VI SA/WA 5315/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-02-01
NSAubezpieczenia społeczneWysokawsa
ubezpieczenie zdrowotneskładka zdrowotnaspółka z o.o.wspólnikświadczenia niepieniężneart. 176 K.s.h.umowa o świadczenie usługKodeks cywilnyKodeks spółek handlowychinterpretacja indywidualna

WSA w Warszawie oddalił skargę spółki, uznając, że wynagrodzenie wspólników za powtarzające się świadczenia niepieniężne na rzecz spółki kapitałowej, jeśli mają charakter ciągły i przypominają umowę o świadczenie usług, podlega składce na ubezpieczenie zdrowotne.

Spółka z o.o. wniosła o interpretację indywidualną, pytając, czy wynagrodzenie wspólników za powtarzające się świadczenia niepieniężne na rzecz spółki, wykonywane na podstawie art. 176 K.s.h., podlega składce zdrowotnej. Prezes NFZ uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe, twierdząc, że opisane czynności mają charakter ciągły i przypominają umowę o świadczenie usług (art. 750 K.c.), co skutkuje obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. WSA w Warszawie oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko organu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia dotyczącą podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. Spółka wnioskowała o interpretację indywidualną, pytając, czy wynagrodzenie wypłacane wspólnikom z tytułu wykonywania powtarzających się świadczeń niepieniężnych na rzecz spółki, na podstawie art. 176 K.s.h., będzie podlegać obowiązkowi odprowadzenia składki na ubezpieczenie zdrowotne. Spółka argumentowała, że świadczenia te mają charakter periodyczny i nie stanowią tytułu do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. Prezes NFZ uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe. Wskazał, że opisane przez spółkę czynności, mimo że miały być wykonywane na podstawie art. 176 K.s.h., w rzeczywistości miały charakter ciągły i stały, przypominając umowę o świadczenie usług (art. 750 K.c.). W ocenie organu, taki stosunek prawny wypełnia przesłanki do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki. Sąd podzielił stanowisko Prezesa NFZ, uznając, że opisane przez spółkę czynności nie mają charakteru periodycznego, lecz ciągły, co wyklucza zastosowanie art. 176 K.s.h. w przedstawionym kształcie. Sąd stwierdził, że tego typu świadczenia kwalifikują się jako umowa o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia, co z kolei stanowi tytuł do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Sąd uznał również, że Prezes NFZ nie wyszedł poza ramy stanu faktycznego przedstawionego we wniosku, a jedynie dokonał jego odmiennej kwalifikacji prawnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli świadczenia te mają charakter ciągły i przypominają umowę o świadczenie usług, a nie świadczenia niepieniężne w rozumieniu art. 176 K.s.h.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że opisane przez spółkę czynności, mimo powołania się na art. 176 K.s.h., miały charakter ciągły i stały, co kwalifikuje je jako umowę o świadczenie usług (art. 750 K.c.), a nie jako świadczenia niepieniężne w rozumieniu art. 176 K.s.h. Taka kwalifikacja skutkuje obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

P.p. art. 34 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców

ustawa o świadczeniach art. 66 § ust. 1 pkt 1 lit. e

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

K.s.h. art. 176 § § 1

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych

K.s.h. art. 176 § § 2

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych

K.c. art. 750

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p. art. 34 § ust. 5

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców

K.s.h. art. 151 § § 3

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych

K.s.h. art. 159

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych

K.s.h. art. 2

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych

K.s.h. art. 3

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Stanowisko Prezesa NFZ, że opisane przez spółkę czynności mają charakter ciągły i przypominają umowę o świadczenie usług, a nie świadczenia niepieniężne w rozumieniu art. 176 K.s.h. Kwalifikacja prawna czynności jako umowy o świadczenie usług (art. 750 K.c.), co skutkuje obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach.

Odrzucone argumenty

Stanowisko spółki, że powtarzające się świadczenia niepieniężne wspólników na rzecz spółki kapitałowej, wykonywane na podstawie art. 176 K.s.h., nie podlegają składce na ubezpieczenie zdrowotne. Argumentacja spółki, że opisane czynności mają charakter periodyczny, a nie ciągły.

