VI SA/Wa 507/19

VI SA/Wa 507/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-08-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-02-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Dziedzic-Chojnacka
Grażyna Śliwińska
Pamela Kuraś-Dębecka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Ubezpieczenia
Sygn. powiązane
II GSK 42/20 - Wyrok NSA z 2022-11-28
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 153; art. 145 par 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
art. 39b indeks 1 ust. 3 pkt 2 i ust. 8;
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 1510
art. 66 ust. 1 pkt 1 lit e
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 1025
art. 84
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 105 par 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Bytner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2019 r. spraw ze skargi Z. P. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2015 r.; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz Z. P. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2018 r., Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej "Prezes NFZ") utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej "Dyrektor OW NFZ") z [...] marca 2015 r. stwierdzającą, że Pan P. O. ( dalej: "Zainteresowany", "Uczestnik postępowania") podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu realizacji w dniach 15 listopada 2010 r. i 16 grudnia 2010 r. umów zlecenia zawartych z płatnikiem składek Panem Z. P. (dalej: "Płatnik składek" lub "Skarżący").
Jako podstawę prawną wskazano art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz, U. z 2018 r. poz. 1510 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach" oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096), zwanej dalej "k.p.a." w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935).
Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
I.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] pismami z 14 października 2011 r. oraz z 28 października 2011 r., wystąpił do OW NFZ z wnioskiem o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego Pana P. O. z tytułu zawarcia w 2010 r. umów, nazwanych jako umowy o dzieło z firmą [...] z siedzibą w [...].
Decyzją z [...] kwietnia 2012 r., Dyrektor OW NFZ stwierdził, że Zainteresowany podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zawarcia w 2010 r. tych umów nazwanych, jako umowy "o dzieło", będących faktycznie umowami zlecenia..
Na skutek odwołania Płatnika składek Prezes NFZ decyzją z [...] grudnia 2012 r., uchylił decyzję Dyrektora OW NFZ i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
II.
Decyzją z [...] marca 2015 r., Dyrektor OW NFZ stwierdził, że Zainteresowany podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu realizacji w dniach 15 listopada 2010 r. i 16 grudnia 2010 r. umów zlecenia.
Rozpoznając ponownie sprawę w wyniku odwołania wniesionego przez Płatnika składek Prezes NFZ w decyzji z [...] stycznia 2018 r. odwołał się do treści art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e, art. 82 ust. 1 i art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach i art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm.).
Organ wyjaśnił, że Zainteresowany zawarł z Płatnikiem składek umowy nazwane przez strony "Umową o dzieło" przedmiotem których było przeprowadzenie egzaminu i sporządzenie odpowiedniej dokumentacji z tym związanej, zakończone obligatoryjnym wydaniem dokumentu w postaci świadectwa kwalifikacji zawodowej, potwierdzającego posiadanie uprawnień do wykonywania zawodu kierowcy przez każdego z uczestników szkolenia. Oceniając charakter zawartych przez strony umów organ, mając na względzie przepisy art. 627-646 i 734-750 k.c. oraz powołując się na orzecznictwo organ argumentował, że wykonanie spornych umów a mianowicie udział w pracach komisji egzaminacyjnej było szeregiem czynności faktycznych wykonywanych z należytą starannością, nie ma charakteru czynności przynoszących konkretny materialny rezultat, były one w istocie realizowane w ramach umowy starannego działania, mającego charakter umów o świadczenie usług, do których stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.
W konsekwencji Prezes NFZ uznał, że w okresach wskazanych w sentencji decyzji organu I instancji Zainteresowany na podstawie powołanych wyżej przepisów podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o charakterze umowy o świadczenie usług, do których mają odpowiednie zastosowanie przepisy o zleceniu
III.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Płatnik składek wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji przez stwierdzenie, że Uczestnik nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu realizacji umów zlecenia.
Wyrokiem z 3 lipca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od organu na rzecz Skarżącego kwotę 480 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. ( sygn. akt VI SA/Wa 559/18).
