VI SA/Wa 1856/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2005-07-05
NSAinneŚredniawsa
patentwynalazekUrząd Patentowy RPunieważnienie patentunowość wynalazkuistota wynalazkupostępowanie administracyjneprawo własności przemysłowejWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Urzędu Patentowego RP o unieważnieniu patentu na wynalazek "Łapka sprężysta do mocowania szyn", uznając brak wystarczających dowodów na naruszenie przepisów o nowości i zmianie istoty wynalazku.

Sprawa dotyczyła skargi V. Sp. z o.o. na decyzję Urzędu Patentowego RP o unieważnieniu patentu na wynalazek "Łapka sprężysta do mocowania szyn". Urząd Patentowy uznał, że wynalazek nie spełnia wymogów nowości i uległ niedopuszczalnej zmianie istoty. Sąd uchylił tę decyzję, wskazując na brak wystarczających dowodów w postaci rysunków z patentu brytyjskiego oraz na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym brak czynnego udziału strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę V. Sp. z o.o. na decyzję Urzędu Patentowego RP o unieważnieniu patentu na wynalazek "Łapka sprężysta do mocowania szyn". Urząd Patentowy oparł swoją decyzję na zarzutach braku nowości wynalazku w świetle patentu brytyjskiego GB nr [...] oraz niedopuszczalnej zmiany jego istoty w stosunku do zgłoszenia. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a., poprzez brak możliwości czynnego udziału w postępowaniu i wypowiedzenia się co do dowodów, zwłaszcza tłumaczenia patentu brytyjskiego. Sąd uznał, że Urząd Patentowy nie wykazał w sposób wystarczający braku nowości wynalazku, opierając się na niepełnych rysunkach z patentu brytyjskiego i stosując zbyt szeroką interpretację zastrzeżeń. Sąd podkreślił, że Urząd nie zebrał wyczerpującego materiału dowodowego i nie zapewnił stronom czynnego udziału w postępowaniu. Ponadto, sąd uznał, że zarzut naruszenia art. 30 ustawy o wynalazczości (zmiana istoty wynalazku) nie został dostatecznie udowodniony. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżoną decyzję jako naruszającą przepisy postępowania administracyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, Urząd Patentowy nie wykazał w sposób wystarczający braku nowości, ponieważ rysunki w zagranicznym patencie nie pozwalały na stanowcze stwierdzenie tożsamości rozwiązania, a interpretacja zastrzeżeń była zbyt szeroka.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak wystarczającej liczby rzutów rysunków w patencie brytyjskim oraz zbyt szeroka interpretacja zastrzeżeń przez Urząd Patentowy uniemożliwiły prawidłowe ustalenie braku nowości wynalazku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

u.o.w. art. 10

Ustawa o wynalazczości

Wynalazek podlegający opatentowaniu jest nowym rozwiązaniem o charakterze technicznym, nie wynikającym w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogącym się nadawać do stosowania.

u.o.w. art. 11

Ustawa o wynalazczości

Rozwiązanie uważa się za nowe, jeśli przed datą pierwszeństwa nie zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jego stosowania.

u.o.w. art. 30

Ustawa o wynalazczości

Do czasu wydania decyzji w sprawie udzielenia patentu zgłaszający może wprowadzać uzupełnienia i poprawki do zgłoszenia, jeżeli nie zmieniają one istoty zgłoszonego wynalazku ani nie uzasadniają zmiany pierwszeństwa.

u.o.w. art. 68 § 1

Ustawa o wynalazczości

Patent może być unieważniony, jeżeli nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do jego uzyskania.