Godne uwagi sformułowania

art. 176 K.s.h. nie jest natomiast sposobem na zastąpienie personelu utrzymującego ruch przedsiębiorstwa wspólnikami, poprzez nałożenie na nich zobowiązania do świadczenia usług. W spółkach kapitałowych rola wspólników winna sprowadzać się do relacji korporacyjnych a nie obligacyjnych. Przedsiębiorca zmierza natomiast do takiego ukształtowania sytuacji prawnej i faktycznej wspólników, aby z tytułu wykonywania usług, nie przysługiwało im prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, jak również nie będą ponosili ciężarów publicznoprawnych w zakresie składki zdrowotnej. Wspólnicy zyskują zatem korzyści związane z rolą wspólników spółki osobowej, bez obciążeń właściwych tej spółce. Przedmiotem świadczenia wspólników pozostają czynności starannego działania o charakterze stałym lub ciągłym, kwalifikujące się do umowy o świadczenie usług, o której mowa w art. 750 K.c.

Skład orzekający

Sławomir Kozik

przewodniczący sprawozdawca

Andrzej Nogal

sędzia

Dorota Brzozowska

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 176 K.s.h. w kontekście podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, zwłaszcza gdy świadczenia wspólników mają charakter ciągły i przypominają umowę o świadczenie usług."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółek kapitałowych, w których wspólnicy wykonują na rzecz spółki czynności o charakterze ciągłym, które mogą być kwalifikowane jako umowa o świadczenie usług.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dla przedsiębiorców i wspólników spółek kapitałowych – możliwości uniknięcia składek zdrowotnych poprzez stosowanie art. 176 K.s.h. Interpretacja sądu jest kluczowa dla prawidłowego stosowania przepisów.

