VI SA/WA 474/21

VI SA/Wa 474/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-05-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska
Danuta Szydłowska /sprawozdawca/
Grzegorz Nowecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne
Lotnicze prawo
Sygn. powiązane
II GSK 492/22 - Wyrok NSA z 2022-12-08
II GZ 102/22 - Postanowienie NSA z 2022-05-27
Skarżony organ
Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 959
aryt. 205 a ust. 1, art. 205b ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze - tekst jedn.
Dz.U.UE.L 2004 nr 46 poz 1 art. 5 ust. 1 lit. c oraz ust. 3, art. 6, art. 7, art. 2 lit. l, art. 3 ust. 2 lit. b, pkt 14 i 15 preambuły
Rozporządzenie (WE) NR 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i  pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie  (EWG) nr 295/91 (Tekst mający znaczenie dla EOG)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Grzegorza Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 maja 2021 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie naruszenia przepisów przez przewoźnika lotniczego oddala skargę
Uzasadnienie
1 UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 205a ust. 1 oraz art. 205b ust. 1 pk 2 ustawy z dnia 3 lipca 2002 roku Prawo lotnicze (Dz.U. z 2018 r. poz. 1183), w zw. z art. 2, art. 5, art. 6, art. 7 rozporządzenia WE nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91/WE (Dz. Urz. UE L 46 z 17.2.2004), art. 14 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo lotnicze oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019, poz. 235); po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchylił decyzję własną z dnia [...] lutego 2019 r. stwierdzającą naruszenie przez przewoźnika lotniczego P. S.A. postanowień rozporządzenia 261/2004 wobec S. i K. C. oraz T., S., T. i M. R. w związku z lotem o numerze [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. na trasie K. – T., art. 7 ust. 1 lit. b i art. 14 rozporządzenia polegające na niewypłaceniu każdej ze stron odszkodowania w wysokości po 400 euro, niepoinformowaniu pasażerów o przysługujących im prawach, ustalił obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się tej decyzji oraz nałożył na P. S.A. karę pieniężną za to naruszenie w łącznej wysokości 7 200 zł i stwierdził brak naruszenia przepisów rozporządzenia 261/2004 przez przewoźnika lotniczego P. S.A.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż do Urzędu Lotnictwa Cywilnego wpłynęła skarga wniesiona przez S. i K. C. oraz T., S., T. i M. R. dotycząca lotu o oznaczeniu kodowym [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. wykonywanego przez przewoźnika lotniczego P. S.A. Istotą skargi było stwierdzenie naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia 261/2004. Pasażerowie poinformowali, że ich lot został odwołany, nie zapewniono im połączenia alternatywnego, nie wypłacono należnego odszkodowania oraz nie poinformowano o przysługujących im prawach.
W wyniku przeprowadzonego postępowania Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wydał decyzję z [...] lutego 2019 r., w której stwierdził naruszenie przez P. S.A. art. 7 ust. 1 lit. b i art. 14 rozporządzenia polegające na niewypłaceniu każdej ze stron skarżących odszkodowania w wysokości po 400 euro, niepoinformowaniu pasażerów o przysługujących im prawach, ustalił obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się tej decyzji oraz nałożył na P. S.A. karę pieniężną za to naruszenie w łącznej wysokości 7 200 zł.
Rozpoznając wniosek przewoźnika lotniczego P. S.A.o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego uznał, że nie doszło do odwołania skarżonego lotu, a ponadto skarżący otrzymali już odszkodowanie za opóźnienie lotu [...]. Nawet gdyby jednak przyjąć, że odwołanie nastąpiło, byłoby ono jednak spowodowane wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków.
Lot o oznaczeniu [...] w dnia [...] sierpnia 2014 r. odbył się, a pasażerowie dolecieli do miejsca docelowego. Lotnisko docelowe było zgodnie z życzeniem kontrahenta przewoźnika lotniskiem w S.. To tam biuro podróży [...] poleciło skierować lot [...] przewoźnikowi P. S.A. Przewoźnik nie dokonywał samodzielnie żadnych zmian w zakresie wyboru miejsca docelowego ani nie odwoływał lotu [...].
Ponadto zmiana lotniska docelowego z T. na S. została dokonana na skutek powodzi na [...] skutkujących zniszczeniem miejscowej infrastruktury, w tym dróg dojazdowych do lotniska w T. i zamknięciem tegoż. W tym czasie na lotnisku nie odbywały się operacje lotnicze. Nawet gdyby uznać, że do odwołania lotu doszło, to niewątpliwie zamknięcie lotniska przez miejscowe władze na skutek zniszczenia infrastruktury jest okolicznością nadzwyczajną, niezależną od przewoźnika, której on nie mógł przewidzieć i jej uniknąć.
Skarżący pasażerowie otrzymali odszkodowanie za opóźniony lot [...]. W sprawie zachodzi więc tożsamość skarżonego lotu z tym, za który pasażerowie otrzymali już odszkodowanie, i gdyby stwierdzić naruszenie obowiązku wypłaty odszkodowania przez P. S.A., byłby on zobowiązany do dwukrotnej wypłaty tym samym pasażerom za ten sam lot.
Mając powyższe na uwadze Prezes Urzędu uchylił decyzję z [...] lutego 2017 r. i stwierdził brak naruszenia przepisów rozporządzenia 261/2004 przez przewoźnika.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie,
K. C. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zwrot kosztów postępowania.
Skarżący podniósł zarzut naruszenia:
1. przepisów prawa materialnego, to jest art. 3 ust. 2B, w związku z art. 5 ust. 1 c rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91 poprzez niezastosowanie w/w przepisów polegające na błędnym uznaniu, iż pasażerowie posiadający rezerwację na rejs, wydaną przez organizatora turystyki, który to nie został zrealizowany nie są uprawnieni do uzyskania rekompensaty określonej przepisami art. 7 rozporządzenia (WE) 261/2004.
2. przepisów postępowania, to jest art. 205b ust. 5 ustawy Prawo lotnicze, poprzez jego niezastosowanie polegające na błędnym- ustaleniu braku naruszenia przepisów art. 5 ust. 1 c, w zw. z art. 7 ust. 1 b •rozporządzenia (WE) 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie. (EWG) nr 295/91 w sytuacji, w której przewoźnik nie wykazał przesłanek zwalniających go z odpowiedzialności wobec pasażerów, którzy to legitymowali się potwierdzeniem rezerwacji na rejs liniami P., który to został nie został zrealizowany.
3. przepisów prawa materialnego, to jest art. 5 ust. 3 rozporządzenia (WE) 261/2004 poprzez błędne ustalenie, że nastanie powodzi w T. w maju 2014 roku stanowi przesłankę zwalniającą przewoźnika z odpowiedzialności wobec pasażerów w sytuacji, gdy ich rezerwacja została dokonana w pierwszej połowie sierpnia 2014 roku- tym samym przewoźnik, jak i organizator turystyki byli świadomi występujących trudności na lotnisku w T.
4. przepisów postępowania, to jest art. 7 Kpa poprzez błędne ustalenie, że płatność na rzecz strony skarżącej z tytułu innego zdarzenia lotniczego, niż odwołanie rejsu relacji K.-T. (jak w niniejszym postępowaniu) zaspokaja wszelkie pozostałe roszczenia strony skarżącej powstałe w odniesieniu do innego stanu faktycznego.
W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął i uzasadnił wskazane zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
W działaniu organu rozstrzygającego w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.
Na wstępie wskazać należy, iż od dnia wejścia w życie Traktatu Akcesyjnego z dnia 16 kwietnia 2003 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864), na mocy którego Polska stała się państwem członkowskim Unii Europejskiej, kontrola sądu administracyjnego obejmuje również zgodność rozstrzygnięć organów administracji publicznej z prawem wspólnotowym, rozumianym jako całokształt dorobku prawnego Wspólnoty Europejskiej (acquis communautaire), w tym zasad ogólnych prawa wspólnotowego, interpretowanym oraz stosowanym w sposób jednolity na całym obszarze Unii Europejskiej.
W świetle wiążącej organy i sądy krajowe wykładni art. 5, art. 6 i art. 7 rozporządzenia nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91/WE (Dz. Urz. UE L 46 z 17.2.2004) dokonanej przez Trybunał Sprawiedliwości w wyrokach z dnia 19 listopada 2009 r. w sprawach połączonych C-402/07 i C-432/07, oraz z dnia 23 października 2012 r. w sprawach połączonych C-581/10 i C-629/10, art. 5, art. 6 i art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 należy interpretować w ten sposób, że do celów stosowania prawa do odszkodowania pasażerów opóźnionych lotów można traktować jak pasażerów odwołanych lotów, oraz że mogą oni powoływać się na prawo do odszkodowania przewidziane w art. 7 tego rozporządzenia, jeżeli z powodu tych lotów poniosą stratę czasu wynoszącą co najmniej trzy godziny.
W myśl art. 5 ust. 1 lit. c w/w rozporządzenia w przypadku odwołania lotu obsługujący przewoźnik lotniczy powinien wypłacić pasażerowi odszkodowanie na zasadach określonych w art. 7 w kwocie zależnej od długości trasy przelotu. Okoliczności wyłączające odpowiedzialność odszkodowawczą określone zostały w art. 5 ust. 1 lit. c pkt i, ii, iii stanowiącym, iż pasażerom nie należy się odszkodowanie jeżeli m.in. zostaną poinformowani o odwołaniu lotu co najmniej dwa tygodnie przed planowanym odlotem, oraz w art. 5 ust. 3 zgodnie z którym przewoźnik zwolniony jest z tego obowiązku jeżeli może dowieść, iż odwołanie zostało spowodowanie zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć mimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Ciężar dowodu tego czy i kiedy pasażerowie zostali poinformowani o odwołaniu lotu spoczywa na przewoźniku - art. 4 ust.5 rozporządzenia. Również art. 205b ust. 3 ustawy Prawo lotnicze stanowi, iż ciężar udowodnienia , że uprawnienia przysługujące pasażerowi , w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub opóźnienia lotu, zgodnie z rozporządzeniem nie zostały naruszone, obciąża przewoźnika lotniczego.
Stosownie do treści postanowień (14) preambuły rozporządzenia nr 261/2004/WE podobnie jak w konwencji montrealskiej, zobowiązania przewoźników powinny być ograniczone lub ich odpowiedzialność wyłączona w przypadku, gdy zdarzenie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć mimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Okoliczności te mogą, w szczególności, zaistnieć w przypadku destabilizacji politycznej, warunków meteorologicznych uniemożliwiających dany lot, zagrożenia bezpieczeństwa, nieoczekiwanych wad mogących wpłynąć na bezpieczeństwo lotu oraz strajków mających wpływ na działalność przewoźnika. Zgodnie z pkt 14 i 15 preambuły rozporządzenia, zamkniecie lotniska stanowi decyzję władz lotniczych, na którą przewoźnik lotniczy nie ma wpływu.
Omawiane rozporządzenie nie zawiera definicji opóźnienia lotu. Pojęcie to może jednak zostać sprecyzowane przez odwołanie do kontekstu, w jaki się wpisuje. W tym względzie należy przypomnieć, po pierwsze, że "lot" w rozumieniu rozporządzenia nr 261/2004 oznacza operację transportu lotniczego wykonywaną przez przewoźnika lotniczego, który wytycza swoją trasę (wyrok z dnia 10 lipca 2008 r. w sprawie C-173/07 Emirates Airlines, Zb.Orz.s. I-5237, pkt 40). Ponadto z art. 6 rozporządzenia nr 261/2004 wynika, że ustawodawca wspólnotowy posłużył się wyrażeniem opóźnienie lotu, które występuje wyłącznie w odniesieniu do planowej godziny odlotu i które zakłada w konsekwencji, że po godzinie odlotu pozostałe czynniki wpływające na lot powinny pozostać niezmienione. Lot jest zatem opóźniony w rozumieniu art. 6 rozporządzenia nr 261/2004, jeżeli nie jest wykonywany zgodnie z pierwotnie przewidzianym rozkładem i jeżeli rzeczywista godzina jego startu jest opóźniona w stosunku do planowej godziny startu. Po drugie, należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 2 lit. l rozporządzenia nr 261/2004 w odróżnieniu od opóźnienia lotu jego odwołanie jest konsekwencją faktu, że lot pierwotnie przewidziany nie został wykonany. Wynika z tego, że loty odwołane i loty opóźnione stanowią dwie całkiem odrębne kategorie lotów. Nie można zatem wyprowadzić z tego rozporządzenia wniosku, że opóźniony lot może zostać uznany za odwołany lot tylko z tego powodu, że opóźnienie się przedłużyło, nawet znacznie. Co za tym idzie, opóźniony lot, niezależnie od czasu trwania opóźnienia, nawet gdy jest ono duże, nie może zostać uznany za odwołany, jeżeli następuje odlot zgodnie z pierwotnie przewidzianym rozkładem.
Sąd uznał za prawidłowo ustalony przez organ odwoławczy stan faktyczny zaistniały w sprawie i opisany we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia, w związku z czym sąd przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu Prezesa ULC (zob.: uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09).
Skarżący podnosi, że lot na który posiadał rezerwację nie został zrealizowany. Na podstawie art. 7 rozporządzenia przewoźnik lotniczy ma obowiązek wypłaty na rzecz pasażera odszkodowania, w wysokości określonej w ust. 1, uzależnionej głównie od długości skarżonego lotu. Przy czym, przepis ten stosuje się nie tylko w przypadku lotu odwołanego (o czym stanowi art. 5 ust. 1 lit. c rozporządzenia), ale również w przypadku lotu "znacznie" opóźnionego, tj. wówczas, gdy pasażerowie lotów opóźnionych poniosą stratę czasu wynoszącą co najmniej trzy godziny, polegającą na przybyciu do ich miejsca docelowego co najmniej trzy godziny po pierwotnie przewidzianej przez przewoźnika lotniczego godzinie przylotu (a przesądza o tym wiążąca wykładnia art. 7 powołanego rozporządzenia, jako dokonana przez Trybunał Sprawiedliwości UE - v. wyrok z 19 listopada 2009 r., C-402/07 i C-432/07). Natomiast odwołanie lotu zgodnie z art. 2 lit. 1 rozporządzenia 261/2004 oznacza nieodbycie się lotu, który był uprzednio planowany i na który zostało zarezerwowane przynajmniej jedno miejsce.
Jak wynika z akt sprawy lot o oznaczeniu [...] w dniu [...] sierpnia 2014 r. odbył się, a pasażerowie dotarli do miejsca docelowego. Lot ten był planowany na trasie K. ([...]) – T. ([...]) w Egipcie, jednakże lądowanie miało miejsce na lotnisko dolotowe obsługujące ten sam region tj. na lotnisko S. Dystans między lotniskami wynosi 182 km. Przedmiotowy lot nie mógł zakończyć się w pierwotnie planowanym miejscu z powodu nadzwyczajnej okoliczności z uwagi na klęskę żywiołową panującą w T. i zamknięcie lotniska. z powodu zniszczenia i nieprzejezdności dróg dojazdowych do niego po osunięciu się ziemi. Przewoźnik lotniczy nie dokonywał samodzielnie zmian w zakresie wyboru miejsca dolotu ani nie odwoływał lotu [...]. Organ ustalił, że lot [...] był lotem opóźnionym, a przewoźnik lotniczy dobrowolnie wypłacił skarżącemu rekompensatę co do opóźnionego lotu na zmienionej trasie.
Sąd podziela stanowisko organu, że zmiana miejsca wylotu bez istotnej zmiany trasy lotu, nie stanowi jego odwołania, a w konsekwencji bezzasadnym jest zarzut niezastosowania przepisu art. 7 w zw. z art. 3 ust. 2 lit. b oraz z art. 5 ust. 1 lit. c rozporządzenia 261/2004. W przypadku zamiany portu lotniczego obsługującego ten sam region co port pierwotnie planowany nie można mówić, aby taka zamiana dawała prawo do dochodzenia kompensacji na podstawie rozporządzenia 261/2004.
Podkreślenia przy tym wymaga, iż lot nie może być uznany za odwołany jeśli pasażer, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, nie został przeniesiony na inny lot. (postanowienie TSUE z 5 stycznia 2016 r., W. C. - 32/16). Przy czym lot należy uznać za odwołany jeśli przewoźnik lotniczy przewozi pasażerów w ramach alternatywnego lotu, którego rozkład różni się od rozkładu lotu planowanego pierwotnie
W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego niewadliwie uznał, że przewoźnik lotniczy nie był odpowiedzialny za powyższą zmianę, w związku z czym nie dopuścił się naruszenia przepisów rozporządzenia i nie można obciążać go obowiązkiem wypłaty odszkodowania na rzecz skarżącego.
Reasumując uznać należy, że nie doszło do naruszeń przepisów wymienionych w skardze, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ podjął wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy i dysponował materiałem wystarczającym do podjęcia rozstrzygnięcia. Sąd nie dopatrzył się również naruszeń przepisów prawa procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy. Wydana w sprawie decyzja zawiera wszelkie określone prawem elementy. Organ w sposób wystarczający wyjaśnił również motywy zaskarżonego rozstrzygnięcia, a uzasadnienie decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
-----------------------
1