Pomocnicze

u.o.w. art. 16 § 3

Ustawa o wynalazczości

Zakres przedmiotowy patentu określają zastrzeżenia patentowe.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję, postanowienie lub inny akt, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

k.p.a. art. 81

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania.

k.p.a. art. 10 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy obowiązane są należycie i wyczerpująco informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych.

p.w.p. art. 315 § 3

Ustawa Prawo własności przemysłowej

Ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego przez Urząd Patentowy RP, w tym brak zapewnienia czynnego udziału strony. Brak wystarczających dowodów w postaci rysunków z patentu brytyjskiego do wykazania braku nowości wynalazku. Zbyt szeroka interpretacja zastrzeżeń patentowych przez Urząd Patentowy RP. Niewykazanie niedopuszczalnej zmiany istoty wynalazku.

Odrzucone argumenty

Argumenty Urzędu Patentowego RP dotyczące braku nowości wynalazku w świetle patentu brytyjskiego. Argumenty Urzędu Patentowego RP dotyczące niedopuszczalnej zmiany istoty wynalazku.

Godne uwagi sformułowania

Sąd uznał, że Urząd Patentowy RP nie wykazał w sposób wystarczający braku nowości rozwiązania objętego spornym patentem PL nr [...]. Zaskarżona decyzja, jako naruszająca przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., podlega uchyleniu. Niejednokrotnie bowiem, aby zaprezentować wszystkie elementy wynalazku obrazujące jego istotę zachodzi potrzeba przedstawienia graficznego wynalazku w trzech, a nawet i więcej rzutach. Nie zostało zatem dostatecznie wykazane, aby w następstwie wspomnianej zmiany zastrzeżenia patentowego doszło do naruszającej art. 30 ustawy o wynalazczości zmiany istoty zgłoszonego wynalazku bądź zmiany pierwszeństwa do uzyskania patentu.

Skład orzekający

Stanisław Gronowski

przewodniczący sprawozdawca

Maria Jagielska

członek

Izabela Głowacka-Klimas

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nowości wynalazku, zmiany istoty wynalazku oraz wymogów postępowania administracyjnego w sprawach patentowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z patentem na łapkę sprężystą i interpretacją konkretnych rysunków z patentu brytyjskiego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy złożonego zagadnienia prawa patentowego, w tym oceny nowości wynalazku i procedury administracyjnej. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie własności intelektualnej.

Sąd uchyla decyzję o unieważnieniu patentu: kluczowe znaczenie ma jakość dowodów i rzetelność postępowania.