Czy wspólnik spółki kapitałowej może uniknąć składek zdrowotnych, wykonując pracę na rzecz firmy? Sąd administracyjny wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 5315/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Nogal
Dorota Brzozowska
Sławomir Kozik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
657
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
II GSK 1893/24 - Wyrok NSA z 2025-05-27
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 221
art. 34 ust. 1
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1467
art. 1, art .2, art. 3, art. 151 par. 3, art. 159, art. 176
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2561
art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1610
art. 750
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 119 pkt 2, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Andrzej Nogal Asesor WSA Dorota Brzozowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 lutego 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. z siedzibą w P. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie interpretacji indywidualnej oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 10 sierpnia 2023 r., nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ"), działając na podstawie art. 109a ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2561 z późn. zm., dalej: "ustawa o świadczeniach") w zw. z art. 34 ust. 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2023 r. poz. 221, z późn. zm., dalej: "P.p."), po rozpatrzeniu wniosku [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. (dalej: "Strona", "Spółka", "Przedsiębiorca", "Skarżący") o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, uznał za nieprawidłowe stanowisko Przedsiębiorcy dotyczące niepodlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z tytułu wynagrodzenia otrzymywanego w zamian za wykonywanie na rzecz Spółki świadczeń niepieniężnych o charakterze powtarzającym się, oznaczonych co do zakresu i rodzaju w umowie spółki, do których stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes NFZ wyjaśnił, że wnioskiem z 10 lipca 2023 r. Spółka zwróciła się do Prezesa NFZ (data wpływu do organu: 18 lipca 2023 r.) o interpretację indywidualną w zakresie przepisów dotyczących podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. W opisie stanu faktycznego Przedsiębiorca wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Polsce. Głównym przedmiotem działalności Przedsiębiorcy jest sprzedaż detaliczna prowadzona w niewyspecjalizowanych sklepach z przewagą żywności, napojów i wyrobów tytoniowych (PKD 47.11.Z). Wspólnikami Przedsiębiorcy są czterech osoby fizyczne.
Organ wyjaśnił dalej, że z informacji zawartych we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej wynika, że wspólnicy na mocy umowy spółki mają zostać zobligowani do wykonywania na rzecz Spółki powtarzających się świadczeń niepieniężnych, na podstawie art. 176 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1467 z późn. zm., dalej: "K.s.h."). Powtarzające się świadczenia niepieniężne w przypadku jednego ze wspólników będą polegały na: a) analizie retra kwartalnego - raz w tygodniu, b) kontroli wykonania retra i programów lojalnościowych - raz w tygodniu, c) audytach jakościowych - dwa razy w tygodniu, d) analizie inwentur - raz w miesiącu, e) rekrutacji pracowników - dwa razy w tygodniu, f) obsłudze BDO - raz w tygodniu, g) kontroli franczyzowych programów lojalnościowych - dwa razy w miesiącu, h) nadzorze wizyjnym sklepów - dwa razy w tygodniu, i) negocjacjach targowych - raz na kwartał, j) ustalaniu wynagrodzeń - raz w miesiącu, k) realizacji i przygotowaniu inwestycji i modernizacji - raz w tygodniu, l) rozpatrywaniu reklamacji - raz w tygodniu, ł) analizie obrotów w poszczególnych działach - raz w tygodniu, m) analizie sprzedaży dziennej, tygodniowej oraz miesięcznej, - raz w tygodniu, n) analizie poziomu marży sprzedawanych produktów - raz w miesiącu, o) kontroli dystrybucji materiałów marketingowych - dwa razy w miesiącu.
Organ wyjaśnił, że z informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców Spółki wynika, że wspólnik ten pełni funkcje prokurenta w Spółce.
