VI SA/Wa 527/07

VI SA/Wa 527/07 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-03-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grażyna Śliwińska
Jolanta Królikowska-Przewłoka
Zbigniew Rudnicki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Sygn. powiązane
II GSK 483/07 - Postanowienie NSA z 2008-04-09
Skarżony organ
Komisja Nadzoru Bankowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2007 r. sprawy ze skargi S. z siedzibą we W. na uchwałę Komisji Nadzoru Bankowego z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w charakterze strony oddala skargę
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 25 maja 2006 r. S. we W. (dalej: S. we W.), wniosła na podstawie art. 28 K.p.a. o:
1. dopuszczenie do udziału w postępowaniu w przedmiocie wydania zezwolenia na utworzenie Banku [...] S.A. (dalej: B.), którego założycielami są: K. w S. (dalej: K.), T. i T.,
2. odmowę wydania zezwolenia na utworzenie przez K., T. i T. Banku [...] S.A.
W uzasadnieniu, obejmującym (I) argumentację przeciwko utworzeniu B. oraz (II) przemawiającą za dopuszczeniem S. we W. do udziału w przedmiotowym postępowaniu stwierdzono, co następuje.
I.1.Plan działania zakładanego banku zakłada zasadzenie jego struktury organizacyjnej na systemie S.. W placówce każdego S. ma być jednocześnie agentura czy oddział B., zaś sprzedażą jego produktów czy usług ma się zajmować "wyspecjalizowany" pracownik S.. Rozwiązanie to ma celu obejście przepisu art. 3 ust 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo - kredytowych ( Dz.U z 1996 r. Nr 1, poz. 2, z późn. zm.). Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 powołanej ustawy " Celem kas jest gromadzenie środków pieniężnych wyłącznie swoich członków, udzielanie im pożyczek i kredytów, przeprowadzanie na ich zlecenie rozliczeń finansowych oraz pośredniczenie przy zawieraniu umów ubezpieczenia na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. z 1993 r. Nr 59, poz. 344, z późn. zm.). Zdaniem wnioskodawcy, z przepisu tego wynika, że S. nie mogą pośredniczyć w sprzedaży usług B.. Założyciele, by wykorzystać sieć placówek S. i tym samym zdobyć ugruntowaną pozycję na rynku usług bankowych z liczbą placówek odpowiadającą liczbie placówek największych banków działających w Polsce, dokonali obejścia powołanego przepisu przyjmując, że to pracownik S. ma być pośrednikiem - agentem B. Pominęli jednak fakt, że S. będą musiały wyrazić zgodę na zawarcie umów agencyjnych pomiędzy ich pracownikiem a konkurencyjnym bankiem i jednocześnie zawrzeć z tym pracownikiem umowę najmu lokalu celem świadczenia powyższych usług. Założyciele nie wyjaśniają również jak w tym kontekście należy rozumieć występującą w umowach o pracę klauzulę zakazującą pracownikom prowadzenia działalności konkurencyjnej.
Przedstawione założenie budzi wątpliwości nie tylko w świetle art. 3 ust 1 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych, ale i w świetle przepisów dotyczących ochrony konsumentów. Nie można bowiem uznać za przejrzyste rozwiązania, zakładającego że jedynym budynku - lokalu znajdują się siedziby dwóch odrębnych i konkurencyjnych podmiotów, zaś jeden z pracowników S. jednocześnie zajmował się będzie się sprzedażą usług B. Takie zaś rozwiązanie proponują założyciele B. z jednej strony niewątpliwie precedensowe, z drugiej wywołujące wiele kontrowersji.
I.2. W dniu [...] czerwca 2005r. na Walnym Zgromadzeniu członków K. została podjęta uchwała nr [...], zgodnie z punktem I której S. zostały zobowiązane do korzystania z usług tegoż banku jako "banku pierwszego wyboru." Sformułowanie to oznacza, że w sytuacji, gdy kasy dokonywać będą wyboru banku (jakiegokolwiek) jako swojego partnera spomiędzy innych banków, to w pierwszej kolejności powinny dokonać oceny oferty B. Zatem uchwała obliguje kasy do rozważenia - i to w pierwszej kolejności - oferty B., co stanowi ograniczenie swobody prowadzonej przez nie działalności gospodarczej. W sferze tej swobody mieści się również niczym nieskrępowany dobór partnerów, których oferta bankowa będzie podlegać ocenie kas. Z zamierzeń programowych jednoznacznie wynika, że kasy będą miały obowiązek, po pierwsze, zawsze rozpatrzyć ofertę B.- pod kątem jej konkurencyjności z ofertami innych banków, po drugie zaś, jeżeli oferta B. będzie korzystniejsza lub równorzędna, to kasy będą miały obowiązek z niej skorzystać, bo dopiero "w przypadku znalezienia bardziej korzystnej oferty bankowej, kasy będą mogły dokonać swobodnego wyboru partnera finansowego." Zatem tego "swobodnego" wyboru kasy będą mogły dokonać w ściśle określonym przypadku. W takiej sytuacji w ogóle nie można mówić o swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej.
Jednocześnie kasy są związane uchwałami Walnego Zgromadzenia K., co oznacza, że może ona domagać się ich respektowania. W tym celu może również korzystać ze środków przymusu (nadzoru). Może więc domagać się wyjaśnień w sprawie przestrzegania przedmiotowej uchwały (art. 39 ust. 2 pkt 2 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych), może wezwać kasę do usunięcia stwierdzonych uchybień, np. w postaci przyjęcia równorzędnej oferty innego banku (art. 41 ust. 1 powołanej ustawy), może nawet zawiesić działalność kasy, kwalifikując nieprzestrzeganie przedmiotowej uchwały, a więc korzystanie z usług innych banków (w ocenie K. mniej konkurencyjnych, a w ocenie kasy bardziej), jako rażące i uporczywe naruszanie przepisów prawa (art. 42 ust. 1 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych).
Wobec powyższego jednoznacznie można stwierdzić, że:
1) założyciele opierają strukturę organizacyjną zakładanego banku na systemie S. i uczestnictwo S. w przedmiotowym przedsięwzięciu jest gwarantem jego powodzenia:
2) Dla osiągnięcia tego celu założyciele B. zobowiązują S. do korzystania z jego usług;
3) Zobowiązanie o tej treści stanowi naruszenie art. 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 6 ust. ustawy o swobodzie działalności gospodarczej z dnia 2 lipca 2004 r. Zgodnie z powołanym art. 22 Konstytucji RP "Ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny." Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego "Art. 22 Konstytucji nie określa pojęcia ograniczeń wolności działalności gospodarczej. Uważa je natomiast za dopuszczalne, jeśli są one wprowadzane tylko: w drodze ustawy i ze względu na ważny interes publiczny. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego (U. 7/00), pierwsze z wymienionych kryteriów ma wymiar formalny, drugie zaś - materialny. Nie oznacza to jednak żadnej dystynkcji między kryteriami dopuszczalności ograniczania wolności działalności gospodarczej. Aby ustanowić ograniczenia wolności działalności gospodarczej, trzeba spełnić łącznie obydwa kryteria. Art. 22 Konstytucji dopuszcza ograniczenia wolności działalności gospodarczej, które są zamierzone przez ustawodawcę.(...).W tym ujęciu ograniczenia nie obejmują tych regulacji ustawowych, które mają charakter uniwersalny i odnoszą się do wszystkich przedsiębiorców, stawiając im wymagania i obowiązki (...). (Cezary Kosikowski, Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej. Komentarz, Wydawnictwo prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005 r.).
Wszelkie inne ograniczenia swobody działalności gospodarczej maja charakter bezprawny. Zamierzone powołanie B. (na przedstawionych zasadach) stanowi niewątpliwe ograniczenie S. w prowadzonej przez nie działalności i w ramach tej działalności prawa - przysługującego im jako samodzielnym i niezależnym podmiotom stosunków cywilnoprawnych - do wyboru kontrahenta zawieranych przez siebie w ramach tej działalności umów.
I.3. Powołana wyżej uchwała członków K. stanowi ponadto porozumienie, które ogranicza kasom dostęp do rynku usług bankowych (nie można skorzystać nawet z oferty równorzędnej innych banków), a jednocześnie eliminuje z rynku banki, które będą miały oferty równorzędne co B. albo nawet lepsze, ale nie w ocenie Zarządu K. Porozumieniem objęto jeden bank. Takie porozumienie jest niedozwolone, stanowi bowiem zakazana praktykę monopolistyczną w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów.
I.4. Jeden z założycieli nowego banku - K. jest spółdzielnią zrzeszającą osoby prawne - S.. Zgodnie z ustawą o spółdzielczych kasach oszczędnościowo - kredytowych ma ona wobec zrzeszanych podmiotów określone obowiązki, jak i pewne uprawnienia. W przekonaniu wnioskodawcy działanie K., zmierzające do utworzenia B.. jest działaniem sprzecznym z jej celem wyrażonym w art. 34 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych, w myśl którego "Celem działalności Kasy Krajowej jest zapewnienie stabilności finansowej kas oraz sprawowanie nadzoru nad kasami dla zapewnienia bezpieczeństwa zgromadzonych w nich oszczędności oraz zgodności działalności kas z przepisami ustawy" oraz art. 38 ust 1 ustawy, zgodnie z którym "Kasa Krajowa prowadzi działalność niezarobkową."
Inicjatywa utworzenia banku nie mieści się w zakresie art. 34 powołanej ustawy i nie służy realizacji któregokolwiek z celów tam wyrażonych, a w szczególności, iż stanowi działalność o charakterze niezarobkowym, o której mowa w art. 38 ust 1 ustawy. Jednocześnie stanowi ona działanie na szkodę S., wbrew treści art. 35 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych., w myśl którego "Kasa Krajowa prowadzi działalność na rzecz swoich członków (...)", albowiem nie można zaakceptować stwierdzenia, iż korzystna dla S. jest inicjatywa utworzenia banku, który z uwagi na przedmiot działalności będzie prowadził działalność dla S. konkurencyjną, z drugiej zaś strony S. będą zobowiązane do korzystania z jego usług i wykorzystane jako podwaliny całej jego struktury organizacyjnej.
II. W przekonaniu S. we W. zachodzą obiektywne przesłanki wskazane w art. 28 K.p.a., uzasadniające dopuszczenie jej do udziału w przedmiotowym postępowaniu w charakterze strony.
Co prawda w art. 30 i następnych prawa bankowego odnoszących się utworzenia banku i postępowania w przedmiocie wydania zezwolenia przez Komisję Nadzoru Bankowego mówi się jedynie o "założycielach", nie wyklucza to jednak udziału S. we W. w tymże postępowaniu. Niewątpliwe istotne znaczenie ma bowiem fakt, że K. jest spółdzielnią zrzeszającą poszczególne S., w tym również S. we W., a zatem pośrednio jako członek założyciela S. we W. uczestniczy w planowanym przedsięwzięciu oraz w przedmiotowym postępowaniu. Rozstrzygnięcie, które zapadnie w wyniku tego postępowania, wpłynie bezpośrednio na sytuację prawną S. we W.. Będzie ona bowiem, jako członek K., dzieliła wszelkie konsekwencje prawne wynikające z przyjętej decyzji, a odnoszące się do sytuacji prawnej zrzeszającej go spółdzielni.
Co więcej, K. jako kapitał niezbędny do utworzenia banku wykorzystała między innymi środki pochodzące z funduszu stabilizacyjnego, który zgodnie z § 52 ust.5 Statutu K. powstaje z comiesięcznych wkładów członkowskich i przeznaczony jest na potrzeby stabilizowania działalności S. oraz K, a w szczególności na finansowanie planów naprawczych. A zatem członkowie K. partycypują w sposób faktyczny w tym przedsięwzięciu, zaś sam fakt wykorzystania przez K. powyższych środków odbije się niewątpliwe nie tylko na ich sytuacji majątkowej, ale i prawnej. Wyrażenie zgody przez Komisję Nadzoru Bankowego na utworzenie B. spowoduje wykorzystanie tych środków, co pociągnie za sobą pogorszenie sytuacji prawnej S. i pozbawienie ich gwarancji wynikających z art. 36 ust. 1 i 34 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo - kredytowych, tj. zapewnienia stabilizacji ich działalności oraz bezpieczeństwa wkładów w nich zgromadzonych, którym ma służyć fundusz stabilizacyjny.
Ponadto bezpośredni wpływ wydanej przez Komisję Nadzoru Bankowego decyzji na sytuację prawną S. wynika z treści powołanej uchwały nr [...] Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia K., zgodnie z punktem I której S. zostały zobowiązane do korzystania z usług tegoż banku jako banku pierwszego wyboru.
Nie sposób również pominąć faktu, mającego niewątpliwie znaczenie prawne, iż B. będzie prowadził działalność konkurencyjną dla S.. Jak wynika zaś z planu działania przedłożonego przez jego założycieli cała jego struktura organizacyjna i jednocześnie gwarancja powodzenia tegoż przedsięwzięcia opiera się na S.. Bez udostępnienia przez S. swoich placówek i pracowników plan ów nie ma w ogóle szans powodzenia. Co więcej, oferta banku - mającego swój oddział w każdej placówce każdego S.- ma być kierowana w pierwszej kolejności do klientów tego S.. Co prawda założyciele twierdzą, iż ma ona mieć charakter uzupełniający, jednakże założenie to zdaje się być całkowicie chybione z uwagi na atrakcyjność planowanej oferty i zbliżony zakres przedmiotowy działania tych instytucji. Ponadto budzi wątpliwości przejrzystość, zwłaszcza dla konsumentów, rozgraniczenia tych dwóch instytucji zgromadzonych pod jednym dachem - określonego S. i B..
Biorąc pod uwagę przedstawione argumenty S. we W. ma uzasadniony interes w tym, by uczestniczyć w przedmiotowym postępowaniu.
Na marginesie zauważono, iż ów interes prawny znajduje przede wszystkim swój wyraz właśnie w sytuacji prawnej S. we W. Jest on bowiem członkiem K., łączy ich stosunek spółdzielczy, a zatem z uwagi na istniejącą więź wszelkie decyzje odnoszące się do sytuacji prawnej spółdzielni wpływają także na sytuację prawną jej członków. Ponadto sama spółdzielnia podejmuje działania, które de facto godzą w interesy jej członków, tworzy bowiem instytucję, która w swej istocie prowadzi działalność dla nich konkurencyjną, a jednocześnie na mocy podjętej uchwały zobowiązuje ich do korzystania w pierwszej kolejności z jej usług. Sytuacja powyższa stanowi zatem skomplikowaną mozaikę prawną, którą należy mieć na względzie badając istnienie interesu prawnego po stronie S. we W..
Zwrócono także uwagę na fakt, iż niepowodzenie planowanego przedsięwzięcia - utworzenia B.- znajdzie swoje odbicie również w sytuacji prawnej S., które stanowią trzon jego struktury organizacyjnej i marketingowej. Każde tego typu przedsięwzięcie jest zaś wysoce niepewne, zwłaszcza w obecnych stosunkach gospodarczych i dużej konkurencji na rynku usług bankowych.
Wspierając zasadność złożonego wniosku S. we W. powołał się na akcentowaną w orzecznictwie (tak m.in. wyrok NSA z 23 maja 1994 r., sygn. akt I S.A. 979/93, OSNA nr 1 poz. 50) i doktrynie bezpośredniość wpływu wydanej przez Komisję Nadzoru Bankowego decyzji na sytuację prawną S. we W., którą to okoliczność wnioskodawca starał się wykazać.
W kolejnym piśmie - uzupełnieniu wniosku wnioskodawca podniósł, że w dniu 13 lipca 2006 r. została uchwalona ustawa o finansowym wsparciu rodzin w nabywaniu własnego mieszkania, która w art. 15 nowelizuje ustawę z dnia 14 grudnia 1995 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo - kredytowych. Na mocy powyższego przepisu został uchylony art. 21 ust. 1 i ust. 2 ustawy powołanej ustawy, w myśl którego:
"Art. 21. 1. Kasa udziela swoim członkom pożyczek i kredytów na okres nie dłuższy niż 3 lata, z zastrzeżeniem ust. 2.
2. Pożyczki i kredyty przeznaczone na cele mieszkaniowe mogą być udzielane członkom kasy na okres nie dłuższy niż 5 lat"
W ocenie wnioskodawcy dokonana zmiana ma istotne znaczenie dla toczącego się postępowania w sprawie o wydanie z zezwolenia na utworzenie Banku- [...] S.A. Założyciele banku argumentują bowiem, iż B. ma proponować ofertę uzupełniającą w stosunku do S.. Ma wypełniać niszę powstałą na skutek niemożności dokonywania przez S. pewnych czynności, w tym również udzielenia kredytów i pożyczek na dłuższe okresy, np. [...]. W ten również sposób próbują wykazać, iż B. nie będzie stanowił konkurencji i zagrożenia dla S. i w związku z tym nietrafna jest teza, iż cała konstrukcja tegoż banku, wykorzystująca placówki S. i ich pracowników do prowadzenia działalności, wypełnia znamiona nieuczciwej konkurencji i jest niezgodna z przepisami prawa.
W świetle ostatnio dokonanej przez ustawodawcę nowelizacji S. nie są już ograniczone w okresach, na jakie przedmiotowe kredyty i pożyczki mogą być udzielane, mogą zatem udzielać ich na czas nieoznaczony, stając się w ten sposób konkurencyjne wobec banków i mogąc przedstawić ofertę bardziej korzystną niż dotychczas funkcjonujące na rynku.
Stwierdzić zatem należy, iż B. w swym założeniu ma być bankiem, który konkurując ze S. w zakresie prowadzonej działalności ma jednocześnie opierać całą swą strukturę organizacyjną na S. i ich pracownikach, zaś ofertę kierować w pierwszej kolejności do S. i ich klientów oraz podmiotów z nimi związanych, co zdaniem Wnioskodawcy stanowi naruszenie zasad konkurencji i jest sprzeczne z przepisami prawa.
Uchwałą Komisji Nadzoru Bankowego Nr [...] z dnia [...] października 2006 r. w sprawie wniosku S. we W. o dopuszczenie do udziału w charakterze strony w prowadzonym przez Komisję Nadzoru Bankowego postępowaniu z wniosku K., T. i T. S.A. o wydanie zezwolenia na utworzenie Banku [...] S.A., podjętą na podstawie art. 123 w związku z art. 28 K.p.a., w związku z wnioskiem S. we W. o dopuszczenie do udziału w charakterze strony w prowadzonym przez Komisję Nadzoru Bankowego postępowaniu postanowiono odmówić wnioskodawcy dopuszczenia do udziału w charakterze strony w prowadzonym przez Komisję Nadzoru Bankowego postępowaniu.
W uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu sprawy, a zwłaszcza argumentacji S. we W., zwrócono uwagę, iż jako uzasadnienie swego wniosku S. we W. wskazała przede wszystkim okoliczność pozostawania S. we W. w stosunku członkostwa ze spółdzielnią, jaką jest K. oraz będących pochodnymi stosunku członkostwa innych stosunkach prawnych, w tym dotyczących przez członków K. określonych zobowiązań związanych z przyszłą działalnością B.. Okoliczności te, jak również domniemane przyszłe prowadzenie przez B. działalności konkurencyjnej wobec [...] świadczą w ocenie S. we W. o bezpośrednim wpływie prowadzonego przed KNB postępowania w sprawie wydania zezwolenia na utworzenie B., jak również decyzji KNB w tej sprawie na sytuację prawną [...], w tym S. we W., co wskazuje na istnienie po stronie wnioskodawcy interesu prawnego w przedmiotowej sprawie i uzasadnia uznanie go za stronę w prowadzonym przed KNB postępowaniu.
Zgodnie z art. 28 K.p.a. stroną w postępowaniu administracyjnym jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Występowanie interesu prawnego bądź obowiązku, warunkuje zatem dla danego podmiotu tzw. legitymację proceduralną strony, tj. zdolność działania w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym, które tego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy albo ze względu na ten interes prawny lub obowiązek ma być wszczęte i prowadzone.
Interes prawny oraz obowiązek, o których mowa w art. 28 K.p.a. muszą znajdować swoją podstawę w przepisach prawa materialnego, w przeciwnym przypadku brak jest podstaw do przyznania danemu podmiotowi legitymacji proceduralnej strony. Jak podkreśla orzecznictwo sądowe, interes prawny ma charakter materialno-prawny, to znaczy musi wynikać z konkretnej normy prawa administracyjnego: mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (wyrok NSA z dnia 22 lutego 1984 r., (I S.A. 1748/85 niepubl.) za G. Łaszczyca, Cz. Matysz, A. Matan - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Zakamycze 2005 - teza 8 do art. 28). Należy przy tym od interesu prawnego odróżniać interes faktyczny, który wyrażać się może w jakimkolwiek zainteresowaniu danego podmiotu określonym rozstrzygnięciem organu administracji, nie mającym jednak podstaw w przepisach prawa. Oznacza to, że fakt istnienia, jak również treść interesu prawnego lub obowiązku należy wywodzić z konkretnego przepisu prawa materialnego, a nie z subiektywnego przekonania o istnieniu interesu prawnego lub obowiązku po stronie danego podmiotu.
Interes prawny lub obowiązek, których istnienie warunkuje przyznanie danemu podmiotowi przymiotu strony w określonej sprawie, powinny też dotyczyć sfery prawnej podmiotu w sposób bezpośredni. Brak bezpośredniości wpływu sprawy na sferę prawną osoby nie pozwala na uznanie jej za stronę w postępowaniu administracyjnym. Interes prawny lub obowiązek musi być ponadto indywidualny (odnoszący się do określonego podmiotu), konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić (sprawdzalny), a także aktualny (istniejący obecnie), a nie - ewentualny.
W myśl art. 21 ustawy Prawo bankowe do utworzenia banku w formie spółki akcyjnej stosuje się przepisy Kodeksu spółek handlowych (dalej: Ksh), o ile przepisy ustawy Prawo bankowe nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 301 § 1 Ksh spółka akcyjna powstaje w drodze jej zawiązania przez jedną lub więcej osób, które z chwilą podpisania statutu spółki stają się założycielami spółki, przy czym w myśl art. 13 ustawy Prawo bankowe założycieli banku, co do zasady nie może być mniej niż 3, chyba że założycielem jest Skarb Państwa, bank krajowy, instytucja kredytowa, bank zagraniczny, krajowy lub zagraniczny zakład ubezpieczeń lub międzynarodowa instytucja finansowa. Zgodnie z art. 30a ustawy - Prawo bankowe banki w formie spółki akcyjnej mogą być utworzone po uzyskaniu zezwolenia KNB. Z przepisu tego wynika jednoznacznie, że zezwolenie KNB na utworzenie banku jest aktem uprzednim w stosunku do czynności związanych z zawiązaniem spółki akcyjnej - banku. Na podstawie tego zezwolenia przyszli założyciele banku nabywają uprawnienie do jego utworzenia, czyli zawiązania spółki akcyjnej. Ponieważ, zgodnie z przepisami Ksh, uprawnienia i obowiązki związane z zawiązaniem spółki akcyjnej przysługują wyłącznie jej założycielom, zezwolenie KNB na utworzenie banku w formie spółki akcyjnej jest adresowane wyłącznie do (przyszłych) założycieli banku. Są oni jedynymi podmiotami, które na podstawie wymienionych wyżej przepisów prawa materialnego mogą skutecznie i z zamiarem uzyskania określonego rozstrzygnięcia, żądać wszczęcia i prowadzenia przez KNB postępowania w sprawie wydania zezwolenia na utworzenie banku. Świadczą o tym również inne przepisy ustawy Prawo bankowe dotyczące postępowania w sprawie zezwolenia na utworzenie banku. Zgodnie z art. 34 ust. 1 w zezwoleniu na utworzenie banku KNB określa firmę banku, jego siedzibę, nazwy (nazwiska) założycieli i obejmowane przez nich akcje, wysokość kapitału założycielskiego, działalność, do której wykonywania bank jest upoważniony, oraz warunki, po spełnieniu których Komisja Nadzoru Bankowego zezwoli na rozpoczęcie przez bank działalności, a także zatwierdza projekt statutu banku. Art. 31 ust. 4 stanowi, iż jeżeli z wnioskiem o wydanie zezwolenia na utworzenie banku występuje więcej niż 10 założycieli, są oni obowiązani ustanowić 1-3 pełnomocników, którzy będą ich reprezentować wobec Komisji Nadzoru Bankowego w okresie poprzedzającym wydanie zezwolenia na utworzenie banku. Ponadto zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 1 Komisja Nadzoru Bankowego wzywa założycieli do uzupełnienia wniosku, jeżeli nie odpowiada on wymaganiom określonym w art. 31, oraz może zażądać uzupełniających danych lub dokumentów dotyczących w szczególności założycieli i osób przewidzianych do objęcia w banku stanowisk członków zarządu, w tym informacji o ich sytuacji majątkowej i rodzinnej, jeżeli informacje te są niezbędne do podjęcia decyzji o wydaniu zezwolenia na utworzenie banku. Oznacza to, że założyciele banku są jedynymi podmiotami, które posiadają interes prawny w postępowaniu KNB w sprawie zezwolenia na utworzenie banku, tj. podmiotami, których interesu prawnego lub obowiązku dotyczy to postępowanie albo które mogą żądać wydania przez KNB takiego zezwolenia ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny założycieli banku w postępowaniu przed KNB w sprawie wydania zezwolenia na utworzenie banku dotyczy ich sfery prawnej w sposób bezpośredni, a ponadto jest on zindywidualizowany, konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić i aktualny.
Na podstawie opisanego wyżej stanu faktycznego i prawnego należy stwierdzić, że postępowanie w sprawie wniosku K., T. S.A. o wydanie przez KNB zezwolenia na utworzenie B. nie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku S. we W. i nie ma podstaw do żądania jakichkolwiek czynności KNB w tym postępowaniu, ze względu na interes prawny lub obowiązek S. we W..
Przepisy regulujące wydawanie przez KNB zezwoleń na utworzenie banku w żaden sposób - ani bezpośrednio, ani nawet pośrednio - nie wskazują na inne niż założyciele podmioty (w tym podmioty powiązane z założycielami różnego rodzaju stosunkami prawnymi jako ich dłużnicy lub wierzyciele czy udziałowcy, członkowie lub akcjonariusze), jako na osoby, których praw lub obowiązków mogłoby dotyczyć postępowanie w sprawie wydania takiego zezwolenia, lub które ze względu na swój interes prawny lub obowiązek mogłyby żądać jakichkolwiek czynności Komisji Nadzoru Bankowego w tego typu postępowaniach. Brak jest też innych przepisów prawa administracyjnego materialnego, z których można by wywodzić istnienie po stronie S. we W. interesu prawnego lub obowiązku upoważniającego do uznania S. we W. za stronę w toczącym się przed KNB postępowaniu w sprawie wydania zezwolenia na utworzenie B.. Takiego interesu prawnego lub obowiązku nie można w szczególności wywodzić z łączącego S. we W. i jednego z założycieli (K.) stosunku spółdzielczego oraz będących pochodnymi stosunku członkostwa innych stosunków prawnych, w tym dotyczących przyjętych na siebie przez członków K. określonych zobowiązań związanych z przyszłą działalnością B.. W obowiązującym stanie prawnym, jak również w występującym w przedmiotowej sprawie stanie faktycznym, ani jakiekolwiek czynności podejmowane przez KNB w toku prowadzonego postępowania, ani też sama decyzja w sprawie zezwolenia na utworzenie B. w żaden sposób nie dotyczą praw i obowiązków członków K.. Decyzja KNB nie kształtuje ich praw i obowiązków, na podstawie tej decyzji nie nabywają oni jakichkolwiek uprawnień lub obowiązków, ani też posiadane przez nich uprawnienia nie doznają jakiegokolwiek uszczuplenia. Dopiero realizacja przez założycieli uprawnień przyznanych im (i tylko im) w przypadku udzielenia przez KNB zezwolenia na utworzenie B. będzie mogła mieć wpływ na uprawnienia i obowiązki członków K.. Te ewentualne uprawnienia i obowiązki mają jednak swe źródło nie w decyzji KNB, lecz w łączącym K. i jego członków stosunku prawnym członkostwa w spółdzielni i podejmowanych w ramach tego stosunku prawnego uchwałach walnego zgromadzenia członków K. nakładających na nich określone zobowiązania lub przyznających określone uprawnienia. Jedynie w ramach tego stosunku prawnego, na zasadach przewidzianych w ustawie Prawo spółdzielcze, a nie w toku postępowania przed KNB w sprawie zezwolenia na utworzenie banku, mogą być dochodzone zastrzeżenia S. we W. podnoszone we wniosku do KNB. Decyzja KNB i prowadzone przez nią postępowanie nie ma bezpośredniego wpływu na uprawnienia i obowiązki członków K. i nie może stanowić podstawy do stwierdzenia występowania po stronie S. we W., jak również i pozostałych członków K. interesu prawnego w tym postępowaniu, a w konsekwencji uznania wymienionych podmiotów za strony tego postępowania. Z tych samych względów nie można również uznać, że ewentualne zezwolenie KNB na utworzenie B., wobec potencjalnie konkurencyjnej wobec [...] działalności B., będzie miało bezpośredni wpływ na sytuację prawną członków K. K., w tym S. we W.. Nie kwestionując istnienia zainteresowania S. we W. określonym rozstrzygnięciem w sprawie z wniosku o wydanie zezwolenia na utworzenie B., należy stwierdzić, że zainteresowanie to nie znajduje podstaw w przepisach prawa materialnego i ma charakter jedynie interesu faktycznego. Odnosząc się do proceduralnych podstaw wydania niniejszego postanowienia, należy stwierdzić, że K.p.a. nie zawiera przepisów nakazujących lub dozwalających organowi administracji orzekać o tym, czy dany podmiot jest stroną postępowania, czy nie jest. Przymiot strony jest bowiem nieodłączną, immanentną cechą danego podmiotu i jako kryterium obiektywne (obiektywnie istniejące lub nie) nie podlega rozstrzyganiu w formie aktu administracyjnego. Jeżeli zatem jakiś podmiot nie posiada przymiotu strony, nie można mu takiego przymiotu w drodze aktu administracyjnego przyznać. Z drugiej strony, jeżeli taki przymiot posiada, to jest stroną postępowania i przysługują mu z mocy prawa (a nie aktu administracyjnego) wszystkie uprawnienia z tym faktem związane. Należy tu jednak zwrócić uwagę, że niniejsze postanowienie KNB w swej istocie nie stanowi aktu administracyjnego stwierdzającego, że S. we W. nie jest stroną postępowania z wniosku wymienionych na wstępie założycieli B.. Postanowienie to jest aktem administracyjnym odpowiadającym na zgłoszone przez wnioskodawcę żądanie uznania go za stronę postępowania administracyjnego. W postanowieniu tym KNB stwierdza jedynie, że wniosek S. we W. nie może zostać uwzględniony ze względu na obiektywnie istniejący stan nieposiadania przez S. we W. przymiotu strony w tym postępowaniu. Przepisy K.p.a. w zasadzie nie normują kwestii występowania z żądaniem przystąpienia do toczącego się już postępowania przez podmiot, który uważa się za stronę. W ocenie KNB do sytuacji takiej mają zastosowanie ustalenia przyjęte przez NSA w wyroku z dnia 20 grudnia 2001 r. (sygn. akt II SA 2645/01), wydanym na tle analogicznego - w stosunku do rozpatrywanego - przypadku. W wyroku tym Sąd zauważył, że rozstrzygnięcie o udziale innego podmiotu w toczącym się już postępowaniu w charakterze strony winno następować w formie postanowienia. Podstawą prawną takiego postanowienia jest art. 123 K.p.a., w myśl którego w toku postępowania organ administracji publicznej wydaje postanowienia, które dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, lecz nie rozstrzygają o istocie spraw, chyba że przepisy K.p.a. stanowią inaczej. Na postanowienie to nie służy zażalenie, bo K.p.a. tego nie przewiduje, a nie jest to postanowienie rozstrzygające ani kończące postępowanie w sprawie, jest ono jednak zaskarżalne do sądu administracyjnego. Ze względu na zawarte w art. 11 ust. 1 in fine ustawy Prawo bankowe odesłanie do K.p.a., właśnie przepis art. 123 K.p.a. w związku z art. 28 K.p.a., stanowi zasadniczą podstawę prawną niniejszego postanowienia KNB.
Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wystosował wnioskodawca - S. we W., wzywając, w oparciu o art. 52 § 4 - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komisję Nadzoru Bankowego do usunięcia naruszenia prawa powstałego na skutek wydania postanowienia z dnia [...] października 2006 r. (uchwała Nr [...]) odmawiającego S. we W. dopuszczenia do udziału w charakterze strony w prowadzonym przez Komisję Nadzoru Bankowego postępowaniu o wydanie zezwolenia na utworzenie B..
W uzasadnieniu wnioskodawca podniósł, że przyjęte przez Komisję Nadzoru Bankowego rozumienie interesu prawnego nie jest jedynym stanowiskiem prezentowanym w doktrynie i orzecznictwie. Występuje bowiem pogląd, iż: "Ograniczenie pojęcia "interesu prawnego" tylko do interesu chronionego przez normy prawa materialnego - nie znajduje oparcia w doktrynie prawa administracyjnego" (wyrok z dnia 9 marca 1982 r., SA/Wr 48/82, nie publ.). Ponadto prezentowane jest także stanowisko, iż: "Ustalenie, czy żądanie pochodzi od strony powinno nastąpić w decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty lub w inny sposób kończącej sprawę". Poglądy powyższe znajdują również silne oparcie w doktrynie (E. Iserzon, Komentarz, str. 90, M. Szubiakowski w Postępowanie administracyjne - ogólne, podatkowe, egzekucyjne, Warszawa 1996r., s. 71 i nast.).
Tymczasem przyjęte przez Komisję Nadzoru Bankowego materialno-prawne rozumienie interesu prawnego uniemożliwia S.we W. ochronę swoich praw w sytuacji, gdy co prawda przepis prawa materialnego w sposób wyraźny nie przyznaje mu statusu strony, ale decyzja organu administracji publicznej wpłynie na sferę jego praw i obowiązków. S. we W. w żaden zatem sposób nie może bronić się przed wydaniem niekorzystnej dla niego decyzji.
Na marginesie zwrócono uwagę, iż na gruncie postępowania cywilnego występuje pojęcie interesu prawnego jako podstawy wytoczenia powództwa w oparciu o art. 189 K.p.c. Ujęcie interesu prawnego na gruncie tego przepisu jest znacznie bardziej liberalne, niż prezentowane przez Komisję Nadzoru Bankowego w niniejszym postępowaniu. Sprowadza się ono do takiego rozumienia interesu prawnego, iż jest to sprawa lub sprawy, które dotyczą szeroko rozumianych praw i stosunków prawnych danej osoby, a w odniesieniu do których zaszła obiektywna - według rozumnej oceny sytuacji, a nie tylko subiektywna, tj. według jej odczucia - niepewność (powstająca zarówno z przyczyn faktycznych jak i prawnych) ich istnienia lub nieistnienia. Zaszła zatem swoista potrzeba wprowadzenia jasności co do konkretnego stosunku prawnego lub prawa w celu ochrony przed grożącym naruszeniem sfery jej uprawnień. Jest to zatem potrzeba uzyskania określonej korzyści (polegającej na wprowadzeniu pewności i udzieleniu ochrony, a której w drodze innego powództwa w pełni uzyskać nie można, przed ewentualnym lub zaistniałym zagrożeniem) w sferze jej sytuacji prawnej.
W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Komisja Nadzoru stwierdziła, iż ponowna analiza całokształtu sprawy, w tym także argumentów przytoczonych w wymienionym wyżej wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, nie daje podstaw do uwzględnienia tego wezwania i uchylenia lub zmiany rozstrzygnięcia przyjętego przez KNB w postanowieniu z dnia [...] października 2006 r., a w szczególności - dopuszczenia S. we W. do udziału w charakterze strony w prowadzonym przed KNB postępowaniu. Odnosząc się do podniesionych przez S. we W. argumentów, należy stwierdzono, co następuje.
Pogląd, iż o występowaniu interesu prawnego przesądzają przepisy prawa materialnego, w przeciwieństwie do poglądu przytoczonego przez S. we W., jest powszechnie akceptowany zarówno w doktrynie postępowania administracyjnego, jak i przez administracyjne orzecznictwo sądowe i z tych względów został potwierdzony również w uzasadnieniu do postanowienia KNB. Interes prawny ma charakter materialno-prawny, jest kategorią obiektywną, tzn. musi wynikać z wyraźnego przepisu prawa materialnego stwarzającego umocowanie dla przyznania uprawnienia lub nałożenia obowiązku przez wydanie decyzji administracyjnej. Jest to zawsze interes osobisty, własny, indywidualny oraz aktualny, a nie ewentualny (dający się uchwycić, dotyczący aktualnej, nie - hipotetycznej sfery prawnej konkretnego podmiotu). Za bezsporne uchodzi również twierdzenie, że interes prawny musi mieć swoje źródło w przepisie prawa powszechnie obowiązującego, na mocy którego dany podmiot może skutecznie żądać określonego zachowania się organu administracji publicznej. Mówiąc inaczej, przepis taki musi stwarzać poddające się weryfikacji (sprawdzalne) roszczenie w stosunku do organu administracji publicznej. W związku z tym nie można przyjąć, iż wykazanie interesu prawnego może opierać się na przywołaniu jakiegokolwiek powszechnie obowiązującego przepisu prawa materialnego, z którego osoba zainteresowana wynikiem postępowania wywodzi konieczność swojego udziału w sprawie. Przeciwnie - uzasadnienie potrzeby udziału w postępowaniu w charakterze strony powinno znajdować podstawę prawną w postaci przepisu prawa materialnego wyraźnie odnoszącego się do sytuacji adresata - wyznaczającego jego sytuację prawną. Abstrahując od wykładni pojęcia interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, należy również zwrócić uwagę na pewne istotne konsekwencje gramatycznej (literalnej) wykładni samego przepisu art. 28 K.p.a. Przepis ten, poprzez użycie sformułowań: "postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku" oraz "żądać czynności ze względu na interes prawny lub obowiązek", wyraźnie wskazuje, że dla posiadania przez określony podmiot przymiotu strony, związek pomiędzy jego interesem prawnym lub obowiązkiem a postępowaniem albo czynnością organu, której się podmiot ów domaga, powinien mieć charakter bezpośredni. Brak jest takiego bezpośredniego związku pomiędzy postępowaniem w sprawie wydania zezwolenia na utworzenie B. a uprawnieniami i obowiązkami S. we W. wynikającymi z faktu obligatoryjnego członkostwa w K.. Jak wykazano wyżej nie jest to interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. Nie jest to interes prawny w postępowaniu z wniosku o wydanie zezwolenia na utworzenie B.. Postępowanie to nie dotyczy tego "interesu prawnego", nie jest z nim bezpośrednio związane w jakikolwiek sposób - czy to poprzez przedmiot tego postępowania, czy też poprzez czynności w jego toku dokonywane. Przedmiotem tego postępowania nie jest bowiem stosunek członkostwa łączący [...] (w tym S. we W.) i K., a KNB w toku prowadzonego postępowania w żaden sposób nie rozstrzyga o takim stosunku. Z powyższych względów za nieuzasadnione należy uznać argumenty S. we W. o błędnej i naruszającej prawo interpretacji pojęcia interesu prawnego przez KNB oraz o takim wpływie decyzji KNB w sprawie zezwolenia na utworzenie B. na sferę praw i obowiązków S. we W., który nakazywałby uznać S. we W. za stronę prowadzonego przed KNB postępowania w tej sprawie.
Interes prawny, o którym mowa w art. 189 K.p.c. nie jest tożsamy z określonym w art. 28 K.p.a. interesem prawnym w postępowaniu administracyjnym. Znaczenie pojęcia "interes prawny" nie może być używane, interpretowane w oderwaniu od systemu prawa, z którego się wywodzi (w odniesieniu do innego systemu prawa) oraz celu, jaki w związku z tym jest mu przypisany. Art. 189 K.p.c. dotyczy możliwości wytoczenia powództwa (legitymacji procesowej) w postępowaniu cywilnym o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego. Natomiast art. 28 K.p.a. definiuje stronę postępowania administracyjnego. Użyte w obu przepisach pojęcia "interesu prawnego", ze względu na różne systemy prawa z jakich się wywodzą, jak również odmienne cele im przypisane, mimo takiego samego brzmienia interpretowane są zarówno przez orzecznictwo, jak i doktrynę w różny sposób. Z powyższych względów za niedopuszczalne należy uznać stosowanie rozumienia interesu prawnego wynikającego z art. 189 K.p.c. przy stosowaniu art. 28 K.p.a., bez względu na to, czy rozumienie to jest mniej, czy bardziej "liberalne".
K.p.a. nie zawiera przepisów nakazujących lub dozwalających organowi administracji orzekać o tym, czy dany podmiot jest stroną postępowania, czy nie jest. Przymiot strony jest bowiem nieodłączną, immanentną cechą danego podmiotu i jako kryterium obiektywne (obiektywnie istniejące lub nie) nie podlega rozstrzyganiu w formie aktu administracyjnego. Jeżeli zatem jakiś podmiot nie posiada przymiotu strony, nie można mu takiego przymiotu w drodze aktu administracyjnego przyznać. Z drugiej strony, jeżeli taki przymiot posiada, to jest stroną postępowania i przysługują mu z mocy prawa (a nie aktu administracyjnego) wszystkie uprawnienia z tym faktem związane. Należy tu jednak zwrócić uwagę, że postanowienie KNB o odmowie dopuszczenia S. we W. do udziału w charakterze strony w prowadzonym przed KNB postępowaniu w sprawie wydania zezwolenia na utworzenie B. w swej istocie nie stanowi aktu administracyjnego stwierdzającego, że S. we W. nie jest stroną postępowania z wniosku o wydanie zezwolenia na utworzenie B.. Postanowienie to jest aktem administracyjnym odpowiadającym na zgłoszone żądanie uznania S. we W. za stronę postępowania administracyjnego. W postanowieniu tym KNB stwierdza jedynie, że wniosek S. we W. nie może zostać uwzględniony, ze względu na obiektywnie istniejący stan nieposiadania przez S. we W. przymiotu strony w tym postępowaniu.
Należy zauważyć odmienność sytuacji prawnych, które powstają w wyniku złożenia przez nieuprawniony podmiot żądania wszczęcia postępowania administracyjnego oraz złożenia przez taki podmiot wniosku o dopuszczenie w charakterze strony do udziału w już toczącym się postępowaniu, wszczętym na wniosek innego podmiotu. W pierwszej z wyodrębnionych sytuacji badanie legitymacji procesowej następuje w toku czynności procesowych wszczętego postępowania, co oznacza, że postępowanie to musi zostać formalnie zamknięte, tj. zakończone decyzją. Zgodnie z art. 104 § 2 K.p.a. decyzje rozstrzygają sprawę co do istoty albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji. Szczególnym przypadkiem zakończenia sprawy administracyjnej inaczej niż poprzez merytoryczne rozstrzygnięcie jest umorzenie postępowania z racji jego bezprzedmiotowości - np. z powodu uznania braku przymiotu strony (art. 105 K.p.a.). Do drugiej z wyróżnionych sytuacji (gdy nieuprawniony podmiot składa wniosek o dopuszczenie go do udziału jako strony w postępowaniu wszczętym na wniosek innego podmiotu) mają pełne zastosowanie ustalenia przyjęte przez NSA w wyroku z dnia 20 grudnia 2001 r. (sygn. akt II SA 2645/01), zapadłym na tle analogicznego - w stosunku do rozpatrywanego - przypadku. W wyroku tym sąd zauważył, że rozstrzygnięcie o udziale innego podmiotu w toczącym się już postępowaniu w charakterze strony winno następować w formie postanowienia. Podstawą prawną takiego postanowienia jest art. 123 K.p.a., w myśl którego w toku postępowania organ administracji publicznej wydaje postanowienia, które dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, lecz nie rozstrzygają o istocie spraw, chyba że przepisy K.p.a. stanowią inaczej. NSA wskazał, że w przepisach K.p.a. wyraźnie została uregulowana jedynie sytuacja, gdy wniosek o dopuszczenie do już wszczętego postępowania składa organizacja społeczna (art. 31 § 2 K.p.a.); wtedy odmowa następuje w drodze postanowienia. Zdaniem sądu w przypadku innych podmiotów odmowa dopuszczenia do już wszczętego postępowania winna następować również w drodze postanowienia, na które nie służy zażalenie. Należy wydać postanowienie, gdyż jest to kwestia wynikła w toku postępowania. NSA wskazał na analogię z przepisem art. 31 § 2 K.p.a. i powołał poglądy prezentowane w literaturze (J. Nowacki, Analogia legis, Warszawa 1966 r., s. 213-218, tego samego autora Praworządność a analogia legis, PiP 1967 r., z. 3, str. 394 i n., oraz E. Smoktunowicz, Analogia w prawie administracyjnym, Warszawa 1970 r., str. 150 152) dopuszczające stosowanie analogii. Na postanowienie to nie służy zażalenie, bo kodeks tego nie przewiduje, a nie jest to postanowienie rozstrzygające ani kończące postępowanie w sprawie; jest ono jednak zaskarżalne do sądu administracyjnego. Teza, iż orzecznictwo i doktryna dopuszczają wydawanie postanowień przez organ administracji publicznej także w sytuacjach, gdy brak jest wyraźnego przepisu upoważniającego do wydania postanowienia prezentowana jest w pracy M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Zakamycze 2005 (teza 5 do art. 123). Tam też znajduje się odesłanie do Komentarza autorstwa J. Borkowskiego.
Ze względu na zawarte w art. 11 ust. 1 in fine ustawy Prawo bankowe odesłanie do K.p., właśnie przepis art. 123 K.p.a., w związku z art. 28 K.p.a., stanowił zasadniczą podstawę prawną postanowienia KNB - jak należy zauważyć - zgodnie z przepisami K.p.a. przywołaną w samym postanowieniu. Reasumując, złożone w toku postępowania z wniosku o wydanie zezwolenia na utworzenie B. żądanie o dopuszczenie S. we W. do udziału w tym postępowaniu w charakterze strony, należy uznać za kwestię wynikłą w toku postępowania, wymagającą wydania postanowienia, o którym mowa w przytoczonym wyżej art. 123 K.p.a.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Komisji Nadzoru Bankowego (uchwała nr [...]) złożył wnioskodawca - S. we W. wnosząc o uchylenie tegoż postanowienia. Zaskarżonemu aktowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 28 K. p. a. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą ustaleniem, iż skarżący z powodu braku interesu prawnego w rozumieniu tegoż artykułu, nie jest stroną toczącego się przed Komisją Nadzoru Bankowego postępowania wszczętego z wniosku K., T. i T. S.A. w przedmiocie wydania zezwolenia na utworzenie Banku [...] S.A. i w związku z powyższym odmową dopuszczenia go do udziału w tym postępowaniu w charakterze strony.
W uzasadnieniu skargi powtórzono w zasadzie argumenty podniesione już we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu przed Komisją Nadzoru Bankowego w charakterze strony oraz w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa dokonanego postanowieniem z dnia [...] października 2006r. (uchwała nr [...]) Komisji Nadzoru Bankowego.
W odpowiedzi na skargę Komisja Nadzoru Budowlanego wniosła - alternatywnie - o odrzucenie skargi (żaden egzemplarz skargi nie jest podpisany za skarżącego) względnie o jej oddalenie.
W uzasadnieniu wskazano, iż stosownie do art. 46 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) każde pismo strony powinno zawierać: 4) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego albo pełnomocnika; stosownie zaś do § 2 gdy pismo strony jest pierwszym pismem w sprawie , powinno ponadto zawierać oznaczenie miejsca zamieszkania , a w razie jego braku - adresu do doręczeń, lub siedziby stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników, oraz przedmiotu sprawy, pisma zaś dalsze - sygnaturę sprawy. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 sąd odrzuca skargę: 3) gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.
Skierowana za pośrednictwem KNB skarga nie jest podpisana przez osoby upoważnione do reprezentowania Skarżącego, nie podano też, kto jest upoważniony do reprezentacji - zamieszczono jedynie ogólnikowy zapis "Zarząd Kasy". Stąd też wniosek o odrzucenie skargi na tym etapie jest zasadny.
Uzasadniając z kolei wniosek o oddalenie skargi Komisja Nadzoru Bankowego, po przedstawieniu stanu sprawy odwołała się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały oraz we odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa dokonanego zaskarżoną uchwałą (postanowieniem). W ocenie organu w swej skardze skarżący nie podaje nowych zarzutów odnośnie rozstrzygnięcia KNB - powtarza jedynie już zgłaszane w toku postępowania przed KNB.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na uchwałę (postanowienie) Komisji Nadzoru Bankowego Nr [...] z dnia [...] października 2006 r. w odmawiającej S. we W. dopuszczenia do udziału w charakterze strony w prowadzonym przez Komisję Nadzoru Bankowego postępowaniu z wniosku K., T. i T. S.A. o wydanie zezwolenia na utworzenie Banku [...] S.A.
W odpowiedzi na skargę Komisja Nadzoru Budowlanego wniosła - alternatywnie - o odrzucenie skargi (żaden egzemplarz skargi nie jest podpisany za skarżącego) względnie o jej oddalenie.
Na podstawie zarządzenia z dnia 29 marca 2007 r. Przewodniczącego Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwano skarżącą - S. we W. do usunięcia braków formalnych skargi (podpisanie skargi oraz jej odpisu). Brak ten został uzupełniony w wyznaczonym terminie, w związku z tym odpadły podstawy odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu administracyjnym.
W zasadzie jedyny zarzut podniesiony przez skarżącą dotyczy naruszenia art. 28 K.p.a. poprzez przyjęcie przez Komisję Nadzoru Bankowego obiektywnego, materialno-prawnego pojęcia interesu prawnego, co - zdaniem skarżącej - nie jest jedynym stanowiskiem prezentowanym w doktrynie i orzecznictwie; w związku z tym skarżąca postuluje poszerzenie rozumienia tego pojęcia o aspekty subiektywne, procesowo-podmiotowe. Jednocześnie skarżąca przyznaje w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, że co prawda przepis prawa materialnego w sposób wyraźny nie przyznaje jej statusu strony, ale decyzja organu administracji publicznej wpłynie na sferę jego praw i obowiązków. Tak więc w ocenie S. we W. przy przyjęciu materialno-prawnego rozumienia pojęcia interesu prawnego K. ta w żaden sposób nie może bronić się przed wydaniem niekorzystnej dla niego decyzji.
W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie interes S. we W. ma nie tylko charakter wyłącznie faktyczny, ale i pośredni. W istniejącym stanie prawnym wyklucza to bezwzględnie możliwość uznania interesu skarżącej w rozpatrywanej sprawie jako interesu prawnego.
Powyższe stanowisko Sądu zostało podjęte na gruncie prawno-materialnego rozumienia interesu prawnego, zdecydowanie przeważającego w piśmiennictwie i orzecznictwie sądów administracyjnych. Przesłanki przyjęcia takiego rozumienia interesu prawnego, jego treść oraz zasady i warunki jego stosowania zostały w obszerny, wystarczający sposób w ocenie Sądu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały Komisji Nadzoru Bankowego oraz odpowiedzi na skargę i nie ma potrzeby ich tutaj powtarzać. W tym zakresie Sąd w całości podzielił stanowisko i argumentację przedstawione w rozpatrywanej sprawie przez organ orzekający.
Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.u. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.