Sektor

przemysł

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 1856/04 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-07-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-10-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Izabela Głowacka-Klimas
Maria Jagielska
Stanisław Gronowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6461 Wynalazki
Sygn. powiązane
II GSK 15/06 - Wyrok NSA z 2006-03-16
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.), Sędziowie WSA Maria Jagielska, asesor WSA Izabela Głowacka-Klimas, Protokolant Aleksandra Borowiec-Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi V. Sp. z o.o. w N. na decyzję Urzędu Patentowego R P z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienie patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Urzędu Patentowego RP na rzecz V. Sp. z o.o. w N. kwotę 1600 zł (jeden tysiąc sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania 3. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu
Uzasadnienie
W dniu [...] listopada 1996 r. wpłynęło do Urzędu Patentowego RP podanie o udzielenie patentu na wynalazek pn. "Łapka sprężysta do mocowania szyn", złożone przez Przedsiębiorstwo Państwowe "S." w N., którego następcą prawnym jest V. sp. z o.o. w N., zwana dalej "skarżącą". W świetle zastrzeżenia patentowego tego wynalazku łapka sprężysta do mocowania szyn posiadająca dwa ramiona (1) i (2) symetryczne względem siebie gięte jednakowo w płaszczyznach prostopadłych do osi podłużnej szyny oraz kabłąk (3) łączący te ramiona znamienna tym, że proste równoległe odcinki końcowe ramion łapki nie przebiegają po wypukłymi do góry częściami ramion. W następstwie pisma Urzędu Patentowego RP z dnia [...] marca 2001 r., wzywającym skarżącą do sprecyzowania istoty wynalazku, co dotyczy w szczególności redakcji zastrzeżeń patentowych, skarżąca nadesłała nową redakcję zastrzeżenia patentowego, według którego łapka sprężysta do mocowania szyn posiadająca dwa symetryczne względem siebie ramiona wygięte jednakowo w płaszczyznach prostopadłych do osi podłużnej szyny oraz łączący ramiona kabłąk, znamienna tym, że połowa odległości (L) między prostymi równoległymi odcinkami końcowymi ramion (1) i (2) jest mniejsza od promienia (R) kabłąka (3).
Decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lipca 2001 r. nr [...] udzielono na rzecz skarżącej patent na wynalazek "Łapka sprężysta do mocowania szyn" – patent PL nr [...].
I. Sp. z o.o. z siedzibą w T., zwana "uczestniczką postępowania sądowoadministracyjnego" wystąpiła do Urzędu Patentowego RP działającego w trybie postępowania spornego z wnioskiem o unieważnienie patentu PL nr [...] udzielonego na wyżej wymieniony wynalazek, zarzucając decyzji udzielającej patent naruszenie art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm.). Stosownie do art. 10 powołanej ustawy wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania. Zgodnie zaś z art. 11 ustawy rozwiązanie uważa się za nowe, jeśli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, nie zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jego stosowania, w szczególności przez publikację, jawne stosowanie lub wystawienie na wystawie publicznej. Na poparcie zarzutów w przedmiocie braku zdolności patentowej wspomnianego wynalazku przedłożyła w szczególności wybrane fragmenty węgierskiego podręcznika N. Ervin "Vasuti felepitmeny" (z tłumaczeniem) oraz brytyjski opis pat. GB nr [...] opublikowany 28 grudnia 1961 r. (z tłumaczeniem), a także analizę porównawczą rozwiązania według spornego patentu oraz brytyjskiego opisu patentowego GB nr [...]