W przypadku pozostałych wspólników powtarzające się świadczenia niepieniężne będą polegać na: a) ocenie obsługi klienta - dwa razy w miesiącu, b) badaniu jakości i dostępności towaru - dwa razy w miesiącu, c) raportowaniu wyników kontroli - dwa razy w miesiącu, d) wizualnej ocenie sklepu - dwa razy w miesiącu, e) ocenie obsługi kasjerskiej - dwa razy w miesiącu, f) zgodności cen i opisów towarów - dwa razy w miesiącu, g) kontroli katalogu promocyjnego - dwa razy w miesiącu.
Przedsiębiorca wskazał ponadto, że umowa Spółki będzie określała zakres godzinowy (ilość godzin) poszczególnych świadczeń wspólnika w poszczególnym okresie (np. 2 lub 4 godziny w danym tygodniu, miesiącu). Z tytułu wykonywania powtarzających się świadczeń niepieniężnych, wspólnicy będą otrzymywać wynagrodzenie, które nie będzie przewyższać cen lub stawek przyjętych w obrocie. Pomiędzy Spółką a wspólnikami nie są także zawierane dodatkowe umowy (np. umowy o pracę, umowy zlecenia lub inne umowy cywilnoprawne). Przedsiębiorca wskazał również, że wspólnicy nie są członkami zarządu Spółki.
W świetle tak przedstawionego stanu faktycznego Przedsiębiorca postawił następujące pytanie: "Czy od wynagrodzenia wypłacanego wspólnikom z tytułu wykonywania przez nich powtarzających się świadczeń niepieniężnych na podstawie art. 176 K.s.h., Spółka będzie zobowiązana do odprowadzania składki na ubezpieczenie zdrowotne?".
Organ wyjaśnił, że zgodnie ze stanowiskiem Przedsiębiorcy: "świadczenia określone w stanie faktycznym, mają charakter powtarzalnych, cyklicznych i określone są w jednostce czasu, a zatem należy uznać, że Spółka nie będzie zobowiązana do odprowadzania składki na ubezpieczenie zdrowotne wspólników spółki kapitałowej z tytułu wynagrodzenia otrzymywanego w zamian za wykonywanie na rzecz Spółki powtarzających się świadczeń niepieniężnych, oznaczonych co do zakresu i rodzaju w statucie Spółki, o których mowa w art. 176 K.s.h."
Prezes NFZ, uznając stanowisko Spółki za nieprawidłowe, w obszernych rozważaniach stwierdził m.in., że w przedstawionym zdarzeniu przyszłym Przedsiębiorca oznaczył stosunek prawny pozostający świadczeniem o charakterze ciągłym. Na gruncie projektowanego postanowienia umowy wspólnicy zobowiązani zostaną do wykonywania powtarzających się w przyjętych okresach rozliczeniowych konkretnych czynności faktycznych o charakterze zobowiązania starannego działania. Działania te pokrywają się z przedmiotem działalności. W ocenie organu tak przedstawiony stosunek prawny pozostaje sprzeczny z właściwościami (naturą) stosunku, o którym mowa w art. 176 § 1 K.s.h., ustawą – K.s.h. i zasadom współżycia społecznego. Organ dodał, że przepis ten nie tworzy podstawy do obciążenia wspólników zobowiązaniem do świadczenia wszystkich czynności faktycznych wykonywanych w trybie ciągłym, jakie w istocie składają się na prowadzenie działalności gospodarczej. W świetle art. 151 § 3 K.s.h. wspólnicy są zobowiązani jedynie do świadczeń określonych w umowie spółki. Na zasadzie wyjątku dopuszczalne jest zobowiązanie wspólników do z góry oznaczonych świadczeń powtarzających się w oznaczonym wymiarze (frekwencji) i zakresie (przedmiocie). Art. 176 K.s.h. nie jest natomiast sposobem na zastąpienie personelu utrzymującego ruch przedsiębiorstwa wspólnikami, poprzez nałożenie na nich zobowiązania do świadczenia usług. Prowadzeniu wspólnego przedsiębiorstwa w oparciu o osobistą pracę wspólników/członków służą zupełnie inne formy prawne, jak jednoosobowa działalność gospodarcza, spółka cywilna, spółki osobowe, w tym w szczególności spółka partnerska, lub spółdzielnie pracy. Natomiast w spółkach kapitałowych rola wspólników winna sprowadzać się do relacji korporacyjnych a nie obligacyjnych. Dlatego art. 176 K.s.h., jak wskazał organ, jest odstępstwem od ustawowego ograniczenia świadczeń wspólników na rzecz spółki, to jest obowiązku wniesienia wkładów na pokrycie objętych udziałów, w następstwie czego powinien być wykładany zawężająco.
Prezes NFZ podkreślił, że w normalnych warunkach czynności wymienione w umowie spółki (ciągłe usługi charakterze czynności starannego działania) wykonywałby personel przedsiębiorcy, zatrudniony na podstawie umowy cywilnoprawnej lub stosunku pracy, ewentualnie wspólnicy spółki osobowej lub członkowie spółdzielni. W każdym z wymienionych przypadków, okoliczność podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu kształtowałaby się odmiennie, niż w przypadku wspólników spółek kapitałowych, których ustawowa rola jest ograniczona. Przedsiębiorca zmierza natomiast do takiego ukształtowania sytuacji prawnej i faktycznej wspólników, aby z tytułu wykonywania usług, nie przysługiwało im prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, jak również nie będą ponosili ciężarów publicznoprawnych w zakresie składki zdrowotnej. Wspólnicy zyskują zatem korzyści związane z rolą wspólników spółki osobowej, bez obciążeń właściwych tej spółce.
Z tych względów, w ocenie organu, natura zleconych czynności jest sprzeczna z art. 176 K.s.h., zaś ukształtowana w ten sposób rola wspólników nie licuje z naturą spółki kapitałowej.
Prezes NFZ stwierdził, że w przedstawionym przez Przedsiębiorcę stanie faktycznym przedmiotem świadczenia wspólników pozostają czynności starannego działania o charakterze powtarzającym się, stałym lub ciągłym. Natura opisanych czynności odpowiada przedmiotowi umowy o świadczenie usług. Przedstawione w stanie faktycznym elementy przedmiotowo-istotne (essentialia negotii) powtarzających się świadczeń niepieniężnych (w tym w szczególności przedmiot całej czynności, opisanej jako odpłatne czynności starannego działania o charakterze powtarzającym się, ciągłym lub stałym), nakazują, zdaniem Prezesa NFZ, przyjąć kwalifikację prawną z art. 750 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. 2023 poz. 1610, dalej: K.c.). Przepis ten ma bowiem zastosowanie do każdej umowy wzajemnej, która nie jest uregulowana innymi przepisami
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżając decyzję Prezesa NFZ z 10 sierpnia 2023 r. w całości wniósł o jej uchylenie, a także o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:
1) art. 34 ust. 1-3, ust. 5 oraz ust. 16 P.p., poprzez przyjęcie przez Prezesa NFZ, iż opisane w zdarzeniu przyszłym czynności stanowią świadczenie usług na podstawie umowy, o której mowa w art. 750 K.c., które zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach, podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, a tym samym poprzez przyjęcie stanu faktycznego, który nie wynika ze złożonego wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, podczas gdy Prezes NFZ winien był przyjąć, iż przedmiotem stanu faktycznego są świadczenia niepieniężne, o których mowa w art. 176 § 1 i § 2 K.s.h., a zatem powinien był wydać interpretację indywidualną w oparciu o przedstawione we wniosku zdarzenie przyszłe opisane przez Stronę, tj. powinien był przyjąć że przedmiotem wniosku były świadczenia niepieniężne, za które wypłacane wspólnikom było wynagrodzenie w oparciu o art. 176 § 1 i § 2 K.s.h., które nie stanowią tytułu do podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, bowiem istota interpretacji indywidualnej sprowadza się do wskazania przez uprawniony podmiot swojego stanowiska w kwestii rozumienia przepisów prawnych mających zastosowanie do zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego opisanego przez przedsiębiorcę,
2) art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach w zw. z art. 176 § 1 i § 2 K.s.h., poprzez błędną wykładnię i tym niewłaściwe zastosowanie art. 176 § 1 i § 2 K.s.h., w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach i uznanie, iż opisane we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej czynności nie stanowią powtarzających się świadczeń niepieniężnych wspólników na rzecz spółki w rozumieniu art. 176 K.s.h., a świadczenie usług na podstawie umowy, o której mowa w art. 750 K.c., stanowiące tytuł do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, podczas gdy Prezes NFZ w wydanej przez siebie interpretacji indywidualnej winien stwierdzić, iż przedmiotem zdarzenia przyszłego były powtarzające się świadczenia niepieniężne, o których mowa w art. 176 § 1 i § 2 K.s.h. oraz że przedmiotowe świadczenia nie stanowią tytułu objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, bowiem nie zostały wymienione w katalogu tytułów do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym zawartym w art. 66 ustawy o świadczeniach.
W uzasadnieniu skargi Skarżący rozwinął powyższe zarzuty przedstawiając argumentację prawną na ich poparcie, podnosząc m.in., że Prezes NFZ nie był uprawniony do zmiany zdarzenia przyszłego opisanego we wniosku przyjmując, iż czynności podejmowane przez wspólników na rzecz Spółki stanowią świadczenie usług na podstawie umowy, o której mowa w art. 750 K.c. Wskazał, że świadczenia, o których mowa w art. 176 K.s.h., muszą mieć charakter periodyczny (powtarzalny), a nie charakter stały (ciągły). Zdaniem Skarżącego, akceptowalne jest dokonanie w umowie Spółki zapisów zobowiązujących wspólników do świadczenia usług na rzecz Spółki w ramach świadczeń, o których mowa w art. 176 K.s.h. i taki też zamiar Skarżący przedstawił w zdarzeniu przyszłym. Skarżący, nie zgodził się z Prezesem NFZ, iż opisane przez Skarżącego czynności mają charakter stały, bowiem sformułowania takie jak "raz w miesiącu" niewątpliwie świadczą o periodyczności, powtarzalności opisywanych czynności co pewien czas, więc nie ma podstaw aby móc uznać wspomniane czynności za takie, które mają charakter stały lub ciągły.
Skarżący odniósł się również do art. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2023 poz. 1230) wskazując, że zawarty w tym przepisem katalog osób fizycznych, podlegających obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym jest zamknięty. W katalogu tym nie są wymienieni wspólnicy pobierający wynagrodzenie na podstawie art. 176 K.s.h. Jednocześnie brak jest odrębnych przepisów, które na zasadzie odesłania regulowałyby kwestię podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu przez takie osoby.
W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaskarżona zatem decyzja będąca przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie w przedmiocie interpretacji indywidualnej w zakresie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, jest zgodna z prawem.
Zgodnie z art. 34 ust. 1 P.p., przedsiębiorca może złożyć do właściwego organu lub właściwej państwowej jednostki organizacyjnej wniosek o wydanie wyjaśnienia co do zakresu i sposobu stosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie (interpretacja indywidualna).
Przytoczony przepis zapewnia przedsiębiorcy uzyskanie interpretacji indywidualnej w sprawie dotyczącej wszelkich obciążeń publicznoprawnych, do jakich jest on obowiązany.
Istota sprawy w przedmiotowej sprawie sprowadza się do oceny, czy w sytuacji wykonywania przez wspólnika spółki prawa handlowego na rzecz spółki określonych czynności faktycznych na podstawie umowy spółki i uzyskiwania w związku z tym wynagrodzenia, wspólnik będzie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, i czy Spółka będzie zobowiązana do odprowadzania składki na ubezpieczenie zdrowotne.
Skarżący stoi na stanowisku, że świadczenia określone w stanie faktycznym, mają charakter powtarzalnych, cyklicznych i określone są w jednostce czasu, a zatem należy uznać, że Spółka nie będzie zobowiązana do odprowadzania składki na ubezpieczenie zdrowotne wspólników spółki kapitałowej z tytułu wynagrodzenia otrzymywanego w zamian za wykonywanie na rzecz Spółki powtarzających się świadczeń niepieniężnych, oznaczonych co do zakresu i rodzaju w statucie Spółki, o których mowa w art. 176 K.s.h.
Zgodnie z art. 176 § 1 i § 2 K.s.h., jeżeli wspólnik ma być zobowiązany do powtarzających się świadczeń niepieniężnych, w umowie spółki należy oznaczyć rodzaj i zakres takich świadczeń (§ 1). Wynagrodzenie wspólnika za takie świadczenia na rzecz spółki jest wypłacane przez spółkę także w przypadku, gdy sprawozdanie finansowe nie wykazuje zysku. Wynagrodzenie to nie może przewyższać cen lub stawek przyjętych w obrocie (§ 2).
Prezes NFZ słusznie wskazał, że art. 176 K.s.h., obok obligatoryjnego obowiązku wspólników do wniesienia wkładów na pokrycie objętych udziałów, stanowi jeden z fakultatywnych obowiązków wspólników, znajdujących swoje źródło w umowie spółki, a zarazem odstępstwo od ustawowego ograniczenia świadczeń wspólników na rzecz spółki (art. 151 § 3 i art. 3 K.s.h.). Zgodnie bowiem z art. 3 K.s.h., przez umowę spółki handlowej wspólnicy albo akcjonariusze zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu przez wniesienie wkładów oraz, jeżeli umowa albo statut spółki tak stanowi, przez współdziałanie w inny określony sposób. Jak natomiast wynika z art. 151 § 3 K.s.h. wspólnicy są zobowiązani jedynie do świadczeń określonych w umowie spółki. Ponadto, zgodnie z art. 159 K.s.h., jeżeli wspólnikowi mają być przyznane szczególne korzyści lub jeżeli na wspólników mają być nałożone, oprócz wniesienia wkładów na pokrycie udziałów, inne obowiązki wobec spółki, należy to pod rygorem bezskuteczności wobec spółki dokładnie określić w umowie spółki.
Jak zatem wynika z art. 176 § 1 K.s.h., w celu skutecznego ustanowienia instytucji opisanej w tym przepisie, strony umowy spółki powinny oznaczyć co najmniej rodzaj i zakres świadczeń. "Rodzaj" to przedmiot świadczenia, wskazanie, na czym świadczenie wspólnika będzie polegać. Z kolei "zakres", to wskazanie przede wszystkim rozmiarów i okresu, w jakim świadczenie to ma być spełniane. Co istotne musi być to świadczenie "powtarzające się" zatem periodyczne (okresowe). Art. 176 K.s.h., umożliwia tworzenie takich relacji między wspólnikiem a spółką, które pozwolą im wzajemnie odnosić określone korzyści. Dla spółki może to być pewność otrzymania w określonym czasie pewnych świadczeń, dla wspólnika możliwość zbytu świadczeń i otrzymania wynagrodzenia. W doktrynie wskazuje się, że obowiązek taki ma sens przy istnieniu więzi kooperacyjnych, produkcyjnych, handlowych między spółką a wspólnikiem. Przykładem mogą być te wszystkie świadczenia, które polegają na dostarczaniu na przykład buraków do cukrowni w spółce plantatorów buraków, chmielu do browaru przez plantatorów chmielu, skór do garbarni, zboża do młyna, węgla z kopalni (M. Allerhand, Kodeks..., op. cit., s. 78; A. Kidyba, Spółka z o.o. Komentarz, 2002, s. 280; J. Tomkiewicz, J. Bloch, Spółka..., op. cit., s. 46), udostępnienie maszyn, zapewnienie transportu, okresowe doradztwo prawne, dostarczenie oprogramowania komputerowego. Świadczenia muszą mieć charakter niepieniężny (nie mogą to więc być takie, które mają mieszany charakter). Cechą wskazanego w art. 176 K.s.h., obowiązku jest jego powtarzalność. Nie będą więc spełniały tego warunku świadczenia jednorazowe ani mające charakter ciągły czy też stały (J. Tomkiewicz, J. Bloch, Spółki..., op. cit., s. 46; inaczej J. Namitkiewicz, Kodeks..., op. cit., s. 77).
W niniejszej sprawie wspólnicy na mocy umowy spółki mieliby zostać zobligowani do wykonywania na rzecz Spółki powtarzających się świadczeń niepieniężnych, w jednym przypadku, polegających na: a) analizie retra kwartalnego - raz w tygodniu, b) kontroli wykonania retra i programów lojalnościowych - raz w tygodniu, c) audytach jakościowych - dwa razy w tygodniu, d) analizie inwentur - raz w miesiącu, e) rekrutacji pracowników - dwa razy w tygodniu, f) obsłudze BDO - raz w tygodniu, g) kontroli franczyzowych programów lojalnościowych - dwa razy w miesiącu, h) nadzorze wizyjnym sklepów - dwa razy w tygodniu, i) negocjacjach targowych - raz na kwartał, j) ustalaniu wynagrodzeń - raz w miesiącu, k) realizacji i przygotowaniu inwestycji i modernizacji - raz w tygodniu, l) rozpatrywaniu reklamacji - raz w tygodniu, ł) analizie obrotów w poszczególnych działach - raz w tygodniu, m) analizie sprzedaży dziennej, tygodniowej oraz miesięcznej, - raz w tygodniu, n) analizie poziomu marży sprzedawanych produktów - raz w miesiącu, o) kontroli dystrybucji materiałów marketingowych - dwa razy w miesiącu; w innych przypadkach polegających na: a) ocenie obsługi klienta - dwa razy w miesiącu, b) badaniu jakości i dostępności towaru - dwa razy w miesiącu, c) raportowaniu wyników kontroli - dwa razy w miesiącu, d) wizualnej ocenie sklepu - dwa razy w miesiącu, e) ocenie obsługi kasjerskiej - dwa razy w miesiącu, f) zgodności cen i opisów towarów - dwa razy w miesiącu, g) kontroli katalogu promocyjnego - dwa razy w miesiącu.
Sąd podziela stanowisko organu, że w kontekście przytoczonych powyżej unormowań, należy przyjąć, że wskazany przez Skarżącego we wniosku o interpretację stosunek prawny nie mieści się w hipotezie normy prawnej wynikającej z art. 176 K.s.h. Z treści wniosku wynika jednoznacznie, że wspólnicy zgodnie z umową spółki mają realizować szereg świadczeń, co prawda w określonej w umowie ilości w danym przedziale czasu, jednak polegających na stałym i bieżącym realizowaniu zadań na rzecz Spółki wskazujących w istocie na pracę stałą na rzecz Spółki. Z tego względu, opisane w sposób wskazany we wniosku czynności nie mają charakteru periodycznego. Dlatego, w odniesieniu do powyższego świadczenia należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że wykonywanie ciągłych czynności wymienionych we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, za określoną odpłatnością nie podpada pod hipotezę normy zawartej w art. 176 K.s.h. Nie jest możliwe uznanie pracy na warunkach zatrudnienia za powtarzające się świadczenia niepieniężne (przykładowo - główny księgowy, rewident, kasjer – tak J. Namitkiewicz, Kodeks..., op. cit., s. 77; J. Tomkiewicz, J. Bloch, Spółka..., op. cit., s. 46).
Wobec powyższego Prezes NFZ zasadnie przyjął, że stosownie do art. 2 K.s.h. kwalifikacji prawnej tak oznaczonego zobowiązania należy dokonać z zastosowaniem przepisów K.c. Zgodnie bowiem z art. 2 K.s.h., w sprawach określonych w art. 1 § 1 nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego. Jeżeli wymaga tego właściwość (natura) stosunku prawnego spółki handlowej, przepisy Kodeksu cywilnego stosuje się odpowiednio.
Sąd całkowicie zgadza się z oceną Prezesa NFZ, że w przedstawionym przez Skarżącego stanie faktycznym przedmiotem świadczenia wspólników pozostają czynności starannego działania o charakterze stałym lub ciągłym, kwalifikujące się do umowy o świadczenie usług, o której mowa w art. 750 K.c. Tak natomiast ukształtowany stosunek obligacyjny wypełnia przesłanki tytułu do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym o jakim mowa w art. 66 ust.1 pkt. 1 lit. e ustawy o świadczeniach, stosownie do którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są: osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osobami z nimi współpracującymi.
Z powyższych względów, za niezasadny należy uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach w zw. z art. 176 § 1 i § 2 K.s.h. Organ dokonał prawidłowej kwalifikacji prawnej opisanych w stanie faktycznym czynności, które miały być podejmowane przez wspólników Spółki, jako działania w ramach umowy o świadczenie usług, a nie świadczenia w ramach stosunku prawnego unormowanego w art. 176 K.s.h. Powyższa kwalifikacja prawna tych czynności, skutkowała natomiast prawidłowym wnioskiem o podleganiu wspólników Spółki w warunkach opisanego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej stanu faktycznego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 66 ust.1 pkt. 1 lit. e ustawy o świadczeniach, z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia.
Sąd stwierdza, że bezzasadny jest także zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art. 34 ust. 1-3, ust. 5 oraz ust. 16 P.p., poprzez przyjęcie stanu faktycznego, który nie wynika ze złożonego wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Prezes NFZ dokonał analizy prawnej stanu faktycznego przedstawionego przez Skarżącego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Analiza ta pozostaje w całkowitej sprzeczności ze stanowiskiem Skarżącego co nie oznacza, że organ w swojej ocenie wyszedł poza opisane we wniosku stan faktyczny. Problemem prawnym była w niniejszej sprawie kwestia czy w opisanym we wniosku stanie faktycznym wspólnicy spółki z ograniczoną odpowiedzialności podlegaliby obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, a więc czy Spółka byłaby zobowiązana do odprowadzania składki na ubezpieczenie zdrowotne. Organ doszedł do wniosku, że w opisanym we wniosku stanie faktycznym wspólnicy spółki z ograniczoną odpowiedzialności podlegaliby obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego ponieważ czynności, które miałyby być podejmowane przez wspólników Spółki, byłyby w istocie działaniami wykonywanymi w ramach umowy o świadczenie usług, a nie w ramach stosunku prawnego unormowanego w art. 176 K.s.h. Organ odniósł się więc całościowo do postawionego przez Skarżącego problemu prawnego, wynikającego z opisanego stanu faktycznego.
Sąd nie stwierdził również w niniejszej sprawie naruszenia przez organ przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 – "P.p.s.a.").
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI