1 pkt. 2 ustawy o radcach prawnych przez błędną jego interpretację prowadzącą do wniosku, iż dla spełnienia przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywana zawodu radcy prawnego wymagana jest "odpowiednia praktyka" w rozumieniu orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, co skutkowało ustaleniem, iż skarżący nie posiada dostatecznego doświadczenia w zawodzie prawniczym i nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.
W przekonaniu Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia oraz jest merytorycznie niezasadna.
Odnośnie zarzutu naruszenia prawa materialnego, roli orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w wykładni przepisów art. 24 ust. 1 pkt. 5 i art. 25 ust. 1 pkt.2 oraz rzekomej zasady wpisu na listę radców prawnych "ex lege", organ odwoławczy podtrzymuje w całości wywód zawarty w uzasadnieniu skarżonej uchwały.
Podstawą odmowy wpisu wnioskodawcy na listę radców prawnych jest stwierdzony na podstawie dowodów zebranych w sprawie brak "odpowiedniej" praktyki zawodowej w zakresie świadczenia pomocy prawnej w rozumieniu ustawy o radcach prawnych. W szczególności należy podnieść, że wnioskodawca posiada następujące doświadczenie zawodowe w wykonywaniu zawodu "prawnika" - od grudnia 2003 do listopada 2004 r. pracował jako specjalista ds. windykacji w banku, od czerwca 2006 r. pracuje jako asystent sędziego w Sądzie Rejonowym w T.[...]. Zarzut rzekomych sprzeczności w uzasadnieniu uchwały organu kontroli instancyjnej jest zapewne nieporozumieniem, albowiem passus dotyczący obrania przez wnioskodawcę właściwej drogi zawodowej wiodącej w przyszłości do wpisu jest oczywiście adresowany do kwalifikacji prokuratorskich oraz pracy w charakterze asystenta sędziego, bez wątpienia zaś nie odnosi się do okresu pracy wnioskodawcy w banku w charakterze "windykatora".
Traktowanie przez skarżącego aplikacji prokuratorskiej jako okresu równorzędnego z aplikacją radcowską i teza, iż w związku z tym posiada on niezbędny zakres doświadczeń w wykonywaniu zawodu radcy prawnego zawiera wewnętrzną sprzeczność, albowiem okres nauki zawodu prokuratora nie może być tożsamy z praktykowaniem "innego zawodu", w tym wypadku radcowskiego.
Odnośnie podtrzymywania przez skarżącego wąskiej, "monistycznej" wykładni "rękojmi" wyłącznie w kategoriach etyczno-moralnych, należy z całą mocą podkreślić, że orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego ostatecznie zerwało z wąskim ujęciem normy art. 24 ust. 1 pkt. 5 ustawy o radcach prawnych, uznając, że w przepisie tym zawarte są dwie przesłanki oceny wniosków wpisowych: subiektywna (optyka etyczno-moralna) oraz obiektywna (dawanie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego). Rozróżnianie kryteriów oceny etyczno-moralnych (subiektywnych) i gwarancyjnych (obiektywnych) pojawiło się już w uzasadnieniu orzeczenia Trybunału z roku 2002 gdy stwierdził - kryteria te wprowadzone są w tym celu, by zagwarantować odpowiedni poziom zawodowy i moralny członków korporacji." (wyrok TK z dnia 7 maja 2002 r. , sygn. akt. SK 20/00, OTK-A 2002/3/29). Trybunał jednoznacznie potwierdził dualizm oceny "rękojmiowej" w rozumieniu art. 24 ust. 1 pkt. 5 stwierdzając w uzasadnieniu swojego orzeczenia z dnia 8 listopada 2006 r. (sygn. akt K30/06, skarga "radcowska"): identyczność kwestionowanych regulacji, a takie argumenty przywołane przez wnioskodawcę w celu poparcia zarzutu uzasadniają, po pierwsze, odwołanie się przez Trybunał Konstytucyjny do swego stanowiska wyrażonego w sprawie o sygn. K 6/06, po drugie - do analogicznego rozstrzygnięcia o konstytucyjności kwestionowanej regulacji. Podtrzymując zatem w pełni wszystkie argumenty przytoczone w uzasadnieniu wyroku w sprawie o sygn. K 6/06, Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że wadą art. 25 ust. 1 pkt. 2 ustawy o radcach prawnych w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą jest brak ustawowego wymogu jakiegokolwiek stażu zawodowego, a nadto - nieokreślenie maksymalnego okresu, jaki upłynął ad momentu złożenia - przez ubiegającego się o wpis na listę radców prawnych - innego niż radcowski egzaminu prawniczego.". Biorąc pod uwagę powyższą wykładnię trybunalską należy stwierdzić, że organy wpisowe są nie tylko uprawnione - ale wręcz obowiązane - do oceny wniosków w kategoriach tak przesłanki charakterologicznej ("nieskazitelny charakter"") ale i obiektywnej, gwarancyjnej ("dawanie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego"). Trybunał wprost podaje kryterium oceny przesłanki obiektywnej (gwarancyjnej) - kryterium tym jest "staż zawodowy", a więc praktyka w dziedzinie świadczenia pomocy prawnej w rozumieniu art. 4, art. 6 i art. 7 ustawy o radcach prawnych. W praktyce ocena przesłanki gwarancyjnej, "rękojmiowej", następuje poprzez analizę zebranych w sprawie dowodów, odnoszących się do okresów pracy wnioskodawcy, a także oceny wykonywanych przez niego poszczególnych czynności zawodowych: z tego punktu widzenia nie jest wystarczające zatrudnienie wnioskodawcy jako "prawnika", istotne jest, by jako "prawnik" wykonywał zawodowo (stale i odpłatnie) czynności pozostające w obrębie ustawowego pojęcia "pomocy prawnej", względnie by praca wnioskodawcy polegała na zawodowym "tworzeniu lub stosowaniu prawa" w sposób umożliwiający nabycie praktyki w zakresie obsługi (pomocy) prawnej. Koncepcję, że w procesie badania rękojmi na podstawie identycznych przepisów art. 24 ust. 1 pkt. 5 ustawy o radcach prawnych oraz art. 65 pkt. 1 prawa o adwokaturze - organ wpisowy upoważniony jest do badania także kwalifikacji wnioskodawców podziela także, po początkowych wahaniach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznający skargi na ostateczne w toku instancji uchwały samorządów zawodowych, odmawiających wpisu na listy radców prawnych (adwokatów). W zapadłych w dniu 17 października 2006 r. wyrokach WSA oddalono skargi dwojga kandydatów na listę adwokacką (VI SA Wa 961/06, druga sygn. akt. niepublikowana -omówienie orzeczeń w Rzeczpospolitej nr 246 z dnia 20 października 2006 r.) oraz w dwóch wyrokach oddalających skargi kandydatów radcowskich z dnia 8 i z dnia 14 grudnia 2006 r.(VI SA/Wa 1821/06 i VI SA/Wa 1852, wyroki jeszcze nie publikowane) - z uzasadnieniem jednoznacznym - ocena rękojmiowa wniosków wpisowych powinna uwzględniać stopień praktycznego przygotowania wnioskodawców do świadczenia pomocy prawnej w rozumieniu ustaw korporacyjnych, zaś dowodami na spełnienie "rękojmiowej" przesłanki gwarancyjnej są wykazane przez kandydatów okresy faktycznie wykonywanej pracy (świadczonych usług) na polu "obsługi" lub "pomocy prawnej", pozostające przy tym w nieodległym związku czasowym z datą złożonego wniosku. Powyższe stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w całości zgodne z treścią i kierunkiem rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego, kończy praktykę legalizowania fikcji "kwalifikacji zawodowych" osób, które zdały "inne egzaminy prawnicze", nigdy nie pracowały przy faktycznym świadczeniu pomocy prawnej w jakiejkolwiek formie, względnie posiadają znikomy staż zawodowy w świadczeniu tej pomocy, zaś niekonstytucyjną normę traktowały jako przepustkę "ex lege" do zawodu radcy prawnego czy zawodu adwokata. Znaczenie powyższej linii orzecznictwa WSA ma i to znaczenie, że mimo przedłużenia mocy wadliwego przepisu art. 25 ust. 1 pkt. 2 ustawy do dnia 31 grudnia 2006 roku - ocena "rękojmiowa" pozwala na eliminację wniosków osób, faktycznie nie posiadających kwalifikacji do wpisu na listę.