. Ponadto, jak zarzucała uczestniczka postępowania, sporny patent został udzielony na rozwiązanie inne niż zgłoszone. Zmiana zastrzeżenia patentowego z postaci zgłoszonej do ochrony ("Łapka sprężysta do mocowania szyn posiadająca dwa ramiona symetryczne względem siebie, gięte jednakowo w płaszczyznach prostopadłych do osi podłużnej szyny oraz kabłąk łączący te ramiona, znamienna tym, że proste równoległe odcinki końcowe ramion łapki nie przebiegają pod wypukłymi do góry częściami ramion") na udzielone patentem rozwiązanie ("Łapka sprężysta do mocowania szyn posiadająca dwa symetryczne względem siebie ramiona wygięte jednakowo w płaszczyznach prostopadłych do osi podłużnej szyny oraz łączący ramiona kabłąk, znamienna tym, że połowa odległości (L) między prostymi, równoległymi odcinkami końcowymi ramion (1) i (2) jest mniejsza od promienia (R) kabłąka (3)") stanowi niedopuszczalną zmianę istoty wynalazku w rozumieniu art. 30 ustawy o wynalazczości. W myśl tego przepisu do czasu wydania decyzji w sprawie udzielenia patentu zgłaszający może wprowadzać uzupełnienia i poprawki do zgłoszenia wynalazku, jeżeli nie zmieniają one istoty zgłoszonego wynalazku ani nie uzasadniają zmiany pierwszeństwa do uzyskania patentu. Interes prawny w domaganiu się unieważnienia patentu nr PL [...] uczestniczka postępowania uzasadniała listem ostrzegawczym skarżącej, wzywającym uczestniczkę postępowania do zaprzestania produkcji, oferowania i wprowadzania do obrotu łapki sprężystej pod groźbą egzekwowania wszelkich roszczeń z tytułu naruszenia patentu.
W postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym RP, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 30 ustawy o wynalazczości, skarżąca wskazywała, iż dokonane zmiany mieściły się w istocie przedmiotowego rozwiązania zawartej w złożonej dokumentacji zgłoszeniowej w postaci opisu, zastrzeżeń patentowych i rysunków. Powoływała się na ukształtowane orzecznictwo Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym RP. I tak w świetle decyzji z dnia [...] maja 1979 r. nr [...] (WUP [...]) przy ocenie wynalazku powinna być brana pod uwagę jego istota ujawniona w opisie, zastrzeżeniach patentowych, a także rysunkach. Ponadto, według decyzji Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym z dnia [...] marca 1977 r. nr [...] (WiR nr [...]), w toku postępowania zgłoszeniowego do zastrzeżenia patentowego decydującego o zakresie żądanej ochrony mogą być wprowadzone tylko elementy, które były zawarte w opisie wynalazku i w zastrzeżeniach zależnych w dacie dokonania zgłoszenia. Za bezzasadne skarżąca uznała również zarzuty naruszenia przepisów art. 10 i 11 ustawy o wynalazczości, gdyż przeciwstawione materiały nie przedstawiają rozwiązania według spornego patentu. I tak rysunek elementu mocującego szyny do podkładów typu [...] przedstawia rozwiązanie odmienne od zgłoszonego do ochrony. W przeciwstawionym rozwiązaniu połowa odległości (L) między prostymi, równoległymi odcinkami końcowymi ramion (1) i (2) jest większa od promienia (R) kabłąka (3), a ponadto łapka sprężysta do mocowania szyn jest w tym rozwiązaniu łapką niesymetryczną.
Rozpoznając sprawę w postępowaniu spornym Urząd Patentowy RP uznał istnienie po stronie uczestniczki postępowania interesu prawnego dla domagania się unieważnienia spornego patentu. Podzielił także jej stanowisko w przedmiocie braku nowości wynalazku zgłoszonego przez skarżącą do ochrony patentowej w świetle przepisów art. 10 i 11 ustawy o wynalazczości. Według Urzędu Patentowego RP dla udowodnienia braku nowości rozwiązania musi być wykazane spełnienie łącznie trzech następujących przesłanek, a mianowicie: udostępnienie rozwiązania technicznego do wiadomości powszechnej; udostępnienie to musi nastąpić w takim zakresie, aby dla znawcy danej dziedziny ujawnione zostały dostateczne dane do stosowania wynalazku; udostępnienie musi nastąpić przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu. Taka sytuacja miała miejsce w okolicznościach faktycznych sprawy. Przeciwstawione spornemu wynalazkowi rozwiązanie elementu mocującego szyny do podkładów, wskazane we fragmentach powołanego podręcznika węgierskiego oraz w patencie brytyjskim z 1961 r. (stanowiącym dla wspomnianego podręcznika węgierskiego tekst źródłowy), ujawnia rozwiązanie tożsame z zastrzeganym w przedmiotowym patencie (zarówno