VI SA/Wa 5324/23

VI SA/Wa 5324/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska /przewodniczący/
Aneta Lemiesz
Szczepan Borowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6017 Samodzielne funkcje techniczne w budownictwie
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 190, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2492
art. 1 par. 1-2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 682
art. 12 ust. 2-3a, art. 14 ust. 3 pkt 2, art. 3 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2019 poz 831
par. 4 ust. 4
Rozporzadzenie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 29 kwietnia 2019 r. w sprawie przygotowania zawodowego do wykonywania samodzielnych  funkcji technicznych w budownictwie
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Asesor WSA Szczepan Borowski (spr.) Protokolant starszy referent Agnieszka Stefańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2023 r. sprawy ze skargi E. N. na decyzję Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie nadania uprawnień budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej Lubelskiej Okręgowej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2021 r.; 2. zasądza od Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącego E. N. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 22 lipca 2021 r. nr [...] Krajowa Komisja Kwalifikacyjna Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej (dalej także jako: organ lub organ odwoławczy) utrzymała w mocy decyzję Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej Lubelskiej Okręgowej Izby Architektów Rzeczypospolitej (dalej także jako: organ pierwszej instancji) z dnia 28 kwietnia 2021 r., odmawiającą E. N. (dalej także jako: skarżący) nadania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej do projektowania w ograniczonym zakresie bez przeprowadzania egzaminu.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 20 stycznia 2021 r. E. N.złożył do Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej Lubelskiej Okręgowej Izby Architektów RP wniosek o przeprowadzenie postępowania kwalifikacyjnego w celu nadania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej w ograniczonym zakresie.
Organ pierwszej instancji decyzją z dnia 28 kwietnia 2021 r. odmówił skarżącemu uwzględnienia wniosku. Uzasadniając decyzję wskazał m.in., że skarżący nie spełnił wymogu wykształcenia.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego Krajowa Komisja Kwalifikacyjna Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej decyzją z dnia 22 lipca 2021 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. dalej jako: k.p.a.) w związku z art. 11 ust. 1a i z art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1117) w związku z § 2 ust. 4 Regulaminu postępowania kwalifikacyjnego w sprawach nadawania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej stanowiącego załącznik do uchwały nr [...] Krajowej Rady Izby Architektów RP z dnia 16 października 2014 r., utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, że skarżący ukończył studia I stopnia na kierunku budownictwo - zakres budownictwo ogólne, natomiast studia II stopnia na kierunku budownictwo – zakres realizacja i użytkowanie obiektów budowlanych (ukończył je w 2016 r. na Politechnice B.). W ocenie organu zakres kierunku studiów ukończonych przez skarżącego nie jest zgodny z zakresem określonym w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 29 kwietnia 2019 r. w sprawie przygotowania zawodowego do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (Dz.U. z 2019 r., poz. 831, dalej także jako: rozporządzenie lub rozporządzenie z 2019 r.). Do wypełnienia przesłanki wskazanej w § 4 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia nie wystarczy, aby na dyplomie widniała nazwa kierunku studiów "budownictwo". Dodatkowo nazwa ta ma być zgodna z zakresem kierunku studiów, co w przedmiotowym przypadku nie zostało spełnione. Ustawodawca wskazał w załączniku nr 2, że kierunkiem pokrewnym jest w tym przypadku "kierunek studiów w zakresie budownictwa", a nie "kierunek o nazwie budownictwo". Organ wyjaśnił, że studia budownictwa obejmują wiele różnych zakresów, w tym np. budownictwo ogólne, konstrukcje budowlane i inżynierskie, drogi szynowe, inżynierię produkcji budowlanej, zarządzanie inwestycjami, drogi, ulice i lotniska itd. Zakres nauczania na studiach budownictwa jest więc bardzo szeroki i nie ulega wątpliwości, że w toku postępowania kwalifikacyjnego uprawniony organ jest zobowiązany do zbadania jego zgodności z nazwą samego kierunku.