Wskazano przy tym, że jeszcze przed ogłoszeniem wyroku ze skargi adwokackiej organy wpisowe odmawiały wpisów na listę zawodową osób "po innych egzaminach", które nie wykazały się odpowiednią, tj. obiektywnie poświadczoną w dłuższym czasie, z reguły nie krótszym niż trzy lata - praktyką w osobistym, stałym i odpłatnym świadczeniu pomocy prawnej, względnie taką praktyką, opartą o pracę w organach stanowienia lub stosowania prawa albo pracą w organach wymiaru sprawiedliwości. Wyroki Trybunału Konstytucyjnego niczego nie zmieniły w praktyce wpisowej Rad OIRP z terenu całego kraju, jednakże bez wątpienia przyczyniły się do potwierdzenia prawidłowości takiej praktyki wpisowej, która dla pozytywnego przyjęcia "rękojmi wykonywania zawodu radcy prawnego" wymaga od kandydata realnie posiadanej wiedzy i praktyki świadczenia pomocy prawnej.
Reasumując należy stwierdzić, że powołane wyroki Trybunału Konstytucyjnego nie zmieniły stosowanej od lat praktyki oceny "rękojmiowej" wniosków wpisowych składanych w ramach "przepływu międzyzawodowego", natomiast na pewno w całości potwierdziły zasadność stosowanej praktyki wpisowej - rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego daje tylko taki kandydat, który albo posiada należyte kwalifikacje zawodowe (egzamin radcowski, egzamin adwokacki, egzamin sędziowski i praktyczne wykonywanie lub możliwość praktycznego wykonywania zawodu sędziego oceniana na podstawie prawa o ustroju sądów powszechnych), albo posiada udowodnioną praktykę w świadczeniu pomocy prawnej w rozumieniu ustawy korporacyjnej ("inny egzamin prawniczy", tj. prokuratorski lub notarialny i odpowiedni, nie krótszy niż trzy lata staż zawodowy przy świadczeniu "pomocy prawnej" albo "stosowaniu lub tworzeniu prawa".
Odnośnie kryteriów "rękojmiowych" wpisu organ odwoławczy ponownie podnosi, że w praktyce wpisowej organów samorządu radcowskiego są one od wielu lat niezmienne.
Takie kryteria jak "okoliczności lub powody, które faktycznie nie dadzą możliwości wykonywania (...) zawodu", udokumentowanie (...), że osoba taka nie poradzi sobie w zawodzie radcy prawnego.". ..dotychczasowe zachowania mogącego świadczyć o poziomie umiejętności udzielenia pomocy prawnej czy "Kryteria te wprowadzone są w tym celu, by zagwarantować odpowiedni poziom zawodowy i moralny członków korporacji" nie zostały wymyślone przez samorząd radcowski czy adwokacki, a powstały w wyniku sądowej kontroli odmownych uchwał wpisowych na skutek rozpoznawania rewizji i skarg przez NSA. a także rozpoznawania skarg przez TK; kryteria te pochodzą wprost od organów ustawowo stosujących prawo, zaś ich walor merytoryczny upoważnia do nadawania im statusu kryterium ocennego w procesie stosowania klauzul generalnych przez organy wpisowe samorządów zawodowych. W rozstrzyganej sprawie tak organ wpisowy, jak i organ odwoławczy w całości oparły się na analizie obiektywnie istniejących po stronie wnioskodawcy uwarunkowań zawodowych (kwalifikacje zawodowe i praktyka świadczenia pomocy prawnej) - ocena tychże nie wypadła dla kandydata pozytywnie, czemu wyraz dano w uzasadnieniu uchwały organu pierwszej instancji, zwłaszcza zaś w obszernym i wyczerpującym uzasadnieniu uchwały organu odwoławczego. Z tych właśnie powodów zarzuty skarżącego nie mają znaczenia dla oceny ani strony formalnej postępowania przed organami samorządu zawodowego radców prawnych, jak i dla strony merytorycznej obu rozstrzygnięć.
W konkluzji organ wniósł o oddalenie skargi, albowiem nie ma ona usprawiedliwionych podstaw prawnych; organ odwoławczy w całości podtrzymał rozwiniętą argumentację tez zawartych w uzasadnieniu skarżonej uchwały Odmowa wpisu skarżącego na listę radców prawnych wynika ze stwierdzonego braku kwalifikacji merytorycznych (inny profilowo zawodowy egzamin prawniczy), nie uzupełnionych "odpowiednią" praktyką w "świadczeniu pomocy prawnej".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na uchwałę Nr [...] Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...]stycznia 2007 r. utrzymującą w mocy uchwałę nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w T. z dnia [...] grudnia 2006 w sprawie odmowy wpisu na listę radców prawnych zainteresowanego – p. T. G.
Podstawowy problem prawny w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do pytania, czy w świetle art. 25 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych w związku z wnioskiem o wpis na listę radców prawnych w trybie art. 25 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, tzn. w trybie szczególnym, bez odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego, organy wpisowe są uprawnione – w ramach badania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego – nie tylko do badania cech charakteru kandydata, jego nieskazitelności, lecz również do badania i oceny jego kwalifikacji zawodowych. I – już dalej – czy negatywna ocena tych kwalifikacji może stanowić podstawę odmowy wpisu na listę radców prawnych kandydata wnioskującego o ten wpis na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy o radcach prawnych.
Udzielając odpowiedzi na te pytania organy wnioskowe odwołały się do wykładni powołanych przepisów, tj. art. 25 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, lecz również art. 2, art. 4 i art. 7 tej ustawy, określających m.in. cel pomocy prawnej wykonywanej przez radcę prawnego, jej zakres oraz szczególnie charakterystyczne formy, a także do art. 17 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 41 pkt. 5 i art. 52 ust. 3 pkt. 3 ustawy o radcach prawnych, określających zadania samorządu radcowskiego w zakresie nadzoru nad należytym wykonywaniem zawodu przez radców prawnych. Ponadto organy wnioskowe odwołały się do orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w sprawach adwokackich i radcowskich (wyroku z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt. K 6/06 i z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt. K 30/06) oraz wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z początku lat 90-tych (z dnia 4 maja 1992, sygn. akt II SA 1143/91, oraz z dnia 18 sierpnia 1994 r., II SA 860/93).
Rozpatrując kolejne wnioski o wpis na listę radców prawnych na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych organy samorządu radcowskiego rozwijały stopniowo argumentację i uzasadnienia swoich decyzji w tych sprawach – zwłaszcza rozpatrując ten przepis w związku z art. 24 ust. 1 pkt 5 powołanej ustawy. W myśl tego ostatniego przepisu na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto (ust. 5) "jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego." Przepis ten stanowi podstawę tzw. przesłanki rękojmiowej. W rozpatrywanej sprawie organy samorządu radcowskiego stworzyły wręcz rozróżnienie sposobu, w jaki przesłanka ta może być rozumiana, mówiąc o monistycznym i dualistycznym znaczeniu tego pojęcia, bądź też stwierdzając, że przepis ten zawiera dwie niezależne od siebie przesłanki ocenne - przesłankę subiektywną", odnoszącą się do właściwości charakteru kandydata, który zgodnie z założonym wzorcem ustawowym powinien spełniać kryterium "nieskazitelności" oraz przesłankę "obiektywną", dotyczącą takiego dotychczasowego zachowania kandydata, które daje gwarancję, że będzie on w przyszłości wykonywał zawód radcy prawnego "prawidłowo", a więc zgodnie z prawem i zasadami deontologii zawodowej. Mówiąc prościej, organy samorządu radcowskiego uznały, iż pojęcie rękojmi (zwłaszcza związane z pojęciem zdefiniowanego w ustawie "wykonywania zawodu radcy prawnego" – w sposób prawidłowy) obejmuje nie tylko kwalifikacje etyczno - moralne osoby ubiegającej się o wpis w trybie art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy, lecz również jej kwalifikacje zawodowe. O kwalifikacjach tych rozstrzyga m.in. właściwa, tzn. odpowiednio długa i ukierunkowana praktyka w zawodzie prawniczym, obejmująca elementy właśnie "wykonywania zawodu radcy prawnego".
W ocenie organów orzekających w sprawie art. 25 ust. 1 ustawy o radcach prawnych zwalnia niektóre grupy osób z wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego, natomiast żaden z przepisów ustawy nie wyłącza obowiązku badania, czy osoby te "swym dotychczasowym zachowaniem dają rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu". Z tego założenia organy samorządu radcowskiego wyprowadziły wniosek, że niezbędne jest – w oparciu o orzecznictwo sądowe i trybunalskie - wzorców zachowań (w rozumieniu art. 24 ust. 1 pkt. 5 ustawy o radcach prawnych), i to prognozowanych, których spełnienia oczekuje organ wpisowy od osoby ubiegającej się o wpis z wykorzystaniem domniemania z art. 25 ust. 1 pkt. 2 tej ustawy.
Jest to znów sformułowany w sposób dość skomplikowany wymóg posiadania przez ubiegającego się o wpis w trybie art. 25 ust. 1 pkt właściwej praktyki w zawodzie prawniczym – w podanym wyżej rozumieniu.
W ocenie Sądu rozstrzygające znaczenie w rozpatrywanej sprawie mają powołane wyżej dwa wyroki Trybunału Konstytucyjnego w sprawach adwokackich i radcowskich - z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt. K 6/06 i z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt. K 30/06, których zastosowanie nie wymaga użycia tak złożonego instrumentarium pojęciowego.
Należy przede wszystkim zauważyć, że uchwały organów samorządu adwokackiego zapadają w określonym terminie, w czasie obowiązywania porządku prawnego, który kształtuje również orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Właśnie w państwie prawa nie ma możliwości wydania decyzji (uchwały o wpisie na listę adwokatów) w oparciu o przepis, który został przez ten Trybunał uznany za niezgodny z Konstytucją RP.
Jeżeli chodzi o zarzut naruszenia przepisów stanowiących podstawę wpisu na listę adwokatów bez egzaminu, to należy zauważyć, że zarówno uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w T. (z dnia [...] grudnia 2006 r.), jak i uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (z dnia [...] stycznia 2007 r.) zostały podjęte już po wejściu w życie w dniu 4 maja 2006 r. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. (sygn. akt K 6/06).
Trybunał Konstytucyjny orzekał w kwestii zgodności z Konstytucją art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 7 lit a ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw. Przepis ten ma następujące brzmienie: "Wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego nie stosuje się do (...) osób, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, radcowski lub notarialny". Trybunał orzekł, że powołany przepis w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji.
W uzasadnieniu powołanego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "W toku postępowania zainicjowanego wnioskiem osoby wymienionej w art. 66 ust. 1 pkt 2 o wpis na listę adwokatów samorząd adwokacki może, a nawet powinien badać, czy konkretna osoba ubiegająca się o wpis na listę adwokatów daje rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata. Trybunał Konstytucyjny stoi na stanowisku, że możliwy jest (także w świetle zasady wolności wyboru i wykonywania zawodu, ustanowionej w art. 65 ust. 1 Konstytucji) przepływ z jednego do innego zawodu prawniczego. Nie oznacza to jednak, że przepływ taki ma następować automatycznie, bez oceny umiejętności niezbędnych do należytego wykonywania nowego dla danej osoby zawodu prawniczego. W warunkach obowiązywania konstytucyjnej zasady równości i równego traktowania, przesłankami oceny winny być m.in. czas trwania aplikacji, zakres przedmiotowy szkolenia oraz praktyczny kontakt z wykonywaniem danego zawodu prawniczego. Kwestie te winien rozstrzygnąć jednoznacznie ustawodawca."
W konkluzji uzasadnienia Trybunał stwierdził, iż "Mankamentem art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy znowelizowanej jest brak ustawowego wymogu jakiegokolwiek stażu zawodowego, a nadto – nieokreślenie maksymalnego okresu, jaki upłynął od momentu złożenia – przez ubiegającego się o wpis na listę adwokatów – innego niż adwokacki egzaminu prawniczego. Dopuszcza to ubieganie się o wpis na listę adwokatów przez osoby, które uzyskały przed wielu laty dyplom ukończenia wyższych studiów prawniczych i odbyły inną niż adwokacka aplikację w całkowicie odmiennym systemie prawnym, bez jakiejkolwiek weryfikacji znajomości aktualnie obowiązującego prawa. Nadto umożliwia dostęp do zawodu adwokata osobom bez jakiegokolwiek praktycznego doświadczenia prawniczego, w tym – profilującej umiejętności praktyczne aplikacji zakończonej egzaminem. Sytuacja ta stwarza niebezpieczeństwo nienależytego wykonywania zawodu. W tym zakresie, jako nieodpowiadająca wymogom art. 17 ust. 1 Konstytucji, wina być poddana przez ustawodawcę stosownej modyfikacji."
W rezultacie Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. Inaczej mówiąc, Trybunał stwierdził niekonstytucyjność powołanego przepisu nie z tego powodu, co w nim jest, ale z powodu jego niedookreśloności, odnoszącej się do wymaganego okresu stażu zawodowego, maksymalnego okresu, jaki upłynął od momentu złożenia przez ubiegającego się o wpis innego niż adwokacki egzaminu prawniczego, weryfikacji znajomości aktualnie obowiązującego prawa oraz praktycznego doświadczenia prawniczego. Trybunał nie podważył natomiast samej możliwości wpisu na listę adwokatów – bez wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia stosownego egzaminu.
Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.u. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.