w wersji zgłoszonej jak i w wersji udzielonej). W szczególności, przyjmując możliwie szeroką interpretację zastrzeżeń patentowych spornego patentu, w ocenie Urzędu Patentowego Fig. 5 i Fig. 10 brytyjskiego opisu patentowego GB [...] ujawniają treść zastrzeżenia patentowego spornego rozwiązania. Zważywszy zaś na fakt opublikowania wspomnianych przeciwstawionych materiałów wystarczający jest dowód ich udostępnienia do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do stosowania przeciwstawionych rozwiązań przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania spornego patentu.
Urząd Patentowy RP za zasadny uznał także zarzut naruszenia art. 30 ustawy o wynalazczości. Dokonane zmiany nie mieściły się bowiem w istocie przedmiotowego rozwiązania zawartej w złożonej dokumentacji zgłoszeniowej w postaci opisu, zastrzeżeń patentowych i rysunków. Jak to podkreślono elementy zawarte w opisie wynalazku nie zostały wprowadzone do istniejącej redakcji zastrzeżenia, lecz zastąpiono nimi całą część znamienną tego zastrzeżenia (wyróżniającą rozwiązanie ze stanu techniki). Zmienia to zakres przedmiotowy spornego patentu określony zastrzeżeniami w myśl art. 16 ust. 3 ustawy o wynalazczości, a więc także istotę jego rozwiązania. Tak więc okoliczności przedmiotowej sprawy są inne niż w powołanej przez uprawnionego decyzji Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym z dnia [...] maja 1973 r. [...] (WUP [...]).
Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie w postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym RP przepisów postępowania administracyjnego. Jak podnosi kluczowe znaczenie w sprawie ma patent brytyjski GB [...], który został dostarczony przez uczestniczkę postępowania w oryginalnej wersji językowej. Taki materiał dowodowy był podstawą dla wydania zaskarżonej decyzji. Dopiero po zamknięciu rozprawy Urząd Patentowy RP zobowiązał uczestniczkę postępowania do dostarczenia urzędowego tłumaczenia patentu brytyjskiego, a zarazem ogłosił termin ogłoszenia orzeczenia. Uniemożliwiło to skarżącej czynny udział w postępowaniu oraz wypowiedzenie się co do tego wspomnianego wyżej dowodu, co narusza przepis art. 10 § l i art. 81 k.p.a. Tym samym naruszenie przepisów postępowania administracyjnego miało wpływ na wynik sprawy. Ponadto, według skarżącej, ustalenie zaskarżonej decyzji, podważające nowość rozwiązania objętego patentem, a to z uwagi na przeciwstawiony patent brytyjski, zapadło bez wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Aby zasadnie podważyć brak nowości rozwiązania chronionego spornym patentem konieczne byłoby przeciwstawienie rysunku wspomnianego elementu mocującego szyny do podkładu sporządzonego w co najmniej trzech rzutach. Takiej liczby rzutów rysunku nie zawiera patent brytyjski. Wskazuje na nieoczywisty, w świetle stanu techniki, efekt wynalazku, który w lepszym stopniu przeciwdziała szybkiej destrukcji elementów izolacyjnych między łapą o szyną. Zarzuca również naruszenie art. 30 ustawy o wynalazczości w przyjęciu ustalenia jakoby w następstwie zmiany redakcji zastrzeżenia patentowego doszło do niedopuszczalnej zmiany istoty wynalazku. W szczególności, jak podkreślała skarżąca, zmiana redakcji zastrzeżenia patentowego nie pociągnęła za sobą zmiany sposobu materialnej realizacji wynalazku. Ponadto zmiana zastrzeżenia patentowego w prosty sposób nawiązywała do opisu zawierającego sposób realizacji wynalazku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.
Zarówno zgłoszenie spornego wynalazku do ochrony patentowej, jak i decyzja z dnia z dnia [...] lipca 2001 r., udzielająca na rzecz skarżącej sporny patent, miało miejsce pod rządem ustawy o wynalazczości. Stąd ocena zdolności patentowej tego wynalazku na potrzeby toczącego się postępowania o unieważnienie patentu podlega przepisom ustawy o wynalazczości. W świetle bowiem art. 315 ust. 3 ustawy z dnia z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), zwanej p.w.p., ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku, wzoru użytkowego, znaku towarowego albo topografii układów scalonych w Urzędzie Patentowym RP.
W myśl art. 68 ust. 1 ustawy o wynalazczości patent może być na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, unieważniony przez Urząd Patentowy w całości lub w części, jeżeli nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu. W okolicznościach faktycznych sprawy uczestniczka postępowania zarzuciła decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lipca 2001 r., udzielającej na rzecz skarżącej patent na wynalazek "Łapka sprężysta do mocowania szyn" (patent PL nr [...]), niespełnienie wymogu nowości wymaganego od wynalazku zgłoszonego do opatentowania. Zarzuciła również niedopuszczalną zmianę istoty wynalazku dokonaną przez skarżącą, z naruszeniem art. 30 ustawy o wynalazczości. Oba te zarzuty wymagają odrębnego rozpoznania.
Zarzut braku nowości rozwiązania wymaga udowodnienia, iż opatentowany wynalazek jest tożsamy z rozwiązaniem wcześniej zgłoszonym do ochrony, na który udzielono patent, przy czym przy ustaleniu owej tożsamości bierze się pod uwagę opis wcześniejszego wynalazku ujawniający jego istotę, zastrzeżenia patentowe, skrót opisu, a w razie potrzeby rysunki (por. art. 26 ust. 1 ustawy o wynalazczości). Jeżeli zarzut braku nowości jest zasadny w odniesieniu do części opatentowanego wynalazku później zgłoszonego do ochrony, wchodzi w grę, stosownie do art. 68 ust. 1 ustawy o wynalazczości, możliwość częściowego unieważnienia takiego patentu. Ciężar dowodu na okoliczność braku nowości rozwiązania spoczywa na zgłaszającym wniosek o unieważnienie patentu (por. art. 6 k.c.). Natomiast dla skuteczności zarzutu braku nowości, o którym wyżej mowa, nie wystarcza podobieństwo później zgłoszonego rozwiązania do opatentowanego wynalazku z wcześniejszym pierwszeństwem, zwłaszcza w sytuacji, gdy doszło do uzyskania nieoczywistego efektu wynalazku w świetle wcześniejszego stanu techniki. Jednakże w niniejszej sprawie uczestniczka postępowania nie opierała wniosku o unieważnienie patentu na zarzucie braku nieoczywistości rozwiązania wymaganego od wynalazku zgłoszonego do opatentowania w świetle art. 10 ustawy o wynalazczości, ograniczając się do zarzutu braku nowości.
Istota sprawy sprowadzała się zatem do oceny, czy sporny wynalazek jest tożsamy z rozwiązaniem wcześniej ujawnionym w patencie brytyjskim GB [...]. Od dokonanych w tym przedmiocie ustaleń Urzędu Patentowego RP zależy wynik sprawy w kwestii unieważnienia patentu. Postępowanie o unieważnienie patentu, o którym mowa w art. 68 ust. 1 ustawy o wynalazczości, toczyło się w trybie postępowania spornego (art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy o wynalazczości), normowanego przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 kwietnia 1993 r. w sprawie postępowania spornego i odwoławczego oraz opłat związanych z ochroną wynalazków i wzorów użytkowych (Dz. U. Nr 36, poz. 160 ze zm.). W świetle § 11 cytowanego rozporządzenia w sprawach nieuregulowanych mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie w sprawach o unieważnienie patentu ma charakter sporny, a więc cechuje się kontradyktoryjnością, gdzie strony toczą spór przed Urzędem Patentowym RP, przytaczając dowody i argumenty na poparcie swego stanowiska, a zakres żądania wnioskodawcy wyznacza zakres sprawy. Niemniej, nie zmienia to ogólnej zasady, że wydając decyzję w takiej sprawie Urząd Patentowy jest związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Oznacza to, że jest obowiązany do przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Jego powinnością jest należyte i wyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Jest też obowiązany zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 81 k.p.a.). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a.).