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 14 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (obecnie Dz.U. z 2023 r., poz. 682 ze zm., dalej jako: ustawa Prawo budowlane) uzyskanie uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej do projektowania w ograniczonym zakresie wymaga m.in. ukończenia: studiów pierwszego stopnia na kierunku odpowiednim dla danej specjalności lub studiów drugiego stopnia na kierunku pokrewnym dla danej specjalności. Stosownie zaś do § 4 ust. 4 rozporządzenia wymóg ukończenia studiów na kierunku odpowiednim lub pokrewnym dla poszczególnych specjalności uprawnień budowlanych uznaje się za spełniony, jeżeli nazwa kierunku studiów jest zgodna z określeniem zakresu kierunku studiów, wskazanym w załączniku nr 2 do rozporządzenia (pkt 1) lub z suplementu do dyplomu albo zaświadczenia o przebiegu studiów wynika, że nie mniej niż jedna trzecia programu studiów określonego w punktach ECTS, o których mowa w ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, lub liczbie godzin zajęć obejmowała zajęcia kształtujące wiedzę i umiejętności odnoszące się do zakresu kierunku studiów (pkt 2). W ocenie organu skarżący nie ukończył studiów II stopnia na kierunku pokrewnym, stąd brak było podstaw do przyznania objętych wnioskiem uprawnień na podstawie § 4 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia. Wobec tego organ szczegółowo przeanalizował drugą przesłankę pozwalającą uznać wykształcenie za odpowiednie lub pokrewne zgodnie z § 4 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia. Wyniki tej analizy były zbieżne z analizą przeprowadzoną przez organ pierwszej instancji. Zdaniem organu studia, które ukończył wnioskujący, w żadnym stopniu nie dotyczyły projektowania obiektów budowlanych. Głównym przedmiotem na studiach z zakresu architektury lub architektury i urbanistyki jest projektowanie architektoniczne, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w wykształceniu wnioskującego.
Organ odwoławczy uznał, że odmowa nadania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej w ograniczonym zakresie jest uzasadniona. Dokonanie analizy zarówno stanu faktycznego, jak i prawnego w świetle obowiązujących przepisów i orzecznictwa w sposób jednoznaczny doprowadziło do wniosku, iż skarżący nie spełnia przesłanek do nadania mu uprawnień budowlanych we wnioskowanym zakresie z przyczyn wskazanych powyżej.
Organ odstąpił od badania spełnienia przesłanki praktyki zawodowej, gdyż już samo uznanie, że nie spełniono warunku posiadania niezbędnego wykształcenia, zobowiązuje do wydania decyzji negatywnej.
Od wspomnianej na wstępie decyzji skargę złożył E. N. wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie § 5 ust. 2 oraz § 5 ust. 4 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 11 września 2014 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (Dz. U. z 2014 r, poz. 1278, dalej także jako: rozporządzenie z 2014 r.), art. 12 ust. 3a pkt 1 ustawy Prawo budowlane, art. 6 i 7, art. 9, art. 10, art. 12 § 1 i 2, art. 35 § 1 i 3, art. 36 § 1 k.p.a., poprzez niezastosowanie się do powyższych przepisów, przez co nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 stycznia 2022 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2611/21) oddalił skargę.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał, że kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie było ustalenie posiadania przez skarżącego wykształcenia wymaganego do uzyskania przez niego uprawnień objętych wnioskiem tj. uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej w ograniczonym zakresie.
WSA w Warszawie w poprzednim wyroku uznał, że skarżący nie legitymował się studiami inżynierskimi na kierunku architektura lub architektura i urbanistyka, czyli na kierunku odpowiednim dla specjalności architektonicznej w ograniczonym zakresie. Ukończył on studia pierwszego stopnia na Wydziale [...] Szkoła Wyższa w S. na kierunku budownictwo, w zakresie specjalności budownictwo ogólne uzyskując tytuł zawodowy inżynier oraz studia drugiego stopnia na Wydziale [...] na kierunku budownictwo w zakresie realizacji i użytkowania obiektów budowlanych, uzyskując tytuł zawodowy magistra inżyniera.
Zdaniem Sądu I instancji ukończone przez skarżącego studia na kierunku "budownictwo w zakresie realizacja i użytkowanie obiektów budowlanych" nie spełniały warunku określonego w § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z 2014 r., ponieważ ich zakres nie był zgodny z nazwą kierunku studiów (określoną poprzez zakres) w lp. 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia z 2014 r.
Sąd I instancji wskazał, że sposób rozpoznania sprawy normują przepisy § 5 ust. 2, ust. 4 pkt 2 i ust. 5 pkt 2 rozporządzenia z 2014 r., a także załącznik nr 2 do rozporządzenia, do których prawidłowo odniósł się organ weryfikując wykształcenie skarżącego. Wskazał, że organ dokonał analizy przedmiotów oraz liczby godzin wykładów, jak i ćwiczeń i zasadnie stwierdził, że zakres treści kształcenia wnioskodawcy określony w wypisie z przebiegu studiów nie odpowiadał składnikom treści kształcenia wymienionym w załączniku nr 2, część A III, pkt 1, lit. B i pk 2 lit. B. Skarżący w ramach kierunku studiów uzyskał wykształcenie w specjalności dotyczącej konstrukcji budowlanych i inżynierskich, co nie odpowiadało zakresowi wiedzy i umiejętności wymaganych dla specjalności architektonicznej, o której mowa w art. 14 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Nie został zatem spełniony warunek określony w § 5 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia z 2014 r.
Reasumując Sąd I instancji stwierdził, że skarżący nie legitymował się wykształceniem wymaganym do nadania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej do projektowania w ograniczonym zakresie.
Od wyroku WSA w Warszawie z dnia 19 stycznia 2022 r. E. N. złożył skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 lipca 2023 r. (sygn. akt II GSK 1525/22) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
NSA uwzględnił zarzut skarżącego dotyczący dokonania przez Sąd I instancji oceny sprawy administracyjnej na podstawie nieaktualnych przepisów prawa. Wywód WSA w Warszawie oparty został w całości na przepisach nieaktualnego rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 11 września 2014 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (Dz. U. 2014 r., poz. 1278.), podczas gdy w sprawie zastosowanie miały przepisy rozporządzenia Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 29 kwietnia 2019 r. w sprawie przygotowania zawodowego do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dokonał oceny działalności organów administracji publicznej pod kątem ich zgodności z obowiązującym prawem, do czego był zobowiązany.
Za zasadny NSA uznał również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji § 4 ust. 4 pkt 1 i 2 rozporządzenia z 2019 r., który w ocenie skarżącego przejawiał się w usankcjonowaniu przez Sąd I instancji (poprzez całkowite przemilczenie w uzasadnieniu skarżonego orzeczenia) sytuacji, w których organy obydwu instancji uznały, że warunki opisane w § 4 ust. 4 pkt 1 i 2 powinny być rozpatrywane łącznie i w oparciu o takie ustalenie wydały swoje rozstrzygnięcia, podczas gdy jak wynika z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych (w tym z przywołanych w skardze do WSA wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt. VI SA/Wa 2012/15 oraz VI SA/Wa 886/18), użyty w powołanym przepisie spójnik "lub" warunkuje alternatywę nierozłączną obydwu przypadków w nim opisanych.
NSA stwierdził ponadto, że Sąd I instancji naruszył przepisy załącznika nr 2 do rozporządzenia z 2019 r. w zw. z § 4 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia poprzez całkowicie dowolne przyjęcie, że studia drugiego stopnia ukończone przez skarżącego na Politechnice Białostockiej na kierunku budownictwo w zakresie realizacji i użytkowania obiektów budowlanych nie są tożsame z definicją zawartą w załączniku do rozporządzenia, tj. kierunkiem studiów w zakresie budownictwa. NSA przyznał rację skarżącemu, który wskazał, że w polskim systemie prawa nie istnieje legalna definicja budownictwa, należy zatem odnieść się do potocznego znaczenia tego pojęcia. Budownictwem, zgodnie ze słownikiem PWN (pod red. W. Doroszewskiego) określa się: "budowanie domów i innych obiektów; też: dział gospodarki z tym związany". Stąd też z uwagi na to, że zakres studiów skarżącego obejmował realizację i użytkowanie obiektów budowlanych, zdaniem NSA, należało przeprowadzić głębsza analizę, czy wykształcenie skarżącego obejmuje swym zakresem budownictwo, jako że "realizacja" a "budowanie" są pojęciami tożsamymi, natomiast obiekt budowlany zgodnie z definicją legalną to m.in. budynek, budowla oraz obiekt małej architektury. W ocenie Sądu kasacyjnego takiej wnikliwej analizy Sąd I instancji nie dokonał.
NSA uznał również za zasadny zarzut naruszenia § 4 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia z 2019 r. poprzez usankcjonowanie przez WSA w Warszawie ustalenia, że należy w każdym przypadku badać zakres studiów osoby ubiegającej się o nadanie uprawnień budowlanych, podczas gdy z przepisu tego wynika w sposób jednoznaczny, że warunek posiadania odpowiedniego wykształcenia uważa się za spełniony w sytuacji, w której nazwa kierunku ukończonych studiów jest zgodna z zakresem kierunku studiów określonym w załączniku numer 2. NSA wskazał, że Sąd I instancji nie zbadał wnikliwie kwestii, czy nazwa kierunku studiów skarżącego (budownictwo) pokrywa się z zakresem wskazanym w załączniku nr 2 do rozporządzenia z 2019 r. (studia w zakresie budownictwa) i czy przy takim ewentualnym ustaleniu w analizowanej sprawie brak jest konieczności analizowania zakresu wykształcenia wnioskodawcy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Przedmiotem ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jest skarga E. N. na decyzję Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lipca 2021 r. w przedmiocie odmowy nadania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej do projektowania w ograniczonym zakresie bez przeprowadzania egzaminu.
Poprzedni wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2022 r. został w całości uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2023 r,. poz. 1634 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) rozpoznając ponownie sprawę sąd związany jest wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia. Związanie wykładnią dokonaną przez NSA ma szeroki zasięg, albowiem Sąd nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym przez NSA poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie, jak i konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 listopada 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 1870/17). W niniejszej sprawie związanie określiły wywody NSA ujęte w wyroku z dnia 11 lipca 2023 r., sygn. akt II GSK 1525/22.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Dokonując ponownej kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem wymienionych kryteriów należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy Prawo budowlane samodzielne funkcje techniczne w budownictwie (m.in. projektowanie, sprawdzanie projektów architektoniczno-budowlanych) mogą wykonywać wyłącznie osoby posiadające odpowiednie wykształcenie techniczne i praktykę zawodową, dostosowane do rodzaju, stopnia skomplikowania działalności i innych wymagań związanych z wykonywaną funkcją, stwierdzone decyzją wydaną przez organ samorządu zawodowego. Na podstawie art. 12 ust. 3a pkt 1 i 2 ustawy właściwa izba samorządu zawodowego prowadzi postępowanie kwalifikacyjne na wniosek osoby ubiegającej się o uprawnienia budowlane.
Stosownie do art. 14 ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane uzyskanie uprawnień budowlanych w specjalności do projektowania w ograniczonym zakresie wymaga ukończenia studiów pierwszego stopnia na kierunku odpowiednim dla danej specjalności lub ukończenia studiów drugiego stopnia na kierunku pokrewnym dla danej specjalności, odbycia rocznej praktyki przy sporządzaniu projektów, odbycia rocznej praktyki na budowie.
Ustawodawca nie sprecyzował znaczenia pojęcia odpowiedniego wykształcenia technicznego. Kwestie te zostały uregulowane przez Ministra Inwestycji i Rozwoju w rozporządzeniu z dnia 29 kwietnia 2019 r. w sprawie przygotowania zawodowego do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, które zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej wynikającej z art. 16 ustawy Prawo budowlane. Rozporządzenie to weszło w życie w dniu 7 maja 2019 r., a zatem to ono miało zastosowanie w sprawie, a nie wskazane przez skarżącego w skardze rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 11 września 2014 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie.
Stosownie do § 4 ust. 4 rozporządzenia z 2019 r. stwierdzenie zgodności zakresu kierunku ukończonych studiów z kierunkiem studiów odpowiednim lub pokrewnym dla specjalności uprawnień budowlanych określonym w załączniku nr 2 do rozporządzenia następuje, jeżeli:
1) nazwa kierunku ukończonych studiów jest zgodna z zakresem kierunku studiów lub
2) z suplementu do dyplomu albo zaświadczenia o przebiegu studiów wynika, że nie mniej niż jedna trzecia programu studiów określonego w punktach ECTS, o których mowa w ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, lub liczbie godzin zajęć obejmowała zajęcia kształtujące wiedzę i umiejętności odnoszące się do zakresu kierunku studiów.
Zgodnie ze stanowiskiem przedstawionym w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, jak również w powołanym przez NSA orzecznictwie (por. wyroki WSA w Warszawie: z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 2012/15 oraz z dnia 13 listopada 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 886/18, opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl), osoba ubiegająca się o nadanie określonych uprawnień budowlanych nie musi spełniać warunków określonych w § 4 ust. 4 pkt 1 i 2 rozporządzenia łącznie, gdyż takiego wymogu nie można wyinterpretować z treści powołanego przepisu. Do takiego wniosku prowadzi użycie spójnika "lub", który na gruncie logiki formalnej jest charakterystyczny dla tzw. alternatywy nierozłącznej. Spójnik ten w sensie logicznym (matematycznym) może być stosowany tylko w jednym znaczeniu, tj. zgodnie z którym A lub B oznacza: A, B, A+B. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że ustawodawca uzależnił możliwość spełnienia wymogu ukończenia studiów na kierunku odpowiednim lub pokrewnym dla poszczególnych specjalności w przypadku spełnienia pierwszej bądź drugiej przesłanki, a także w sytuacji spełnienia ich obu łącznie.
Dopiero zatem w sytuacji, gdyby skarżący nie spełnił przesłanki wskazanej w pkt 1 w § 4 ust. 4 rozporządzenia, organ byłby uprawniony do zbadania spełniania wymogu wskazanego w § 4 ust. 4 pkt 2 ww. paragrafu, tj. zbadania treści suplementu do dyplomu albo wypisu z przebiegu studiów potwierdzonego przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni pod kątem, jaka część programu studiów określonych w pkt ECTS lub liczbie godzin zajęć obejmowała zajęcia kształtujące wiedzę i umiejętności odnoszące się do zakresu kierunku studiów.
Mając na uwadze uprawnienie, o które ubiega się skarżący w niniejszej sprawie, organy prawidłowo przyjęły, że zastosowanie znajdzie Ip. 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia, gdzie określa się, że kierunkami odpowiednimi dla specjalności architektonicznej w ograniczonym zakresie są architektura lub architektura i urbanistyka, zaś kierunkiem studiów wyższych pokrewnych dla tej specjalności jest kierunek studiów w zakresie budownictwa.
Poza sporem jest, że skarżący nie ukończył studiów odpowiednich dla wnioskowanej specjalności tj. architektury lub architektury i urbanistyki.
Kwestią fundamentalną dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji jest odpowiedź na pytanie, czy ukończone przez skarżącego studia II stopnia na kierunku budownictwo w zakresie (specjalizacji) realizacji i użytkowania obiektów budowlanych odpowiadają wymogowi określonemu w załączniku do rozporządzenia, tj. czy studia te można uznać za studia na kierunku pokrewnym dla wnioskowanej specjalności.
Należy przyznać rację skarżącemu, że w polskie prawo nie definiuje pojęcia "budownictwo". Jak wskazał NSA w wyroku wydanym w niniejszej sprawie, "budownictwem, zgodnie ze słownikiem PWN (pod red. W. Doroszewskiego) określa się: budowanie domów i innych obiektów", natomiast obiekt budowlany zgodnie z definicją legalną tego pojęcia to m.in. budynek, budowla oraz obiekt małej architektury (art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane). NSA stwierdził, a Sąd w niniejszym składzie jest związany jego oceną, że pojęcie realizacji obiektów budowlanych (na co wskazuje wpis w dyplomie ukończenia przez skarżącego studiów II stopnia) to nic innego jak budowanie takich obiektów, a zatem realizacja obiektów budowlanych jest pojęciem tożsamym z pojęciem budowanie.
W ocenie Sądu organy obu instancji błędnie przyjęły, że dla spełnienia warunku określonego w § 4 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia z 2019 r. konieczne jest ukończenie przez osobę ubiegającą się o nadanie uprawnień budowlanych studiów na kierunku budownictwo, wyłącznie w specjalności "budownictwo ogólne", a do tego w istocie sprowadza się wywód organów w kontekście spełniania przez skarżącego przesłanki określonej w pkt 1 ust. 4 § 4 rozporządzenia. Organ odwoławczy stwierdził, że skarżący ukończył studia II stopnia na kierunku budownictwo (zakres "realizacja i użytkowanie obiektów budowlanych"). Nazwa zakresu kierunku studiów nie odpowiada zakresowi wskazanemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Nazwa ta ma być zgodna z zakresem kierunku studiów, co w rozpoznawanej sprawie, zdaniem organu, nie zostało spełnione. Takie stanowisko w analizowanym przypadku nie jest prawidłowe.
Faktycznie, jak stwierdził organ, dla spełnienia warunku określonego w § 4 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia nie wystarczy, aby w nazwie kierunku ukończonych studiów widniało określenie "budownictwo". Zapis "kierunek studiów w zakresie budownictwa" (w lp. 2 załącznika nr 2) wskazuje, że celem ustawodawcy nie było ograniczenie się do nazwy kierunku studiów – "budownictwo", lecz nawiązanie do zakresu nauczania na danym kierunku, który to "zakres" winien obejmować "budownictwo". W dalszym ciągu jednak oceniając przesłankę z pkt 1 organ powinien ocenić nazwę kierunku. Niemniej jednak, na co należy zwrócić szczególną uwagę, ukończenie studiów magisterskich na kierunku budownictwo zwykle połączone jest z uzyskaniem określonej specjalności. Nie można z góry zakładać, że wyłącznie absolwent studiów na kierunku budownictwo w zakresie ogólnym (bez wskazania na specjalizację nawet blisko powiązaną z pojęciem budownictwa) będzie spełniał wymóg ukończenia studiów na kierunku pokrewnym dla danej specjalności w znaczeniu określonym w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Można sobie wyobrazić, że na niektórych uczelniach na kierunku budownictwa w ogóle nie będą prowadzone specjalizacje "budownictwo ogólne". Innymi słowy, organ badając zgodność nazwy kierunku ukończonych studiów z zakresem kierunku studiów nie może ograniczać się wyłącznie do literalnego wpisu w dyplomie, a powinien mieć na uwadze szersze znaczenie wskazanej w dyplomie nazwy specjalizacji.
Organ uzasadniając swoją decyzję powołał się na orzeczenia WSA w Warszawie (wyroki z dnia 11 lipca 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 256/18 oraz VI SA/Wa 255/18), w których Sąd przyznał rację organom, że osoby ubiegające się o nadanie uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej do projektowania w ograniczonym zakresie nie spełniały kryteriów określonych w § 5 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia z 2014 r. (obecnie § 4 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia z 2019 r.). Organ nie zwrócił jednak uwagi, że w stanach faktycznych stanowiących podstawę powołanych orzeczeń skarżący ukończyli studia wyższe II stopnia na kierunku "w zakresie eksploatacji i zarządzania nieruchomościami". W świetle zapisu lp. 2 załącznika nr 2 (studia w zakresie budownictwa) nie można stawiać na równi osób ze specjalizacją w zakresie zarządzania nieruchomościami z osobami, które ukończyły studia ze specjalizacją "realizacja i użytkowanie obiektów budowlanych". Zgodnie bowiem z poglądem NSA zaprezentowanym w niniejszej sprawie pojęcie "realizacja obiektów budowlanych" jest tożsama z pojęciem "budowania".
Organy obu instancji w swoich rozważaniach w częściach dotyczących warunku określonego w § 4 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia z 2019 r. skupiły się wyłącznie na literalnym, dosłownym brzmieniu nazwy studiów II stopnia ukończonych przez skarżącego, pomijając zupełnie faktyczne ich znaczenie. Tym samym, jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ani organ pierwszej instancji ani organ odwoławczy nie rozważały w sposób dostateczny kwestii dotyczącej zgodności nazwy ukończonych przez skarżącego studiów II stopnia z zakresem wskazanym w załączniku nr 2 do rozporządzenia z 2019 r. Z tych powodów organy naruszyły art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy albowiem nie przeanalizowały i nie oceniły w sposób wyczerpujący zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Ponownie rozpoznając sprawę organ dokona głębszej analizy materiału dowodowego, w szczególności dyplomu ukończenia przez skarżącego studiów II stopnia na Politechnice B., w świetle rozważań przedstawionych przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 lipca 2023 r., jak też przez Sąd w niniejszej sprawie i rozstrzygnie w pierwszej kolejności czy wykształcenie skarżącego, wynikające z treści dyplomu obejmuje swym zakresem budownictwo. W przypadku przyjęcia, że nazwa kierunku ukończonych studiów jest zgodna z zakresem kierunku studiów określonym w lp. 2 załącznika nr 2 (studia w zakresie budownictwa) organ nie powinien badać, czy z suplementu do dyplomu albo zaświadczenia o przebiegu studiów wynika, że nie mniej niż jedna trzecia programu studiów określonego w punktach ECTS lub liczbie godzin zajęć obejmowała zajęcia kształtujące wiedzę i umiejętności odnoszące się do zakresu kierunku studiów (§ 4 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia), ponieważ, jak wspomniano wyżej, na potrzeby stwierdzenia zgodności zakresu kierunku ukończonych studiów z kierunkiem studiów odpowiednim lub pokrewnym dla specjalności wystarczy spełnienie jednego z dwóch warunków określonych w § 4 ust. 4 rozporządzenia z 2019 r.
Dalej idąca ocena Sądu jest w tej sprawie niemożliwa, jako że uzyskanie uprawnień budowlanych w określonych specjalnościach wymaga, stosownie do art. 14 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, spełnienia łącznie dwóch przesłanek, tj. uzyskania określonego wykształcenia oraz odbycia praktyki. Kwestii związanych z praktyką w postępowaniu administracyjnym w ogóle nie badano.
W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 ww. ustawy.