W uzasadnieniu tego wyroku WSA podkreślił, że z argumentacji Skarżącego wynikało, że czynności wykonywane przez Uczestnika postępowania w komisji egzaminacyjnej było realizacją imperium przysługującego Wojewodzie [...] w zakresie szkolenia kierowców wykonujących przewóz drogowy. Skarżący podnosił w odwołaniu, że Uczestnik pojawił się w ośrodku szkolenia kierowców jako pracownik Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w [...] na podstawie powołania do składu komisji egzaminacyjnej dokonanego przez Wojewodę [...]. Wskazywał, powołując się na konkretne normy prawne, że to wojewoda wyznaczał do komisji, przeprowadzającej testy w Ośrodku Szkolenia Kierowców należącym do Skarżącego, członków spośród pracowników Urzędu Wojewódzkiego oraz inspekcji Transportu Drogowego zatem czynności związane z przeprowadzeniem egzaminu osoby te wykonywały jako urzędnicy państwowi. Skarżący podnosił, że nie miał wpływu na skład osobowy komisji ani też na przebieg czy sposób przeprowadzenia egzaminu.
Zdaniem WSA do powyższych okoliczności organ odwoławczy w ogóle się nie odniósł, stwierdzając jedynie w odpowiedzi na skargę, że cyt. "udział w komisji egzaminacyjnej był spowodowany wymogiem prawnym".
Mając na uwadze, że sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, za niezbędne Sąd uznał uchylenie zaskarżonej w sprawie decyzji.
WSA zalecił, aby rozpoznając ponownie sprawę organ przeprowadził postępowanie administracyjne stosownie do zasad ogólnych zawartych w k.p.a., i odniósł się do wszystkich okoliczności faktycznych i całego materiału dowodowego, który znajduje się w aktach sprawy, by następnie na jego podstawie podjąć decyzję administracyjną prawidłowo uzasadnioną o przekonywującej treści.
IV.
Rozpoznając sprawę po raz trzeci Prezes NFZ zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ stwierdził, że Dyrektor OW NFZ pismem z 10 listopada 2011 r. zwrócił się do Płatnika o przedstawienie uwierzytelnionych kopii umów zwartych m.in. z Zainteresowanym.
W odpowiedzi na ww. korespondencję Płatnik składek pismem z dnia 28 listopada nadesłał: umowę nr [...] z dnia 15 listopada 2010 r., termin rozpoczęcia dzieła od 15 listopada 2010 r., zakończenie dzieła w dniu 15 listopada 2010 r., oraz umowę nr [...] z dnia 16 grudnia 2010 r., termin rozpoczęcia dzieła od 16 grudnia 2010 r.. zakończenie dzieła w dniu 16 grudnia 2010 r.
Opisując przebieg dotychczasowego postępowania organ stwierdził, że z złożonym 7 kwietnia 2015 r. odwołaniu Płatnik wskazał naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e poprzez błędne przyjęcie, że: "Pan P. O. wykonywał na rzecz Pana Z. P. usługi na podstawie umowy zlecenia, gdy w rzeczywistości jego udział w pracach komisji egzaminacyjnej był realizacją obowiązków pracowniczych". (...) Kierownik ośrodka nie ma i mieć nie może jakiegokolwiek wpływu na przebieg czy sposób przeprowadzenia egzaminu. Mamy zatem do czynienia z klasycznym stosunkiem prawa administracyjnego, a nawiązany jest on nie pomiędzy członkami komisji a właścicielem ośrodka szkolenia kierowców, tylko pomiędzy członkami komisji a wojewodą".
Jednak, w ocenie organu, w zawartej przez strony umowie nie sposób odnaleźć konkretnie określonego rezultatu, który charakteryzowałby się indywidualnym, twórczym charakterem. Udział w pracach komisji egzaminacyjnej, jest szeregiem czynności, wykonywanych z należytą starannością przez Ubezpieczonego. Strony określiły w umowach dziedzinę wiedzy, która ma być przedmiotem komisji, czyli test kwalifikacyjny w zakresie kwalifikacji wstępnej. Ten sposób określenia przedmiotu umowy nie indywidualizuje jej dostatecznie. Dlatego trudno wskazać w badanym przypadku weryfikowalny, samoistny wynik analizowanej umowy. Także brak jest w zapisach spornej umowy uregulowania kwestii odpowiedzialności Zainteresowanego za ewentualne wady dzieła. Prezes NFZ przywołał orzecznictwo w tym m.in: wyrok SN z 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II UK 187/11 oraz literaturę: K. Zagrobelny (w:) E. Gniewek, Komentarz, 2006, s. 1039; A. Brzozowski (w:) System prawa prywatnego, t. 7, 2004, s. 329-332; J. Szczerski (w:) Komentarz, t. II, 1972, s. 1371 oraz A. Brzozowski (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz, t. II, 2005, s. 351-352). Analizując przepisy kodeksu cywilnego, a mianowicie art. 734 § 1 k.c. i art. 750 k.c. organ podkreślił, że w odróżnieniu od umowy o dzieło, przyjmujący zamówienie w umowie zlecenia (umowie o świadczenie usług) nie bierze więc na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności. Jego odpowiedzialność za właściwe wykonanie umowy oparta jest na zasadzie starannego działania (art. 355 § 1 k.c.), podczas gdy odpowiedzialność strony przyjmującej zamówienie w umowie o dzieło niewątpliwie jest odpowiedzialnością za rezultat.
Zdaniem Prezesa NFZ zawarte przez strony umowy nie są umowami o dzieło, ponieważ nie występuje żaden rezultat ucieleśniony w jakiejkolwiek postaci. Jest to wyłącznie staranne działanie wykonawcy umowy, który stosownie do posiadanej wiedzy, ma ją przekazać uczniom czy też uczestnikom szkoleń (z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2013 r., sygn. akt II UK 115/13).
Prezes NFZ wskazał, że jak wynika z zastrzeżeń do protokołu kontroli, czynnościami początkowymi procesu, w którym uczestniczył Zainteresowany w ramach umowy zawartej z Płatnikiem składek było przeprowadzenie egzaminu i sporządzenie odpowiedniej dokumentacji z tym związanej, zakończone obligatoryjnym wydaniem dokumentu w postaci świadectwa kwalifikacji zawodowej, potwierdzającego posiadanie uprawnień do wykonywania zawodu kierowcy przez każdego z uczestników szkolenia. Na poparcie prezentowanego stanowiska przywołał orzecznictwo.
Zdaniem organu nie powstał rezultat (materialny bądź niematerialny), który mógłby zostać poddany sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych. Wykonywanie przedmiotowej umowy polegało w istocie na podejmowaniu szeregu czynności faktycznych, mających na celu staranne działanie.
Jako przykład wskazał wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt III AUa 880/12 Ustosunkowując się do wyroku WSA (sygn. akt VI SA/Wa 559/18), uchylającego poprzednią decyzję organu, Prezes NFZ wskazał, że zgodnie z art. 39b1 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2014 r. poz. 1310) testy kwalifikacyjne, o których mowa w art. 39b ust. 3, przeprowadzane są w ośrodku szkolenia, po zakończeniu zajęć teoretycznych i praktycznych, przez trzyosobową komisję egzaminacyjną, powołaną przez wojewodę. Natomiast zgodnie z art. 39b1 pkt 8 ww. ustawy za przeprowadzenie testu członkom komisji, przysługuje wynagrodzenie, którego koszt ponosi ośrodek szkolenia. Jednocześnie, zgodnie z art. 39i ust. 2 pkt 4, Minister właściwy do spraw transportu, w drodze rozporządzenia określił szczegółowe wymagania w zakresie konieczności zapewnienia odpowiedniego poziomu wykształcenia i okresu praktyki zawodowej członków komisji w zakresie odpowiadającym wymaganej wiedzy dotyczącej wykonywania przewozu drogowego, a także potrzebę zapewnienia pokrycia kosztów związanych z przeprowadzaniem testów kwalifikacyjnych przez komisję
Dalej organ stwierdził, że Minister Infrastruktury i Rozwoju w obwieszczeniu z dnia 11 kwietnia 2014 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie szkolenia kierowców wykonujących przewóz drogowy ( Dz. U. z dnia 30 lipca 2014 r. poz. 1005) wskazał, że:
- w § 15.1. testy kwalifikacyjne przeprowadza komisja egzaminacyjna składająca się z trzech członków, z których wojewoda wskazuje jednego do pełnienia funkcji przewodniczącego,
- w § 15.4. Wojewoda określa regulamin pracy komisji,
- w §15.5. Wysokość wynagrodzenia członków komisji określa załącznik nr 4 do rozporządzenia.
Z kolei w załączniku nr 4 określono wysokość wynagrodzenia dla członka komisji w wysokości 300 zł, natomiast dla przewodniczącego w kwocie 400 zł. Wysokość wynagrodzenia dla członków komisji była zgodna z taryfą wskazaną w załączniku, co jest charakterystyczne dla umowy zlecenia, a nie dla umowy o dzieło. Na umowach o dzieło z 15 listopada 2010 r. z 16 grudnia 2010 r. zawartych pomiędzy stronami wskazane zostało wynagrodzenie w wysokości 300 zł, jakie przysługiwało członkowi komisji egzaminacyjnej, zgodnie z ww. załącznikiem do rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie szkolenia kierowców wykonujących przewóz drogowy. Organ zaznaczył, że pomimo uczestnictwa Zainteresowanego w komisji egzaminacyjnej, jako przedstawiciela wojewody, płatnikiem wynagrodzenia z tytułu prac w komisji egzaminacyjnej nie był wojewoda, czyli otrzymane wynagrodzenie z tytułu uczestnictwa w komisji egzaminacyjnej nie było wynagrodzeniem płatnym przez pracodawcę, z którym Zainteresowany był w stosunku pracy.
W tej sytuacji Prezes NFZ podzielił stanowisko organu pierwszej instancji i nie znalazł podstaw do jego zmiany.
V.
Skarżący niezgadzając się z decyzją Prezesa NFZ w terminie zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie:
1) przepisu art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zignorowanie wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2018 roku (VI SA/Wa 559/18) wyrażające się w braku przeprowadzenia postępowania dowodowego, choćby ograniczonego wyłącznie do przesłuchania stron rzekomego stosunku ubezpieczenia zdrowotnego, w celu ustalenia sytuacji prawnej Pana P. O. i przełożenia jego relacji pracowniczej z Wojewódzkim inspektoratem Transportu Drogowego w [...] na obowiązek udziału w komisji wobec otrzymania od Wojewody [...] powołania do udziału w jej pracach,
2) przepisu art. 153 p.p.s.a w zw. z art. 11 i art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez zignorowanie wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2018 roku (VI SA/Wa 559/18) wyrażające się w braku zamieszczenia w decyzji własnych wniosków i ustaleń co do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu, a dotyczących:
a) pracy Pana O. w komisji egzaminacyjnej w ramach stosunku pracy zawartego z Wojewódzkim Inspektoratem Transportu Drogowego w [...].
b) wykonywania przez Pana O. w ramach pracy w komisji egzekucyjnej uprawnień z zakresu imperium, nie zaś usługi cywilnoprawnej (niezależnie już nawet od jej kwalifikacji jako umowy o dzieło czy umowy zlecenia) na rzecz właściciela ośrodka szkolenia kierowców,
c) braku uwzględnienia w zakresie orzekania treści przepisów art. 39b1 ust. 3 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym oraz § 15 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 1 kwietnia 2010 roku w sprawie szkolenia kierowców wykonujących przewóz drogowy,
3) art. 7 k.p.a. i art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez błędne przyjęcie, że Pan Paweł O. wykonywał na rzecz Pana Z. P. usługi na podstawie umowy zlecenia, gdy w rzeczywistości jego udział w pracach komisji egzaminacyjnej nie stanowił usługi cywilnoprawnej na rzecz Pana P.,
Skutkiem naruszenia powyższych przepisów był brak zmiany decyzji Dyrektora [...] Wojewódzkiego Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia w [...], wydanej z rażącym naruszeniem przepisów prawa.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora OW NFZ z [...] marca 2015 r. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu Skarżący rozwinął swoją argumentację zawartą w zarzutach skargi.
W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej.
Uczestnik postępowania nie zajął stanowiska w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o przesłanki określone w art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 z późn. zm.) oraz w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: "p.p.s.a.").
W ocenie Sądu, istota rozpatrywanej sprawy dotyczy oceny charakteru prawnego wykonywanych przez Skarżącego czynności jako członka komisji kwalifikacyjnej dla przeprowadzenia testu kwalifikacji wstępnej dla kandydatów na kierowców.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. należy zauważyć, że zgodnie z tym przepisem ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W ocenie sądu należy uznać, że "sprawa", o której mowa w powyższym przepisie, to sprawa w znaczeniu materialnym, a nie formalnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 1513/11, z dnia 8 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 848/11, z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 755/10 oraz z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1865/10). P Pomimo użycia w art. 153 p.p.s.a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1998 r. sygn. II SA 1560/97 niepubl.). Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Natomiast naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 p.p.s.a. uzasadnia możliwość powtórnego zaskarżenia aktu lub czynności na tej podstawie i spowoduje uchylenie ich przez sąd administracyjny. Stanowi to gwarancję przestrzegania przez te organy związania orzeczeniem tego sądu (Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi J. Tarno, wydanie 3, Warszawa 2008, str. 376 i nast.). W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376).
Zatem ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Podsumowując stwierdzić należy, Sąd w niniejszym składzie podziela i uznaje za własny pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2014 r. (sygn. akt I GSK 534/12), że: "Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej.
W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że, zdaniem Sądu, organ dopuścił się naruszenia art. 153 p.p.s.a. przez całkowite pominięcie wytycznych wynikających z ww. wyroku WSA a polegających na obowiązku organu szczegółowego ustosunkowania się do stanowiska Skarżącego, że czynności wykonywanie przez Uczestnika postępowania w ramach komisji egzaminacyjnej były realizacją imperium przysługującego Wojewodzie w zakresie szkolenia kierowców wykonujących przewóz drogowy.
W rozpoznawanej sprawie Prezes NFZ nie wykonał wytycznych WSA i ponownie ale nieprawidłowo skoncentrował się na ocenie charakteru prawnego spornych umów zawartych przez Szkołę Nauki Jazdy należącej do Skarżącego z Uczestnikiem jako egzaminatorem powołanym imiennie przez Wojewodę do wykonywania zadań w ramach komisji egzaminacyjnej.
Badając sprawę z tego punktu widzenia organ uznał, że przedmiotem tych umów nie było stworzenie czegoś lub przetworzenie do postaci, w jakiej dotychczas nie istniało. Organ powtórzył swoje stanowisko prezentowanej we wcześniejszej uchylonej przez WSA ww. wyrokiem decyzji, że wykonywane przez Uczestnika czynności na rzecz Skarżącego jako zamawiającego były wyłącznie starannym działaniem wykonawcy właściwym dla umów, do których mają zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego o umowie zlecenia. Wypowiadając się w kwestii zasadniczej czyli charakteru udziału Uczestnika w komisji egzaminacyjnej Prezes NFZ co prawda obszernie zacytował treść przepisów prawnych, ale uznał końcowo, że płatnikiem wynagrodzenia w wysokości 300 zł, jakie przysługiwało członkowi komisji egzaminacyjnej nie był wojewoda, czyli otrzymane wynagrodzenie nie było płatne przez pracodawcę, z którym Uczestnik był w stosunku pracy.
Natomiast, zdaniem Sądu, ocena prawna charakteru domniemanej umowy stanowi kwestię drugorzędną w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. Pierwszorzędne znaczenie miało bowiem ustalenie podstawy wykonywania obowiązków członka komisji przez Uczestnika.
Przede wszystkim organ nie poddał odpowiedniej analizie prawnej w zaskarżonej decyzji argumentacji Skarżącego podnoszonej już w postępowaniu administracyjnym co do znaczenia w sprawie aktu powołania do komisji egzaminacyjnej przez Wojewodę. Ocena ww. okoliczności miała decydujące znaczenie dla rozstrzygająca sprawy, czego organ nie dostrzegł.
Podkreślić należy, że zgodnie z art. 39b1 ust. 3 pkt 2 ustawy z 6 września 2001 o transporcie drogowym (Dz. U. 2007 r., Nr 125, poz. 874 z późn. zm., dalej: u.t.d.), po zakończeniu zajęć teoretycznych i praktycznych w ośrodku szkolenia, przeprowadzane są - przez trzyosobową komisję egzaminacyjną powołaną przez wojewodę - testy kwalifikacyjne, w oparciu o rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 1 kwietnia 2010 r. w sprawie szkolenia kierowców wykonujących przewóz drogowy (Dz.U. z 2017 r. poz. 151), gdy chodziło o datę realizacji umowy. Na podstawie § 16 ust. 1 tego rozporządzenia, po zakończeniu kursu kwalifikacyjnego (...) kierownik ośrodka szkolenia (...) przesyła odpowiednio do właściwego wojewody (...) wniosek o przeprowadzenie testu kwalifikacyjnego dla osób, które ukończyły szkolenie. Organem właściwym do powołania członków komisji jest wojewoda, który określa również regulamin jej pracy (§ 15 ust. 4 ww. rozporządzenia). Za przeprowadzenie testu członkom komisji przysługuje wynagrodzenie, które wypłaca ośrodek szkolenia. Wysokość wynagrodzenia członków komisji określa załącznik nr 4 do ww. aktu i wynosi ono odpowiednio 400 zł dla przewodniczącego komisji i 300 zł dla członka komisji. Ponadto ośrodek szkolenia jest zobowiązany do zapewnienia odpowiedniego lokalu, w którym przeprowadzany jest test kwalifikacyjny.
Zatem objęcie funkcji członka komisji egzaminacyjnej następuje na podstawie aktu powołania właściwego organu administracji publicznej, w tym przypadku na podstawie zarządzenia właściwego Wojewody. Tym samym Uczestnik występował tu jako egzaminator powołany imiennie przez Wojewodę do wykonywania zadań w ramach komisji egzaminacyjnej.
W tej sytuacji w pierwszej kolejności Prezes NFZ powinien wypowiedzieć się - czy powołanie przez organ władzy publicznej stanowi tytuł rodzący obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym - mając na względzie przepisy o ubezpieczeniu zdrowotnym oraz zarządzenie Wojewody w sprawie powołania komisji egzaminacyjnej, w skład której wchodził Uczestnik.
W ocenie Sądu, podnoszone w skardze argumenty dotyczące skutków prawnych powołania Uczestnika na członka takiej komisji przez wojewodę są uzasadnione również tym, że wpływają na zagwarantowanie przez wojewodę - poprzez imienne wskazanie w zarządzeniu o powołaniu komisji egzaminacyjnej - bezstronności powołanych nim egzaminatorów, przy jednoczesnym zabezpieczeniu przez ustawodawcę (por. rozporządzenie w sprawie szkolenia kierowców wykonujących przewóz drogowy) wypłaty ich wynagrodzenia za udział w egzaminie "wewnętrznym" przeprowadzanym w ośrodku szkolenia kierowców, poprzez wskazanie wprost wysokości ich wynagrodzenia. Wykonywanie przez egzaminatora obowiązków członka komisji egzaminacyjnej w takim ośrodku jest zatem rekompensowane świadczeniem pieniężnym, obok uposażenia z tytułu zatrudnienia w W..( por. wyroki WSA w Warszawie sygn. akt VI SA/Wa 482/19, VI SA/Wa 414/19, VI SA/Wa 374/19, VI SA/Wa 373/19, VI SA/Wa 372/19).
Jednocześnie w rozpoznawanej sprawie należy uwzględnić, że podstawą objęcia ubezpieczeniem nie jest sam fakt wypłaty wynagrodzenia. W art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach wskazano krąg osób objętych obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Katalog ten ma charakter zamknięty i jedynie osoby wymienione w tym przepisie podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z określonego tam tytułu. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, którymi są m.in. osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo inne umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, lub osoby z nimi współpracujące.
Idąc tym tokiem rozumowania oraz uwzględniając cytowane wyżej przepisy prawa oraz materiał dowodowy zebrany w sprawie Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie brak było uzasadnionych podstaw faktycznych i prawnych do uznania, że strony były zobowiązane do zawarcia umowy w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego.
Rację ma zatem Skarżący wywodząc w toku postępowania administracyjnego oraz w skardze, że przepisy prawa nie wprowadziły wymogu zawarcia umowy cywilnej pomiędzy ośrodkiem szkolenia a członkami komisji egzaminacyjnej. Skarżący wręcz twierdził w odwołaniu ( co też zaznaczył organ w odpowiedzi na skargę), że sam fakt podpisania tych umów przez Skarżącego z Uczestnikiem jako członkiem komisji został niejako "narzucony przez Urząd Wojewódzki w [...] ".
Jak już wyżej wspomniano na podstawie art. 39b1 ust. 8 u.t.d. za przeprowadzenie testu członkom komisji, przysługuje wynagrodzenie, którego koszt ponosi ośrodek szkolenia. Jak wynika z przepisów § 15 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 1 kwietnia 2010 r. w sprawie szkolenia kierowców wykonujących przewóz drogowy (Dz. U. z 2017 r. poz. 151, z późn. zm.) testy kwalifikacyjne przeprowadza komisja egzaminacyjna, zwana dalej "komisją", składająca się z trzech członków, z których wojewoda wskazuje jednego do pełnienia funkcji przewodniczącego. Powoływanie członków komisji powinno odbywać się z poszanowaniem zasady bezstronności i braku konfliktu interesów. Wojewoda określa regulamin pracy komisji. Natomiast wysokość wynagrodzenia członków komisji określa załącznik nr 4 do rozporządzenia. Zatem objęcie funkcji członka komisji egzaminacyjnej następuje na podstawie aktu powołania właściwego organu administracji publicznej, w tym przypadku Wojewody [...]. Jedną ze stron zawiązanego stosunku prawnego jest organ administracji państwowej lub inny podmiot, któremu ustawa powierza pełnienie funkcji publicznych. Owo władztwo administracyjne jest charakterystyczną cechą prawa administracyjnego. Natomiast, jak słusznie zauważa Skarżący, w tym układzie podporządkowania nie ma mowy o równości stron pomiędzy Skarżącym jako prowadzącym ośrodek szkolenia i Uczestnikiem jako członkiem komisji egzaminacyjnej. Stosunek cywilnoprawny różni się od stosunku administracyjnego tym, że stronami umowy są podmioty równorzędne. Stosunek administracyjnoprawny pozbawiony jest tej równorzędności, zaś rola Skarżącego w tym układzie niejako podwójnego podporządkowania (w stosunku do Wojewody na podstawie powołania konkretnego członka komisji, jak też w stosunku do Uczestnika jako egzaminatora wskazanego przez organ administracji publicznej) sprowadzała się do wypłacenia wynagrodzenia członkom komisji egzaminacyjnej a także innych czynności organizacyjnych.
Zgodnie z cytowanymi wyżej przepisami wynagrodzenie przysługujące członkom komisji w kwocie 300 zł wypłaca ośrodek szkolenia czyli w tym wypadku Skarżący. W tej sytuacji, pozostając w zgodzie z wymogami podatkowymi PIT wystarczające byłoby wystawienie stosownego rachunku przez Uczestnika dla Skarżącego za udział w pracach komisji egzaminacyjnej z powołaniem się na przepisy u.t.d. (np. art. 39b1 ust. 8 u.t.d.). Należy zatem przyznać rację stronie skarżącej, że analiza tego aspektu sprawy prowadzi do wniosku, że zawarcie umowy cywilnoprawnej przez Skarżącego było błędne i zbędne, a co za tym idzie sporne umowy mogłyby być uznane za bezskuteczne (art. 84 k.c.).
Mając te wszystkie okoliczności na uwadze oraz uznając zasadność zarzutów skargi Sąd uchylił zaskarżone decyzje na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.
Zgodnie z art. 145 § 3 p.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie.
W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że zachodzą uzasadnione podstawy faktyczne i prawne do umorzenia postępowania administracyjnego bowiem dalsze prowadzenie tego postępowania byłoby bezprzedmiotowe skoro Sąd, w zastępstwie organu, uznał fakt zawarcia spornych umów za błędne w świetle przytoczonych wyżej przepisów prawa. Przepis art. 145 § 3 p.p.s.a jest przeniesieniem na grunt postępowania sądowoadministracyjnego instytucji obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego, przewidzianej w art. 105 § 1 k.p.a. Sąd, wstępując w rolę organu administracji publicznej, wykonuje przypisany organowi obowiązek. Wydane orzeczenie sądu zastępuje więc rozstrzygnięcie organu administracji publicznej i pełni funkcję decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w całości lub w części, kończąc postępowanie bez rozstrzygania sprawy co do jej istoty. W ten sposób, kierując się zasadami ekonomiki procesowej, ustawodawca umożliwił, aby wyrok sądu administracyjnego w takiej sytuacji definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji publicznej tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania (por. P. Szustakiewicz. A. Skoczylas, (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2016, wyd. elektr.; zob. też uzasadnienie do projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Druk sejmowy Nr 1633 i 2538, VII kadencja, s. 17). Umorzenie postępowania nie zależy więc od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpi brak chociażby jednego z podstawowych elementów stosunku administracyjnoprawnego (podmiotu, przedmiotu, podstawy prawnej) będącego przedmiotem postępowania, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
O zwrocie kosztów Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając na rzecz Skarżącego jedynie kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania bowiem skarga została wniesiona w sprawie z zakresu ubezpieczeń zdrowotnych wolnej od wpisu sądowego. Wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 zł zostało ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j.: Dz.U.2015.1800).