Zaskarżona decyzja, unieważniająca sporny patent, m.in. z powodu braku nowości rozwiązania w świetle patentu brytyjskiego GB [...], zapadła bez dostatecznego wyjaśnienia czy rzeczywiście odpowiednie rysunki zawarte w opisie tego patentu są wystarczającym dowodem dla skutecznego postawienia wynalazkowi skarżącej zarzutu braku nowości. Zgodzić się bowiem należy ze skarżącą, zasadnie wywodzącą brak w patencie brytyjskim GB [...] dostatecznej liczby rzutów rysunków obrazujących kształt spornego elementu mocującego szyny do podkładu, a w szczególności w zakresie zastrzeganej cechy. Niejednokrotnie bowiem, aby zaprezentować wszystkie elementy wynalazku obrazujące jego istotę zachodzi potrzeba przedstawienia graficznego wynalazku w trzech, a nawet i więcej rzutach. Natomiast w odniesieniu do wspomnianego elementu odpowiednie rysunki zamieszczone w opisie patentu brytyjskiego nie pozwalają w sposób stanowczy stwierdzić, iż chroniony przez skarżącą w spornym patencie kształt łapki sprężystej do mocowania szyn znany był już wcześniej z brytyjskiego opisu patentowego GB [...].
Urząd Patentowy RP, jak to już wskazano, istotny dla sprawy fakt braku nowości rozwiązania objętego spornym patentem PL nr [...] wywiódł z brytyjskiego patentu GB [...], stosując szeroką interpretację zastrzeżeń patentu GB [...] w świetle całego opisu patentowego tego rozwiązania. Organ ten skorzystał tutaj z instytucji domniemania faktycznego. Stosownie do art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W świetle powołanego wyżej przepisu, a także poglądów doktryny (por. Andrzej Wróbel w: Małgorzata Jaśkowska, Andrzej Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Zakamycze 2000, str. 439-440), nie ma przeszkód dla skorzystania przez organ administracji publicznej z domniemania faktycznego dla ustalenia na tej podstawie istotnego dla sprawy faktu. W zasadzie domniemanie faktyczne nie jest środkiem dowodowym w ścisłym tego słowa znaczeniu. Natomiast jest to metoda dowodzenia o faktach na podstawie innych ustalonych faktów, z wykorzystaniem zasad logicznego myślenia oraz doświadczenia życiowego. Domniemanie faktyczne stosuje się wówczas, gdy istotny dla sprawy fakt nie może być udowodniony wprost, z powołaniem się na konkretny środek dowodowy, lecz w ramach całokształtu sprawy na podstawie innego ustalonego faktu. Zważywszy na brak w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego szczegółowej regulacji odnoszącej się do domniemania faktycznego ma tutaj odpowiednie zastosowanie przepis art. 231 k.p.c., w świetle którego sąd może uznać za ustalone fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jeżeli wniosek taki można wyprowadzić z innych ustalonych faktów (domniemanie faktyczne). Reasumując, dla ustalenia faktu istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy na gruncie art. 75 § 1 k.p.a. nie ma przeszkód dla skorzystania przez Urząd Patentowy RP z domniemania faktycznego, przy odpowiednim stosowaniu art. 231 k.p.c.
Aby wywieść na podstawie domniemania faktycznego istotny dla sprawy fakt, którym w niniejszej sprawie, w ocenie Urzędu Patentowego, był brak nowości wynalazku objętego spornym patentem, uzasadniający jego unieważnienie, stosownie do art. 68 ust. 1 ustawy o wynalazczości, należałoby wykazać istnienie innego ustalonego faktu objętego zastrzeżeniami patentu brytyjskiego GB [...], jego opisem lub rysunkami i, kierując się zasadami doświadczenia życiowego i logicznego myślenia, wywieść z tego faktu inny ustalony fakt, a mianowicie brak nowości spornego wynalazku. Jednakże takiego wywodu zabrakło w zaskarżonej decyzji. I tak, powołując się na szeroką interpretację treści zastrzeżeń patentu brytyjskiego, Urząd Patentowy RP nie wskazał konkretnego fragmentu tych zastrzeżeń i nie wykazał dlaczego przesądza to o braku nowości spornego rozwiązania. Organ ten również nie wykazał dlaczego z figury 5 i 10 wspomnianego brytyjskiego opisu patentowego, które nie przedstawiały graficznie wszystkich istotnych rzutów elementu mocującego szyny dla oddania jego pełnej charakterystyki, należy wyprowadzić wniosek o posiadaniu przez wspomniany element mocujący również i kształtu zastrzeganego w spornym patencie PL nr [...], mimo braku na tę okoliczność bezpośredniego dowodu w opisie patentu brytyjskiego GB [...]. Jest to istotny mankament postępowania dowodowego Urzędu Patentowego RP, mający istotny wpływ na wynik sprawy.
Brak jest uzasadnienia prawnego, tak na gruncie przepisów prawa materialnego jak i prawa procesowego, dla przyjęcia generalnego założenia metodologicznego, na które zdaje się wskazywać uzasadnienie zaskarżonej decyzji, zawierającego powinność Urzędu Patentowego RP, aby w celu zapewnienia optymalnej ochrony opatentowanego wynalazku możliwie szeroko interpretować jego zastrzeżenia w świetle całego opisu patentowego. Zdaniem Sądu należałoby tutaj zachować ostrożność i indywidualnie oceniać każdy taki przypadek. Trudno byłoby bowiem znaleźć racjonalne uzasadnienie dla stosowania wspomnianego wyżej założenia w odniesieniu do opatentowanych wynalazków, których zastrzeżenia nie znajdowały pełnego pokrycia w przeprowadzonych pracach badawczych, gdy jednocześnie blokowałoby to możliwość prowadzenia takich prac przez inne podmioty. W każdym razie, z powołaniem się na powyższe założenie, naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., byłoby zaniechanie przez Urząd Patentowy RP dopuszczenia dowodów podważających powyższe założenie, zwłaszcza w sytuacji istnienia w tym zakresie sporu między stronami.
Przechodząc z kolei do oceny zasadności zarzutu dotyczącego zmiany przez skarżącą istoty wynalazku z naruszeniem art. 30 ustawy o wynalazczości, zarzut ten nie został dostatecznie udowodniony, zarówno przez uczestniczkę postępowania, jak i przez Urząd Patentowy RP w zaskarżonej decyzji. W szczególności nie zostało wykazane, aby na podstawie pierwotnej redakcji zastrzeżenia patentu PL nr [...] uczestniczka postępowania mogła wykonywać elementy mocujące szyny do podkładu, o których mowa w tym zastrzeżeniu, zaś bez narażenia się na zarzut naruszenia praw wyłącznej skarżącej pozbawiona byłaby tego prawa w świetle redakcji zastrzeżenia zawartego w patencie PL nr [...]. Ponadto nie zostało podważone stanowisko prezentowane przez skarżącą, że zmiana zastrzeżenia, w następstwie wystąpienia Urzędu Patentowego RP, w gruncie rzeczy miała charakter redakcyjny, nie pociągający za sobą zmiany w zakresie materialnej realizacji wynalazku, gdy jednocześnie nowa redakcja zastrzeżenia nawiązywała do opisu patentowego zawierającego sposób realizacji wynalazku. Nie zostało zatem dostatecznie wykazane, aby w następstwie wspomnianej zmiany zastrzeżenia patentowego doszło do naruszającej art. 30 ustawy o wynalazczości zmiany istoty zgłoszonego wynalazku bądź zmiany pierwszeństwa do uzyskania patentu. Reasumując, jeżeli nie zostaną wykazane inne okoliczności świadczące o zmianie istoty zgłoszonego wynalazku bądź zmianie pierwszeństwa do uzyskania patentu, przesądzające o niedopuszczalności wprowadzenia przez zgłaszającego uzupełnień i poprawek do zgłoszenia wynalazku (art. 30 ustawy o wynalazczości), nie narusza powołanego wyżej przepisu znajdująca w opisie patentowym zmiana redakcji zastrzeżenia patentowego, wprowadzona w wykonaniu wezwania Urzędu Patentowego RP, jeżeli tym sposobem nie doszło do zmiany w zakresie materialnej realizacji wynalazku, a ponadto nie zostało wykazane, aby na podstawie pierwotnej redakcji zastrzeżenia patentowego wnioskodawca postępowania o unieważnienie patentu mógłby realizować wynalazek, zaś bez narażenia się na zarzut naruszenia praw wyłącznych byłby tego pozbawiony w świetle zmienionej redakcji zastrzeżenia patentowego.
W tym stanie sprawy zaskarżona decyzja, jako naruszająca przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., podlega uchyleniu (art. 145 § 1 pkt 1 litera c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej p.p.s.a.).
Na podstawie art. 152 p.p.s.a. stwierdzono, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu.
O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI